نمایش مبدأ برای نذر

[[پرونده:نذری۱۱.jpg|جایگزین=سفره نذری حضرت رقیه (س)، میدان امام حسین|بندانگشتی|سفره نذری حضرت رقیه (س)، مصادف با ۴ صفر در میدان آیینی امام حسین (ع) تهران]]
'''{{درشت|نذر}}'''، واجب کردن کاری بر خود، تا خدا سختی یا مشکلی را برطرف کند.

نذر در فقه اسلامی به‌معنای بر عهده گرفتن انجام یا ترک کاری برای خدا است و می‌تواند مشروط یا مطلق باشد. اهداف آن شامل برآورده شدن حاجت، تقویت انگیزهٔ معنوی و نجات از مشکلات است. نذر جایگاه اجتماعی و دینی ویژه‌ای دارد و بخشی از مال افراد را برای نیازمندان و امور دینی اختصاص می‌دهد. برای صحت نذر، خواندن صیغه، توانایی انجام، عدم منع شرعی و بلوغ و اختیار لازم است. در صورت ترک نذر، کفاره‌ای مانند [[روزه]] ۶۰ روز یا کمک به ۶۰ فقیر واجب می‌شود و احکام خاصی برای زنان، فرزندان و مصارف نذرها وجود دارد.

== مفهوم‌شناسی نذر ==
نذر در زبان فارسی<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,نذر|d,40328|o,1/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه نذر.]</ref> و عربی<ref>[https://lib.eshia.ir/41892/1/797 راغب، مفردات الفاظ قرآن، 1412ق، ص797.]</ref> به‌معنای آن است که انسان کاری را بر خود، واجب کند؛ اما در اصطلاح فقهی، نذر در صورتی وجوب پیدا می‌کند که عبارت «برای [[خدا]]» در آن ذکر شده باشد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/609 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2641.]</ref> چیزی که انسان بر خود واجب می‌کند اعم از انجام یا ترک کاری است که حکم شرعی دربارهٔ آن وجود دارد.

== انواع نذر ==
نذر به دو صورت انجام می‌شود:
# نذر مشروط؛ مانند این‌که گفته شود «چنانچه بیمار من شفا پیدا کند، انجام فلان کار برای خدا بر عهدهٔ من است.» یا «اگر فلان کار زشت را انجام دادم فلان کار خیر را برای خدا انجام دهم.»
# نذر مطلق و بدون قید و شرط؛ مثلاً گفته شود «من برای خدا نذر می‌کنم که فلان کار خیر را انجام دهم.»

از نظر فقهی هر دو نذر صحیح است.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/609 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2640.]</ref>

== اهداف و انگیزه‌های نذر ==
هدف و انگیزهٔ نذر، به هدف و انگیزهٔ نذرکننده بستگی دارد. برخی از اهداف و انگیزه‌های نذر عبارت است از:
# برآورده شدن حاجت‌ها؛
# تقویت انگیزه برای حرکت در مسیر سیر و سلوک؛
# نجات از مشکلات و سختی‌ها؛<ref>[https://www.isna.ir/news/96070503565/چرا-نذری-می-دهیم «چرا نذری می‌دهیم؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
# خدمت به جامعه و کمک به نیازمندان؛
# بهبود حال خود و اطرافیان و ایجاد حس انسان دوستی و مهربانی.<ref>[https://nik-charity.com/فواید-نذری-دادن/ «فواید نذری دادن»، وب‌سایت مؤسسه محبت و کارگشایی نیک.]</ref>

== شرایط نذر ==
# '''خواندن صیغه نذر'''؛ برای آن‌که نذر واجب شود و بر عهدهٔ شخص قرار بگیرد باید صیغهٔ آن خوانده شود، اما لازم نیست حتماً به [[زبان عربی]] باشد؛ بنابراین اگر بگوید: «چنانچه مریض من خوب شود، برای خدا بر من است که پولی را به فقیر بدهم»، نذر او صحیح است.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/609 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر،مسئله 2641.]</ref>
# '''توانایی انجام نذر'''؛ اگرکسی توانایی انجام کاری را ندارد نمی‌تواند آن را نذر کند؛ مانند این که نذر کند پیاده به [[کربلا]] برود در حالی که توانایی انجام آن را ندارد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/613 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2647.]</ref>
# '''نداشتن منع شرعی'''؛ اگر نذر کند یکی از محرمات و مکروهات را انجام دهد یا یکی از واجبات و مستحبات را ترک کند، نذر او صحیح نیست.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/613 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2648.]</ref>
# '''شرایط عمومی'''؛ کسی که نذر می‌کند باید بالغ و عاقل باشد و با اختیار و قصد خود نذر کند<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/610 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2642.]</ref> و حاکم شرع او را از تصرف در مالش منع نکرده باشد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/611 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2643.]</ref>

== کفاره نذر ==
هرگاه انسان عملی را در قالب نذر بر خود واجب کند عمل به آن، الزامی است و اگر به نذر خود عمل نکند باید مجازات عمل نکردن به نذر را بپذیرد و کفاره بدهد. کفارهٔ کسی که از روی اختیار به نذر خود عمل نکند، ۶۰ روز روزهٔ پی‌درپی یا غذا دادن به ۶۰ فقیر است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/616 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2654.]</ref> بر این اساس، اگر نذر کرده باشد که مثلاً در روز خاصی روزه بگیرد و در آن روز عمداً به نذر خود عمل نکند، باید علاوه بر قضای روزهٔ آن روز، کفّاره هم بدهد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/615 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسدله 2653.]</ref>

== احکام نذر ==
# زن نمی‌تواند بدون اجازهٔ [[شوهر]] نذر کند و در صورت انجام نذر بدون اجازه، نذر او باطل است.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/611 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2644.]</ref> البته در صحت نذر زن از اموال خودش میان فقیهان [[شیعه]]، اختلاف‌نظر وجود دارد؛ برخی از فقها چنین نذری را درست دانسته‌اند؛ اما گروهی دیگر اجازه نداده یا در صورتی که منافات با حقوق شوهر داشته باشد آن را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://www.porseman.com/article/نذر-زن‏--نذر-بدون-اجازه-شوهر/107833 «نذر زن بدون اجازه شوهر»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان.]</ref>
# نذر فرزند نیاز به اجازهٔ [[پدر]] ندارد، بنابراین اگر فرزند برای امری نذر کرد اگر چه پدر اجازه ندهد باید به نذر خود عمل کند مگر اینکه پدر او را از انجام آن کار منع کند، در این صورت نذر او منحل می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/612 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2646.]</ref>
# در صورتی که نذر کرده تا عمل خاصی را انجام دهد یا کاری را در زمان معینی انجام دهد باید همان‌طور که نذر کرده آن را انجام دهد؛ مثلاً اگر نذر کرده در روز خاصی روزه بگیرد یا [[صدقه]] بدهد نمی‌تواند روز قبل یا بعد از آن به نذر خود عمل کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/614 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2651.]</ref>
# اگر چیزی برای خود امام یا [[امام‌زاده|امامزاده]] نذر کرده باشد بی‌آنکه نام [[حرم]] را ببرد، می‌تواند علاوه بر مصارف حرم، آن را صرف مجالس [[عزاداری]] و سوگواری یا نشر آثار آن بزرگواران، یا کمک به زوّار آن‌ها یا هر کار دیگری که نسبتی با آن‌ها دارد بکند، اما اگر چیزی برای حرم نذر کرده باشد تنها می‌تواند آن را برای مصارف حرم مانند فرش، پرده، روشنایی و سایر امور آنجا هزینه کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/618 بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، بخش نذر، مسئله 2662.]</ref>
# در صورتی که صیغهٔ نذر به‌صورت شرعی خوانده شده باشد تغییر آن جایز نیست اما از آنجا که اکثر مردم صیغهٔ شرعی نمی‌خوانند نذر صحیح منعقد نمی‌شود و تغییر شرایط یا ترک عمل نذر شده، جایز است.<ref>[https://lib.eshia.ir/50096/2/321 گلپایگانی، مجمع المسائل، 1413ق، ج2، ص321.]</ref>

== نذرهای مرسوم ==
* [[پرونده:پویش-نذر-خون-فاطمی.jpg|جایگزین=نذرخون به مناسبت تاسوعای حسینی در قم|بندانگشتی|نذرخون به مناسبت تاسوعای حسینی در قم]]'''نذر عبادی''': انجام اعمال [[عبادت]] مانند [[نماز]]، روزه، تلاوت و [[ختم قرآن]]، زیارت مشاهد مقدسه. این نوع نذر برای تقرب به خدا و انجام عبادت خاص صورت می‌گیرد.
* '''نذر نقدی و مالی''': کمک به افراد نیازمند، خیریه، سادات، ساخت مسجد یا مدرسه.
* '''نذر خدمت''': شرکت در امور خیر مانند نذر خون، [[نذر فرهنگی]]، [[نذر اشتغال]] و امور عمرانی مانند ساختمان‌سازی اماکن مذهبی و فرهنگی.
* '''نذر ترک عمل''': خودداری از گناه یا عادت بد مانند ترک دروغ یا پرخوری.
* '''نذر غذا (نذری دادن)''': تهیه و توزیع غذاهای ساده یا سنتی و سفره‌های نذری در مناسبت‌های مذهبی مثل محرم و صفر.<ref>[https://www.sistani.org/persian/book/26576/7395/ «احکام وفای به نذر و تخلّف از عمل به آن»، وب‌سایت رسمی دفتر آقای سیدعلی حسینی سیستانی.]</ref>

== پیشینه و جایگاه نذر در اسلام ==
مردم شبه‌جزیرهٔ عربستان پیش از ظهور [[اسلام]]، با نذر آشنا بودند. اعراب دورهٔ جاهلیت با «نذر نذیر» نیز آشنا بوده‌اند. غوث بن مُرّ که مدتی عهده‌دار یکی از مناصب کعبه بود از مادری متولد شد که صاحب فرزند نمی‌شد. مادرش نذر کرد که اگر صاحب پسر شود، او را [[وقف]] خدمت کعبه کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/44822/1/111/غوث_ابن_مر ابن‌هشام، السیرة النبویه، 1411ق، ج1، ص111.]</ref> از گزارش یعقوبی دربارهٔ سنت وفای به نذر در زمان عبدالمطلب به‌خوبی استفاده می‌شود که نذر در میان اعراب قبل از ظهور اسلام رواج داشته است.<ref>[https://files.tarikhema.org/pdf/story/Tarikhe%20Yagubi.pdf یعقوبی، تاریخ یعقوبی، 1382ش، ص363.]</ref>

در دورهٔ ظهور اسلام، نذر به‌عنوان نوعی [[توسل]] به درگاه خداوند برای تقرب به او، نجات از سختی‌ها و شفای بیماران مورد توجه قرار گرفت. اشاره قرآن به داستان نذر [[روزه|روزهٔ]] [[اهل‌بیت]] برای شفای [[امام حسن]] و [[امام حسین]] که سبب نزول آیاتی از سورهٔ انسان در شأن آن‌ها شد،<ref>سوره انسان، آیات 7-11.</ref> مؤید اهمیت نذر و [[توسل]] به خداوند برای برآورده شدن حوائج است. همچنین [[قرآن]] از نذر همسر عمران مادر مریم حکایت می‌کند؛ در تفسیر آیهٔ ۳۵ آل‌عمران گفته شده است که نذر کردن فرزند به این معنا بوده است که دیگر پدر و مادر بر او تسلط ندارد و فرد نذر شده باید در ولایت خدا داخل شده و در راه او خدمت کند.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ج3، ص266-267.</ref>

به‌همین دلیل نذر از سنت‌های مهم اسلامی است که نقش زیادی در ارتباط و نزدیکی افراد با [[ایمان]] و معتقد به خداوند از طریق پیمان بستن با او در هنگام مشکلات و سختی‌ها دارد. از سوی دیگر با انجام نذر مقداری از مال افراد در اختیار نیازمندان جامعه قرار می‌گیرد و کمک شایانی به حل مسألهٔ فقر و مشکلات اقتصادی جامعه می‌کند.<ref>[https://nik-charity.com/فواید-نذری-دادن/ «فواید نذری دادن»، وب‌سایت مؤسسه محبت و کارگشایی نیک.]</ref>

مورد دیگری که نشانگر جایگاه والای نذر در جامعه اسلامی است نذرهای مردم معتقد برای مجالس [[اهل‌بیت]] است. این‌گونه نذرها بخشی از هزینه‌های احیای فرهنگ [[عاشورا]] و زمینه‌سازی برای رشد ارزش‌های دینی در جامعه را تأمین می‌کند.<ref>[https://www.keshmoon.com/post/cooking/نذری-دادن-در-عصر-جدید «نذری دادن در عصر جدید+تاریخ نذری در ایران»، وب‌سایت کشمون.]</ref>

== تحول فرهنگ نذر در ایران ==
امروزه نذر در جامعهٔ [[ایران]] علاوه بر شکل سنتی که همان تهیه و توزیع غذا در مناسبت‌های مذهبی است، به شکل‌های متنوع‌تر و فرهنگی‌تر نیز گسترش یافته است. مردم بیشتر به نذرهای فرهنگی و اجتماعی توجه کرده‌اند که هدف‌شان رفع دغدغه‌ها و [[آسیب‌های اجتماعی]] است.

=== نذرهای فرهنگی و اجتماعی ===
این نوع نذرها شامل اختصاص وقت و تخصص برای کمک به اقشار کم‌برخوردار مانند [[کودکان کار]]، [[زن سرپرست خانوار|زنان سرپرست خانوار]]، تجهیز [[کتابخانه‌های ایران|کتابخانه‌ها]] در مناطق محروم، و حتی کمک به زندانیان فقیر برای آزادی یا تهیه لباس و وسایل اولیه است. [[نذر فرهنگی]] بر تغییر رفتار، حس [[مسئولیت‌پذیری]] و همدلی در جامعه تأکید دارد و به باور بسیاری موجب اصلاح روح و فرهنگ جامعه می‌شود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3580575/نذر-فرهنگی-با-هدف-رفع-دغدغه-و-آسیب‌های-اجتماعی «نذر فرهنگی با هدف رفع دغدغه و آسیب‌های اجتماعی»، خبرگزاری ایکنا.]</ref>

همچنین با افزایش آگاهی، برخی نذرهای بریز و بپاش قدیمی کاهش یافته و جای خود را به نذرهای معنادارتر داده‌اند که به‌جای صرفاً اطعام، به تقویت فرهنگ همیاری و مشارکت اجتماعی کمک می‌کنند. به‌عنوان مثال در کنار نذرهای سنتی، شکل‌های نوینی مانند نذرهای فرهنگی همچون [[نذر کتاب]]، نذر اشتغال، محیط زیستی یا ساخت مدرسه و مسجد و همچنین آموزش داوطلبانه و توسعهٔ خدمات پزشکی رایگان نیز دیده می‌شود.<ref>[https://www.keshmoon.com/post/cooking/نذری-دادن-در-عصر-جدید «نذری دادن در عصر جدید+تاریخ نذری در ایران»، وب‌سایت کشمون.]</ref>

به‌همین دلیل نذر در ایران، در عصر حاضر علاوه بر جنبهٔ مذهبی، نقش معنوی و اجتماعی مهمی پیدا کرده و بیشتر به سمت نذرهای اثرگذار فرهنگی و اجتماعی حرکت کرده است که علاوه بر برآوردن حاجت فرد نذرکننده، سبب تقویت بنیان‌های اخلاقی و اجتماعی جامعه نیز می‌شود.<ref>[https://irannewspaper.ir/8250/15 واشقانی فراهانی، «نذرهای گره‌گشا»، وب‌سایت روزنامه ایران.]</ref>

=== نذر در عاشورا و پیاده‌روی اربعین ===
==== عاشورا ====
نذر در [[عاشورا]] و اربعین امام حسین از شاخص‌ترین و پررنگ‌ترین سنت‌های مذهبی و اجتماعی در فرهنگ ایرانی و شیعی است. این نذرها اغلب به‌صورت تهیه و توزیع غذاهایی ساده و سنتی مانند آش، حلیم، برنج و خورشت میان عزاداران امام حسین انجام می‌شود. نذری دادن در این ایام نماد وفاداری به اهل‌بیت و یادآور رشادت‌های امام حسین و یارانش است.

سنت نذری دادن در عاشورا به قرون اولیه اسلامی بازمی‌گردد و از آن زمان در میان شیعیان مدینه، کوفه و سپس ایران رواج یافته است. در این سنت، افراد نذر می‌کنند که در صورت برآورده شدن حاجات یا رفع بلا غذای نذری تهیه و بین عزاداران توزیع کنند. این کار نه‌تنها به‌عنوان عملی عبادی بلکه به‌عنوان نمادی از همدلی، کمک‌رسانی و تقویت پیوندهای اجتماعی بین مردم و ملت‌ها شناخته می‌شود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/426959/اولین-کسی-که-برای-امام-حسین-ع-غذای-نذری-داد «اولین کسی که برای امام حسین غذای نذری داد»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

==== پیاده‌روی اربعین ====
نذر در پیاده‌روی اربعین نیز، نمود بسیار خاص و گسترده‌ای دارد و یکی از عمیق‌ترین جلوه‌های ارادت به امام حسین محسوب می‌شود. زائران پیاده‌روی اربعین معمولاً نذرهایی برای امام حسین می‌کنند که این نذرها به‌صورت‌های مختلفی در مسیر کربلا ادا می‌شود. برخی از این نذرها عبارتند از:
* نذر تهیه و توزیع غذاهای گرم مانند آش، شله‌زرد، برنج و غذاهای محلی میان زائران در موکب‌ها که موجب تقویت روحیه و رفاه زائران می‌شود.
* نذر ارائهٔ خدماتی چون ارائه آب و شربت خنک به زائران، به‌ویژه در مسیر طولانی و گرم و کویری که پیاده‌روی انجام می‌گیرد.
* برخی نذورات به‌صورت کمک مالی برای ادارهٔ موکب‌ها، تأمین لوازم ضروری زائران یا خدمات پزشکی رایگان است.
* نذرهای کوچک‌تر مانند توزیع خرما، چای، قند و خوراکی‌های ساده برای زائران.
* برخی افراد نذر دارند که پیاده‌روی را تا پایان مسیر انجام دهند یا عمل عبادی خاصی در طول مسیر ادا کنند.<ref>[https://yasnily.ir/ثواب-نذری-در-اربعین/ نیلی، «ثواب نذری در اربعین»، وب‌سایت یاس نیلی.]</ref>

== نذر اشتغال ==
[[نذر اشتغال]] نذری معنوی و اجتماعی است که در آن به‌جای صرف کمک مالی گذرا، کمک به ایجاد فرصت‌های اقتصادی پایدار و توانمندسازی افراد نیازمند مد نظر است و از مهم‌ترین تحولات نذر از گذشته تا به امروز به‌شمار می‌رود.

در این نذر فرد نذر می‌کند تا در صورت برآورده شدن حاجت خود، کمک‌هایی به‌منظور ایجاد شغل و کارآفرینی در جامعه ارائه دهد. هدف این نوع نذر علاوه بر برآورده شدن حاجت شخصی، توانمندسازی نیازمندان و جلوگیری از بیکاری و فقر است. در نذر اشتغال، کمک‌ها معمولاً به‌صورت تأمین تجهیزات کاری، آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای، ایجاد کارگاه‌های تولیدی و حمایت از زنان سرپرست خانوار و جوانان جویای کار به‌کار گرفته می‌شود.<ref>[https://www.tahlilbazaar.com/news/39641/نذر-اشتغال-مفهومی-نوپا-در-کشور «نذر اشتغال مفهومی نوپا در کشور»، وب‌سایت تحلیل بازار.]</ref>

این نوع نذر یک مفهوم نوپا در ایران است که با تغییر فرهنگ کمک‌های خیرین و تأکید بر ایجاد اشتغال ماندگار و توانمندسازی افراد، به‌جای کمک مالی صرف که فقط مقطعی است، شکل گرفته است. به این ترتیب، نذر اشتغال به‌نوعی برگرفته از شعار «به جای ماهی دادن، ماهی‌گیری یاد دادن» است تا افراد نیازمند بتوانند از طریق شغل و درآمد مستقل زندگی کنند و کرامت انسانی‌شان حفظ شود.<ref>[https://www.tahlilbazaar.com/news/39641/نذر-اشتغال-مفهومی-نوپا-در-کشور «نذر اشتغال مفهومی نوپا در کشور»، وب‌سایت تحلیل بازار.]</ref>

از سوی دیگر، خیریه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در این حوزه از نذورات مردمی برای فراهم کردن امکانات اشتغال و آموزش استفاده می‌کنند و این موجب کاهش بیکاری، فقر و آسیب‌های اجتماعی مرتبط با آن می‌شود. همچنین بسیاری از مراجع تقلید اجازه داده‌اند که وجوهات شرعی و نذورات برای ایجاد اشتغال و رفع مشکلات اقتصادی اختصاص یابد.<ref>[https://nazrestan.ir/nazr/13 «نذر اشتغال و کارآفرینی»، وب‌سایت نذرستان.]</ref>

== نذر در دیگر ادیان آسمانی ==
فراتر از دین [[اسلام]]، [[توسل]] جستن برای رفع بلا، دفع مصیبت و جلب منفعت در میان همهٔ ادیان، وجود داشته است و پیروان هر کدام از این آئین‌ها در چارچوب آموزه‌های دینی خود می‌کوشند تا فضل و رحمت الهی را از طریق نذر، به‌سوی خود جلب کنند.

=== نذر در آیین یهود ===
[[پرونده:نذر۲.jpg|جایگزین=اجرای مراسم «هتارت نداریم» (ابطال نذر)|بندانگشتی|تصویر اجرای مراسم «هتارت نداریم» (ابطال نذر) در یک دانشگاه آلمان]]
در [[دین]] یهود نذر امری پسندیده دانسته شده است. برخی از پیامبران بنی‌اسرائیل مانند یعقوب برای رسیدن به خواسته‌های خود نذر کرده‌اند.<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/کتاب-عهد-عتیق/پیدایش/28 کتاب مقدس، سفر پیدایش، باب 28، آیات 20-22.]</ref> علاوه بر نذرهایی که از پیامبران بنی‌اسرائیل نقل شده، نوعی نذر در قوم یهود رواج داشته که «نذیره» نامیده می‌شود و در کتاب مقدس، سِفر اعداد به احکام و قوانین مربوط به آن اشاره شده است.<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/کتاب-عهد-عتیق/اعداد/6 کتاب مقدس، سِفر اعداد، باب 6، آیات 1-26.]</ref> این نذر، عهد و پیمانِ دوطرفه میان یک یهودی با خدای خود «یَهوَه» است که متعهد می‌شود برای زمان مشخصی برخی از کارها مانند مصرف مشروبات الکلی و حضور بر سر جنازه را انجام ندهد و موی سر خود را نتراشد. یکی دیگر از انواع نذر در میان یهودیان آن است که والدینِ یک فرزند با «یَهوَه» پیمان می‌بندند که فرزند پسر خود را در راه خدا وقف کرده، او را برای تمامی عمر، به‌منظور جلب رضایت یَهوَه، نذیره کنند.<ref>[http://kq.meybod.ac.ir/article_1511_32337bdc986b8fc03ec85dd16fc04acf.pdf پاکتچی، «تحلیلی زبانشناختی- بین‌الادیانی از انگاره نَذْر در قرآن کریم»، 1398ش، ص18.]</ref>

[[کتاب]] عهد عتیق از دو نفر به‌نام‌های شِمشون<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/کتاب-عهد-عتیق/داوران/13 کتاب مقدس، سِفر داوران، باب 13، آیه 5-24.]</ref> و سموئیل نبی<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/کتاب-عهد-عتیق/۱سموئیل/1 کتاب مقدس، سفر سموئیل1، باب 1، آیه 11.]</ref> نام برده که در شکم مادر نذر نذیره شده‌اند. آنچه در قرآن پیرامون نذر همسر عمران به درگاه خداوند برای اینکه صاحب فرزند پسر شوند و او را خدمتکار [[خانه]] [[خدا]] قرار دهند،<ref>سوره آل‌عمران، آیه 35.</ref> آمده نیز در حقیقت همان نذر نذیره‌ای است که در کتاب مقدس به آن اشاره شده است. عمل نکردن به نذر در میان یهودیان گناهی محسوب می‌شود که خداوند از آن بازخواست خواهد کرد.<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/کتاب-عهد-عتیق/تثنیه/23 کتاب مقدس، سفر تثنیه، باب 23، آیه 21.]</ref>

=== نذر در آیین زرتشت ===
نذر به‌معنای متداول امروزی در [[آیین زرتشت|آئین زرتشت]] وجود ندارد. از دیدگاه [[زرتشت]] بهترین شیوهٔ پیشکش مینویی (نذر کردن) انجام کار نیک است.<ref>[http://humanrightsiranariaie.blogfa.com/post/311 «نذر کردن در دین زرتشت»، وب‌سایت حقوق بشر در ایران و دین زرتشت، اقلیت‌ها.]</ref> در «گات‌ها» مقدس‌ترین کتاب زرتشتیان نذر و نیاز به سه گونه آمده است:
# «نیاز» که در آن نیکوکاران نذرهای خود را در اختیار موبدان نیایشگاه‌ها و آتشکده‌ها قرار می‌دادند تا در هنگام نیاز آن را در کارهای خیر و عام‌المنفعه مصرف کنند.
# «اشوداد» که در آن شخص نیکوکار بخشی از دارایی خود مانند خانه، زمین، کشتزار و اموالی که قابل جابجایی نیست را در اختیار نیایش‌گاه و آتشکده قرار می‌داد؛ یعنی در واقع این املاک را نذر و وقف می‌کردند. موبدان و روحانیون آتشکده‌ها اجازه فروش اشودادها را نداشتند.
# «گاهنبار» که از سنت‌های ایرانیان باستان بود اما در زمان زرتشت تغییراتی در شیوه انجام آن داده شد. در این سنت ابتدا موبدان بخش‌هایی از [[اوستا]] را می‌خواندند و سپس سفره‌ای پهن می‌کردند که فقیر و غنی بر سر آن می‌نشستند و از آن استفاده می‌کردند.<ref>[http://www.emamzadegan.ir/articles/view-21994.aspx امیدیانی، «نذر و نیاز در دین زرتشت و ایران باستان»، پایگاه جامع امامزادگان و بقاع متبرک ایران اسلامی، 1 خرداد 1397ش.]</ref>

=== نذر در آیین مسیحیت ===
در انجیل روایتی از سفارش عیسی به نذر یا رفتاری از او که از آن برداشت نذر شود، وجود ندارد؛ از این رو در میان مسیحیان نذر متداول نیست. تنها دو مورد در انجیل اشاره به بحث نذر شده که در هر دو مورد نمی‌توان بیان کلمهٔ «نذر» را حمل بر توصیهٔ مسیحیت به نذر کرد؛ زیرا در هر دو مورد «پُولُس» که در ابتدا جزء یهودیان بود و بعداً در جایگاه مبلغین مسیحیت قرار گرفت، برای اینکه از جانب یهودیان<ref>[https://biblics.com/fa/کتاب-مقدس/old-persian-version/عهد-جدید/اعمال/21 کتاب مقدس، اعمال رسولان، باب 21، آیات 21-24.]</ref> در امان باشد سر خود را تراشید.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1611998168-1036099-97.pdf همتی، «جستاری تاریخی، تطبیقی درباره واژه «نذر و مشتقات آن» در زبان‌های عبری، سریانی و عربی با تکیه بر قرآن و عهدین»، 1399ش، ص15.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* قرآن کریم.
* «احکام وفای به نذر و تخلّف از عمل به آن»، وب‌سایت رسمی دفتر آقای سیدعلی حسینی سیستانی، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
* ابن‌هشام، عبدالملک بن هشام، السیرة النبویة، به کوشش طه عبدالرؤوف سعد، بیروت، دار الجیل، بی‌جا، ۱۴۱۱ق.
* امیدیانی، سیدحسین، «نذر و نیاز در دین زرتشت و ایران باستان»، پایگاه جامع امامزادگان و بقاع متبرک ایران اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱ خرداد ۱۳۹۷ش.
* «اولین کسی که برای امام حسین غذای نذری داد»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳ مهر ۱۳۹۶ش.
* بنی‌هاشمی خمینی، محمدحسن، توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ هشتم، ۱۳۸۱ش.
* پاکتچی، احمد و دیگران، «تحلیلی زبانشناختی- بین‌الادیانی از انگاره نَذْر در قرآن کریم»، در دوفصلنامه کتاب قیم، شماره بیستم، ۱۳۹۸ش.
* «چرا نذری می‌دهیم؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۳۹۶ش.
* راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، بیروت، دارالشامیه، ۱۴۱۲ق.
* طباطبایی، سید محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۷۴ش.
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، وب‌سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: ۲۵ مرداد ۱۴۰۰ش.
* «فواید نذری دادن»، وب‌سایت مؤسسه محبت و کارگشایی نیک، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
* کتاب مقدس، سایت کتاب مقدس، تاریخ بازدید: ۱ شهریور ۱۴۰۰ش.
* گلپایگانی، محمدرضا، مجمع المسائل، قم، دارالقرآن الکریم، چاپ چهارم، ۱۴۱۳ق.
* «نذر اشتغال مفهومی نوپا در کشور»، وب‌سایت تحلیل بازار، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ش.
* «نذر اشتغال و کارآفرینی»، وب‌سایت نذرستان، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
* «نذر زن بدون اجازه شوهر»، وب‌سایت پرسمان دانشگاهیان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مهر ۱۳۸۸ش.
* «نذر کردن در دین زرتشت»، وب‌سایت حقوق بشر در ایران و دین زرتشت، اقلیت‌ها، تاریخ بازدید: ۱ شهریور ۱۴۰۰ش.
* «نذری دادن در عصر جدید+تاریخ نذری در ایران»، وب‌سایت کشمون، تاریخ به‌روزرسانی: ۱۱ شهریور ۱۳۹۷ش.
* نیلی، یاس، «ثواب نذری در اربعین»، وب‌سایت یاس نیلی، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ش.
* واشقانی فراهانی، ایران، «نذرهای گره‌گشا»، وب‌سایت روزنامه ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۲ش.
* همتی، محمدعلی و دیگران، «جستاری تاریخی، تطبیقی دربارهٔ واژه «نذر و مشتقات آن» در زبان‌های عبری، سریانی و عربی با تکیه بر قرآن و عهدین»، در پژوهش دینی، شماره ۴۰، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.
* یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمدابراهیم آیتی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نهم، ۱۳۸۲ش.

{{دین}}