نمایش مبدأ برای ایام فاطمیه

[[پرونده:ایام فاطمیه.jpg|جایگزین=نمایشگاه فاطمیه در تبریز|بندانگشتی|نمایشگاه فاطمیه در تبریز]]
'''{{درشت|ایام فاطمیه}}'''، روزهایی معین برای عزاداری شیعیان به‌مناسبت شهادت فاطمه زهرا.

شیعیان در ماه‌های قمری جمادی‌الاولی و جمادی‌الثانیه به‌مناسبت [[شهادت]] [[حضرت فاطمه|فاطمه زهرا]]، [[دختر]] [[پیامبر اسلام]]، چندین روز به سوگواری می‌پردازند. این روزها در فرهنگ [[شیعیان]]، به «ایام فاطمیه» شهرت یافته است و با آداب‌ورسوم ویژه‌ای، گرامی داشته می‌شود.

==مفهوم‌شناسی ایام فاطمیه==
واژه عربی «ایام» در [[زبان فارسی|فارسی]] به‌معنای روزها است.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=ایام&f=moein . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ایام.]</ref> «ایام فاطمیه» به روزهای احتمالی درگذشت فاطمه، دختر حضرت محمد، گفته می‌شود. درگذشت حضرت فاطمه را برخی منابع تاریخی، هفتادوپنج روز و برخی نودوپنج روز بعد از رحلت پیامبر خدا، اعلام کرده‌اند. مطابق این گزارش‌های تاریخی، سیزدهم [[جمادی‌الاول|جمادی‌الاولی]] و سوم [[جمادی الثانی|جمادی‌الثانیه]]، روزهای احتمالی شهادت فاطمه زهرا است<ref>[https://lib.eshia.ir/71429/5/313 . مجلسی، مرآه العقول، 1404ق، ج۵، ص۳۱3-314؛] [https://lib.eshia.ir/12566/3/357 ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، 1379ق، ج۳، ص۳۵۷.]</ref> که در فرهنگ سوگواری شیعیان، به فاطمیه اول و دوم معروف شده‌اند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/ایام%20فاطمیه . «ایام فاطمیه»، ویکی فقه]؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1379875/%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%d8%b7%d9%85%db%8c%d9%87-%d9%88-%d9%85%d9%86%d8%a7%d8%b3%da%a9-%d8%b4%da%a9%d9%84-%db%8c%d8%a7%d9%81%d8%aa%d9%87-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d8%a7%d9% لطفی، «ایام فاطمیه و مناسک شکل‌یافته پیرامون آن»، فصلنامه شهر قانون، 1392ش، ص25.]</ref>

==تعداد روزهای فاطمیه==
در احادیثی از [[امام علی]] و [[امام علی بن موسی|امام رضا]] آمده است که مؤمنین در [[شادی]] ما شاد و در عزای ما عزادار باشند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/14/508 . حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409، ج14، ص508 و 530.]</ref> شیعیان با تکیه بر این دسته از روایات، در شهادت فاطمه زهرا سوگواری می‌کنند<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، 1395ش، ص 365.</ref> و [[مرجع دینی|مراجع تقلید]] شیعیان نیز در کمیت و کیفیت [[عزاداری]]، شیوهٔ رایج نزد شیعیان را تأیید کرده‌اند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . «فاطمیه اول و دوم چند روز است»، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref> بسیاری از شیعیان، سیزدهم تا پانزدهم جمادی‌الاولی را «فاطمیه اول» و سوم تا پنجم جمادی‌الثانیه را «فاطمیه دوم» می‌دانند.<ref>. مظاهری، فرهنگ سوگ شیعی، ص۳۶۶.</ref> در برخی از مناطق نیز، فاطمیهٔ اول را پنج روز و فاطمیهٔ دوم را نیز پنج روز در نظر می‌گیرند.<ref>[https://hadana.ir/فاطمیه-اول-و-دوم-چند-روز-است/ . فاطمیه اول و دوم چند روز است، هدانا: وب‌سایت  پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref>

==اهداف اقامه عزا در ایام فاطمیه==
پژوهشگران در آیین سوگ فاطمی، اهداف زیر را مورد توجه قرار داده‌اند:
#گسترش آموزه‌های اسلام و معارف [[اهل‌بیت]]؛<ref>[https://kurdistan.iqna.ir/fa/news/3478586/ارتقای-بینش-دینی-مردم-هدف-اصلی-برنامه‌ها . «ارتقای بینش دینی مردم هدف اصلی برنامه‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآنی.]</ref>
#عدالت‌جویی و حق‌طلبی؛<ref>[https://www.dana.ir/news/663745.html/%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87--%D8%B3--%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB% . «ترویج و تبیین سیره فاطمه از اهداف برگزاری مراسمات فاطمیه»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا.]</ref>
#ترویج سبک [[زندگی]] فاطمی؛<ref>[http://shabestan.ir/detail/News/1241739 . «ترویج سبک زندگی فاطمی از اهداف برگزاری مراسم‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری شبستان.]</ref>
#تقویت [[معنویت]] در جامعه؛<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/385861 «ایام فاطمیه فرصت تقویت روح معنویت است»، خبر لنده با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref>
#ارتقاء بینش دینی.<ref>[https://kurdistan.iqna.ir/fa/news/3478586/ارتقای-بینش-دینی-مردم-هدف-اصلی-برنامه‌ها «ارتقای بینش دینی مردم هدف اصلی برنامه‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>

==ایام فاطمیه در ادوار و جوامع مختلف==
[[پرونده:ایام فاطمیه۲.jpg|جایگزین=مراسم عزاداری فاطمیه با حضور آیت‌الله وحید خراسانی در قم|بندانگشتی|مراسم عزاداری فاطمیه با حضور آیت‌الله وحید خراسانی در قم]]
#در روایات آمده است که امام علی هنگام دفن حضرت فاطمه محزون بود و اشک بر گونه‌هایش جاری شد.<ref>[https://lib.eshia.ir/15035/1/281 . مفید، الامالی، 1413ق، ص۲۸۱.]</ref> [[امام صادق]] نیز به یاد شهادت حضرت فاطمه عزاداری می‌کرد<ref>. خصیبی، الهدایه الکبری، ۱۴۱۹ق، ص408.</ref> و آن‌قدر گریه می‌کرد که دستمال، محاسن و سینه او از اشک، تر می‌شد.<ref>[https://lib.eshia.ir/86597/20/194 . انصاری زنجانی، الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهراء، ۱۴۲9ق، ج۲۰، ص۱194.]</ref>
#در دوران بعد از ائمه، عزاداری شیعیان برای فاطمه زهرا در مناطقی از جمله مصر، دمشق، بغداد، الرمله و عَکّا، گزارش شده است.<ref>. قاضی عبدالجبار، تثبیت دلائل النبوه، ۱۴۲۷ق، ص595.</ref> در دولت‌های آل‌بویه در عراق، حمدانیون در سوریه و فاطمیون در مصر که مذهب [[شیعه]] گسترش یافت، فرهنگ عزاداری ویژهٔ آنان نیز توسعه یافته بود.<ref>[https://lib.eshia.ir/22036/8/549 . ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، 1385ق، ج۸، ص۵۴۹.]</ref>
#در [[ایران]]، رونق رسمی ایام فاطمیه، در [[قاجاریه|دوره قاجاریه]] به‌ویژه در عهد ناصرالدین‌شاه، ثبت شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1379871/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8% . فتحی، «نگاهی تاریخی به ایام فاطمیه»، فصلنامه شهر قانون، ۱۳۹۲ش، ص14.]</ref> پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در ایران، با پیشنهاد آیت‌الله وحید خراسانی و اعلام سوم جمادی‌الثانی به‌عنوان تعطیل رسمی،<ref>[https://www.irna.ir/news/5682502/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B . «مجلس ایران تعطیلی سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا را تصویب کرد»، ایرنا.]</ref> ایام فاطمیه از رونق بیشتری برخوردار شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ایام_فاطمیه . «ایام فاطمیه»، ویکی شیعه.]</ref> در این ایام مردم در شهرهای مختلف ایران از جمله شهر قم، به سوگواری پرداخته و برخی از مراجعِ تقلید در قالب دسته‌های عزاداری به‌سمت حرم [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]] پیاده‌روی می‌کنند.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/385861 . «پیاده‌روی و عزاداری دو تن از مراجع تقلید در قم»، وب‌سایت  تابناک قم.]</ref>
#در عراق از جمله در [[حوزه علمیه|حوزه علمیهٔ]] نجف، شیعیان در ایام فاطمیه، سوگواری می‌کنند. [[آخوند خراسانی|آخوند خراسان]]<nowiki/>ی، نقش برجسته‌ای در برپایی آیین سوگواری فاطمیه دوم داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1379871/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8% . فتحی، «نگاهی تاریخی به ایام فاطمیه»، فصلنامه شهر قانون، ۱۳۹۲ش، ص14.]</ref> شیعیان عراق، بر اساس نقلی که شهادت فاطمه را ۴۰ روز بعد از رحلت پیامبر دانسته، در هشتم [[ربیع الثانی|ربیع‌الثانی]] نیز عزاداری می‌کنند.<ref>[https://alkafeel.net/news/?id=3687 . «الأیّام الفاطمیه أو موسم الأحزان الفاطمیه»، شبکه الکفیل العالمیه.]</ref>
#عزای فاطمه زهرا در ایام فاطمیه در کشورهایی چون دانمارک، آمریکا، نیجریه، کانادا، انگلیس،<ref>[http://fateme-zahra.com/گزارش-تصویری-مراسم-عزاداری-ایام-فاطمی/ . «گزارش تصویری/ مراسم عزاداری ایام فاطمیه در اقصی نقاط دنیا»، وب‌سایت  علمی تخصصی فاطمه زهرا.]</ref> استرالیا،<ref>[http://www.wocoshiac.org/fa/events-fa/all-news-fa/all-news-b-fa/holding-fatima-ceremony-in-europe-and-australia . «برگزاری مراسم فاطمیه در اروپا و استرالیا»، شورای جهانی مراکز شیعی.]</ref> آلمان،<ref>[http://shabestan.ir/detail/News/1134579 . «برگزاری مراسم عزاداری به مناسبت شهادت حضرت زهرا در آلمان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> پاکستان<ref>[https://rasanews.ir/fa/news/594307/شیعیان-پاکستان-در-سوگ-ایام-فاطمیه . «شیعیان پاکستان در سوگ ایام فاطمیه» خبرگزاری رسا.]</ref> و مرکز اسلامی امام علی در استکهلم سوئد به‌ویژه در فاطمیه دوم اقامه می‌شود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4109114/مراسم-عزاداری-ایام-فاطمیه-در-سوئد . «مراسم عزاداری ایام فاطمیه در سوئد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن .]</ref>
#در [[افغانستان]]، از دوره ابوالقاسم بابر (۸۵۱–۸۶۱ق) تا عهد شاه محمود دُرانی (نیمه سدهٔ سیزدهم هجری)، شیعیان در مراسم خود از آزادی برخوردار بودند، اما در دوره‌های بعد از آن تعامل حکومت‌ها با شیعیان یکسان نبوده و فراز و فرود داشته است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/119558/fa . جوادی و موسوی، «مراسم عاشورا در کابل» شیعه‌شناسی، 1393، ص 107ـ130.]</ref> در سال‌های اخیر، سوگواری ایام فاطمیه در شهرهای مختلف افغانستان از جمله [[مزارشریف]]،<ref>[https://www.shia-news.com/fa/news/136861/گرامیداشت-ایام-فاطمیه-در-مزار-شریف . «گرامی‌داشت ایام فاطمیه در مزار شریف»، شیعه نیوز.]</ref> [[بامیان]]، [[دایکندی]] و [[کابل]] با تأکید بر حفظ وحدت [[مسلمان|مسلمانان]]، برگزار می‌شود.<ref>[http://bisharatnews.blogfa.com/post/1163 . «مراسم عزاداری ایام فاطمیه در افغانستان برگزار شد»، بشارت نیوز.]</ref>

==مقدمات برپایی مراسم ایام فاطمیه==
#جمع شدن هیئت‌امنا یا تشکیل یک کارگروه برای برنامه‌ریزی و مدیریت مراسم؛<ref>[https://www.isna.ir/news/1401092013631/اعزام-۳-هزار-مبلغ-در-ایام-فاطمیه . «اعزام ۳ هزار مبلغ در ایام فاطمیه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
#تدارک و تهیه امکانات مالی مورد نیاز برای برپایی مراسم؛
#هماهنگی و دعوت از روحانیِ سخنران، مداح، نوحه‌خوان و اطلاع‌رسانی برای شرکت در مراسم؛
#تمیز کردن، فرش کردن، آماده‌سازی دستگاه صوتی و آراسته کردن [[مساجد]]، [[حسینیه|حسینیه‌ها]]، منابر یا خیمه‌ها با پوستر و [[پرچم]]‌های سیاه فاطمی همراه با رونوشته‌هایی از آیات و روایات مناسبتی؛<ref>[http://www.shabestan.ir/detail/News/529478 . «آمادگی دو هزار مسجد و حوزه علمیه جهت برگزاری ویژه برنامه‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری شبستان.]</ref>
#تهیه [[لباس مشکی در فرهنگ شیعیان|لباس مشکی]]، [[شال]] یا پرچم عزا و پوشیدن آنها در هنگام شرکت در مراسم فاطمیه؛
#آمادگی مساجد یا تعیین انتظامات مراسم و نیز افرادی برای خدمات و پذیرایی.<ref>[http://hvasl.ir/news/469626 . «آمادگی هیئت‌های مذهبی جهت فضاسازی محیطی ویژه ایام فاطمیه»، وب‌سایت حلقه وصل.]</ref>

==محتوای برنامه‌های ایام فاطمه==
[[پرونده:ایام فاطمیه۱.jpg|جایگزین=توزیع یکصد هزار وعده غذای نذری از سوی خادمان امام رضا در حاشیه شهر مشهد در ایام فاطمیه|بندانگشتی|توزیع یکصد هزار وعده غذای نذری از سوی خادمان امام رضا در حاشیه شهر مشهد در ایام فاطمیه]]
#سخنرانی؛ ذکر فضائل و معارف [[اهل‌بیت]]، احکام اسلامی، [[اخلاق]]، اعتقادات، مسائل سیاسی و اجتماعی با تأکید بر سیره فاطمی؛<ref>[https://ardabil.iqna.ir/fa/news/1394566/%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D . «سخنرانی و خطابه؛ شاخص‌ترین برنامه ایام فاطمیه»،-خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>
#مدیحه‌سرایی، ذکر دعای [[توسل]] و مصیبت‌خوانی؛ تبیین سیره، [[اخلاق]] و رفتار فاطمه همراه با شرح واقعه شهادت او؛<ref>[https://al-falah.ir/content/detail/1292 . «نوحه و روضه‌خوانی ایام فاطمیه» فلاح: پایگاه نشر و تبلیغ قرآن کریم و معارف اهل بیت.]</ref>
#مرثیه‌سرایی و نوحه‌خوانی در رثای [[شهادت]] فاطمه زهرا همراه با سینه‌زنی، زنجیرزنی و هم‌خوانی؛<ref>[https://ardabil.iqna.ir/fa/news/1394566/%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D . «سخنرانی و خطابه؛ شاخص‌ترین برنامه ایام فاطمیه...» خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>
#[[منقبت‌خوانی]] که در آن مداح یا مدیحه‌سرا یک عصایی از یک موسفید به‌دست گرفته، بین مستمعان راه رفته و اشعار جانسوزی را با آهنگ دل‌انگیزی می‌خواند. این رسم ویژه افغانستان بوده و در دیگر کشورها دیده نمی‌شود.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5815422/Ø¢Ø¯Ø§Ø¨-Ù-Ø±Ø³ÙÙ-ÙØ±Ø¯Ù-Ø§ÙØºØ§ÙØ³ØªØ§Ù-Ø¯Ø±-Ø¹Ø²Ø§Ø¯Ø§Ø±Û-Ø§Ø¨Ø§Ø¹Ø . «آداب و رسوم مردم افغانستان در عزاداری اباعبدالله الحسین»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
#راه‌انداختن دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی در سطح شهر تا یک مکان مذهبی چون حرم امامان، [[امام‌زاده]]‌ها، [[مسجد جامع|مساجد جامع]] یا در مسیر بین دو مسجد و [[تکیه‌خانه]] هیئت‌ها؛<ref>[http://shabestan.ir/detail/News/1242594 . «دسته عزاداری فاطمیه همراه با پیاده‌روی آیت الله وحید خراسانی»، خبرگزاری شبستان.]</ref>
#اجرای [[تعزیه]]، شبیه‌خوانی و نمایش‌های مناسبتی در برخی از کشورها و شهرها؛
#برگزاری همایش‌ها و نشست‌های علمی و تخصصی در راستای ترویج و تقویت فرهنگ فاطمی در برخی کشورها و شهرها؛
#توزیع غذای [[نذری]]، [[چای]]، [[حلوا]]، شیرچای، شله شیرین و [[گوشت کوچه|گوشت‌کوچه]]؛<ref>. این نوع اطعام در عزاداری‌ها مخصوص افغانستان است که با ترکیبی از گندم و گوشت گوسفند درست شده و در بین عزاداران پس از اتمام مراسم عزاداری توزیع می‌شود.</ref>
#برپایی موکب‌ها و اماکنی آراسته برای تبلیغ آموزه‌های اسلامی، پخش صوت و تصویر مراسم سوگواری، اطعام و توزیع نوشیدنی‌ها برای رفع تشنگی؛
#برپایی نمایشگاه‌هایی با عنوان کوچه بنی‌هاشم و خانه فاطمه زهرا<ref>[http://www.reyhaane.com/component/k2/item/366-نمایشگاه-کوچه-های-بنی-هاشم-فاطمیه-1401.html . «سیزدهمین نمایشگاه کوچه‌های بنی‌هاشم - فاطمیه 1401»، وب‌سایت مؤسسه ریحانه النبی.]</ref> با نمایی از بقیع، [[واقعه غدیر|غدیرخم]] و فدک، در برخی از کشورها و در برخی از شهرهای ایران مانند [[تهران]] و [[قم]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2257579 . «سومین نمایشگاه کوچه‌های بنی‌هاشم در قم برپا شد/ ساخت ماکت بقیع قبل از تخریب»، خبرگزاری مهر.]</ref>
#ذاکرخوانی و دیباچه‌خوانی؛ قبل از سخنران اصلی، فردی در پله اول منبر قرارگرفته و شعر کوتاهی می‌خواند که به آن ذاکر می‌گویند یا فردی بر منبر بالا می‌رود، اندکی موعظه نموده و روضه می‌خواند که به آن دیباچه‌خوان گویند. این فرهنگ بیشتر بین [[شیعیان افغانستان]] رایج است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5815422/Ø¢Ø¯Ø§Ø¨-Ù-Ø±Ø³ÙÙ-ÙØ±Ø¯Ù-Ø§ÙØºØ§ÙØ³ØªØ§Ù-Ø¯Ø±-Ø¹Ø²Ø§Ø¯Ø§Ø±Û-Ø§Ø¨Ø§Ø¹Ø . «آداب و رسوم مردم افغانستان در عزاداری اباعبدالله الحسین»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* «آداب و رسوم مردم افغانستان در عزاداری اباعبدالله الحسین»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
* «آمادگی دو هزار مسجد و حوزه علمیه جهت برگزاری ویژه‌برنامه‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۳۹۴ش.
* «آمادگی هیئت‌های مذهبی جهت فضاسازی محیطی ویژه ایام فاطمیه»، وب‌سایت حلقه وصل، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۴۰۰ش.
* ابن‌اثیر، علی بن محمد جزری، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق.
* ابن شهرآشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، قم، علامه، ۱۳۷۹ق.
* «ارتقای بینش دینی مردم هدف اصلی برنامه‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۳۹۴ش.
* انصاری زنجانی، اسماعیل، الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهراء، قم، دلیل ما، ۱۴۲۹ق.
* «الأیّام الفاطمیه أو موسم الأحزان الفاطمیه»، شبکه الکفیل العالمیه، تاریخ درج مطلب: ۱۸ ژانویه ۲۰۱۶.
* «ایام فاطمیه فرصت تقویت روح معنویت است»، خبر لنده، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۳۹۳ش.
* «ایام فاطمیه»، ویکی فقه، تاریخ بازدید: ۵ دی ۱۴۰۱ش.
* «برگزاری مراسم فاطمیه در اروپا و استرالیا»، وب‌سایت شورای جهانی مراکز شیعی، تاریخ بازدید: ۸ دی‌ماه ۱۴۰۱ش.
* «پیاده‌روی و عزاداری دو تن از مراجع تقلید در قم»، وب‌سایت تابناک قم، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۳۹۵ش.
* «ترویج سبک زندگی فاطمی از اهداف برگزاری مراسم‌های ایام فاطمیه»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۳ دی‌ماه ۱۴۰۱ش.
* «ترویج و تبیین سیره فاطمه از اهداف برگزاری مراسمات فاطمیه»، شبکه اطلاع‌رسانی دانا، تاریخ درج مطلب: ۹ اسفند ۱۳۹۴ش.
* جوادی، قاسم و موسوی، سید محمدجمال، «مراسم عاشورا در کابل» مجله شیعه‌شناسی، س۱۲، ش۴۵، ۱۳۹۳ش.
* خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایه الکبری، بیروت، مؤسسه البلاغ، ۱۴۱۹ق.
* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مؤسسه آل‌البیت، ۱۴۰۹ق.
* حسام‌مظاهری، محسن، فرهنگ سوگ شیعی، تهران، خیمه، ۱۳۹۵ش.
* «دسته عزاداری فاطمیه همراه با پیاده‌روی آیت‌الله وحید خراسانی» خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۶ دی‌ماه ۱۴۰۱ش.
* «سخنرانی و خطابه؛ شاخص‌ترین برنامه ایام فاطمیه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۳۹۳ش.
* «سومین نمایشگاه کوچه‌های بنی‌هاشم در قم برپا شد/ ساخت ماکت بقیع قبل از تخریب»، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار: ۲۵ اسفند ۱۳۹۲ش.
* «سیزدهمین نمایشگاه کوچه‌های بنی‌هاشم - فاطمیه ۱۴۰۱»، وب‌سایت مؤسسه ریحانه النبی، تاریخ بازدید: ۲۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* سیف، سید مهدی، «تاریخچه رسم‌الخط قرآن و سیر و تحول آن»، رشد آموزش معارف اسلامی، شماره ۴۴، ۱۳۸۸ش.
* غلامی، یوسف، «فرهنگ القاب فاطمه»، مجله فرهنگ کوثر، شماره ۸، ۱۳۷۶ش.
* «فاطمیه اول و دوم چند روز است؟»، وبسایت پاسخ‌گویی به سؤالات دینی: هدانا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۳۹۹ش.
* فتحی، علی‌اشرف، «نگاهی تاریخی به ایام فاطمیه»، فصلنامه شهر قانون، سال دوم، شماره پنجم، ۱۳۹۲ش.
* قاضی، عبدالجبار بن احمد، تثبیت دلائل النبوه، مصر، دارالمصطفی، ۱۴۲۷ق.
* «گرامی‌داشت ایام فاطمیه در مزار شریف»، وب‌سایت شیعه نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۳۹۵ش.
* «گزارش تصویری/ مراسم عزاداری ایام فاطمیه در اقصی نقاط دنیا»، وب‌سایت علمی تخصصی فاطمه زهرا، تاریخ بازدید: ۸ دی ۱۴۰۱ش.
* لطفی، فاطمه، «ایام فاطمیه و مناسک شکل‌یافته پیرامون آن»، فصلنامه شهر قانون، شماره ۵، بهار ۱۳۹۲ش.
* «ماجرای تعطیل شدن روز شهادت حضرت زهرا»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* «مجلس ایران تعطیلی سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا را تصویب کرد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مرداد ۱۳۷۸ش.
* مجلسی، محمدباقر، مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول، تهران، دارالکتب اسلامیه، ۱۴۰۴ق.
* «مراسم عزاداری ایام فاطمیه در افغانستان برگزار شد»، بشارت‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۳۹۲ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۸ بهمن ۱۴۰۱ش.
* مفید، محمد بن محمد، الامالی، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
* «نوحه و روضه‌خوانی ایام فاطمیه» فلاح: پایگاه نشر و تبلیغ قرآن کریم و معارف اهل بیت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۳۹۲ش.
{{پایان منابع}}

+++++

<big>'''فاطمیه'''</big>؛ ایام عزادرایِ مظلومیت و شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها توسط شیعیان

فاطمیه اول و دوم  ایامی است که در آن مراسم عزاداری مرتبط با '''مظلومیت''' و '''شهادت''' فرزند پیامبر اکرم، ام ابیها، [[حضرت فاطمه|حضرت زهرا]] سلام الله علیها در سراسر جهان، توسط شیعیان برگزار می شود. تاریخچه این مراسمات به زمان شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها و عزاداری حضرت علی علیه اسلام بر مظلومیت ایشان می رسد. تا اکنون نیز فاطمیه همواره  به شکل گسترده تر از قبل، ادامه داشته است. هدف از برگزاری مراسمات فاطمیه نشر فرهنگ فاطمی می باشد.
== فاطمه و فاطمیه ==
برای درک تاریخچه و هدف از مراسمات فاطمیه، لازم است اشاره ای مختصر به شخصیت فاطمه سلام الله علیها داشته باشیم. پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) صاحب دختری به نام فاطمه سلام الله علیها بودند. ایشان علاقه وافری به فاطمه داشته و '''کرامت زن''' در اسلام و مقامات معنوی فاطمه را با بوسیدن دست این بانو به همگان نشان دادند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/11/25/1326893  چرا پیامبر(ص) دست دخترش، فاطمه(ص) را می بوسید؟]</ref> حضرت فاطمه (س) همچنین به ام ابیها کنیه گرفت <ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%87%D8%A7  ام ابیها]</ref> و به نقل از منابع شیعه و سنی، سرور زنان عالم بود. <ref>[https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&mid=249283&typeinfo=23&catid=24128  فاطمه سرور زنان عالم]</ref> فاطمه (س) از مقام عصمت برخوردار بودند و نسل ائمه شیعه تا امام عصر (عج)، به این بانوی بزرگوار تعلق دارد.<ref>[https://shiastudies.com/fa/56946/%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7/  عصمت حضرت فاطمه زهرا]</ref> ایشان بعد از رحلت پیامبر اکرم (ص) به مدت 75 روز ( مناسب با قول فاطمیه اول) و به روایتی دیگر به مدت 95 روز ( مناسب با قول فاطمیه دوم) به حیات خود ادامه داده و سرانجام مظلومانه به شهادت رسیدند.<ref>[https://www.razavi.news/fa/interview/38804/%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%AF  ایام فاطمیه چیست و چرا باید گرامی داشته شود؟]</ref> نحوه شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها از موضوعات مهمی است که شیعیان در ایام فاطمیه به آن می پردازند و سوگواری می نمایند. <ref>[https://salamdonya.com/religious/how-to-martyrdo-of-hazrat-fatima در خصوص نحوه شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) چه می دانید؟]</ref>

== مفهوم فاطمیه ==
فاطمیه یک مقطع زمانی است که  به '''ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها''' (در تقویم مناسبات شیعه) مرتبط می باشد. در میان شیعیان مراسمی بنام دهه فاطمیه وجود دارد. به این شکل که در دو دهه مراسمات عزای دختر پیامبر (ص) برگزار می شود. این دو دهه عبارتند از : 1- دهه اول فاطمیه: از دهم تا بيستم جمادي الاول که بنابر قول 75روز، شهادت آن بانوي بزرگوار در آن واقع شده است.  2- دهه دوم فاطمیه: از اول تا دهم جمادي الثاني که طبق قول 95روز، حضرت زهرا(س) در آن زمان به شهادت رسیدند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/decorum/fatemiyeh3-fatemiyeh.html  ایام فاطمیه از کی شروع و در چه تاریخی تمام می شود.]</ref>

== شکل مراسمات فاطمیه ==
شکل برگزاری مراسمات فاطمیه مانند سایر مراسمات اهل بیت سلام الله علیها با نوحه سرایی و اشک و ماتم و پوشیدن لباس مشکی در مجالس شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها ،تحقق می یابد. طرح حجله، تعزیه خوانی، پخت غذا و پخش نذری، سینه زنی و زنجیر زنی از دیگر اشکال اثبات ارادت نسبت به بانوی اسلام در ایام فاطمیه می باشد. <ref>[http://emamhasan-news.rozblog.com/post/20 پایگاه خبری مسجد و مجمع امام حسن مجتبی (ع) سرخه، عکس های مراسم های فاطمیه]</ref> پیاده روی ( گاهی با پای برهنه)  به پیشتازی مراجع شیعه از شیوه های دیگر عزاداری برای ایام فاطمیه است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/254541/%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9-%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85  فاطمیه در قم؛ پیاده روی دو تن از مراجع تقلید تا حرم]</ref> همچنین پخش زنده و سراسری مراسمات فاطمیه  توسط رسانه های مختلف (بعنوان مثال مجالس عزاداری که با حضور رهبران انقلاب اسلامی و سران لشگری و کشوری و جمع زیادی از مردم هر ساله برگزار می شود) <ref>[https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=44772 دومین شب عزاداری فاطمیه 1441 در حسینیه امام خمینی امام خمینی ]</ref> ؛ شکل دیگری از ابراز ارادت به حضرت زهرا سلام الله علیها در ایام فاطمیه می باشد...

== تاریخچه فاطمیه ==
تاریخچه فاطمیه به تاریخ شهادت این بانوی اسلام بازمی گردد. حضرت علی علیه السلام اولین کسی بود که برای مظلومیت و شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها عزاداری نمود. <ref>[https://btid.org/fa/news/140522 اندیشه برتر،  تاریخچه عزاداری فاطمیه]</ref> همچنین امام صادق علیه السلام در مصیبت مادرش حضرت زهرا (س) آنچنان می گریست که صورتش خیس می شد. <ref>[https://btid.org/fa/news/140522 اندیشه برتر،  تاریخچه عزاداری فاطمیه]</ref> در ایران بعد از انقلاب اسلامی این مراسمات گستردگی بیشتری را نسبت به قبل از انقلاب داشت. رهبران انقلاب اسلامی همراه با مردم در مراسمات فاطمیه شرکت کرده و بر مصائب وارد شده به فاطمه دختر رسول الله (ص) گریسته و عزادرای می نمایند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=49272 برنامه مراسم عزاداری فاطمیه 1443 در حضور رهبر انقلاب]</ref> 

== هدف فاطمیه ==
هدف از برگزاری مراسمات ایام فاطمیه فهم و نشر فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3306155/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA فلسفه دهه فاطمیه چیست؟]</ref> همچنین انتشار و ترویج شاخصه های سلوکی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و تبعیت از این بانوی اسلام از اهداف این عزاداری ها می باشد.  <ref>[https://setare.com/fa/news/9157/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D9%88-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 فلسفه دهه فاطمیه چیست؟ چرا دو دهه عزاداری می کنیم؟]</ref> به طور مثال صدق و صداقت و اخلاص در زندگی از جمله شاخصه های فرهنگ فاطمی می باشد، که عزادارن ایام فاطمیه به آن پایبند خواهند شد.<ref>[http://mabahes.ir/30605/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82.html ویژگی های مشترک فرهنگ فاطمی و مکتب حاج قاسم سلیمانی]</ref> همچنین پرکاری و پرتلاش بودن، زیبایی و پرمغزی در بیان، حقیر دیدن لذت های دنیوی، ایثار و فداکاری برای تحقق اهداف الهی، تسلیم در برابر حکم الهی، پرچمداری حقانیت و پیش بردن زندگی و خانواده در کمال سرافرازی؛ از دیگر شاخصه های فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=44768 الگوی فاطمی]</ref> هوشیاری در برابر توطئه های دشمنان و بصیرت نیز از دیگر ویژگی های فرهنگ فاطمی می باشد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2259189/%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%D9%86 مردم با تاسی از فرهنگ فاطمی هرگز ولایت و رهبری را تنها نمی گذارند]</ref> رسیدن به این شاخصه ها از جمله اهداف مهم برگزاری مراسمات فاطمیه و ذکر و یاد مصائب بانوی اهل بیت سلام الله علیها می باشد.

==پانویس==
{{پانویس }}

==پاورقی==
* دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سید علی خامنه ای 
* پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی
* خبرگزاری مهر
* خبرگزاری رضوی
* خبرگزاری تسنیم
* خبرگزاری صدا و سیما
* معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه
* پایگاه فکری، خبری و تحلیلی حوزه و روحانیت
* پایگاه خبری مسجد و مجمع امام حسن مجتبی (ع) سرخه 
* ویکی شیعه
* سایت مجمع جهانی شیعه شناسی
* سایت بیتوته
* سایت سلام دنیا
* سایت ستاره