نمایش مبدأ برای سیاه‌قلم

[[پرونده:سیاه‌قلم3.png|200px|thumb|left|نقاشی سیاه‌قلم از چهره سپهبد شهید حاج [[قاسم سلیمانی]]]]
{{درشت|'''سیاه‌قلم'''}}؛ سبکی از طراحی با استفاده از ذغال و مداد کنته.

سیاه‌قلم، نوعی [[نقاشی]] است که در آن فقط از قلم، مرکب سیاه و مداد استفاده می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/سیاه+قلم معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه سیاه قلم.]</ref> [[علی‌اکبر دهخدا|دهخدا]] نیز آن را نوعی از تصویر می‌داند که به سیاهی کشند و هیچ رنگ‌آمیزی در آن دیده نمی‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/سیاه+قلم دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه سیاه قلم.]</ref>

در نقاشی سیاه‌قلم، دو روش معمول است: ۱. سایه زدن؛ ۲. هاشور زدن

==پیشینه نقاشی سیاه‌قلم==
[[پرونده:سیاه‌قلم2.jpg|200px|thumb|left|نقاشی سیاه‌قلم]]
قدمت این سبک از نقاشی در ایران بسیار است و همزمان با سدهٔ هفتم هجری، در کنار فنون دیگر نگارگری پیگیری شد.

واژه سیاه‌قلم یک واژه کاملاً ایرانی است و معادل دقیق انگلیسی برای آن وجود ندارد. برخی انتخاب این واژه را به‌واسطهٔ هنر استاد محمد سیاه‌قلم (غیاث‌الدین نقاشی) در سده نهم هجری می‌دانند. برخی دیگر، رواج واژه سیاه‌قلم را از دوره کمال‌الملک دانسته‌اند، زمانی‌که شاگردان او با شیوهٔ «ذغال مِل» و قلم‌مو بر روی بوم، نقاشی می‌کردند.

بسیاری از هنرمندان، نقاشی سیاه‌قلم را مختص ایران نمی‌دانند، زیرا از گذشته تا کنون در بسیاری از نقاط دنیا، این شیوهٔ نقاشی، رایج و شناخته‌شده بوده است.

==انواع ذغال در نقاشی سیاه‌قلم==
امروزه، از انواع مختلف ذغال، به‌منظور ایجاد نقش‌ها و طرح‌های مختلف استفاده می‌شود؛ برای مثال، از ذغال فشرده برای ایجاد رنگ‌های خاکستری و سیاه پُررنگ، از پودر ذغال برای ایجاد سایه، از ذغال بید یا تاک که به‌صورت بلند و استوانه‌ای شکل است برای طراحی‌های اولیه و پایه‌ای و از مداد ذغالی (کنته) برای رسم ظریف‌کاری‌های هنر نقاشی استفاده می‌شود.

==تکنیک‌های نقاشی سیاه‌قلم==
از این سبک نقاشی برای طراحی طرح‌های مختلفی استفاده می‌شود. تکنیک‌هایی برای این مدل از نقاشی وجود دارد که با استفاده از آن‌ها می‌توان به زیبایی و ظرافت نقاشی اضافه کرد.
#'''تکنیک هاشورزنی''': خطوط تیره و نازک به‌صورتی متوالی و به موازات یکدیگر قرار می‌گیرند. در این تکنیک از ذغال استفاده می‌شود تا هاشور را نرم‌تر و تیره‌تر رسم کند.
#'''تکنیک سایش''': با کمک ذغال، یک تکه کاغذ را روی سطحی ساییده و در نهایت بافتی روی آن ایجاد می‌کنند.
#'''تکنیک محو کردن''': برای ایجاد صیقل بین نواحی تاریک و روشن، که از انگشت یا ابزار محوکن استفاده می‌شود.
#'''تکنیک پاک‌کن زنی''': در این روش، از پاک‌کن‌های خمیری، فرچه‌دار و اتودی استفاده می‌شود.<ref>[https://tino.ir/نقاشی-سیاه-قلم/ «بررسی تکنیک‌های نقاشی سیاه قلم و لوازم مورد نیاز آن»، سایت تینو.]</ref>

==دیدگاه منتقدان نقاشی سیاه‌قلم==
هرچند این سبک از نقاشی، در میان عوام محبوبیت فراوانی دارد، اما، در میان قشر آکادمیک و دانشگاه‌های هنر، جایگاه خاصی برای آن قائل نیستند. یکی از دلایل این عدم محبوبیت، استفاده گسترده از ابزار کپی در آن است. برخی اساساً این روش را روش طراحی‌محور نمی‌دانند. اما برخی دیگر معتقدند که این سبک از نقاشی نیز مانند سایر شیوه‌های نقاشی نیازمند صبر و تمرین بسیار است. بسیاری از اساتید این حوزه به‌سبک منحصر به‌فردی در این زمینه دست یافته‌اند و به سطح هایپررئال رسیده‌اند. در این سطح، که بالاترین و پیشرفته‌ترینِ سطوح سیاه‌قلم است، حالت نورپردازی و سایه‌روشن به حد کمال می‌رسد.<ref>[https://www.mahvis.net/lesson28.htm «نقاشی سیاه قلم و آموزش تکنیک‌های آن»، سایت ایکاروس.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*«بررسی تکنیک‌های نقاشی سیاه‌قلم و لوازم مورد نیاز آن»، سایت تینو، تاریخ بارگذاری: ۲۸ مرداد ۱۴۰۰ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۰ش.
*معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۰ش.
*«نقاشی سیاه‌قلم و آموزش تکنیک‌های آن»، سایت ایکاروس، تاریخ بازدید: ۲۸ آبان ۱۴۰۰ش.