نمایش مبدأ برای جزیره کیش

{{جعبه اطلاعات جزیره
| تصویر             =
| زیرنویس تصویر     =
| image_alt         =
| فایل پادکست       =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان     =
| نام               = جزیره کیش
| نام‌های دیگر          =
| نام بومی             =
| نام انگلیسی          =
| کشور                 = [[ایران]]
| استان                = [[استان هرمزگان|هرمزگان]]
| شهرستان             = بندر لنگه
| بخش                  = کیش
| منطقه                =
| مختصات               = {{coord|26|33|N|54|01|E|display=inline}}
| ارتفاع               = ۵ تا ۴۵ متر
| نوع                  =
| mجمع‌الجزایر          =
| دریای پیرامون        = [[خلیج فارس]]
| اقیانوس پیرامون      =
| مساحت                = تقریباً ۷٫۸۹ کیلومتر مربع
| طول                  = ۱۵٫۴۵ کیلومتر
| عرض                  = حدود ۷٫۵ کیلومتر
| طول ساحل             = ۴۴ کیلومتر
| بیشینه ارتفاع        = ۴۵ متر
| جمعیت                = ۳۹٬۸۵۳ تن
| سال سرشماری          = ۱۳۹۵ش
| تراکم جمعیت          =
| city                 =
| روستاها              = روستای باغو{{سخ}}روستای سفین
| آب‌وهوا               = گرم و خشک
| پوشش گیاهی           = نیمه حاره‌ای
| حیات وحش             =
| منابع طبیعی          =
| آثار تاریخی          = شهر باستانی [[حریره]]
| جاذبه‌های گردشگری     = [[حریره]]{{سخ}}پایاب{{سخ}}[[کاریز کیش|شهر زیرزمینی کاریز]]
| راه‌های ارتباطی       = مسیر دریایی{{سخ}}مسیر هوایی
| بندر                 = بندر کیش
| فرودگاه              = فرودگاه بین‌المللی کیش
| اهمیت                = نخستین [[مناطق آزاد تجاری-صنعتی|منطقه آزاد اقتصادی]] ایران
| وضعیت                =
| شماره ثبت ملی        =
| تاریخ ثبت ملی        =
| وبگاه رسمی           =
}}
'''جزیره کیش'''؛ جزیره‌ای در خلیج فارس و مرکزیت بخش کیش.

جزیره کیش از توابع شهرستان بندر لنگه در [[استان هرمزگان]] است که در [[خلیج فارس]] قرار دارد و به عنوان نخستین [[مناطق آزاد تجاری-صنعتی|منطقه آزاد اقتصادی]] ایران شناخته می‌شود. این [[جزیره]] در گذشته به عنوان مرکز صید ماهی و تجارت مروارید در خلیج فارس مشهور بود و امروزه به یکی از قطب‌های مهم [[گردشگری]] ایران تبدیل شده است. پیشینه تاریخی این منطقه به دوران [[هخامنشیان]]، [[اشکانیان]] و [[ساسانیان]] بازمی‌گردد و دارای جاذبه‌های تاریخی و گردشگری متعددی مانند شهر باستانی [[حریره]]، پایاب و [[کاریز کیش|شهر زیرزمینی کاریز]] است.

== نام‌گذاری ==
کیش، نام [[جزیره|جزیره‌ای]] است در دریای پارس، با آب و هوایی بسیار گرم. از این [[جزیره]] در گذشته، جواهرات فاخر، مروارید، قطعه و بالش‌های زردوز به سوغات (ره‌آرود) می‌بردند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کیش-4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه کیش، سایت واژه‌یاب.]</ref> کیش را که بسیار آباد، پرجمعیت و مرکز سیاسی، تجاری و کشتیرانی [[خلیج فارس]] و بندرگاه معتبر کشتی‌های چین، هند، بصره و بغداد بود را در [[زبان عربی]]، «قیس» می‌گفتند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%DB%8C%D8%Bاش-4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه کیش، سایت واژه‌یاب؛]{{سخ}}شیرازی، شد الازار فی حط الأوزار عن زوار المزار، 1328ش، ص187.</ref> این [[جزیره]] از توابع شهرستان بندر لنگه در [[استان هرمزگان]] است.

== مختصات جغرافیایی جزیره کیش ==
مختصات جغرافیایی این [[جزیره]] به‌صورت "۳۰ '۰۱ ۵۴ طول شرغی و "۱۵ '۳۳°۲۶ عرض شمالی است.<ref>جعفری، نقشه‌خوانی گیتاشناسی، 1383ش، ص117.</ref> فاصله جزیرهٔ کیش تا ساحل، در حدود ۲۵ کیلومتر و تا [[تهران]]، پایتخت ایران، از راه شوسه، دریا و از مسیر بندر لنگه، در حدود ۱۶۰۰ کیلومتر است.

== همسایگان جزیره کیش ==
همسایگان این [[جزیره]] شامل بندر چارک و ایران (از سمت شمال)، جزیره هندورابی، کشورهای بحرین و عربستان (از غرب)، بندر لنگه و جزیره فرور بزرگ، بندر [[تنگه هرمز]] (از شرق) و کشور [[امارات متحده عربی]]، از جنوب هستند.<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های کشور (وزارت راه و ترابری)، اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم)، 1380ش، ص45 و 134.</ref>

== موقعیت جغرافیایی جزیره کیش ==
کیش هم از نظر موقعیت ارتباطی آن (از راه دریایی) و هم امکان سکونت در آن، بسیار حائز اهمیت است. شکل کلی این [[جزیره]] به‌صورت یک بیضی با محیط ۴۴ کیلومتر است که طول آن ۱۵٫۴۵ کیلومتر و عرض آن حدود ۷٫۵ کیلومتر است. مساحت این [[جزیره]] هم تقریباً ۷٫۸۹ کیلومتر مربع است.<ref>جعفری، گیتاشناسی ایران، ج3، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، 1379ش، ص1067.</ref>

== جمعیت جزیره کیش ==
[[جمعیت]] مردم این منطقه در ۱۳۷۵ش، ۸۰۴۷ تن بود<ref>نورالهی، توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران، 1382ش، ص190.</ref> که براساس سرشماری‌ها در ۱۳۸۵ش به ۸۳۸۸ تن رسید.<ref>مرکز آمار ایران، بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور، 1382ش، ص232.</ref> در سرشماری ۱۳۹۵ش [[جمعیت]] این منطقه، ۳۹٬۸۵۳ تن اعلام شد. به شهروندان ساکن در کیش، «کیشوند» گویند که برای آن‌ها کارت کیشوندی صادر می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/83202771/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%83%DB%8C%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D8%B2%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%83%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D9%alـ «اعتبار کارت کیشوندی افزایش یابد، از چهره‌های ماندگار کیش تجلیل شود»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

== آب و هوای جزیره کیش ==
ارتفاع این [[جزیره]] از سطح دریا، ۵ تا ۴۵ متر است و آب و هوایی گرم و خشک دارد. میانگین دمای سالانه در این [[جزیره]]، ۲۶٫۶ درجه سانتی‌گراد است. بارندگی بیش‌تر به‌صورت رگباری و در ماه‌های سرد [[زمستان]] رخ می‌دهد.

== پوشش گیاهی جزیره کیش ==
باغ‌های نخل خرما، درختان بومی کهور ایرانی و کُنار، درختان غیربومی مانند کهور پاکستانی، اکالیپتوس، آکاسیا، کنوکارپوس و [[ابریشم]] در این منطقه می‌رویند. در گذشته‌ای نه چندان دور، این [[جزیره]] به‌عنوان مرکز تاکستان‌ها معروف بود. همچنین، پس از حضور پرتغالی‌ها در این منطقه، گیاه کم‌یاب «لور» نیز در این نواحی وجود دارد. این [[جزیره]]، از نظر پوشش گیاهی، جزء مناطق «نیمه حاره‌ای» ایران محسوب می‌شود.

== صنایع دستی کیش ==
کوزه‌های سفالی ساخته شده از خاک این [[جزیره]]، یکی از مهم‌ترین [[صنایع دستی]] این منطقه است، زیرا گِل این کوزه‌ها رنگ متفاوتی نسبت به سایر گل‌ها دارد. در عمق ۳۰ متری خاک [[جزیره]]، گِلی مرغوب به‌نام «مارون» وجود دارد که برای پیشهٔ [[سفال‌گری|سفالگری]] بسیار ارزشمند است.

ساخت زیورآلات از صدف و گوش‌ماهی از دیگر [[صنایع دستی]] مردمان این منطقه است. بافت [[چادرشب|چادر شب]]، همراه با طرح و نقش‌های ذهنی و خلاقانه زنان این مرزوبوم، [[حصیربافی]] از نخل‌های خرمای همین منطقه، که شامل کیف، سبد و زیرانداز است، و «شیریکی پیچ»، از انواع گلیم سوزنی، از [[صنایع دستی]] جزیره کیش است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/souvenirs-handcraft-kish/ زارع، صنایع دستی کیش، سایت اتاقک.]</ref>

== تقسیمات کشوری کیش ==
علاوه بر بخش مرکزی کیش، دو دهستان (روستای «باغو» و «سفین/ صفین») نیز در این [[جزیره]] وجود دارد.

== پیشینه جزیره کیش ==
آثار تاریخی برجای‌مانده در کیش، حاکی از حضور تمدن کهن در آن است. در قسمت شمالی این [[جزیره]]، مابین دو روستای سجم و سفین، خرابه‌ها و آثاری کهن کشف شده که قدمت آن‌ها را به سده پنجم میلادی نسبت داده‌اند. توپ‌های زنگ‌زده موجود در این قلعه نیز متعلق به سپاه [[نادرشاه افشار]] است که برای حمله به مسقط استفاده شده است.<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی، جغرافیای استان هرمزگان، 1382ش، ص68.</ref>

این [[جزیره]]، از دوران [[هخامنشیان]]، [[اشکانیان]] و سپس [[ساسانیان]] تحت سلطهٔ ایران بوده است. نامه‌های مکتوب شده به زبان پهلوی، حاکمیت معنوی ایرانیان بر این [[جزیره]] را کاملاً تأیید می‌کند. در دوره [[سلجوقیان]]، کیش به بزرگ‌ترین مرکز تجاری در [[خلیج فارس]] تبدیل شد. آخرین حاکم این [[جزیره]]، که از نسل «قیس» بودند، به دست سیف‌الدین ابونصر علی بن کیقباد، حاکم جزیرهٔ «هرمود» کشته شد (۶۲۶ق)، و حکومت قبایل بر این [[جزیره]] پایان یافت.<ref>محمد صدیق، صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس، 1993م؛{{سخ}}الوحیدی الخنجی، تاریخ لنجه، 1988م.</ref>

مورخان زیادی همچون ابن‌خرداد، ابن‌بطوطه و یاقوت حموی در رابطه با کیش سخن گفته‌اند. سعدی نیز در گلستان، چند مرتبه از کیش سخن گفته است.<ref>[https://ganjoor.net/saadi/golestan/gbab3/sh21 سعدی، گلستان، باب سوم در فضیلت قناعت، حکایت شماره 21، سایت گنجور.]</ref>

زکریا بن محمد بن محمود قزوینی نیز در [[کتاب]] خود، از تجربهٔ سفر به این [[جزیره]] یاد کرده و «قیس» را جزیره‌ای در دریای فارس معرفی کرده که دورش چهار فرسخ است و آبادانی دارد، در کمال حسن و لطافت بنا شده و تجارت‌گاه اهل هند، عجم و عرب است.<ref>قزوینی، آثار البلاد و اخبار البلاد، ۱۳۷۳ش، ص110.</ref>

در سال‌های ۹۱۲ تا ۱۰۳۱ش، این [[جزیره]] به دست پرتغالی‌ها افتاد و سرانجام توسط امام قلی‌خان، سپهسالار [[شاه عباس صفوی|شاه عباس]] آزاد شد و دوباره به‌عنوان جزیره‌ای ایرانی شمرده شد.<ref>اقبال، عباس، مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس، ۱۳۲۸ش.</ref> تا اواسط دوران حکومت پهلوی بر ایران، جزیره کیش به‌عنوان مرکز صید ماهی و مرکز تجارت مروارید در [[خلیج فارس]] مشهور بود. اما، بعدها با واردات مروارید ژاپنی به ایران، از ارزش مرواریدهای ایرانی کاسته و کیش نیز اعتبار خود را از دست داد. با بررسی‌های انجام گرفته در ۱۳۴۹ش، این [[جزیره]] با توجه به ویژگی‌های طبیعی و سواحل زیبای مرجانی و آب‌های زلال در اطراف آن، به‌عنوان مرکز توریستی بین‌المللی در ایران انتخاب شد.<ref>اعتمادفر، مهدی، ژورنال جزیره طلایی کیش، ۱۳۸۸ش.</ref> در ۱۳۶۱ش نیز این [[جزیره]]، به‌عنوان نخستین [[مناطق آزاد تجاری-صنعتی|منطقه آزاد اقتصادی]] ایران انتخاب شد.

== گردشگری جزیره کیش ==
این [[جزیره]] در دهه‌های اخیر، از برنامه‌های توسعه‌ای بسیاری از نظر عمرانی و تجاری برخوردار گردیده که آن را به یکی از قطب‌های اقتصادی، تجاری و [[گردشگری]] ایران تبدیل کرده است. سالیانه، هزاران گردشگر از داخل و خارج از ایران، از این [[جزیره]] دیدن می‌کنند. از جمله جاذبه‌های تاریخی جزیره کیش می‌توان به [[حریره]] (که شهر ویرانهٔ خالی از سکنه است و بخشی از این شهر را به تازگی مرمت کرده‌اند و بناهایی همچون عمارت اعیانی، [[حمام]]، [[آب‌انبار|آب انبار]]، [[قنات]] و بقایای [[مسجد]] حریره در این بازسازی کشف شدند)، «پایاب» و «کاریز» اشاره کرد. مسجد خاتم نیز که مربوط به دوره [[قاجار (ابهام‌زدایی)|قاجار]] است در ۱۳۷۷ش در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسید.

از جاذبه‌های تفریحی دیگر این منطقه می‌توان به پارک‌های ساحلی مانند پارک برفی پنگوئن، تم پارک آبی اوشن، پارک هنر، ساحت مرجانی، سواحل ماسه‌ای ـ مرجانی، باغ وحش، آکواریوم، باغ پرندگان کیش، دلفیناریوم، [[کاریز کیش|شهر زیرزمینی کاریز]]، کلبه هور، کشتی‌های تفریحی و اسکی کیش، باغ راه، تفریحات دریایی، غواصی، موتورسواری و گشت دور جزیره کیش اشاره کرد. این [[جزیره]]، به‌واسطهٔ امکانات رفاهی، تجاری، تفریحی و [[گردشگری]] آن، عنوان چهارمین مقصد [[گردشگری]] در منطقه جنوب غربی آسیا را به‌دست آورده است.

== امکانات آموزشی جزیره کیش ==
دانشگاه‌هایی در جزیره کیش وجود دارد که وابسته به دانشگاه‌های معتبر [[تهران]] هستند. در این دانشگاه‌ها، دوره‌های بین‌المللی کاشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در رشته‌های فناوری اطلاعات، ام‌بی‌ای، [[مهندسی برق]]، مهندسی الکترونیک و حقوق را با همکاری دانشگاه‌های معتبری از مالزی و استرالیا برگزار می‌کنند. از جمله دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌های این [[جزیره]] می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پردیس بین‌الملل کیش [[دانشگاه صنعتی شریف]]، پردیس بین‌الملل کیش [[دانشگاه تهران]]، پردیس بین‌الملل کیش [[دانشگاه صنعتی امیرکبیر|دانشگاه امیرکبیر]]، پردیس بین‌الملل کیش [[دانشگاه علوم پزشکی تهران]]، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه پیام نور مرکز بین‌الملل کیش و دانشگاه جامع علمی کاربردی کیش.

== حمل و نقل در جزیره کیش ==
رفت و آمد به جزیره کیش، از طریق فرودگاه بین‌المللی کیش و نیز از طریق مسیر دریایی و بندر کیش انجام می‌گیرد. فرودگاه بین‌المللی کیش در ۱۳۵۶ش افتتاح شد. این فرودگاه، دارای دو ترمینال ویژهٔ پروازهای داخلی و خارجی است. تاکسی، از جمله وسایل نقلیهٔ دیگر در این شهر است که نیاز گردشگران را برطرف می‌کند. تاکسی‌های زرد رنگ، تاکسی‌های خطی و تاکسی‌های سفیدرنگ، تاکسی‌های دربست یا تلفنی هستند. از آن‌جایی که این [[جزیره]]، مساحت زیادی ندارد، نیازی به اتوبوس و [[مترو]] شهری ندارد.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/complete-guide-kish-travel/ میرسلطانی، راهنمای سفر به کیش؛ برنامه‌ریزی نیمی از سفر است، سایت علی‌بابا.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* «اعتبار کارت کیشوندی افزایش یابد، از چهره‌های ماندگار کیش تجلیل شود»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بارگذاری: ۱۹ بهمن ۱۳۹۷ش.
* اعتمادفر، مهدی، ژورنال جزیره طلایی کیش، کیش، راه دانش سبز، ۱۳۸۸ش.
* اقبال، عباس، مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس، تهران، چاپخانه مجلس، ۱۳۲۸ش.
* جعفری، عباس، نقشه‌خوانی گیتاشناسی، تهران، گیتاشناسی، چ۹، ۱۳۸۳ش.
* جعفری، عباس، گیتاشناسی ایران: دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، چ۱، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۷۹ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۸ آذر ۱۴۰۰ش.
* زارع، نازنین، صنایع دستی کیش، سایت اتاقک، تاریخ بارگذاری: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
* سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی، جغرافیای استان هرمزگان، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۲ش.
* سازمان حمل و نقل و پایانه‌های کشور (وزارت راه و ترابری)، اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم)، تهران، همشهری، ۱۳۸۰ش.
* سعدی، گلستان، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۲۷ آذر ۱۴۰۰ش.
* شیرازی، معین‌الدین ابوالقاسم، شد الازار فی حط الأوزار عن زوار المزار، به‌تصحیح محمد قزوینی، تهران، چاپخانه مجلس، ۱۳۲۸ش.
* قزوینی، زکریا، آثار البلاد و اخبار البلاد، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۳ش.
* محمد صدیق، عبدالرزاق، صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس، شارجه، چاپ‌خانه المعارف، ۱۹۹۳م؛ الوحیدی الخنجی، حسین بن علی، تاریخ لنجه، دبی، دارالأمة للنّشر و التّوزیع، ۱۹۸۸م.
* مرکز آمار ایران، بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور، تهران، مرکز آمار ایران، ۱۳۸۲ش.
* میرسلطانی، فائزه، راهنمای سفر به کیش؛ برنامه‌ریزی نیمی از سفر است، سایت علی‌بابا، تاریخ بارگذاری: ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ش.
* نورالهی، طه، توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران، تهران، مرکز آمار ایران، ۱۳۸۲ش.
<!--

== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
کیشوند{{سخ}}
کیشوندان{{سخ}}
کارت کیشوندی{{سخ}}
منطقه آزاد کیش{{سخ}}
کیش{{سخ}}
جزیره کیش{{سخ}}
-->
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:جزیره‌های ایران در خلیج فارس]]
[[رده:مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران]]
[[رده:هندسه بحث رباتیک]]