نمایش مبدأ برای موسی شفیق

<big>'''موسی شفیق'''؛</big> فعال سیاسی، ادیب و نخست‌وزیر وقت افغانستان.

موسی شفیق، سیاست‌مدار تحصیل‌کرده، فعال فرهنگی و شاعر معاصر افغانستان است که در اواخر سلطنت ظاهرشاه، به مقام نخست‌وزیری رسید و در تدوین قوانین، حکومت‌داری خوب، نهادسازی و تنش‌زدایی منطقه‌ای نقش داشت. از موسی شفیق در ادبیات سیاسی [[افغانستان]] به‌دلیل شخصیت و فعالیت‌های مثبت وی، به‌عنوان یک چهرۀ اثرگذار، وطن‌دوست و ترقی‌خواه یاد می‌شود.

==کودکی و نوجوانی موسی شفیق==
محمدموسی شفیق در سال ۱۹۳۲م در ولایت [[ننگرهار]] ولسوالی «کامه» دیده به جهان گشود.<ref> [http://«محمد%20موسی%20شفیق»%20وب‌سایت%20بانک%20اطلاعات%20رجال «محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال]</ref> او تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود، در مدرسۀ نجم‌المدارس ننگرهار گذراند.<ref>[http://کریمی،%20«جنجال%20مذهب%20رسمی:%20محمد%20موسی%20شفیق%20امروز%20کجاست؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح کریمی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref> پدر او مولوی محمدابراهیم کاموی، از طبقۀ متوسط جامعه بود.<ref>[http://حسنی،%20«در%20منازعۀ%20ارضی%20و%20مرزی،%20موسی%20شفیق%20چه%20درسی%20به%20یادگار%20گذاشت؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح حسنی، «در منازعۀ ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح]. </ref>
==جوانی و تحصیلات موسی شفیق==
موسی شفیق پس از طی مراحل آموزش ابتدایی و متوسطه، به کابل رفته و در دارالعلوم، ادامۀ تحصیل داد.<ref>[http://کریمی،%20«جنجال%20مذهب%20رسمی:%20محمد%20موسی%20شفیق%20امروز%20کجاست؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح کریمی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref> وی برای تکمیل تحصیلات عالی خود، به کشور مصر رفت و از دانشگاه الازهر مدرک کارشناسی خود را در رشتۀ حقوق اسلامی گرفت و سپس عازم کشور آمریکا شد و در رشتۀ حقوق بین‌الملل از دانشگاه کلمبیا مدرک کارشناسی ارشد خود را دریافت کرد.<ref>[http://کریمی،%20«جنجال%20مذهب%20رسمی:%20محمد%20موسی%20شفیق%20امروز%20کجاست؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح. کریمی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح.]</ref>  او به زبان‌های [[زبان عربی|عربی]]، انگلیسی و اردو تسلط داشت.<ref> «محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال.</ref>

==مسئولیت‌ها==
#موسی شفیق، مدتی را در دانشگاه [[کابل]] در سِمَت استادی فعالیت کرد؛
#او مدتی، معاون مشاور وزیر امورخارجه و سپس سفیر افغانستان در مصر بود؛
#در سال ۱۳۵۰ش سِمَت وزارت امورخارجه را عهده‌دار بود؛<ref>«[http://اشرف%20غنی:%20معاهدۀ%20آب%20هیرمند%20با%20ابران%20را%20اجرایی%20می‌کنیم»،%20خبرگزاری%20تسنیم اشرف غنی: معاهدۀ آب هیرمند با ابران را اجرایی می‌کنیم»، خبرگزاری تسنیم].</ref>
#در سال ۱۳۵۱ش به مدت هفت ماه به‌عنوان نخست‌وزیر افغانستان در زمان ظاهرشاه ادای وظیفه کرد و با سرنگونی محمدظاهرشاه او نیز موقعیت خود را از دست داد.<ref>[http://«محمد%20موسی%20شفیق»%20وب‌سایت%20بانک%20اطلاعات%20رجال. «محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال.] </ref>

==فعالیت‌ها==
موسی شفیق که از بطن جامعه برخاسته بود، شخصیت‌ سیاسی و اجتماعی بسیار فعّالی داشت و درد و رنج مردم را به‌خوبی می‌دانست و برای رشد و بالندگی کشور، طرح‌های بزرگی داشت. <ref>[http://«شهادت%20میوندوال%20و%20موسی%20شفیق»،%20وب‌سایت%20خراسان%20زمین. «شهادت میوندوال و موسی شفیق»، وب‌سایت خراسان زمین.]</ref> در این مدت که سِمَت‌های مختلف را بر عهده داشت، در راستای روشنگری، تدوین قوانین، حکومت‌داری خوب، نهادسازی و تنش‌زدایی منطقه‌ای، کارهای مهم و هدف‌مندی انجام داد. برای مثال:
#بهبود روابط افغانستان با کشورهای منطقه به‌خصوص [[ایران]] و پاکستان؛<ref>[http://حسنی،%20«در%20منازعۀ%20ارضی%20و%20مرزی،%20موسی%20شفیق%20چه%20درسی%20به%20یادگار%20گذاشت؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20صبح حسنی، «در منازعۀ ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟»، وب‌سایت روزنامۀ صبح].</ref>
#نقش‌آفرینی در لویه‌جرگۀ تدوین قانون اساسی (۱۳۴۳ش)؛ <ref>[http://کریمی،%20«جنجال%20مذهب%20رسمی:%20محمد%20موسی%20شفیق%20امروز%20کجاست؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح کریمی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref>
#بستن پیمان‌نامۀ تقسیم حق‌آبۀ رود هیرمند با نخست‌وزیر وقت ایران؛ <ref>[http://«محمد%20موسی%20شفیق»%20وب‌سایت%20بانک%20اطلاعات%20رجال «محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال].</ref>
#تلاش برای مبارزه با [[قاچاق مواد مخدر در افغانستان|قاچاق مواد مخدر]].<ref>[http://«محمد%20موسی%20شفیق»%20وب‌سایت%20بانک%20اطلاعات%20رجال «محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال].</ref>

==دیدگاه شقیق دربارۀ کشورهای همسایه==
موسی شفیق باور داشت ‌که افغانستان و همسایگان به‌عنوان کشورهای دوست و همجوار، باید اعتمادسازی کنند و افغانستان نسبت به کشورهای دیگر، به‌جای تقابل می‌بایست موضع تعامل را اتخاذ کند. او با تکیه بر منافع مشترک اقتصادی، در جهت اعتمادسازی منطقه‌ای با دیپلماسی فعّال، گام برداشت و تلاش کرد تا افغانستان در جایگاه مهم تعامل و تلاقی منافع مشترک اقتصادی منطقه‌ای قرار بگیرد.<ref>[http://حسنی،%20«وب‌سایت%20رونامه%20هشت%20صبح،%20در%20منازعه%20ارضی%20و%20مرزی،%20موسی%20شفیق%20چه%20درسی%20به%20یادگار%20گذاشت؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح حسنی، «وب‌سایت رونامه هشت صبح، در منازعه ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref>  

==آثار==
موسی شفیق در سرودن [[شعر فارسی|شعر]] و داستان‌نویسی نیز دست بالایی داشت و در گسترۀ ادبیات فارسی و [[زبان پشتو|پشتو]] آثاری را از خود به یادگار گذاشته است.<ref> [http://بهزاد،%20«رئیس%20جمهور%20در%20سالروز%20شهادت%20موسی%20شفیق:%20معاعدۀ%20موسی%20شفیق%20در%20پیوند%20به%20آب‌های%20کشور%20را%20تطبیق%20می‌کنیم»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20ماندگار بهزاد، «رئیس جمهور در سالروز شهادت موسی شفیق: معاعدۀ موسی شفیق در پیوند به آب‌های کشور را تطبیق می‌کنیم»، وب‌سایت روزنامۀ ماندگار].</ref>  مجموعۀ داستان‌های کوتاه «عبقریان»، مجموعۀ شاعران ننگرهار و مجموعۀ شعری «پیام»، از جملۀ آثار ادبی او است. <ref>[http://«شفیق،%20محمد%20موسی»،%20دانشنامۀ%20آریانا «شفیق، محمد موسی»، دانشنامۀ آریانا].</ref>

==زندان==
موسی‌شفیق دوبار به زندان افتاد اولین‌بار توسط سردار داوودخان که پس از مدتی آزاد شد و دومین‌بار بعد از کودتای هفت ثور توسط حکومت کمونیستی.<ref> حسنی، «[http://وب‌سایت%20رونامۀ%20هشت%20صبح،%20در%20منازعۀ%20ارضی%20و%20مرزی،%20موسی%20شفیق%20چه%20درسی%20به%20یادگار%20گذاشت؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح وب‌سایت رونامۀ هشت صبح، در منازعۀ ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref>  

==دیدگاه‌ها در مورد شفیق==
مورخ آمریکایی به‌نام ریچارد نِوِل، در مورد کارنامۀ سیاسی شفیق معتقد است که در زمانه‌ای که همه یا کمونیست بودند یا ناسیونالیست و یا اسلام‌گرا، موسی‌شفیق، دل‌باختۀ آزادی بیان، عقیده، مذهب و کار سیاسی بود. او مصمم بود که در روابط میان افغانستان با دنیا، تغییر ایجاد کرده و افغانستان را از وابستگی نجات دهد. <ref>-[http://کریمی،%20«جنجال%20مذهب%20رسمی:%20محمد%20موسی%20شفیق%20امروز%20کجاست؟»،%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح کریمی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح].</ref>

به‌نظر محمد اشرف غنی رئیس‎ جمهور وقت افغانستان، موسی شفیق، در دو عرصۀ قلم و عمل، پیش‌گام بود. اشرف غنی، وی را یک انسان میانه‌رو توصیف می‌کند<ref>[http://«محمدموسی%20شفیق%20هم%20مرد%20قلم%20و%20هم%20مرد%20عمل\%20شفیق%20نه%20شرقی%20بود%20و%20نه%20غربی»،%20وب‌سایت%20خبرگزاری%20صدای%20افغان «محمدموسی شفیق هم مرد قلم و هم مرد عمل\ شفیق نه شرقی بود و نه غربی»، وب‌سایت خبرگزاری صدای افغان].</ref> و معتقد است که شخصیت موسی شفیق ترکیبی از دانش اسلامی، دانش شرقی و دانش غربی بوده و این فکر عمیق، نتیجۀ تحصیل و تجارب او است.<ref>«[http://محمدموسی%20شفیق%20هم%20مرد%20قلم%20و%20هم%20مرد%20عمل\%20شفیق%20نه%20شرقی%20بود%20و%20نه%20غربی»،%20وب‌سایت%20خبرگزاری%20صدای%20افغان محمدموسی شفیق هم مرد قلم و هم مرد عمل\ شفیق نه شرقی بود و نه غربی»، وب‌سایت خبرگزاری صدای افغان].</ref>    

به‌باور صلاح‎ الدین ربانی وزیر امور خارجۀ پیشین افغانستان، تلاش‌های موسی شفیق برای اعتمادسازی و تنش‌زدایی در سطح منطقه به‌ویژه با دو کشور ایران و پاکستان، نشانۀ خبرگی سیاسی او بود.<ref>«[http://محمدموسی%20شفیق%20هم%20مرد%20قلم%20و%20هم%20مرد%20عمل\%20شفیق%20نه%20شرقی%20بود%20و%20نه%20غربی»،%20وب‌سایت%20خبرگزاری%20صدای%20افغان محمدموسی شفیق هم مرد قلم و هم مرد عمل\ شفیق نه شرقی بود و نه غربی»، وب‌سایت خبرگزاری صدای افغان].</ref>

==درگذشت==
موسی شفیق بعد از کودتای کمونیستی ۱۹۷۸م در زندان بود، ولی از ترس این‌که او با مجاهدین هم‌دست شود، در سال ۱۹۷۹م به‌دستور حکومت کمونیستی وقت در پولیگون پل‌چرخی کابل تیرباران شد.<ref>[http://«در%20منازعۀ%20ارضی%20و%20مرزی،%20موسی%20شفیق%20چه%20درسی%20به%20یادگار%20گذاشت؟«%20وب‌سایت%20روزنامۀ%20هشت%20صبح «در منازعۀ ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟« وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*«اشرف غنی: معاهدۀ آب هیرمند با ایران را اجرایی می‌کنیم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1395ش.
*بهزاد، روح‌الله، «رئیس‌جمهور در سالروز شهادت موسی شفیق: معاعدۀ موسی شفیق در پیوند به آب‌های کشور را تطبیق می‌کنیم»، وب‌سایت روزنامۀ ماندگار، تاریخ درج مطلب:22 جدی 1395ش.
*حسنی، مهدی، «در منازعۀ ارضی و مرزی، موسی شفیق چه درسی به یادگار گذاشت؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح، تاریخ درج مطلب: ۲2 سنبله 1399ش.
*«شفیق، محمد موسی»، وب‌سایت دانشنامۀ آریانا، تاریخ درج مطلب: 9 شهریور 1388ش.
*«شهادت میوندوال و موسی شفیق»، وب‌سایت خراسان زمین، تاریخ درج مطلب: ۱۲ حوت (اسفند) ۱۳۹۳ش.
*کریمی، علی، «جنجال مذهب رسمی: محمد موسی شفیق امروز کجاست؟»، وب‌سایت روزنامۀ هشت صبح، 5 میزان 1399ش.
*«محمد موسی شفیق» وب‌سایت بانک اطلاعات رجال، آخرین ویرایش 24 فوریه 2013م.
*«محمدموسی شفیق هم مرد قلم و هم مرد عمل/ شفیق نه شرقی بود و نه غربی»، وب‌سایت خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: 21 جدی 1395ش.