نمایش مبدأ برای دیدوبازدید

<big>'''دیدوبازدید؛'''</big> رفت‌وآمد به خانۀ یکدیگر در مناسبت‌های دینی و فرهنگی. 

دیدوبازدید، آیین فرهنگی و اجتماعی کهن است که به‌منظور تحکیم و تداوم پیوند اجتماعی اعضای [[خانواده]] و خویشاوندان، در قلمرو ایران فرهنگی و به‌مناسبت‌های دینی و ملی رواج داشته است. امروزه نیز این رسم اجتماعی، بیشتر در ایام [[نوروز]] و عیدهای مذهبی در ایران مرسوم بوده و موجب انسجام اجتماعی، نشاط معنوی و فرهنگی و تداوم آداب و رسوم و صلۀرحم در جامعه است. 

==مفهوم‌شناسی==
واژۀ دیدوبازدید به‌معنای ملاقات، سر زدن، معاشرت و رفت‌وآمد به خانۀ یکدیگر در مناسبت‌های مختلف مانند عیدها، روز جمعه و فوت یک عزیز است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ دیدوبازدید.</ref>  

==اهمیت دیدوبازدید در اسلام==
دیدوبازدید و با خبر شدن از احوال خویشان، دوستان و همسایگان، مورد تأکید دین اسلام است و بی‌توجهی به آن، نکوهش شده است.<ref>سورۀ محمد، آیات 22-23. </ref>  بر اساس منابع دینی، ارتباط با خویشان و صلۀرحم سبب طول عمر، افزایش روزی، محبوبیت نزد خداوند، بهره‌مندی از حمایت الهی، محبوبیت در بین فامیل، حسابرسی آسان در قیامت و پاک شدن از گناهان، می‌شود.<ref>طبرسى، مشكاة الأنوار، 1374ش، ص155.</ref>  

==آداب دیدوبازدید در آموزه‌های دینی==
برخی از آداب دیدوبازدید که سبب گذراندن ساعتی خوش با فامیل و دوستان می‌شود عبارت‌اند از:
# رعایت ارزش‌های اسلامی و هنجارهای فرهنگی حاکم بر روابط اجتماعی چون قواعد محرمیت، حجاب و عفاف و نحوۀ صحبت کردن؛<ref>سورۀ نور، آیه 31.</ref>  
# وارد کردن همۀ حاضران، در گفت‌وگوها و توجه کردن به همه، برای ایجاد فضایی پر از صمیمیت و محبت و جلوگیری از گوشه‌گیری برخی از حاضران؛ 
# اعتدال در مصرف خوراکی‌هایی که میزبان برای پذیرایی فراهم کرده است؛ 
# داشتن توجه ویژه به سالمندان و مهرورزی به آنها و آموزش این اخلاق پسندیده به کودکان؛ 
# اعتدال در بذله‌گویی و شوخی؛  
# انعطاف‌پذیری و توجه به صحبت‌های میزبان حتی در صورت مخالف بودن با عقیده و نظر او ؛ 
# سخن گفتن با آرامش.<ref>[https://www.imna.ir/news/563112/%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C «دیدوبازدیدهای فامیلی و افزایش صمیمیت خویشاوندی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> 

==آثار دیدوبازدید==
در بررسی پیامدها و آثار مثبت دیدوبازدید، به موارد زیر توجه شده است:
# احساس آرامش و امنیت و جلوگیری از [[افسردگی]]؛
# جذب رحمت الهی به زندگی خود و اطرافیان؛
# حمایت از سالمندان؛
# افزایش صمیمیت و ارتباطات فامیلی؛
# زدودن کینه‌ها و هیجانات منفی؛
# کم‌شدن فشار روانیِ مشکلات زندگی با کمک گرفتن از افراد حاضر در مهمانی؛
# بهره‌مندی از سلامت جسمانی بیشتر بر اثر روابط صمیمانه و عاطفی با اطرافیان؛
# رشد اجتماعی کودکان.<ref>[https://www.imna.ir/news/563112/%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C «دیدوبازدیدهای فامیلی و افزایش صمیمیت خویشاوندی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
  
==عوامل کاهش دیدوبازدید==

کارشناسان، ضعیف شدن ارتباطات خویشاوندی در جامعۀ امروزی به‌رغم تأکیدهای دین اسلام و جایگاه این دست از آداب اجتماعی در نظام ارزشی ایرانیان و مسلمانان را متأثر از عوامل زیر دانسته‌اند:
# ضعیف‌شدن اعتقادات مذهبی و کم‌اهمیت شدن ارزش‌های اخلاقی مرتبط با صلۀرحم و دیدوبازدید خویشاوندان؛ 
# آگاهی‌نداشتن نسل جوان از میزان توجه دین به تحکیم این ارزش اجتماعی و آثار دنیوی و اخروی آن؛  
# گسترش گوناگونی در سبک‌های زندگی‌، جهان‌بینی‌ها، نگرش‌ها، ارزش‌ها، هنجارها، خلق‌وخوی‌ها و رفتارها؛  
# اختلاف در باورها و عقاید؛ 
# ترس از سرایت عادات و رویه‌های ناپسند همچون حسادت، تهمت و چشم‌وهم‌چشمی؛ 
# زنده شدن خاطرات تلخ و تبعات حاصل از آن؛<ref>شرف‌الدین، تحلیلی اجتماعی از صلۀ‌رحم، 1378ش، ص340-380.</ref>  
# پیشرفت فناوری و رشد سریع ارتباطات؛ 
# افزایش تجملات و تشریفات در دیدارها؛  
# هزینه‌های سنگین مهمانی‌ها؛ 
# توسعۀ شهرها، آپارتمان‌نشینی و دور شدن خانواده‌ها از سبک زندگی سنتی؛<ref> [https://magerta.ir/culture/literature/the-way-seeing-and-visiting-nowruz-in-past-and-today/ «شیوۀ دیدوبازدیدهای نوروزی در گذشته و امروز»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی ماگرتا.]</ref>   
# افزایش مشکلات اقتصادی؛ 
# رفتارهای نسنجیده و آزاردهنده؛ 
# ترس از پرسیدن سؤال‌های خصوصی و تجسس در احوالات زندگی دیگران؛ 
# ترس، [[استرس]] و اضطراب در برخورد با دیگران.<ref> [https://danabrain.ir/نمیخوام-برم-عید-دیدنی-چگونه-با-اضطراب-ا/ «چگونه با اضطراب اجتماعی درعیددیدنی یا مهمانی مقابله کنیم»، وب‌سایت دانا براین.]</ref> 

==راهکارهای مقابله با استرسِ دیدوبازدید==
به نظر روان‌شناسان، اختلال اضطراب اجتماعی از جمله عوامل بازدارندۀ انسان برای داشتن رابطۀ مناسب با دیگران بوده و شرکت در دیدوبازدیدها و مهمانی‌های فامیلی و دوستانه را برای انسان با مشکل مواجه می‌کند. راهکارهای روان‌شناسان برای حل این اختلال، عبارت است از: 
# انجام کارهایی مانند خواندن کتاب، [[ورزش]] و سرگرمی مورد علاقه؛  
# آماده کردن هدیه مناسب برای میزبان در صورت نیاز؛ 
# داشتن برنامۀ دقیق برای ساعت رفتن؛ 
# آماده کردن موضوعات مناسب برای صحبت کردن در مجلس؛ 
# فکرکردن به نحوۀ برخورد با افراد حاضر در مهمانی.<ref>[https://danabrain.ir/نمیخوام-برم-عید-دیدنی-چگونه-با-اضطراب-ا/ «چگونه با اضطراب اجتماعی درعیددیدنی یا مهمانی مقابله کنیم»، وب‌سایت دانا براین.]</ref> 

==آفات دیدوبازدید==
در شرایط فرهنگی امروز جامعه، دیدوبازدیدها با آفات و آسیب‌هایی نیز همراه هستند که مهم‌ترین آنها عبارتند از: 
# چشم و هم‌چشمی؛ 
# تجملات؛ 
# اسراف؛ 
# خستگی میزبان؛ 
# سنگین شدن فضا به‌دلیل تشریفات بیش از حد؛<ref> [http://ravanpezshk.akairan.com/khanevadeh/zendegi/news20193513493053113.html شریعتی، «آسیب‌شناسی مهمانی ایرانی؛ تجمل‌گرایی را کنار بگذارید»، وب‌سایت نبض شهر.]</ref>  
# نگاه به نامحرم؛ 
# شوخی با نامحرم؛ 
# [[غیبت]]؛ 
# عیب‌جویی از دیگران؛ 
# مسخره کردن؛ 
# دست دادن به نامحرم؛ 
# اذیت و آزار میزبان به جهت مدیریت نکردن بچه‌ها.<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6442/7652/95807/%D8%B5%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7 مسجدی، «صلۀ‌ارحام بایدها و آسیب‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> 

==راهکارهای پیشگیری از آسیب‌های دیدوبازدید==
برخی از راهکارهای ارائه شده برای پیشگیری از هر گونه آسیب و آفت در دورهمی‌های فامیلی و دوستانه: 
# کم‌کردن دیدوبازدید با خویشاوندانی که به مسائل شرع پایبند نیستند؛ 
# کم‌کردن صحبت‌های غیر ضروری با نامحرم؛ 
# کنترل فکر و خیال؛<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6442/7652/95807/%D8%B5%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7 مسجدی، «صلۀ‌ارحام بایدها و آسیب‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   
# دوری از اسراف، چشم و هم‌چشمی و تجمل‌گرایی در دیدوبازدیدها؛  
# رعایت حریم‌های اجتماعی و خصوصی مطابق شرع؛  
# آموزش آداب دیدوبازدید به کودکان.<ref>[https://pishyareh.com/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9/ «آموزش عیددیدنی به کودکان»، وب‌سایت پیشیاره.]</ref> 

==راهکارهای مدیریت کودکان در مهمانی==
برخی از راهکارهای ارائه شده برای مدیریت فرزندان در مهمانی براساس نظر روان‌شناسان عبارت است از:
# طولانی نبودن زمان مهمانی؛  
# به‌همراه داشتن اسباب‌بازی مناسب؛  
# گذاشتن قانون برای بچه‌ها؛  
# آماد‌گی لازم برای هرگونه واکنش غیر عادی کودکان؛  
# همراه نبردن کودکان در مجالسی که اطلاعی از شرایط مکانی و افراد حاضر در مهمانی، وجود ندارد.  
==پانویس==

{{پانویس}}

==منابع==
* قرآن.
* «آموزش عیددیدنی به کودکان»، وب‌سایت پیشیاره، تاریخ بازدید: 28 اردیبهشت 1402ش.
* «انشا شیوۀ دیدوبازدیدهای نوروزی در گذشته و امروز»، وب‌سایت مجله اینترنتی ماگرتا، تاریخ بازدید: 26 اردیبهشت 1402ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، ‌لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 26 اردیبهشت 1402ش.
* «دیدوبازدید نوروزی، بایدها و نبایدهای عیددیدنی»، وب‌سایت پارس‌ناز، تاریخ بازدید: 28 اردیبهشت 1402ش.
* «دیدوبازدیدهای فامیلی و افزایش صمیمیت خویشاوندی»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ بازدید: 28 اردیبهشت 1402ش.
* «عیددیدنی، قانون بگذارید»، وب‌سایت نی‌نی‌بان، تاریخ درج مطلب:  8 شهریور1396ش. 
* «نمی‌خواهم برم عیددیدنی! چگونه با اضطراب اجتماعی در عیددیدنی یا مهمانی مقابله کنیم»، وب‌سایت دانا براین، تاریخ درج مطلب: 20 مارس 2023م.
* شرف‌الدین، حسین، تحلیلی اجتماعی از صلۀرحم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378ش.
* شریعتی، رعنا، «آسیب‌شناسی مهمانی ایرانی؛ تجمل‌گرایی را کنار بگذارید»، وب‌سایت نبض شهر، تاریخ درج مطلب: 14 اسفند 1397ش.
* طبرسى، على بن حسن، مشكاة الأنوار، ترجمۀ عطاردى، تهران، بی‌نا، چ1، 1374ش.
* مسجدی، رضا، «صلۀارحام بایدها و آسیب‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: تابستان 1389ش.