نمایش مبدأ برای مهد کودک

<big>'''مهد کودک'''</big>؛ از نخستین فضاهای اجتماعی که کودک به آن وارد می‌شود.<br>
 
مهد کودک، کانونی است که در آن به آموزش هنجارها و ارزش‌ها به کودکان می‌پردازند. [[مهد کودک]]، برای کودکان، نسبت به خانه و خانواده از جذابیت بیشتری برخودار بوده و به‌همین دلیل، در تربیت کودکان نقشی پررنگ ایفا می‌کند. برخی کودکان، امروزه، به‌دلیل شاغل بودن مادران خود، بیش از نیمی از روز خود را در مهد کودک‌ها به‌سر می‌برند و توسط مربیان و مسئولان مهد کودک‌ها آموزش داده می‌شوند که همین، اهمیت این محیط اجتماعی را دو چندان می‌کند.<ref>رجائی، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، 1395ش.</ref> 
==تاریخچه==
در سدۀ بیستم میلادی، برخی پژوهشگران تلاش کردند شیوه‌های نوینی را در عرصۀ [[تعلیم و تربیت]] کودکان ارائه کنند. بنجامین بلوم، در 1984م، اعلام کرد که 50 درصد از رشد هوشی افراد در سنین پیش از 4 سالگی، 30 درصد در 4 تا 8 سالگی و 20 درصد باقی‌مانده نیز تا 17 سالگی در افراد رخ می‌دهد. همین موضوع، به اهمیت محیط آموزش در سنین پیش از مدرسه، تأکید داشته و به دغدغۀ اندیشمندان حوزۀ کودک تبدیل شد. پس از آن، مراکز آموزشی پیش‌دبستانی و مهد کودک‌ها، با اهداف مشخصی تأسیس شدند. اساسی‌ترین هدف در این مراکز اجتماعی، رشد همه جانبۀ کودکان بوده که به توسعۀ مهارت‌های شناختی، فیزیکی، زبان‌شناختی، عقلانی، عاطفی، اجتماعی و شخصیتی کودکان منجر می‌شود. با گذر زمان، مهد کودک‌ها، دارای اهداف دیگری از جمله «نگهداری» کودکان نیز شدند. امروزه، مهد کودک، مکانی برای یادگیری اولیۀ رفتارها و روابط اجتماعی، زبان‌های خارجی، نقاشی، موسیقی و کارهای دستی است.<ref>رجائی، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، 1395ش.</ref>  
==آموزش در مهد کودک== 
آموزش در مهد کودک، برنامه‌ای کودک‌محور است که از رویکرد بازی و فعالیت پیروی کرده و بر رشد کلی و همه جانبۀ کودک تمرکز می‌کند. در این آموزش، محیط بازی، محرکی برای رشد هوشی، کلامی، اجتماعی و عاطفی کودک فراهم کرده و او را برای ورود به دورۀ تحصیلات ابتدایی آماده می‌کند. کودک در این دوره، توانایی تعامل با محیط، مشارکت در فعالیت‌های گروهی و توانایی حل مسئله را نیز یاد می‌گیرد. دورۀ مهد کودک، در حقیقت، دوره‌ای است که در شکل دادن شخصیت کودک بسیار أثرگذار بوده و انضباط درونی کودک را بهبود می‌بخشد. نخستین دانستنی‌ها، مهارت‌ها و نگرش‌ها در همین محیط‌ها برای کودک اتفاق می‌افتند.<ref>موسوی، «مقایسۀ نقش آموزشهای مهد کودک در شناخت عواطف شخصی و شناخت عواطف دیگران و برقراری ارتباط با دیگران در کودکان مهد کودکی و غیر مهد کودکی»، 1394ش.</ref>  دوره‌های آموزشی در دورۀ مهد کودک، باید شامل آموزش‌هایی به‌صورت غیرمستقیم باشند. روش‌های انتخاب شده باید با ویژگی‌های سنی کودک و واقعیت‌های زندگی او متناسب باشند. از جملۀ این روش‌ها می‌توان به بازی، مشاهده، گردش، بازدیدهای علمی، نمایش‌نامه، فیلم‌های کارتونی و انیمیشن، قصه‌گویی، کاردستی، خمیربازی، رنگ‌آمیزی و نقاشی و نیز حرکات بدنی ریتمیک اشاره کرد.<ref>کول، برنامه آموزش و پرورش، 1386ش، ص38.</ref> 
==مزایای مهد کودک==
دورۀ مهد کودک، دوره‌ای حساس و در حقیقت، دورۀ یادگیری و رشد ابعاد مختلف شخصیت کودک است. آموزش در مهد کودک‌ها برای کودکان فوایدی به شرح زیر دارد: 
# شناخت عواطف شخصیتی (خودآگاهی):که به‌معنای تشخیص هر احساس به‌همان صورتی است که بروز می‌کند. افرادی که نسبت به احساسات خود از اطمینان بیشتری برخودار هستند، زندگی خود را به شکل بهتری هدایت می‌کنند.
# شناخت عواطف دیگران (همدلی)؛ 
# برقراری ارتباط با دیگران؛ 
# ایجاد روحیۀ همکاری و کمک به دیگران؛ 
# ایجاد حس مسئولیت‌پذیری.<ref>رجائی، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، 1395ش.</ref>
 
==معایب مهد کودک== 
# کودکان، در محیط نامناسب، رفتارهای پرخاشگرانه و ناآرام را آموزش می‌بینند. از این موضوع، با انتخاب یک مهد کودک مناسب می‌توان پیش‌گیری کرد.  
# کودکانی که زمان زیادی را در مهد کودک‌ها به سر می‌برند، بیشتر، افرادی غمگین و ترسو هستند.  
# دور بودن مداوم از مادر، کودک را پرخاشگر می‌کند.<ref>رجائی، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، 1395ش.</ref> 
==ویژگی‌های مهد کودک خوب==
# روان‌شناسان حوزۀ کودک، نسبت مربیان به کودکان را در یک مهد کودک مناسب، نسبت 1 به 3 اعلام کرده‌اند؛  
# وجود فضای بازی مناسب برای کودکان؛ 
# تلاش مربیان در زمینۀ رشد کودک؛  
# ارائۀ بازی‌های مناسب با رده‌های سنی مختلف کودکان توسط مربیان آنها.<ref>رجائی، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، 1395ش.</ref> 
==طراحی مهد کودک== 
در سنین 4 تا 7 سالگی، قوۀ تخیل کودکان از محیط تأثیر بیشتری می‌گیرند.<ref>ریاحی، رمز و راز دنیای کودک، 1370ش، ص54.</ref>  به کارگیری ایده‌های حاصل از طراحی فضاهای مخصوص کودکان منجر به افزایش انگیزۀ کودکان به بازی، قدرت تخیل و پرورش خلاقیت در آنها می‌شود.<ref> [https://www.sid.ir/paper/75448/fa نقره‌کار، «طراحی فضای مهد کودک بر اساس رابطۀ بین صفات خلاقیت و ایده های معمارانه»، 1388ش، ص39-59.] </ref>  کارشناسان، بر این باورند که رنگ، اولین هویتی است که کودک تشخیص داده و به‌راحتی در ذهن کودکان نفوذ می‌کنند. رنگ‌ها، به‌عنوان یکی از عناصر وابسته در طراحی محیط مهد کودک‌ها، در بهبود عملکرد فیزیکی و روانی فضا تأثیری به‌سزا داشته و در شخصیت کودکان منجر به ایجاد تجربه‌های هیجانی و روانی می‌شوند. استفادۀ صحیح از رنگ‌ها، می‌تواند کودکان را به کسب دانش و نیز [[آرامش]] ترغیب کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/856831/fa جلیلی، «بررسی نقش رنگ بر کالبد مهد کودک و تأثیر آن از بعد روانشناسی محیط»، 1395ش.]</ref>  
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع== 
* جلیلی، تورج و دیگران، «بررسی نقش رنگ بر کالبد مهد کودک و تأثیر آن از بعد روانشناسی محیط»، سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، برلین، 1395ش. 
* رجائی، زهرا، «نقش مهد کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان»، سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، برلین، 1395ش. 
* ریاحی، غلامحسین، رمز و راز دنیای کودک، چ1، تهران، اشراقیه، 1370ش. 
* کول، ونیتا، برنامه آموزش و پرورش، به‌ترجمه فرخنده مفیدی، تهران، سمت،  1386ش. 
* موسوی، اطهره سادات و کامیابی، میترا، «مقایسۀ نقش آموزش‌های مهد کودک در شناخت عواطف شخصی و شناخت عواطف دیگران و برقراری ارتباط با دیگران در کودکان مهد کودکی و غیر مهد کودکی»، کنفرانس سالانۀ رویکردهای نوین پژوهشی در علوم انسانی، 1394ش. 
*  نقره‌کار، عبدالحمید و دیگران، «طراحی فضای مهد کودک بر اساس رابطۀ بین صفات خلاقیت و ایده های معمارانه»، فصلنامۀ نوآوری های آموزشی، شمارۀ 32، سال 8، 1388ش.