نمایش مبدأ برای موکب‌داری افغانستانی‌ها

'''<big>موکب‌داری افغانستانی‌ها‌</big>'''؛ خدمت‌رسانی داوطلبانۀ افغانستانی‌ها به زوار امام‌ حسین در ایام اربعین.

موکب‌داری افغانستانی‌ها، از رسومی است که در روزهای منتهی به [[اربعین حسینی]] و کمی پس از آن، در کنار دیگر موکب‌ها از کشورهای مختلف به‌خصوص عراق، برای استقبال زائران و پذیرایی از آنها همه‌ساله برگزار می‌شود و نقش مهمی در ترویج [[معنویت]] و مواسات اسلامی در جامعه دارد.
==مفهوم‌شناسی==
موکب در لغت، نوعی از رفتار، جماعتی از سواران یا پیادگان و همچنین به معنای سپاه و لشکر آمده است.<ref>[https://rhyming.ir/dakho/words/316012 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ موکب.]</ref> موکب در اصطلاح، پایگاه خدمت‌رسانی است که در مناسبت‌های مختلف مذهبی [[شیعه]] و در مکان‌های مختلف، به‌منظور ارائه خدمت رایگان به مردم از سوی خیرین در قالب خیمه، سازه‌های پارچه‌ای و ساختمان‌ها برپا می‌شود.<ref>اسحاقی، «پیاده‌روی اربعین در فرهنگ سوگ شیعی»، ۱۳۹۵ش، ص100.</ref> 
==تاریخچه==
از سال 1395ش، موکب‌های افغانستانی در کنار دیگر موکب‌ها برای پذیرایی از زوار [[امام حسین|اباعبدالله ‌الحسین]]، در مسیر راهپیمایی زائران حسینی آغاز به‌ کار کردند. در شهر کربلا اولین موکب افغانستانی به‌نام «موکب یحیی بن زید»، توسط موکب‌داران افغانستان برپا شد<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/09/01/1245941/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9 «نخستین موکب افغانستانی‌ها در کربلای معلی؛ لذت خدمت مهاجرین به زائران حرم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> و بعد از آن «موکب الامام ‌الحسین» در همان سال در مسیر نجف به ‌کربلا در عمود 270 توسط برخی از خیرین افغانستان برپا شد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/133832/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%AC%D9%81-%DA%A9%D8% «راه‌اندازی موکب‌های افغانستانی در مسیر نجف-کربلا»، خبرگزاری آوا.]</ref>

اولین موکب رسمی مهاجرین افغانستانی مقیم ایران به‌نام «موکب شهید مزاری» در 22 عقرب/آبان 1395ش، در مرز [[شلمچه]] کار خود را آغاز کرد.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/166782 «موکب شهید مزاری در مرز شلمچه برای خدمت رسانی زائران اربعین حسینی آغاز به کار کرد»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> در همین‌ سال موکب دیگری از سوی مهاجرین افغانستانی مقیم استان قم، با هدف خدمت‌رسانی 24 ساعته به زوار [[امام حسین|امام ‌حسین]]، خارج شهر قم، در جادۀ اراک ایجاد شده است.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/133892/%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8 موکب افغانستانی‌ها به‌صورت شبانه‌روزی در حال خدمت‌رسانی به زائرین اربعین است»، خبرگزاری آوا.]</ref>  
==خدمات==
خادمان موکب‌های افغانستانی در چارچوب فرهنگ شیعیان که خدمت‌رسانی به زائران امام‌ حسین را بسیار ارزشمند می‌دانند، شبانه‌روز و عاشقانه در ایام [[پیاده‌روی اربعین]]، خدمت می‌کنند.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/133922/%DB%B3%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%82%D9%81%DB%8C-%D9%BE%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B1- «مهاجر الی‌الحسین؛ موکب‌های مهاجرین افغانستانی در راهپیمایی اربعین»، خبرگزاری آوا.]</ref> در بعضی از این موکب‌ها علاوه ‌بر پذیرایی و اسکان، به ارائه خدمات فرهنگی، بهداشتی، درمانی، [[خیاطی]]، کفاشی، شست‌وشوی تجهیزات و وسائل زائران و ارائۀ [[نان]] گرم وطنی به زوار پرداخته می‌شود.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14010325000620/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-50-%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8% «آمدگی 150 موکب افغانستان برای زائران اربعین 1401»،  خبرگزاری فارس.]</ref> در 1396ش، در موکب شهید مزاری 60 خادم از بانوان افغانستانی مشغول خدمت‎‌گزاری به ‌زوار ابا‌عبدالله بودند و روزانه 470 کیلو [[برنج]] با 50 کیلو گوشت برای زائران طبخ شده است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6309362/%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D «خدمت‌رسانی خادمان افغانی به زوار حسینی در مرز شلمچه»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین تعداد قابل توجهی از خادمان موکب‌ها را نوجوانان عاشق امام ‌حسین تشکیل می‌دهند که خدمت به زوار را افتخار خود می‌دانند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3968701/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3% «میزبانی از زائران افغانستانی اباعبدالله ‌الحسین در موکب‌های خراسان جنوبی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> موکب حضرت سیدالشهداء تنها در سال 1398ش، در ایام اربعین  از 25 هزار زائر پذیرایی به‌عمل آورده است و روزانه بیش از 2500 وعدۀ غذایی بین زائرین توزیع شده است. تعدادی از این موکب‌ها علاوه بر ایام اربعین در مناسبت‌های دیگر مذهبی و یا در هنگام مشکلات مهاجرین نیز به‌خدمت‌رسانی می‌پردازند.‌<ref>[https://www.alarbaeen.ir/News/Show/13316 «دیدار هیئت سید الشهداء (موکب اربعین) مهاجران افغانستانی مقیم قم با رئیس کمیته فرهنگی وآموزشی اربعین»، وب‌سایت الاربعین.]</ref> 
==موکب فرهنگی==
همانگونه که زائران، اربعین را مکتب امام‌ حسین می‌دانند و از راه‌های دور خود را به مراسم اربعین می‌رسانند،<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3968701/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3% «میزبانی از زائران افغانستانی اباعبدالله ‌الحسین در موکب‌های خراسان جنوبی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> مهم‌ترین فعالیت موکب‌ها نیز امروزه علاوه بر پذیرایی، خدمات فرهنگی و تبلیغی و نشر معارف [[اهل‌بیت]] و سبک زندگی اسلامی است که از طریق رسانه‌های مختلف در موکب‌ها انجام می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5873225/%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D8%B0%D8%A7%D8%A8%D9%87 «موکب افغانستانی‌های مقیم ایران در چذابه»، خبرگزاری مهر.]</ref> 
==نهادهای زمینه‌ساز برپایی موکب‌ها==
خاستگاه اصلی موکب‌های افغانستانی، هیئت‌های مذهبی هستند<ref>[https://www.alarbaeen.ir/News/Show/13316 «دیدار هیئت سید الشهداء (موکب اربعین) مهاجران افغانستانی مقیم قم با رئیس کمیته فرهنگی وآموزشی اربعین»، وب‌سایت الاربعین.]</ref> که از دیرباز در اوائل [[ماه محرم]] شروع به فعالیت می‌کنند. همچنین نهادهای مردمی دیگر مانند ستاد مرکزی رهبر شهید،<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/166782 «موکب شهید مزاری در مرز شلمچه برای خدمت رسانی زائران اربعین حسینی آغاز به کار کرد»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> نهادهای دولتی جمهوری اسلامی ایران مانند وزارت کشور، ادارۀ اتباع خارجی استان‌ها و ستاد عتباد عالیات، نهادهایی هستند که با موکب‌های افغانستانی‌ها همکاری و مجوز صادر می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5873225/%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D8%B0%D8%A7%D8%A8%D9%87 «موکب افغانستانی‌های مقیم ایران در چذابه»، خبرگزاری مهر.]</ref> نهادهای مرتبط در کشور عراق نیز زمینه‌ساز تسهیل برپایی موکب و تردد زوار هستند.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/133922/%DB%B3%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%82%D9%81%DB%8C-%D9%BE%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B1- «مهاجر الی‌الحسین؛ موکب‌های مهاجرین افغانستانی در راهپیمایی اربعین»، خبرگزاری آوا.]</ref>
==تعداد موکب‌های افغانستانی==
در 1401ش، تعداد 150 موکب افغانستانی از نقطۀ صفر مزری بین افغانستان و ایران تا نجف و کربلا با بیش از 22 هزار خادم مستقر شدند. در 1402ش، تنها در مرز شملچه 12 موکب از افغانستانی‌ها مستقر شدند و 3 موکب در مرز چذابه از سوی افغانستانی‌ها مشغول خدمت‌رسانی به زائرانی بودند که از این مرزها وارد عراق می‌شوند. این موکب‌ها از شهرهای مختلف ایران مانند [[تهران]]، [[اصفهان]]، یزد، [[خراسان رضوی]]، [[شیراز]] و [[خوزستان]] به مرز شلمچه و چذابه آمده‌اند.<ref>[https://www.avapress.com/fa/video/276083/%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%B4%D9%84%D9%85%DA%86%D9%87-1 «با موکب‌داران مهاجر افغانستانی در مرز شلمچه (1)»، خبرگزاری آوا].</ref> 
==کارکرد اجتماعی و فرهنگی==
برپایی موکب افغانستانی‌ها در مسیر زائران امام‌ حسین به‌ویژه در داخل ایران و عراق باعث همدلی، همگرایی و شناخت شیعیان از همدیگر، ترویج و تقویت روحیۀ مواسات اسلامی<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/133922/%DB%B3%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%82%D9%81%DB%8C-%D9%BE%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B1- «مهاجر الی‌الحسین؛ موکب‌های مهاجرین افغانستانی در راهپیمایی اربعین»، خبرگزاری آوا.]</ref> و تقویت و گسترش فرهنگ [[ایثار]]، مردم‌دوستی و آشنایی بیشتر با فرهنگ عاشواریی شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5873225/%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D8%B0%D8%A7%D8%A8%D9%87 «موکب افغانستانی‌های مقیم ایران در چذابه»، خبرگزاری مهر.]</ref> 
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
*«آمادگی 150 موکب افغانستان برای زائران اربعین 1401»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 25 خرداد 1401ش.
*اسحاقی، پیمان، «پیاده‌روی اربعین»، در فرهنگ سوگ شیعی، تهران، خیمه، ۱۳۹۵ش.
*«با موکب‌داران مهاجر افغانستانی در مرز شلمچه»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: 12 سنبله 1402ش.
*«تاریخچۀ شکل‌گیری زیارت و اربعین از جابر بن انصاری تا امروز»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1400ش.
*«خدمت‌رسانی خادمان افغانی به زوار حسینی در مرز شلمچه»، باشگاه خبرگزاری جوان، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1396ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 4 شهریور 1402ش.
*«دیدار هیئت سید الشهداء (موکب اربعین) مهاجران افغانستانی مقیم قم با رئیس کمیته فرهنگی و آموزشی اربعین»، وب‌سایت الاربعین، تاریخ درج مطلب: 18 اسفند 1400ش.
*«راه‌اندازی موکب‌های افغانستانی در مسیر نجف-کربلا»، خبرگزاری آوا، تاریخ درج مطلب: 26 عقرب 1395ش.
*«مهاجر الی‌الحسین؛ موکب‌های مهاجرین افغانستانی در راهپیمایی اربعین»، خبرگزاری صدای افغانستان (آوا)، تاریخ درج مطلب: 27 عقرب 1395ش.
*«موکب افغانستانی‌ها به‌صورت شبانه‌روزی در حال خدمت‌رسانی به زائرین اربعین است»، خبرگزاری آوا، تاریخ درج مطلب: 27 عقرب 1395ش.
*«موکب افغانستانی‌ها در مرز شلمچه»، وب‌سایت تلوبیون، تاریخ انتشار: 11 شهریور 1402ش.
*«موکب افغانستانی‌های مقیم ایران در چذابه»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 6 شهریور 1402ش.
*«موکب شهید مزاری در مرز شلمچه برای خدمت‌رسانی زائران اربعین حسینی آغاز به کار کرد»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1395ش.
*«میزبانی از زائران افغانستانی اباعبدالله الحسین در موکب‌های خراسان جنوبی»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 15 شهریور 1402ش.
*«نخستین موکب افغانستانی‌ها در کربلای معلی؛ لذت خدمت مهاجرین به زائران حرم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 1 آذر 1395ش.