نمایش مبدأ برای میانسالی

[[پرونده:احسان علیخانی.jpg|جایگزین=احسان علیخانی در دوره میانسالی|بندانگشتی|احسان علیخانی در دوره میانسالی]]
{{درشت|'''میانسالی'''}}؛ دورهٔ سنی چهل تا شصت‌وپنج سالگی.

میانسالی ثمربخش‌ترین دورهٔ [[زندگی]] و کار حرفه‌ای و خلاقیت فرد محسوب شده و بیشترین نقش افراد به‌دلیل مسئولیت‌های مربوط به شغل، اجتماع، والدین و فرزندان در این دوره اتفاق می‌افتد. از این‌رو بعضی، دورهٔ میانسالی را پرفشارترین دوره دانسته‌اند. گرچه نشاط جسمی در دورهٔ میانسالی کمتر می‌شود، اما سلامتی و رشد شناختی ادامه دارد. با این حال بعضی تصورات غلط در مورد توانایی‌های افراد در میانسالی باعث می‌شود در مسیر شغلی آنها محدودیت ایجاد شده یا در اوج سلامتی و توانایی ذهنی بازنشسته شوند.

==تعریف میانسالی==
در اصطلاح به دورهٔ سنی حدود چهل تا شصت‌وپنج سالگی میانسالی می‌گویند.<ref>برک، روان‌شناسی رشد، ج2، 1392ش، ص228.</ref> مراحل و دوره‌های زندگی انسان اگرچه یک امر زیستی و فیزیولژیک است، اما حیات انسان و طول هر دوره، ویژگی‌ها، مسائل و مشکلات آن از تولد تا مرگ تحت تأثیر عوامل روانی و اجتماعی محیط اطراف است. مراحل زندگی انسان با ساختار اجتماعی و فرهنگی آن جامعه ارتباط بسیار زیادی دارد؛ برای مثال بعضی گفته‌اند مردم آمریکای شمالی سن ۷۰ سالگی به بالا را پیر محسوب می‌کنند در حالی‌که میان مردم فقیر اوگاندا، شروع دورهٔ پیری از ابتدای ۳۰ سالگی است.<ref>ریاحی، «مطالعه تطبیقی موقعیت و جایگاه سالمندان در جوامع گذشته و معاصر»، 1387ش، ص10.</ref> از این‌رو بعضی ادعا دارند برای شروع دورهٔ میانسالی نمی‌توان سن دقیقی در نظر گرفت و به نوع برداشت و تفکرات فرد بستگی دارد. بعضی مطالعات نیز، ابتدای سن میانسالگی در دوران معاصر را سن ۵۵ سالگی تخمین زده است.<ref>«پژوهش‌های جدید سن میانسالی را 55 سالگی اعلام کردند»، خبرگزاری ایسنا.</ref>

==چهل‌سالگی==
[[امام علی]] در روایتی چهل سالگی را سن قوّت عقلی و روحی مرد دانسته است.<ref>اللیثی الواسطی، عیون الحکم والمواعظ، 1376ش، ص59.</ref> از این‌رو بسیاری از پیامبران در سن چهل‌سالگی مبعوث شده‌اند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص328.</ref> بر اساس بعضی روایات، خداوند تا قبل از سن چهل‌سالگی به آسانی با بندگان خود رفتار کرده، اما از چهل‌سالگی به بعد، نسبت به تکالیف با شدت بیشتری با بندگان رفتار می‌کند<ref>محمدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1386ش، ج8، ص133.</ref> و بعضی دانشمندان دین، عصای احتیاط در زندگی بعد از چهل‌سالگی را لازم دانسته‌اند.<ref>مظاهری، «خدای متعال از انسان چهل‌ساله چه انتظاراتی دارد؟»، خبرگزاری حوزه.</ref> [[سعدی شیرازی|سعدی]] نیز با اشاره به چهل‌سالگی چنین توصیه می‌کند:

{{شعر جدید
  | شاعر =
  | متن =
چو دوران عمر از چهل درگذشت\\مزن دست و پا کآبت از سر گذشت
بباید هوس کردن از سر به در\\که دور هوسبازی آمد به سر<ref>سعدی، بوستان، وب‌سایت گنجور.</ref>
  }}

==میانسالی در فرهنگ دینی ایرانیان==
[[پرونده:رضا صادقی.jpg|جایگزین=جشن تولد ۴۰ سالگی رضا صادقی با دخترانش|بندانگشتی|جشن تولد ۴۰ سالگی رضا صادقی با دخترانش]]
در فرهنگ و سنت ایرانیان بارآمدگی آدمی در چهل‌سالگی بوده<ref>«چهل‌سالگی عمر»، وب‌سایت راسخون.</ref> و آنها را به‌عنوان افرادی پخته و کامل پذیرفته و در بعضی مناطق چهل‌سالگی را [[جشن]] می‌گیرند.<ref>ترکی، «چهل‌سالگی»، وب‌سایت فصل فاصله.</ref> دورهٔ میانسالی نقش مهمی در سپردن میراث اجتماعی و فرهنگی گذشتگان به نسل بعدی دارد.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص238.</ref> از این‌رو افراد میانسال به‌عنوان عامل مولد و مؤثر در اجتماع نقشی مهم داشته که با وجود شرایط برای ایفای این نقش، آنها احساس ارزشمندی مضاعف خواهند داشت و موجب برقراری روابط اجتماعی مفید آنها با اجتماع خواهد بود.<ref>قدیمی و دیگران، «تدوین مدل کمی الگوی فقدان هویت و منزلت اجتماعی در ورزشکاران حرفه‌ای میانسال»، 1400ش، ص20.</ref>

افراد میانسال به‌دلیل برخورداری از تجربه و توانایی بیشتر، معمولاً در جایگاه‌هایی قرار می‌گیرند که مدیریت‌های کلان و مسئولیت‌های گوناگون جامعه بر عهده آنان است.<ref>بدیع‌نیا و بشردوست، «رابطه الگوی اضطراب مرگ با همدلی عاطفی در افراد میانسال: نقش میانجی معنویت»، 1400ش، ص102.</ref> در دوران میانسالی، نقش‌هایی همچون همسری و احساس مسؤلیت نسبت به والدین، فرزندان، خواهر و [[نقش برادری|برادر]]، دوست و همکار اهمیت بیشتری می‌یابد. مراقبت از والدین سالمند معمولاً به‌دلیل احساس تعهد بیشتر آنها، بر عهدهٔ فرزند میانسال بوده<ref>حسین‌عباسی و آقاامیری، «تجربه زیسته مراقبت از والدین سالمند در افراد میانسال: مطالعه هرمنیوتیکی»، 1402ش، ص36.</ref> و آن را یک وظیفه برای خود تلقی کرده و در این مسیر از بسیاری علاقه‌مندی‌های شغلی و [[تفریح|تفریحی]] خود چشم‌پوشی می‌کنند.<ref>حسین‌عباسی و آقاامیری «تجربه زیسته مراقبت از والدین سالمند در افراد میانسال: مطالعه هرمنیوتیکی»، 1402ش، ص45.</ref>

از سوی دیگر، والدین حتی والدینی که مریض بوده و محتاج مراقبت هستند از منابع حمایت عاطفی افراد میانسال هستند. همچنان که فرزندان، دوستان و همکاران در محل کار نیز برای افراد میانسال از منابع دریافت محبت و توجه هستند.<ref>فیلیپ رایس، رشد انسان، روان‌شناسی رشد از تولد تا مرگ، 1392ش، ص420.</ref>

این همدلی عاطفی، جزئی مؤثر و مهم در [[زندگی]] و ارتباطات اجتماعی افراد میانسال است. گرچه در دنیای امروزه با کمرنگ‌شدن ارتباطات خانوادگی، این نیازهای عاطفی و احساسات آنها مورد غفلت واقع شده است. احساس [[معنویت]] نیز در دوران میانسالی پخته‌تر بوده و افراد میانسال معانی عالی‌تری را در این دوران جست‌وجو می‌کنند.<ref>بدیع‌نیا و بشردوست، «رابطه الگوی اضطراب مرگ با همدلی عاطفی در افراد میانسال: نقش میانجی معنویت»، 1400ش، ص108-109.</ref>  نتایج بعضی مطالعات نیز نشان داده که افراد پس از سن ۴۰ سالگی گرایش بیشتری به [[دین]] پیدا کرده و تمایل بیشتری برای حضور در مراسم دینی دارند.<ref>«نتایج یک تحقیق: گرایش به دین پس از 40 سالگی بیشت می‌شود»، خبرگزاری ایرنا.</ref>

==رشد و شناخت در دوران میانسالی==
اکثر دانشمندان علم [[روان‌شناسی]] معتقدند که فرایند رشد، امری مادام‌العمر بوده و محور اصلی رشد در میانسالی، مسائل زندگی خانوادگی و اجتماعی است.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص250.</ref> با این وجود، نظر بعضی محققان این است که ثبات شخصیت از حدود سی‌سالگی شروع می‌شود. بعضی پژوهش‌ها نیز نشان داده که با افزایش سن، ثبات شخصیت بر تغییر آن غلبه می‌کند.<ref>سانتراک، روان‌شناسی رشد در گسترهٔ زندگی، ۱۳۹۲ش، ص413.</ref>

اگرچه سرعت [[ادراک]] بعد از ۲۵ سالگی و توانایی محاسبهٔ عددی از حدود ۴۰ سالگی به تدریج کاهش می‌یابد، اما توانایی‌های مربوط به استدلال استقرایی، جهت‌یابی فضایی، خزانهٔ لغات و حافظهٔ کلامی در مردان پس از ۵۰ سالگی و در زنان پس از ۶۰ سالگی به اوج می‌رسد. پژوهش‌ها نشان داده که هوش متبلور یعنی توانایی یادآوری و استفاده از اطلاعات اندوخته‌شده در طول عمر و پاسخ به موقعیت‌ها و معضلات اجتماعی، در میانسالی و بلکه تا آخر عمر افزایش می‌یابد.<ref>دایان ای، پالیا و دیگران، روان‌شناسی رشد و تحول انسان، 1391ش، ص610-612.</ref>

همچنین در مطالعات معلوم شده که رشد ذهنی افراد در میانسالی نیز ادامه داشته و رشد شناختی با رشد اجتماعی و هیجانی مرتبط است. انتخاب‌های شغلی نیز بر رشد شناختی اثرگذار است و هرچه کار آنها هدفمندتر و پیچیده‌تر باشد توانایی‌های شناختی نیز بهتر حفظ شده یا افزایش می‌یابد.<ref>دایان ای، پالیا و دیگران، روان‌شناسی رشد و تحول انسان، 1391ش، ص620-622.</ref>

==فرزندآوری==
حضور فرزند از واقعیت‌های بسیار مهم در دورهٔ میانسالی بوده که باعث دگرگونی در مسیر [[رابطه زناشویی|زندگی زناشویی]] می‌شود. تمایل برای داشتن فرزند در طبیعت آدمی بوده و انسان بقای خود را در پرورش فرزندان می‌یابد. داشتن فرزند باعث ایجاد [[احساس]] [[نقش مادری|مادری]] در زنان و احساس پدری در مردان می‌شود.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص244-245.</ref> در گذشته، فرزندان زیاد و به‌خصوص فرزندان پسر، نعمتی بزرگ از نظر اجتماعی و اقتصادی برای [[خانواده]] محسوب می‌شد و دعای خیر مردم در بعضی جوامع این بود که «خداوند آن قدر پسر به تو دهد که دامنهٔ کوه را بپوشانند». چنین مادرانی نیز نسبت به زنان بدون فرزند از ارزش بسیار بالاتری برخوردار بودند.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص244.</ref>

==سلامتی در دورهٔ میانسالی==
سبک [[زندگی]] افراد در دورهٔ میانسالی نقش مهمی در حفظ سلامتی جسمی و روانی آنها دارد. نتایج بعضی پژوهش‌ها نشان داده که برخورداری از سلامتی تا حد زیادی در اختیار خود فرد بوده و به عادت‌های فرد بستگی دارد. در پژوهشی معلوم شد که سالم‌ترین افراد، کسانی هستند که دارای عادت‌های صرف صبحانه، صرف منظم غذا و پرهیز از ریزه‌خواری، [[ورزش]] به اندازهٔ کافی، [[خواب|خوابیدن]] منظم شبانه ۷ تا ۸ ساعت، سیگار نکشیدن و پرهیز از [[مصرف]] الکل هستند.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص246.</ref>  نتایج یک مطالعه در افراد ۵۰ ساله نشان داد که پرهیز از سیگار کشیدن و مصرف الکل، [[ازدواج]] باثبات، ورزش، حفظ وزن طبیعی و [[مهارت‌های زندگی|مهارت‌های سازگاری]] با زندگی شاد و طول عمر تا سن ۸۰ سالگی مرتبط بوده است.<ref>سانتراک، روان‌شناسی رشد در گسترهٔ زندگی، ۱۳۹۲ش، ص412.</ref>

تغذیه نیز نقش مهمی در سلامتی دارد. یکی از مشکلات رایج در دورهٔ میانسالی، افزایش چربی خون است که خطر حملهٔ قلبی را بالا می‌برد؛ از این‌رو برای حفظ سلامتی، مصرف غذاهای کم‌چرب، کم‌نمک، غلات و حبوبات توصیه می‌شود. ورزش نیز در حفظ سلامتی و تقویت قلب، پایین آوردن فشار خون و جلوگیری از پوکی استخوان تأثیر زیادی دارد.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص247.</ref> با بالارفتن سن میزان انرژی لازم برای بدن کاهش یافته و نیز عمل گوارش به کندی انجام می‌شود. افراد در سنین میانسالی از مصرف غذاهای پرکالری و غذاهای با حجم بالا اجتناب می‌کنند.<ref>تاپار، میانسالی و بعد از آن، 1387ش، ص32.</ref>

تراکم استخوان در میانسالی به‌تدریج کاهش یافته و در صورت شدت این کاهش، ممکن است به پوکی استخوان منجر شود. سبک زندگی سالم مانند ورزش، مصرف کلسیم و ویتامین D و اجتناب از سیگار کشیدن و مصرف الکل می‌تواند به میزان ۳۰ تا ۵۰ درصد باعث کاهش اختلالات استخوان در زنان شود.<ref>برک، روان‌شناسی رشد، ج2، 1392ش، ص236.</ref>

==سلامت روانی در دورهٔ میانسالی==
بسیاری روان‌شناسان، دورهٔ میانسالی را به‌دلیل مسائل خانوادگی، [[تربیت]] فرزندان، شغل و مسکن، پرفشارترین دورهٔ زندگی دانسته‌اند.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص243.</ref>

==بحران میانسالی==
بعضی روان‌شناسان معتقدند که افراد پس از تثبیت زندگی شغلی، خانوادگی و اجتماعی، احساس بی‌معنا شدن یا از دست رفتن زندگی می‌کنند که این حالت را بحران میانسالی نامیده‌اند.<ref>اسمعیلی و دیگران، «تبیین راهبردهای گذر از بحران میانسالی: یک مطالعهٔ کیفی»، 1397ش، ص390.</ref> بعضی علت اصلی بحران میانسالی را تکامل بیشتر هویت و شخصیت، تجارب زندگی، افزایش آگاهی و نگاه عمیق‌تر می‌دانند.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص250.</ref> به عبارت دیگر افراد از سن ۴۰ سالگی به بعد، در اثر تجربیات زندگی، به سطح بالاتری از شناخت و عقلانیت رسیده، نگاه آنها به زندگی و مسائل آن تغییر می‌کند.<ref>«بحران میانسالی چیست و با آنچه کنیم؟»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصرایران.</ref>

ضعف و شدت بحران میانسالی در افراد یکسان نبوده و بسته به شخصیت و تجربه‌های زندگی، در بعضی از افراد شدید و در بعضی بسیار ضعیف است.<ref>لطف‌آبادی، روان‌شناسی رشد، ج۲، 1390ش، ص250.</ref> امروزه حقیقت [[بحران میان‌سالی|بحران میانسالی]] مورد تردید قرار گرفته و نتایج بسیاری از مطالعات صورت گرفته در بعضی جوامع و کشورهای صنعتی نشان داده که بحران میانسالی پدیده‌ای همگانی نبوده یا حداقل در همهٔ افراد باعث آشفتگی روان‌شناختی نمی‌شود.<ref>دایان ای، پالیا و دیگران، روان‌شناسی رشد و تحول انسان، 1391ش، ص۶۳۴.</ref> در فرهنگ ایرانی نیز، این بحران پدیده‌ای همگانی نبوده و بسیاری از افراد دورهٔ میانسالی خود را، دورانی آرام تجربه کرده‌اند.<ref>دانشوریان، «تحلیل روان‌شناسی فیلم (چهل‌سالگی)»، 1389ش، ص51.</ref>

==اشتغال در میانسالی==
کار و اشتغال جنبهٔ مهمی از هویت و [[عزت نفس]] افراد میانسال بوده<ref>برک، روان‌شناسی رشد، ج2، 1392ش، ص318.</ref> و رضایت شغلی در میانسالی افزایش می‌یابد. بعضی پژوهشگران، علت [[رضایت شغلی]] را، تغییر نگاه در میانسالی و کمترشدن اختلاف بین آرمان‌های شغلی و وضعیت فعلی بیان کرده‌اند.<ref>برک، روان‌شناسی رشد، ج2، 1392ش، ص319.</ref>

بعضی پژوهشگران معتقد هستند بازنشستگی در سن شصت‌سالگی متناسب با دوره‌ای بوده که عمر افراد در آن کوتاه‌تر بوده است، اما با شرایط امروزه که عمرها طولانی‌تر و افراد سالم‌تر هستند سازگار نیست. از این‌رو بعضی معتقد هستند که بازنشستگی در دوران امروزه رویدادی زودتر از موعد و درون میانسالی است<ref>دایان ای پاپالیا، روان‌شناسی رشد و تحول انسان، ص618-620.</ref> و باعث می‌شود وقت آزاد یک فرد بازنشسته بیشتر از گذشته شود.

دوران بازنشستگی به‌دلیل همانندسازی با شغل، برای بعضی افراد بسیار سخت است. آمادگی برای تنظیم نقش جدید و [[برنامه‌ریزی]] برای [[زندگی]] فعال بعد از بازنشستگی باعث کاهش [[استرس]] و سلامت روانی در این دوره است. بهزیستی و تندرستی در ایام بازنشستگی وابستگی زیادی به برنامه‌ریزی از دوران میانسالی دارد. همچنین درآمد افراد در دوران بازنشستگی کمتر می‌شود. از این‌رو برنامه‌ریزی مالی در میانسالی برای دورهٔ بازنشستگی ضرورت دارد.<ref>برک، روان‌شناسی رشد، ج2، 1392ش، ص324-325.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم
* اسمعیلی، معصومه و دیگران، «تبیین راهبردهای گذر از بحران میانسالی: یک مطالعهٔ کیفی»، مجله روان‌شناسی تحولی (روانشناسان ایرانی)، دورهٔ ۱۴، شمارهٔ ۵۶، ۱۳۹۷ش.
* بدیع‌نیا، فریبا و بشردوست، سیمین، «رابطه الگوی اضطراب مرگ با همدلی عاطفی در افراد میانسال: نقش میانجی معنویت»، مجله دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۰ش.
* برک، لورا، روان‌شناسی رشد، ترجمه یحیی سید محمدی، تهران، ارسباران، چ۲۴، ۱۳۹۲ش.
* «بحران میانسالی چیست و با آنچه کنیم؟»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۴۰۲ش.
* «پژوهش‌های جدید سن میانسالی را ۵۵ سالگی اعلام کردند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۳۹۱ش.
* تاپار، جی. دی، میانسالی و بعد از آن، ترجمه مهدی قراچه داغی، تهران، نخستین، چ۲، ۱۳۸۷ش.
* ترکی، محمدرضا، «چهل سالگی»، وب‌سایت فصل فاصله، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۸۵ش.
* «چهل سالگی عمر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اسفند ۱۴۰۰ش.
* حسین‌عباسی، ناهید و آقاامیری، مریم، «تجربه زیسته مراقبت از والدین سالمند در افراد میانسال: مطالعه هرمنیوتیکی»، مجله پژوهش پرستاری ایران، دورهٔ ۱۸، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۲ش.
* خوانساری، جمال‌الدین محمد، شرح خوانساری بر غُرر الحکَم و دُرَر الکَلم، تهران، دانشگاه تهران، چ۴، ۱۳۶۶ش.
* دانشوریان، کتایون، «تحلیل روان‌شناسی فیلم چهل سالگی»، مجله روان‌شناسی شادکامی و موفقیت، دورهٔ ۸، شماره ۸۵، ۱۳۸۹ش.
* دایان ای، پالیا و دیگران، روان‌شناسی رشد و تحول انسان، ترجمه داود عرب قهستانی و دیگران، تهران، رشد، ۱۳۹۱ش.
* رایس، فیلیپ، رشد انسان، روان‌شناسی رشد از تولد تا مرگ، ترجمه مهشید فروغان، تهران، انتشارات ارجمند، چ۸، ۱۳۹۲ش.
* ریاحی، محمداسماعیل، «مطالعه تطبیقی موقعیت و جایگاه سالمندان در جوامع گذشته و معاصر»، مجله سالمند، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۳ و ۴، ۱۳۸۷ش.
* سانتراک، جان دبلیو، روان‌شناسی رشد در گسترهٔ زندگی، ترجمه پرویز شریفی درآمدی و محمدرضا شاهی، تهران، دانژه، ۱۳۹۲ش.
* سعدی، مصلح بن عبدالله، بوستان، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۹ اسفند ۱۴۰۲ش.
* قدیمی، بهرام و دیگران، «تدوین مدل کمی الگوی فقدان هویت و منزلت اجتماعی در ورزشکاران حرفه‌ای میانسال»، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دورهٔ ۶۴، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۰ش.
* محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، چ۱، ۱۳۸۶ش.
* مظاهری، حسین، «خدای متعال از انسان چهل‌ساله چه انتظاراتی دارد؟»، خبرگزاری حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مرداد ۱۳۹۸ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چ۱، ۱۳۷۴ش.
* لطف‌آبادی، حسین، روان‌شناسی رشد، تهران، سمت، چ۱۲، ۱۳۹۰ش.
* اللیثی الواسطی، علی بن محمد، عیون الحکم والمواعظ، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۷۶ش.
*«نتایج یک تحقیق: گرایش به دین پس از ۴۰ سالگی بیشتر می‌شود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مهر ۱۳۸۸ش.
* {{پایان منابع}}