نمایش مبدأ برای جمعه‌خوانی

<big>'''جُمعَه‌خوانی،'''</big> آیین اجتماعی و مذهبی در میان هزاره‌های افغانستان.

جمعه‌خوانی، مراسم اجتماعی با خواستگاه و درون‌مایۀ مذهبی است که در شب یا روز جمعه، برگزار شده<ref>آیتی، تمدن و فرهنگ شیعیان افغانستان، 1390ش، ص144.</ref>  و مردم را به ارزش‌های دینی، اجتماعی و اخلاقی، فرا می‌خواند. «جمعه‌خوانی»، از دو واژۀ جمعه، آخرین روز هفته و خوانی (خواندن) به‌معنای «منبر رفتن»، ترکیب شده است.<ref>آیتی، تمدن و فرهنگ شیعیان افغانستان، 1390ش، ص144.</ref>  

به ‌باور برخی پژوهشگران، آیین جمعه‌خوانی، از گذشته‌های بسیار دور در تمامی مناطق هزاره‌نشین، رسم بوده و اکنون نیز در بسیاری از این مناطق همچنان به‌قوت خود باقی است.<ref>[http://jaghori1.com/2017/02/20/%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d9%87%d8%b4%d8%aa%d9%85-%d8%b3%d9%81%d8%b1-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87%d8%b3%d9%88%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%ac%d9%88/ برهانی، «قسمت هشتم سفر به هزارستان؛ بهسود»، وب‌سایت جاغوری 1.]</ref>  آشنایی با احکام دینی و امر به معروف ونهی از منکر توسط عالمان دینی، از کارکردهای مهم  این آیین است.<ref>ضیایی، «جایگاه و نقش مکتب‌خانه‌های سنتی در فرهنگ اسلامی شیعیان افغانستان»، 1399ش، ص19.</ref>

آیین جمعه‌خوانی با تجمع مردم در روز یا شب [[جمعه]] در [[مساجد]] و حسینه‌ها، با سخنرانی روحانی محل، آغاز می‌شود.<ref>آیتی، تمدن و فرهنگ شیعیان افغانستان، 1390ش، ص145.</ref>  روضه‌خوانی و دعا، پایان‌بخش این مراسم است.<ref>[http://jaghori1.com/2017/02/20/%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d9%87%d8%b4%d8%aa%d9%85-%d8%b3%d9%81%d8%b1-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87%d8%b3%d9%88%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%ac%d9%88/ برهانی، «قسمت هشتم سفر به هزارستان؛ بهسود»، وب‌سایت جاغوری1]</ref>  در برخی از مناطق نیز سخنران یا روضه‌خوان مراسم، قبل و بعد از منبر رفتن، دست سادات مجلس را می‌بوسد.<ref>علیزادۀ مالستانی، نامۀ اعمال، 1400ش، ص89.</ref>  جمعه‌خوانی در فصل [[زمستان]] رونق بیشتری دارد؛ زیرا آب‌وهوای جغرافیای مردم هزاره‌نشین، سرد بوده و زمستان آن، طولانی است و در نتیجه، اوقات فراغت بیشتر برای برگزاری این‌گونه مراسم‌ها، فراهم است.<ref>[http://jaghori1.com/2017/02/20/%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d9%87%d8%b4%d8%aa%d9%85-%d8%b3%d9%81%d8%b1-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87%d8%b3%d9%88%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%ac%d9%88/ برهانی، «قسمت هشتم سفر به هزارستان؛ بهسود»، وب‌سایت جاغوری 1.]</ref> 
 
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* آیتی، عبدالقیوم، تمدن و فرهنگ شیعیان افغانستان، قم، جامعة المصطفی العالمیه، 1390ش.
* برهانی، محمدجواد، «قسمت هشتم سفر به هزارستان؛ بهسود»، وب‌سایت جاغوری1، تاریخ انتشار: 1 اسفند 1400ش.
* ضیایی، محمدرضا، «جایگاه و نقش مکتب‌خانه‌های سنتی در فرهنگ اسلامی شیعیان افغانستان»، دوفصلنامۀ علمی-تخصصی تاریخ اسلام در آیینۀ اندیشه‌ها، سال دوازدهم شماره 17، بهار و  تابستان 1399ش.
* علیزادۀ مالستانی، عزیزالله، نامه اعمال، کابل، بنیاد اندیشه، 1400ش.