نمایش مبدأ برای زینت

'''<big>زینت؛</big>''' آنچه مایۀ نیکویی ظاهری یا معنوی باشد. 

زینت و اهمیت‌دادن به آن، پاسخ به [[فطرت]] زیباجوی انسان است و موجب [[زیبایی]] و لطافت فرد و رفتار او و محیط می‌شود. [[مسلمان|مسلمانان]] در سبک زندگی به آراستگی و توجه به زینت، سفارش شده‌اند. با این حال، آموزه‌های اسلام، از افراط در زینت‌های ظاهری نهی کرده و خواستار توجه بیشتر به زینت‌های معنوی، رفتاری و درونی است. 
==مفهوم‌شناسی==

زینت به‌معنای آراستن و زیور، <ref>[https://abadis.ir/fatofa/%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA/ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه زینت.]</ref> در اصطلاح به هر چیز زیبا و دوست‌داشتنی گفته می‌شود که افزودن آن به هر چیز دیگری، موجب زیباشدن آن نیز خواهد شد، مثل زیورآلات و یا بوی خوش که به هرچه اضافه شود، آن را دوست‌داشتنی‌تر می‌کند.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص313.</ref> بعضی با تقسیم زینت به زینت عام و زینت خاص، هرچیزی را که مایۀ زیبایی چیز دیگری باشد زینت عام و هرچه را که مختص زینت انسان است زینت خاص نامیده‌اند. برای مثال گیاهان زینت زمین و ستارگان زینت آسمان هستند که مواردی از زینت عام است؛ اما مواردی مثل زیبایی‌اندام، ثروت، فرزند و [[ایمان]]، زینت خاص انسان است.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، 1395ش، ج6، ص27.</ref> 

زینت انسان به دو دستۀ زینت‌های مادی و زینت‌های معنوی تقسیم می‌شود و گستردگی و مصادیق بسیاری دارد. بدن و روح و روان فرد و همچنین اشیای متعلق به او هرکدام زینت مخصوص خود را دارد. به‌عنوان مثال خوشبو بودن زینت بدن و ثروت، همسر و فرزند زینت شخص و ایمان و تقوا زینت روح است.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص313-316.</ref> رفتار انسان نیز زینتی دارد و آن ادب است.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج6، ص366.</ref>

زینت امری نسبی بوده و با توجه به زمان، مکان، عرف و فرهنگ یک جامعه و همچنین متناسب با موقعیت و شأن اجتماعی یک فرد تغییر می‌کند.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص190.</ref> از این‌رو نوع پوشش و نیکویی یا زشت‌بودن آن که مهم‌ترین وسیلۀ تزیین ظاهری انسان است‌، <ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص203.</ref> از یک زمان به زمان دیگر متفاوت است<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/27311/13/23/%D8%AE%D9%8E%D9%8A%D8%B1%D9%8F_%D9%84%D9%90%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%90_%D9%83%D9%8F%D9%84%D9%91%D9%90_%D8%B2%D9%8E%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8D_%D9%84%D9%90%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%8F_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%90%D9%87%D9%90 کلینی، الکافی، 1430ق، ج13، ص23.]</ref> و یا آداب اجتماعی که زینت‌دهندۀ رفتار است در جوامع مختلف تفاوت می‌کند.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج6، ص366.</ref> همچنین با پیشرفت دانش بشری و به‌وجود آمدن ابزارهای نوین، بعضی ابزارهای زینت نیز تغییر کرده است.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص30.</ref>
==کارکردهای زینت در زندگی انسان==
===کارکردهای فردی===
یکی از تمایلات فطری انسان، میل به زیبایی است<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص311.</ref> که جزو نیازهای ثانوی انسان دسته‌بندی می‌شود. زینت‌کردن خود و محیط اطراف، پاسخگویی به نیاز زیبایی‌دوستی و تجمل‌خواهی انسان است<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص29.</ref> و افراد را در رسیدن به این میل فطری و شکوفاسازی آن کمک می‌کند.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص311.</ref> همچنین اهمیت ‌به آراستگی جسم، سبب نظم روحی و شکوفایی آن بوده<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص195.</ref> و افزون‌ بر ایجاد زمینۀ نشاط، موجب [[اعتماد به نفس]] و احساس خوب در فرد می‌شود.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص311.</ref> از آنجا که زینت کردن محبوب و خواست خداوند است اهمیت‌ به آراستگی موجب تطبیق رفتار با خواست خداوند می‌شود.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص196.</ref>
===کارکردهای خانوادگی===
اهتمام به زینت، موجب [[تحکیم خانواده|تحکیم بنیان خانواده]] می‌شود.<ref>سلیمانی، زیبایی و آراستگی، 1393ش، ص24.</ref> بی‌توجهی مرد به زینت‌کردن خود برای همسر زمینۀ بی‌عفتی در او را فراهم می‌کند.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/73/100/%D9%84%D9%82%D8%AF_%D8%AA%D8%B1%DA%A9_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%91%D9%81%D8%A9_%D9%84%D8%AA%D8%B1%DA%A9_%D8%A7%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%87%DB%8C%D8%A9_%D9%84%D9%87%D9%8F%D9%86%D9%91 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج73، ص100.]</ref> همچنان که مهم‌ترین جایی که زن وظیفه دارد خود را زینت کرده و [[آرایش زن|آرایش]] دهد، درون [[خانواده]] و برای همسر است.<ref>[https://www.ibrahimamini.com/fa/node/286 امینی، «آرایش برای شوهر»،  وب‌سایت آیت‌الله امینی.]</ref>
===کارکردهای اجتماعی===
از نظر بعض دانشمندان، زینت لازمۀ زندگی اجتماعی و از آداب مهم آن بوده و همین کارکردهای اجتماعی زینت، موجب ضرورت آن در [[زندگی]] بشر شده است به‌گونه‌ای که زندگی اجتماعی بدون توجه به زینت‌های مادی و معنوی پایدار نمی‌ماند.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج‏8، ص100.</ref> از سوی دیگر رشد و کمال انسان وابسته به پیوندهای اجتماعی او است.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص195.</ref> زینت‌کردن افراد جامعه موجب دورشدن احساس تنفر و جایگزین شدن احساس خوشایند و [[لذت‌جویی|لذت]] از دیدار یکدیگر بوده و در نتیجه موجب تقویت پیوندهای اجتماعی است.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج‏8، ص100.</ref>

==چالش‌ها==
زینت با اینکه کاری پسندیده است، اما در معرض بعضی آسیب‌ها مانند افراط، تفریط و یا خارج شدن از حدود عرفی و شرعی است.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص319.</ref>

===افراط===
بعضی افراد به‌نحو افراطی به آراسته کردن و زینت‌بخشی ظاهر خود و اطراف توجه داشته و زمان زیادی را صرف آن می‌کنند. این رویکرد، آسیب رفاه‌زدگی و [[تجمل‌گرایی]] را به‌دنبال دارد و انسان را از [[اخلاق محوری|اخلاق‌مداری]] دور کرده و موجب رشد خودشیفتگی در فرد می‌شود. <ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص319.</ref>

===تفریط===
بعضی افراد با بی‌اهمیت دانستن آراستگی ظاهر، ژولیدگی را برای خود برگزیده و چه‌بسا تصور می‌کنند که این کار آنها زاهدانه است؛ در حالی‌که علاوه‌بر تضاد این رفتار با فطرت انسان، موجب دلزدگی و دوری دیگران از او می‌شود و به تدریج تعادل روحی خود را نیز از دست می‌دهد.<ref>بهشتی، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص320.</ref> 

===خارج‌شدن از حدود عرف و شرع===
خارج شدن از حدود شرعی و عرفی، آسیب دیگر زینت و خودآرایی است. برای مثال ممکن است مرد یا زن از زینت جنس مخالف استفاده کند در حالی که مردان و زنان هر کدام زینت مخصوص خود را دارند و تشبه به جنس مخالف، از نظر شرع و عرف رفتاری نکوهیده است.<ref>معین الاسلام، زینت و عفاف در حج، 1390ش، ص74.</ref>

==تهاجم فرهنگ غربی==
امروزه [[تبلیغات رسانه‌ای|تبلیغات]] و [[تهاجم فرهنگی]] غرب بر نوع زینت و چگونگی بهره‌مندی از آن تاثیرگذار است. برای مثال شرکت‌های تجاری غربی لباس‌های پاره‌ای را به [[جوانی|جوانان]] می‌قبولانند که با هیچ معیار زیبایی‌شناختی سازگار نیست‌.<ref>قوشچی، جامعه‌شناسی چشم‌ و هم‌چشمی، 1397ش، ص65.</ref> در بعضی از محیط‌های کاری نیز شکل خاصی از آرایش و زینت و یونیفرم را برای کارمندان، اجباری می‌کنند که در تعارض با فرهنگ ایرانی- اسلامی است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10244/199/3/%D9%88%D9%8A%DA%98%DA%AF%D9%89_%D9%87%D8%A7_%D9%88_%D9%85%D8%B9%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%89_%D8%B9%D9%81%D8%A7%D9%81_%D9%88_%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D9%89_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%89 اسماعیلی و مهدیان، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»،  1393ش، ص3.]</ref> همچنین استفادۀ افراطی از وسایل آرایشی<ref>معین‌الاسلام، زینت و عفاف در حج، 1390ش، ص62.</ref> و یا استفاده از زینت برای جلب توجه جنس مخالف از دیگر موارد تبلیغات غربی در چگونگی بهره‌مندی از ابزارهای زینت است.<ref>سلیمانی، زیبایی و آراستگی، 1393ش، ص26.</ref>

==تلقی اشتباه از تزیین==
تزیین فرد یا محیط تنها با افزودن و آراستن نیست بلکه گاهی پیراستن و کاستن نیز موجب زینت‌بخشی است. همچنانکه در فرهنگ ایرانی مردان برای زینت دادن به سر و روی خود به پیرایشگاه می‌روند و موها را کوتاه می‌کنند؛ <ref> [https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiEiNCm4-qIAxVIgv0HHY2mAXwQFnoECBQQAQ&url=https%3A%2F%2Fshikanland.com%2Fmag%2F%25D8%25A2%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4-%25D9%2588-%25D9%25BE%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4-%25DA%2586%25DB%258C%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D8%25AA%25D8%25A7%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25AE%25DA%2586%25D9%2587-%25D8%25A2%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4-%25D9%2588-%25D9%25BE%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4&usg=AOvVaw0BicaLAafzHgzWJpOyApA7&opi=89978449 «آرایش و پیرایش چیست؟ تاریخچه آرایش و پیرایش»،  وب‌سایت شیکان‌لند.]</ref> امروزه برخی افراد و گروه‌ها، پیراستن آلودگی، بی‌نظمی و ناهنجاری را زینت نمی‌دانند.<ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwix6Y--5-qIAxVf2QIHHZg5CrgQFnoECBYQAQ&url=https%3A%2F%2Fwww.isna.ir%2Fnews%2F99022819947%2F%25D8%25B9%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B3-%25D8%25A7%25D8%25B5%25D9%2581%25D9%2587%25D8%25A7%25D9%2586-%25D9%25BE%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4-%25D9%2585%25DB%258C-%25D8%25AE%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2587%25D8%25AF-%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25A2%25D8%25B1%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B4&usg=AOvVaw0A0UCehtu-YSDMQh5xmEZo&opi=89978449 میرمقتدایی، «عروسِ اصفهان پیرایش می‌خواهد نه آرایش»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref> پروین اعتصامی در سروده‌ای گفته است: 

نیکو نکوست، غازه و گلگونه نبود ضرور چهرۀ زیبا را<ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwin2JmS5uqIAxV88rsIHa2ZJrUQFnoECBQQAQ&url=https%3A%2F%2Fganjoor.net%2Fparvin%2Fdivanp%2Fghasidep%2Fsh1&usg=AOvVaw18zzlb1nf8sAeecn1LynEG&opi=89978449 اعتصامی، «دیوان اشعار پروین اعتصامی: قصیده شماره 1»،  وب‌سایت گنجور.]</ref>

==زینت در آموزه‌های دینی==
بعضی دانشمندان، آموزه‌های دینی را مهم‌ترین عامل توجه بشر به زینت و به‌ویژه لباس دانسته و شاهد آن‌ را اقوام غیرمتمدنی دانسته‌اند که عریان و بدون پوشش، زندگی جمعی داشته‌اند و هنوز هم در بعضی جوامعِ غیرِ معتقد به دین توحیدی، عریان بودن مشاهده می‌شود.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج‏8، ص102.</ref> قرآن کریم زینت‌ها را نعمت الهی برشمرده است.<ref>سوره اعراف، آیه 32.</ref> 

آموزه‌های دینی بهره‌مندی از‌ مواهب زینت را جزء [[دین]]<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/27311/13/9/%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%D8%B9%D9%87 کلینی، الکافی، 1430ق، ج13، ص9.]</ref> و روبرگردانیدان از آن‌را ممنوع دانسته است.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20547 خامنه‌ای، «درس‌گفتار قرآن کریم روز هشتم. تعادل نگاه اسلام به دنیا و آخرت»،  وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای.]</ref> در همۀ حوزه‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی توصیه‌ها و آموزه‌های دینی فراوانی دربارۀ زینت وجود دارد؛ زنان به آرایش برای همسر، سفارش شده‌اند، <ref>[https://www.ibrahimamini.com/fa/node/286 امینی، «آرایش برای شوهر»،  وب‌سایت آیت‌الله امینی.]</ref> همچنانکه بر مردان نیز لازم است درون [[خانه]] و در جامعه، آراسته باشند.<ref>[http://pmbo.ir/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%8A%D8%B4-%D9%88-%D8%B2%D9%8A%D9%86%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__a-758.aspx العبدالخانی، «جایگاه آرایش و زینت زن در سبک زندگی اسلامی»،  وب‌سایت پژوهشکده باقرالعلوم.]</ref> در روایات دینی افزون‌بر زینت‌های ظاهری، به زینت‌های معنوی نیز توجه داده شده است، <ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=16889 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران»،  وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای.]</ref> از جمله ایمان، <ref>سوره حجرات، آیه 7.</ref> شکیبایی، <ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71401/1/391/%D8%B2%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A8%D8%B1 تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ص391.]</ref> تواضع، <ref>[https://ar.lib.eshia.ir/27306/4/301/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%91%D9%8E%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B6%D9%8F%D8%B9%D9%8F_%D8%B2%D9%90%DB%8C%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A8%D9%90 محمدی ری‌شهری، حکم النبی الاعظم، 1429ق، ج4، ص301.]</ref> ادب<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71401/1/343/%D8%AD%D9%8F%D8%B3%D9%92%D9%86%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%A8%D9%90_%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8F%D8%B1%D9%8F_%D9%82%D9%8F%D8%A8%D9%92%D8%AD%D9%8E_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A8%D9%90 تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ص343.]</ref> و خشوع در نماز.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71401/1/391/%D8%B2%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B4%D9%88%D8%B9 تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ص391.]</ref>

==حدود استفاده از زینت‌ها در آموزه‌های دینی==
امروزه شغل‌های زیادی مرتبط با زینت کردن وجود دارد مانند زرگری، زرکوبی، <ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=a22d0efbeeca5f1f79317493eefa3221682b58258e2d8529d655b8a1b4c710b4JmltdHM9MTcyNzkxMzYwMA&ptn=3&ver=2&hsh=4&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b4%d8%ba%d9%84+%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuY2dpZS5vcmcuaXIvZmEvYXJ0aWNsZS8yNDY4NjUvJUQ4JUIyJUQ4JUIxJURBJUFGJUQ4JUIxJURCJThDIzp-OnRleHQ92K_YsSDaqdmG2KfYsSDYtNi62YQg2LLYsdqv2LHbjCDYtNmF2KfYsduMINmF2LTYp9i62YQg2K_bjNqv2LEg2YfZhSDZvtiv24zYryDYotmF2K_Zhw&ntb=1 آخرتی، «زرگری»،  وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> [[آرایشگری زنانه|آرایشگری]]، پیرایش‌گری، <ref>آرایشگران مردانه و زنانه، 1395ش، ص51.</ref> گریم، دکوراسیون داخلی منزل، <ref> [https://samanchoob.com/iranian-home-decoration/#:~:text=%D8%AF%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86%20%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1%20%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%20%D8%BA%D9%86%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 «دکوراسیون خانه ایرانی، نمادی از سنت و فرهنگ ایران»،  وب‌سایت سامان چوب.]</ref> طراحی لباس، تزیینات مسکن و یا جراحی پلاستیک که علاوه‌بر کارکرد اصلی (درمانی)،  دارای کارکرد زینت‌بخشی نیز شده است.<ref>اعرافی علیرضا. مکاسب محرمه. ج4، موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، 1400، ص32.</ref> با افزایش [[مصرف]] کالاها و خدمات زینتی، تبیین الگوهای هویتی مطلوب برای جامعۀ ایرانی در برابر بنگاه‌های تبلیغاتی ترویج و عرضۀ الگوهای غربی، اهمیت یافته است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/501625/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86 میرفردی و صفرپور، «تحلیل تماتیک استفاده دانشجویان دختر از لوازم و الگوهای آرایشی نوین»،  1401ش، ص132.]</ref> 

سیاست‌گزاران فرهنگی نیز از صاحبان شغل‌های مرتبط با زینت می‌خواهند که از ترویج فرهنگ بیگانه در زینت‌ها بپرهیزند و از درآمدهای زینت حرام، خود را به‌دور نگهدارند.<ref>آرایشگران مردانه و زنانه، 1395ش، ص51.</ref> در این چارچوب، آموزش احکام مربوط به زینت مردان و زنان نیز ضرورت می‌یابد؛ <ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص75.</ref> مثل این‌که آشکارساختن زینت زن برای مرد [[نامحرم]]، حرام است.<ref>سوره نور، آیه 31.</ref> گریم کردن توسط جنس مخالف، <ref>آرایشگران مردانه و زنانه، 1395ش، ص87.</ref> یا آرایش‌کردن زن توسط مرد و یا آرایش مرد توسط زن اگر موجب لمس بدن مرد شود و یا دارای مفسده باشد<ref> [https://rasekhoon.net/faq/show/1388979/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D9%88-%DB%8C%D8%A7-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%86%D9%87-%D8%AD%DA%A9%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/ «اصلاح و یا رنگ کردن موی مردان توسط آرایشگر زن و یا بالعکس چه حکمی دارد؟»،  وب‌سایت راسخون.]</ref> نیز جایز نیست.

همچنین زینت کردن اگر موجب پوشاندن عیب‌های ظاهری زن و فریب خواستگار شود حرام است.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص197.</ref> برای مردان نیز بعضی زینت‌ها مانند به‌دست کردن انگشتر [[طلا]] و یا پوشیدن لباس طلا جایز نیست.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص247.</ref> همچنین در مواردی ‌که زینت بدن موجب نقص عضو شده و یا سبب ایجاد زمینۀ فساد و تهییج شهوت در فرد یا دیگران می‌شود حرام شمرده شده است.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص77-78.</ref> گاهی نیز زینت‌کردن در شرایط خاصی حرام می‌شود مانند زینت‌کردن زن در عدۀ وفات شوهر خود<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص173.</ref> و یا اسراف در زینت.<ref>اعرافی، مکاسب محرمه، محرمات هنر، 1395ش، ج6، ص197.</ref>

==زینت در فرهنگ و سبک زندگی ایرانی==
آراستگی ظاهری و معنوی در فرهنگ ایرانی همیشه مورد توجه بوده<ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiumaaRoeqIAxX_gv0HHWPpObU4HhAWegQIFRAB&url=https%3A%2F%2Fazarsh.farhang.gov.ir%2Ffa%2Fnews%2F298176%2F%25D9%2584%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B3-%25DB%258C%25DA%25A9-%25D9%25BE%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2587-%25D8%25B9%25D8%25A7%25D8%25AF%25DB%258C-%25D9%25BE%25D9%2588%25D8%25B4%25D8%25B4-%25D9%2586%25DB%258C%25D8%25B3%25D8%25AA-%25D8%25A8%25D9%2584%25DA%25A9%25D9%2587-%25D9%2586%25D8%25B4%25D8%25A7%25D9%2586%25DA%25AF%25D8%25B1-%25D9%2581%25D8%25B1%25D9%2587%25D9%2586%25DA%25AF-%25D9%2588-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25B2%25D8%25B4-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25DB%258C%25DA%25A9-%25D9%2585%25D9%2584%25D8%25AA-%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA&usg=AOvVaw3geaNuuMW2Q14sbADwibv0&opi=89978449 محمدپور، «لباس یک پدیده عادی پوشش نیست بلکه نشانگر فرهنگ و ارزش‌های یک ملت است»،  وب‌سایت فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی.]</ref> و ایرانیان در طول تاریخ دارای نظام آراستگی ممتازی بوده‌اند.<ref>کمیجانی، آراستگی مذهبی، 1391ش، ص40.</ref> تزییناتی که در معماری خانه‌های کهن ایرانی مشاهده می‌شود مانند سفیدکاری منزل، <ref>آخوندی، ساخت مسکن در آموزه‌های دینی، 1393ش، ص142.</ref> آویختن پرده‌های زیبا در منزل<ref>آخوندی، ساخت مسکن در آموزه‌های دینی، 1393ش، ص143.</ref> و نورپردازی<ref>[https://www.sid.ir/paper/866588/en مهدیزاده و قانعی زارع، «جایگاه نور در معماری سنتی ایرانی- اسلامی»،  1395ش، ص8.]</ref> به‌ویژه با استفاده از شیشه‌های رنگی، <ref>[https://www.armanshahrjournal.com/article_33642.html طاهباز و دیگران، «تاثیر طراحی معماری در بازی نور طبیعی در خانه‌های سنتی ایران»،  1394ش، ص76.]</ref> نمونه‌هایی از توجه به تزیین و آراستگی در فرهنگ ایرانیان است.

توجه به زینت‌ و آراستگی در فرهنگ ایرانی همواره با توجه به حدود شرعی بوده است، <ref>کمیجانی، آراستگی مذهبی، 1391ش، ص40.</ref> مانند لباس بانوان که در عین آراستگی،‌ اندام را به‌طور کامل می‌پوشانده<ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiDqKWWluqIAxXEg_0HHXjKELgQFnoECBkQAQ&url=https%3A%2F%2Fyaftenews.ir%2Fnotes%2Fsocial%2F18614-harhanng.html&usg=AOvVaw3pZqzNXg9xTkf_cbk5yw6L&opi=89978449 آزادی، «پوشش و آراستگی ایرانی و رابطه فرهنگ با جامعه»،  وب‌سایت یافته.]</ref> یا معماری منزل با دو بخش‌ اندرونی و بیرونی طراحی می‌شده تا زنان دور از دید نامحرمان قرار گیرند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/324435/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%85%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%AE%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 مهدوی، «نگاهی به زندگی روزمره مردم ایران در اواخر عصر قاجار»،  1392ش، ص116.]</ref> همچنین در فرهنگ ایرانی به پیراستن قبل از آراستن اهمیت داده شده است که در ادبیات و اشعار فارسی نیز نمود یافته است، مانند «آراستن سرو ز پیراستن است».  <ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwiPnPDx6eqIAxUo3AIHHTgVJrEQFnoECBoQAQ&url=https%3A%2F%2Fganjoor.net%2Fonsori%2Foro%2Fsh10&usg=AOvVaw0jeB7veae9oRJePEenoFWR&opi=89978449 عنصری، «رباعیات: شماره 10»،  وب‌سایت گنجور.]</ref> 

حمام‌ها و گرمابه‌های بسیاری که از دوران قبل از اسلام و پس از آن در ایران ساخته و یا [[وقف]] می‌شده<ref> [https://dadhotel.com/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%B2%D8%AF/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-iranian-bathroom-history/ «تاریخچه حمام‌های ایرانی و معماری آن‌ها»،  وب‌سایت دادهتل.]</ref> و خانه‌تکانی‌هایی که در آستانۀ ایام عید صورت می‌گیرد<ref>[https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwjw34T2nuqIAxUm7LsIHXl4JBw4ChAWegQIGRAB&url=http%3A%2F%2Fdralishahhosseini.blogfa.com%2Fpost%2F26&usg=AOvVaw2QnOAZBrZZN5rZUtgwtkrc&opi=89978449 شاه‌حسینی، «آراستگی»،  وب‌سایت علی شاه‌حسینی.]</ref> نشان‌گر اهتمام فرهنگیِ ایرانیان به زینت و آراستگی است. در فرهنگ ایرانی، زینت مردان معمولا بعد از تمیز کردن خود منحصر در لباس مرتب و اتوکشیده و اصلاح موی سر و ریش و استفاده از بوی خوش و زینتی<ref>سلیمانی، زیبایی و آراستگی، 1393ش، ص23.</ref> مثل [[انگشتر]] نقره با نگین‌هایی مانند [[عقیق]] و [[فیروزه]] است.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/112096/%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86 «انگشتر داشتن»،  وب‌سایت اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> 

در گذشته نیز خضاب موی سر و ریش با استفاده از [[حنا]]، میان مردان ایرانی رواج داشت. زنان علاوه‌بر پاکیزگی و پیرایش، به آرایش متناسب با فرهنگ بومی خود نیز اهمیت می‌دهند. زنان معمولا از زیورآلاتی مانند گوشواره، گردنبند، النگو و انگشتر طلا استفاده می‌کنند. در گذشته [[سرمه]]، وسمه، سرخاب، سفیداب، حنا و غالیه (بوی خوش) از ابزارهای زینت نزد بانوان بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237993/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4 ابراهیمی، «آرایش»،  وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> 

ایرانیان علاوه‌بر زینت فردی، به زینت محیط که متعلق به همۀ مردم است نیز اهمیت می‌دهند.<ref>حائری شیرازی، حکمت هنر، 1397ش، ص56.</ref> تزیین خیابان‌ها، میدان و بازار شهر، در عیدهای ملی مانند [[نوروز|عید نوروز]] و ۲۲ بهمن یا عیدهای مذهبی مانند [[نیمه شعبان]] و ایام میلاد ائمه جایگاه خاصی در فرهنگ ایرانیان دارد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/231709/%D8%A2%D8%B0%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C ابراهیمی، «آذین‌بندی»،  وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> از سوی دیگر در ایام [[عزاداری]] به‌ویژه عزاداری‌های مذهبی از تزیین چه زینت‌های شخصی و چه تزیین شهر خودداری کرده و با پوشش‌هایی مانند لباس سیاه، خود را عزادار نشان می‌دهند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403043119525/%D8%B1%D8%AE%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%B2%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF سیدیان، «رخت سیاه عزا چگونه وارد فرهنگ ایرانی شد؟»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*قرآن کریم.
*آخرتی، علی، «زرگری»،  وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ به‌روز رسانی: 25 دی 1398ش.
*آخوندی، مصطفی، ساخت مسکن در آموزه‌های دینی، قم، زمزم هدایت، 1393ش.
*«آرایش و پیرایش چیست؟ تاریخچه آرایش و پیرایش»،  وب‌سایت شیکان‌لند، تاریخ بازدید: 9 مهر 1403ش.
*آرایشگران مردانه و زنانه، قم، پژوهشکده باقرالعلوم، 1395ش.
*آزادی، محمدحسین، «پوشش و آراستگی ایرانی و رابطه فرهنگ با جامعه»،  وب‌سایت یافته، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1396ش.
*ابراهیمی، معصومه، «آرایش»،  وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، آخرین به‌روزرسانی: 7 بهمن 1398ش.
*ابراهیمی، معصومه، «آذین‌بندی»،  وب‌سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، آخرین به‌روزرسانی: 26 آذر 1398ش.
*اسماعیلی، رفیع‌الدین و مهدیان، حفیظه، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»،  نشریه معرفت، دورۀ 23، شمارۀ 199، 1393ش.
*«اصلاح و یا رنگ‌کردن موی مردان توسط آرایشگر زن و یا بالعکس چه حکمی دارد؟»،  وب‌سایت راسخون، تاریخ بازدید: 11 مهر 1403ش.
*اعتصامی، پروین، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 9 مهر 1403ش.
*اعرافی، علیرضا، مکاسب محرمه، قم، اشراق و عرفان، 1395ش.
*العبدالخانی، ساجده، «جایگاه آرایش و زینت زن در سبک زندگی اسلامی»،  وب‌سایت پژوهشکده باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: 13 شهریور 1396ش.
*امینی، ابراهیم، «آرایش برای شوهر»،  وب‌سایت آیت‌الله امینی، تاریخ بازدید: 14 مهر 1403ش.
*«انگشتر داشتن»،  وب‌سایت اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 29 آذر 1396ش.
*بهشتی، محمد، تربیت زیبایی‌شناختی از دیدگاه اسلام، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چ1، 1402ش.
*«تاریخچه حمام‌های ایرانی و معماری آن‌ها»،  وب‌سایت دادهتل، تاریخ بازدید: 10 مهر 1403ش.
*تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الاسلامی‌، چ2، 1410ق.
*حائری شیرازی، محی‌الدین، حکمت هنر، قم، بوستان کتاب، چ1، 1397ش.
*خامنه‌ای، سیدعلی، «درس‌گفتار قرآن کریم روز هشتم؛ تعادل نگاه اسلام به دنیا و آخرت»،  وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1391ش.
*خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در دیدار مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران»،  وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 16 مرداد 1390ش.
*«دکوراسیون خانه ایرانی، نمادی از سنت و فرهنگ ایران»،  وب‌سایت سامان چوب، تاریخ بازدید: 2 مهر 1403ش.
*دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت آبادیس، تاریخ بازدید: 2 مهر 1403ش.
*سلیمانی، حسین، زیبایی و آراستگی، مشهد، زائر رضوی، 1393ش.
*سیدیان، پریسا، «رخت سیاه عزا چگونه وارد فرهنگ ایرانی شد؟»،  خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 31 تیر 1403ش.
*شاه‌حسینی، علی، «آراستگی»،  وب‌سایت علی شاه‌حسینی، تاریخ بازدید: 9 مهر 1403ش.
*طاهباز، منصوره و دیگران، «تاثیر طراحی معماری در بازی نور طبیعی در خانه‌های سنتی ایران»،  نشریه معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، دورۀ 8، شمارۀ 15، 1394ش.
*طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ5، 1374ش.
*عنصری، حسن بن احمد، رباعیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 9 مهر 1403ش.
*قوشچی، فرهاد، جامعه‌شناسی چشم‌ و هم‌چشمی، تهران، تیسا، 1397ش.
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دار الحدیث، 1430ق.
*کمیجانی، داود، آراستگی مذهبی، تهران، راه ابریشم، 1391ش.
*مجلسی‌، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، چ3، 1403ق.
*محمدپور، محمد، «لباس یک پدیده عادی پوشش نیست بلکه نشانگر فرهنگ و ارزش‌های یک ملت است»،  وب‌سایت فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، تاریخ درج مطلب: 25 مرداد 1396ش.
*محمدی ری‌شهری، محمد، حکم النبی الاعظم، قم، موسسه علمی‌فرهنگی دارالحدیث، 1429ق.
*معین الاسلام، مریم، زینت و عفاف در حج، تهران، مشعر، 1390ش.
*مهدوی، شیرین، «نگاهی به زندگی روزمره مردم ایران در اواخر عصر قاجار»،  پیام بهارستان، دورۀ 5، شمارۀ 19، 1392ش.
*مهدیزاده، محمدهادی و قانعی زارع، مهدی، «جایگاه نور در معماری سنتی ایرانی- اسلامی»،  کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، دورۀ 4، 1395ش.
*میرفردی، اصغر و صفرپور، مینا، «تحلیل تماتیک استفاده دانشجویان دختر از لوازم و الگوهای آرایشی نوین»،  نشریه زن و جامعه، دورۀ 13، شمارۀ 1، 1401ش.
*میرمقتدایی، احمدرضا، «عروسِ اصفهان پیرایش می‌خواهد نه آرایش»،  خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 28 اردیبهشت 1399ش.