نمایش مبدأ برای مربا

[[پرونده:مربای به.jpg|جایگزین=مربای به خانگی|بندانگشتی|مربای به خانگی]]
{{درشت|'''مربا'''}}؛ میوه‌ای پخته شده در شیره شکر.

مربا، واژه‌ای [[زبان عربی|عربی]] به‌معنای «پرورده و پرورش‌یافته»، یکی از خوراکی‌های شیرین و کهن ایرانی است که با پختن میوه همراه با [[آب]] و شکر یا خاک‌قند تهیه می‌شود. افزودن چاشنی‌هایی مانند گلاب، هل و وانیل طعم و عطر آن را بهبود می‌بخشد و این روش، راهی سنتی برای نگهداری طولانی‌مدت میوه‌هاست. مربا بر اساس اندازه میوه‌ها به سه دسته تقسیم می‌شود: '''ژله''' (صاف و یکدست)، کمپوت (با اجزای درشت میوه) و مارمالاد (میوه و پوست له‌شده). در مربا، تکه‌های میوه قابل مشاهده هستند، اما در مارمالاد میوه‌ها به صورت خمیر یا ریز خرد می‌شوند. مربا از میوه‌ها، گل‌ها و حتی صیفی‌جات مختلف تهیه می‌شود

==تعریف مربا==
واژه «مربا»، واژه‌ای عربی است که در [[زبان فارسی|فارسی]] به‌معنای پرورده و پرورش‌یافته است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مربا دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه مربا.]</ref>

==روش تهیه مربا==
[[پرونده:مربای انجیر.jpg|جایگزین=مربای انجیر|بندانگشتی|انجیرهای درون قابلمه شکر پیش از تبدیل شدن به مربای انجیر]]
مربا از پختن میوه با آب و شکر یا خاک‌قند درست می‌شود.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، ج7، 1381ش، ذیل واژه مربا.</ref> برای طعم و بوی بهتر آن می‌توان از چاشنی‌هایی همچون گلاب، هل و وانیل استفاده کرد.<ref>مصاحب، دایرةالمعارف فارسی مصاحب، ج2، 1381ش، ذیل واژه مربا.</ref> تهیه مربا، یکی از روش‌های سنتی فرآوری میوه‌ها برای نگهداری طولانی‌مدت آن‌ها است. معمولاً میزان یکسانی از میوه و شکر را برای تهیه مربا استفاده می‌کنند و وقتی دمای این ترکیب به میزان معینی برسد (حدود ۱۰۴ درجه سانتی‌گراد)، اسید و پکتین موجود در میوه با شکر واکنش نشان داده و مربا آماده می‌شود. غلظت مربا، بستگی به نوع میوه و سلیقه افراد دارد. این خوراکی شیرین را می‌توان در ظرفی در بسته و برای زمانی طولانی نگه داشت.

==دسته‌بندی مربا بر اساس اندازه میوه==
مربا را بر اساس اندازه میوه‌ها در آن به سه دسته کلی تقسیم می‌کنند:
#'''ژله''': که در آن گوشت میوه را خارج کرده و از صافی رد می‌کنند و کاملاً صاف و یکدست است؛
#'''کمپوت''': که در آن از اجزای درشت میوه استفاده می‌شود؛
#'''مارمالاد''': که از میوه و پوست له شده آن تهیه می‌شود.

تفاوت مربا و مارمالاد نیز در این است که در مربا، تکه‌های میوه قابل تشخیص و دیدن است، در حالی که در فرایند تولید مارمالاد، میوه‌ها را پخته و آن را به‌صورت خمیر درمی‌آورند، یا میوه‌ها را به‌صورت ریز، رنده یا خُرد می‌کنند.{{سخ}}مربا در [[ایران]] از میوه‌ها و گیاهان متنوعی درست می‌شود، از جمله آلبالو، [[به]]، انجیر، [[سیب]]، توت‌فرنگی، [[بالنگ]]، پرتقال و پوست لیمو. همچنین مربا از گل و گیاهانی مانند [[ریواس]]، کنگر، بهارنارنج و گل سرخ و نیز از صیفی‌جات همانند پوست هندوانه، کدو تنبل، [[بادمجان]]، هویج و [[خیار]] درست می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم، ج5، 1371ش، ذیل واژه مرباها.</ref>

مربا از خوراکی‌های شیرین و کهن ایرانی است که در مکتوبات تاریخی و رساله‌های [[آشپزی]] از آن یاد شده است.<ref>مولانا بسحاق حلاج شیرازی، دیوان شیخ اطعمه، 1344ش.</ref> امروزه این خوراک را معمولاً در وعده صبحانه همراه با [[نان]] و کره میل می‌کنند.

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ج۷، ۱۳۸۱ش، ذیل واژه مربا.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه مربا، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۲ شهریور ۱۴۰۰ش.
*شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ج۵، ۱۳۷۱ش، ذیل واژه مرباها.
*مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی مصاحب، تهران، امیرکبیر، ج۲، بخش دوم، ۱۳۸۱ش، ذیل واژه مربا.
*مولانا بسحاق حلاج شیرازی، دیوان مولانا بسحق شیرازی حلاج شیرازی مشهور به شیخ اطعمه، تهران، کتاب‌فروشی معرفت، ۱۳۴۴ش.