نمایش مبدأ برای پیش‌نویس:آبشار کبودوال

[[پرونده:آبشار-کبودوال1.jpg|300px|thumb|نمایی از آبشار کبودوال|جایگزین=آبشار کبودوال]]{{درشت|'''آبشار کبودوال:'''}} بلندترین آبشار خزه‌ای ایران در دل جنگل‌های علی‌آباد کتول.

آبشار کبودوال تنها [[آبشار]] تمام خزه‌ای [[ایران]] و از نادرترین آبشارهای خزه‌ای جهان است که طبیعت بکر و سرسبزی منحصربه‌فردی دارد. این آبشار زیبا در دل [[جنگل‌های هیرکانی]] و دامنهٔ کوه هارون در [[گلستان (استان)|استان گلستان]]، واقع شده و با توجه به ویژگی‌های برجستهٔ خود مانند خزه‌ای بودن، کیفیت [[آب]] و پوشش غنی گیاهی در سال ۱۳۹۴ش، به‌عنوان میراث طبیعی در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.

== معرفی آبشار کبودوال ==
[[پرونده:آبشار کبودوال.jpg|جایگزین=مسیرپیاده روی آبشار کبودوال|بندانگشتی|مسیرپیاده‌روی به سمت آبشار کبودوال]]
آبشار کبودوال در روستای شیرآباد و جنوب‌شرقی شهرستان علی‌آباد کتول واقع شده است. این آبشار در دل جنگل‌های هیرکانی که بخشی از [[میراث جهانی یونسکو در ایران|میراث جهانی در ایران]] به‌شمار می‌رود، میان درختان انبوه و تنوع زیستی بالا در فضایی بکر و دست نخورده، منظره‌ای بی‌نظیر را خلق کرده است.<ref>[https://ourflight.ir/2025/02/16/آبشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وب‌سایت پرواز ما.]</ref>

[[آبشار کبودوال]] بزرگ‌ترین آبشار تمام خزه‌ای [[ایران]] و از بلندترین آبشارهای خزه‌ای جهان است که ارتفاع آن حدود ۱۲ متر و عمق حوضچهٔ آن ۲ متر است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وب‌سایت مجله گردشگری هم‌اقلیم.]</ref> [[آب]] این آبشار از [[چشمه|چشمه‌ای]] پرآب و زلال سرچشمه می‌گیرد که از دل زمین و در ارتفاعات بالا به بیرون می‌جوشد و هیچ منبع آبی دیگری در مسیر آن وجود ندارد.<ref>[https://climbers.ir/tourist-attractions/128-آبشار-کبودوال «آبشار کبودوال»، وب‌سایت climber.]</ref> به‌همین دلیل به «پاک‌ترین آبشار ایران» معروف بوده و آب آن قابل شرب است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/518369/آشنایی-با-جاذبه-های-گردشگری-آبشار-کبودوال-گلستان «آشنایی با جاذبه‌های گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهری آنلاین.]</ref> عمر آبشار کبودوال بر اساس فسیل‌های یافت شده در نزدیکی آن، بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال تخمین زده شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ . «آبشار کبودوال»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

واژهٔ «کبودوال» در گویش کتولی<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/aliabad-e-katul/kabudval-waterfall . «آبشار کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref> از دو بخش کبود به‌معنای «آبی» و وال به‌معنای «جوی آب» تشکیل شده است که به‌دلیل رنگ آبی و پاکی آب رودخانهٔ جاری در جنگل‌های منطقه به این نام خوانده می‌شود.<ref>[https://irangard.com/mag/آبشار-کبودوال-کجاست/ «آبشار کبودوال کجاست؟ بزرگ‌ترین آبشار خزه‌ای در استان گلستان»، وب‌سایت ایرانگرد.]</ref> آبشار کبودوال در تمام فصل‌ها [[زیبایی]] خاص خود را دارد، اما با آغاز [[بهار]] و رشد مجدد خزه‌ها، جلوه‌ای ویژه پیدا می‌کند. رودخانهٔ کبودوال و مجموعه‌ای از آبشارهای کوچک و بزرگ، حدود هفت آبشار، در این منطقه جاری هستند که آبشار کبودوال به‌عنوان بزرگ‌ترین و معروف‌ترین آن‌ها شناخته می‌شود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

بهترین زمان بازدید از آبشار کبودوال فصل بهار و [[تابستان]] است. در این بازه، آبشار و طبیعت اطراف آن سرسبز و پرآب هستند و هوای منطقه معتدل و دلپذیر است. البته برخی از گردشگران در فصل [[پاییز]] و [[زمستان]] هم برای دیدن مناظر خاص آبشار و طبیعت اطراف آن در این فصول، به این منطقه [[مسافرت|سفر]] می‌کنند.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=508 «کبودوال 320 پله تا بهشت»، وب‌سایت گلستانی‌ها.]</ref>

== پوشش گیاهی و جانوری منطقه اطراف آبشار کبودوال ==
پوشش گیاهی و جانوری منطقهٔ کبودوال بسیار متنوع و غنی است و از شاخصه‌های مهم این منطقه به‌شمار می‌رود.

'''پوشش گیاهی''': درختان غالب منطقه شامل گونه‌های جنگلی هیرکانی مانند [[بلوط]]، توسکا، آزاد، انجیلی، ممرز، راش، آلوچهٔ وحشی، ولیک و شیردار است. بخش‌های زیادی از سطح صخره‌ها و کف [[جنگل]] را خزه‌های سبز و انواع سرخس‌ها پوشانده‌اند که زیبایی خاصی به مناظر بخشیده‌اند. گونه‌های مختلف درختچه‌ها، گل‌های وحشی و گیاهان دارویی نیز در این منطقه به‌وفور یافت می‌شوند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-kaboudwall-waterfall-2/ امینیان، «اطلاعات کامل درباره آبشار کبودوال، تنها آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>

'''پوشش جانوری''': کبودوال زیستگاه جانوران مختلفی از جمله پلنگ، خرس قهوه‌ای، گرگ، روباه، گراز وحشی، سنجاب و گربهٔ وحشی است. در جنگل‌ها و رودخانه‌ها، انواع پرندگان شامل قرقاول، کبک، عقاب، سهره و گونه‌های بومی دیگر دیده می‌شود. در رودخانهٔ پایین‌دست آبشار نیز ماهی قزل‌آلا و دیگر آبزیان وجود دارند.

این تنوع گیاهی و جانوری علاوه بر بکر بودن منطقه، ارزش بالایی به لحاظ زیست‌محیطی داشته و کبودوال را به یکی از زیباترین و غنی‌ترین نقاط طبیعی شمال کشور تبدیل کرده است. به‌همین دلیل بازدیدکنندگان باید در حفظ [[محیط زیست]] و اکوسیستم منحصر به‌فرد این منطقه کوشا باشند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-kaboudwall-waterfall-2/ امینیان، «اطلاعات کامل درباره آبشار کبودوال، تنها آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>

== ساکنان منطقه آبشار کبودوال ==
ساکنان منطقهٔ آبشار کبودوال عمدتاً از قوم کتولی هستند که یکی از شاخه‌های قوم طبری ([[مازندران|مازندرانی]]) به‌شمار می‌روند. قوم کتولی گروهی از اقوام طبری‌تبار هستند که در منطقهٔ کتول، بخشی از نواحی هفت‌گانهٔ استراباد و شرق طبرستان، سکونت داشته‌اند. ریشهٔ نام کتول به عصر [[صفویه|صفوی]] و حتی قرن ششم هجری بازمی‌گردد و واژهٔ کرتوی (Kartu) نیز هزاران سال قدمت دارد. بر اساس اسناد تاریخی، قوم کتول بومی این منطقه بوده و پیشینهٔ آنها حداقل به قرن یازدهم هجری (قرن ششم میلادی) می‌رسد.

در منابع تاریخی آمده که کتولی‌ها در سال ۱۰۸۷ق همراه با سپاه [[قاجاریه|قاجار]] و افشار علیه ترکمن‌ها جنگیده‌اند و به‌عنوان قوم بومی منطقه شناخته می‌شدند. همچنین در حدود سال ۹۹۶ هجری گروهی به‌نام کتول از مناطق مرکزی طبرستان به شرق طبرستان (منطقه کتول فعلی) [[مهاجرت]] کرده و از آن زمان نام کتول به این منطقه اطلاق شده است. طبق تاریخ‌های اساطیری، منطقه‌ای به‌نام کرتوی در نزدیکی گرگان قدیم وجود داشته که مسکن مرزبانان طبرستان بوده است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1881121 «علی‌آباد کتول»، وب‌سایت طرفداری.]</ref>

قوم کتولی قومیتی با قدمت چندصد ساله در منطقهٔ گلستان و شرق طبرستان بوده که با فرهنگ، زبان و تاریخ طبری پیوند دارد و در طول تاریخ در منطقهٔ کتول به‌عنوان قوم بومی شناخته شده‌اند.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1881121 «علی‌آباد کتول»، وب‌سایت طرفداری.]</ref>

شغل اصلی آنها دامداری و کشاورزی بوده و از دامپروری به‌عنوان یک رکن مهم [[زندگی]] این قوم نام برده می‌شود. [[صنایع دستی]] مهمی مانند چادرشب‌بافی، سفره‌بافی، نمدبافی و ساخت ابزار [[موسیقی بومی|موسیقی محلی]] از جمله فعالیت‌های هنری قوم کتول است.

[[موسیقی]] کتولی شامل مقام‌ها و آوازهای محلی خاص مانند هرائی، راسته‌مقام و کله‌کش است که بخش مهمی از فرهنگ شفاهی آنها است و در [[جشن]]‌ها و مراسم‌ها اجرا می‌شود. پوشاک سنتی و زیورآلات متعلق به این قوم با رنگ‌های خاص و زیبایی‌شناسی ویژه، یکی دیگر از عناصر برجستهٔ فرهنگی آنها شمرده می‌شود.

[[سبک زندگی]] قوم کتولی تلفیقی از کشاورزی و دامداری همراه با حفظ فرهنگ و هنر بومی، زبان و موسیقی محلی است که در قالب [[آداب]] و رسوم و فعالیت‌های روزمره بازتاب یافته است.<ref>[https://golestan.mcth.ir/print.php?id=12801 «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان.]</ref>

در کنار کتولی‌ها، اقلیت‌هایی از اقوام دیگر مانند شاهرودی‌ها، آذربایجانی‌ها، [[سیستان|سیستانی‌ها]]، [[قوم ترکمن|ترکمن‌ها]] و سایر گروه‌های ایرانی نیز در شهرستان علی‌آباد کتول و اطراف آن سکونت دارند، اما [[جمعیت]] غالب منطقه همان کتولی‌ها (طبری‌تبار) هستند.<ref>[https://www.golshanemehr.com/newspaper/note/4260 «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وب‌سایت گلشن مهر.]</ref>

== مسیرهای دسترسی به آبشار کبودوال ==
برای رفتن به آبشار کبودوال ابتدا در استان [[گرگان]]، از شهر علی‌آباد مسیری ۴۰ کیلومتری در جاده گرگان-بجنورد پیموده می‌شود و سپس در سمت جنوب‌شرق در جاده کمربندی، ادامهٔ مسیر به جادهٔ کبودوال می‌رسد. پس از عبور از سد خاکی زرین‌گل و پیمودن حدود ۴٫۵ کیلومتر راه، عوارضی کبودوال دیده می‌شود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وب‌سایت کجارو.]</ref> پس از پرداخت عوارضی، ۵۰۰ متر تا پارکینگ فاصله است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وب‌سایت مجله گردشگری هم‌اقلیم.]</ref> پس از پارک خودرو مسیر پیاده‌روی شروع می‌شود و حدود یک کیلومتر مسیر سنگفرش و پلکانی (حدود ۳۲۰ پلهٔ سنگفرش‌شده با افزایش ارتفاع ۱۷۰متر) را باید در دل جنگل‌های سرسبز طی کرد تا بتوان به آبشار رسید.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/golestan/kabodval-waterfall/ کهن‌زاد، «آبشار کبودوال؛ ناب‌ترین جاذبه گردشگری گلستان»، وب‌سایت علی‌بابا.]</ref>

== امکانات رفاهی ==
امکانات رفاهی متعددی در آبشار کبودوال وجود دارد؛<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/aliabad-e-katul/kabudval-waterfall «آبشار کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref> از جمله امکانات این منطقه می‌توان به چادرهای انفرادی و گروهی، سکوی استراحت،<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/کبودوال-تنها-آبشار-خزه-ای/ «کبودوال، تنها آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری الی‌گشت.]</ref> سرویس بهداشتی،<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وب‌سایت مجله گردشگری هم‌اقلیم.]</ref> آلاچیق،<ref>[https://fa.tripyar.com/iran/گلستان/علی-آباد-کتول/گردشگری/اکوتوریسم/چشمه-ها-آبشارها-تالاب-ها/آبشار-کبودوال.html «آبشار کبودوال»، وب‌سایت تریپ یار.]</ref> پارکینگ، دکهٔ غذاهای خیابانی مانند [[آش]]،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/aliabade-katol-20046-ci/sort/13/ «دیدنی‌های علی‌آباد کتول»، وب‌سایت کجارو.]</ref> سوپرمارکت، نمازخانه<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/aliabad-e-katul/kabudval-waterfall «آبشار کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref> و سنگفرش بودن مسیر دسترسی به آبشار و امکان پیاده‌روی راحت اشاره کرد.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وب‌سایت مجله گردشگری هم‌اقلیم.]</ref>

علاقه‌مندان به اتراق می‌توانند در این منطقه چادر مسافرتی شخصی را در جنگل برپا کنند.<ref>[https://kite.ir/blog/252/کبودوال-زیبا-ترین-آبشار-خزه‌ای-ایران- «کبودوال زیباترین آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت کایت.]</ref> همچنین [[اقامتگاه بوم‌گردی]] کبودوال، یک خانهٔ قدیمی با [[معماری سنتی]] است که مورد بازسازی قرار گرفته است. این اقامتگاه با حیاطی سرسبز، از دو واحد مسکونی برخوردار است و از امکانات رفاهی مناسبی برخوردار است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

== نقش آبشار بر اقتصاد، فرهنگ و زندگی مردم منطقه ==
آبشار کبودوال تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد، فرهنگ و سبک زندگی مردم منطقه علی‌آباد کتول و استان گلستان داشته است. این آبشار از مهم‌ترین جاذبه‌های [[گردشگری]] استان گلستان است که سالانه گردشگران زیادی از داخل و خارج کشور به این منطقه سفر می‌کنند. این گردشگری موجب رونق اقتصادی در منطقه می‌شود و در نتیجه اشتغال‌زایی برای مردم محلی از طریق خدماتی مانند فروش غذا، اقامت، راهنمایی گردشگران و ایجاد امکانات رفاهی فراهم می‌آورد.<ref>[https://borna.news/fa/news/1231969/تنها-آبشار-خزه-ای-ایران-کجاست-عکس «تنها آبشار خزه‌ای ایران کجاست؟+عکس»، خبرگزاری برنا.]</ref>

از دیدگاه معنوی و فلسفی، طبیعت و به‌ویژه عناصر زنده‌ای مانند آبشار، نمادی از پاکی، جریان زندگی و پیوند با خالق هستی هستند. مشاهده و ارتباط با این پدیده‌های طبیعی، انسان را به تفکر دربارهٔ عظمت خلقت و زیبایی‌های جهان هستی سوق می‌دهد و نمونه‌ای بارز از [[گردشگری معناگرا]] است.

به‌همین دلیل این آبشار نیز مانند دیگر عناصر طبیعی نه‌تنها یک جاذبهٔ طبیعی زیبا به‌شمار می‌رود، بلکه مکانی است که به بازسازی روحی، آرامش روانی و تقویت پیوند انسان با خالق هستی کمک می‌کند و تجربه‌ای معنوی و آرامش‌بخش را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌آورد.<ref>[https://tms.atu.ac.ir/article_9647.html ایمانی خوشخو و شهرابی فراهانی، «بررسی ارتباط میان عناصر معناگرایی و ادراک گردشگر از سفر (مطالعه موردی گردشگران خارجی بازار تهران)»، 1397ش، ص143-145.]</ref>

همچنین محیط بکر و آرام آبشار، به‌عنوان پناهگاهی برای فرار از هیاهوی شهری و تقویت [[روابط خانوادگی]]، همسایگی و دوستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. صرف وقت در کنار صدای [[آب]]، مناظر سبز و هوای خنک، بازتابی از جستجوی آرامش و توازن روحی در الگوهای زندگی ایرانی‌اسلامی است و موجب تقویت ارتباط اجتماعی و آرامش روحی افراد می‌شود.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/aliabad-e-katul/kabudval-waterfall «آبشار کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref>

وجود این آبشار و طبیعت بکری که در اطراف آن قرار دارد سبب شده مردم منطقه علاوه بر گردشگران، ارتباط عمیقی با محیط طبیعی داشته باشند و فرهنگ [[زندگی]] در دل طبیعت را حفظ کنند. آبشار کبودوال به‌نوعی نماد فرهنگی و طبیعی منطقه است که با نام و گویش بومی منطقه «کبودوال» مرتبط است و معرفی آن به‌عنوان تنها آبشار تمام خزه‌ای ایران، به رشد شناخت فرهنگی منطقه کمک کرده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/10/23/1625043/آبشار-کبودوال-تنها-آبشار-خزه-ای-ایران-آبشاری-در-دل-مخمل-سبز-فیلم «آبشار کبودوال تنها آبشار خزه‌ای ایران؛ آبشاری در دل مخمل سبز+فیلم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

مردم منطقه و گردشگران از آب زلال و شفاف آبشار که قابل شرب است بهره می‌برند و در فصول بهار و تابستان اینجا را برای [[تفریح]]، کمپینگ، جنگل‌نوردی، شنا و گذراندن [[اوقات فراغت]] انتخاب می‌کنند. این امر سبب شده [[سبک زندگی]] مردم منطقه به‌نوعی با گردشگری طبیعت و فعالیت‌های سالم فضای باز گره بخورد.

امکاناتی مانند مسیرهای پیاده‌روی سنگفرش، سکوهای استراحت، سرویس بهداشتی و پارکینگ فراهم شده تا بازدیدکنندگان راحتی بیشتری داشته باشند و این امکانات رفاهی به توسعهٔ سبک زندگی مرتبط با اکوتوریسم کمک می‌کند. آبشار کبودوال با جذب گردشگران و فراهم کردن امکانات طبیعی و رفاهی، نقش مهمی در تقویت اقتصاد محلی، حفظ فرهنگ بومی و شکل‌دهی به سبک زندگی مردم منطقه داشته است، همچنین فضایی برای ارتباط مردم با طبیعت و ارتقاء سلامت روانی و جسمی ایجاد کرده است.<ref>[https://arasbaran.org/news.cfm?id=171 «آبشار کبودوال»، وب‌سایت ارسباران.]</ref>

== جذابیت‌های گردشگری منطقه اطراف آبشار ==
جذابیت‌های گردشگری اطراف آبشار کبودوال متعدد و متنوع است و به‌همین دلیل بازدید از این منطقه را بسیار لذت‌بخش و جذاب می‌کند:

=== ۱. پارک جنگلی کبودوال ===
پارک جنگلی کبودوال در ۵کیلومتری جنوب شهر علی‌آباد کتول در استان گلستان واقع شده است. این پارک با جنگل‌های انبوه و سرسبز، مسیرهای پیاده‌روی سنگفرش و پل‌های چوبی زیبا، محیطی مناسب برای [[طبیعت‌گردی]] و استراحت فراهم کرده است. مسیر دسترسی به آبشار کبودوال از داخل این پارک جنگلی می‌گذرد و بازدیدکنندگان می‌توانند پس از پیاده‌روی در مسیرهای جنگلی به آبشار زیبا و تنها آبشار خزه‌ای [[ایران]] برسند.<ref>[https://www.iranbomgardi.com/article/17282/پارک%20جنگلی%20کبودوال%20علی%20آباد%20کتول «پارک جنگلی کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت ایران بوم‌گردی.]</ref>

=== ۲. دریاچه و سد خاکی زرین‌گل ===
دریاچه و سد خاکی زرین‌گل که به‌نام دریاچهٔ سد کبودوال نیز شناخته می‌شود، در فاصلهٔ حدود ۲ کیلومتری آبشار واقع شده است. این سد خاکی با ظرفیت مخزنی بیش از ۱۷میلیون مترمکعب برای ذخیرهٔ آب‌های سطحی ساخته شده و علاوه بر تأمین آب کشاورزی و آب آشامیدنی منطقه، به حفظ محیط زیست هم کمک می‌کند.

دریاچه‌ای که پشت این سد شکل گرفته، با چشم‌اندازهای زیبای آب‌های آرام و جنگل‌های هیرکانی اطراف، به یک مقصد محبوب [[گردشگری]] تبدیل شده است. این دریاچه محلی مناسب برای تفریحات آبی، پیک‌نیک، پرنده‌نگری و استراحت در طبیعت با هوای مطبوع است. به‌دلیل وجود ماهی در این سد، پرندگان آبزی فراوانی مانند انواع غازها، اردک‌ها و قوی‌های وحشی در این منطقه مشاهده می‌شوند.<ref>[https://gardeshgari.blog/سد-کبودوال/ «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وب‌سایت مجله گردشگری.]</ref>

'''۳. موزه تاریخ طبیعی کبودوال'''

موزهٔ تاریخ طبیعی کبودوال در جنگل کبودوال و حدود ۴ تا ۵کیلومتری جنوب‌شرقی شهر علی‌آباد کتول استان گلستان واقع شده است. این [[موزه]] در سال ۱۳۸۲ش افتتاح شده است و از جاذبه‌های دیدنی مهم منطقه برای علاقه‌مندان به تاریخ طبیعی به‌شمار می‌رود. مساحت موزه حدود ۱۲۰۰مترمربع است و از بخش‌های مختلفی از جمله بخش جانورشناسی که شامل تاکسیدرمی انواع پرندگان، پستانداران، خزندگان و حشرات می‌شود و بخش گیاه‌شناسی تشکیل شده است.

موزه در محوطهٔ [[جنگل]] سرسبز کبودوال و کنار جنگل هارون قرار گرفته و محیطی مناسب برای آموزش و آشنایی با طبیعت و حیات وحش منطقه فراهم آورده است. این موزه از لحاظ معماری ساختمان، امروزی بوده و در دل طبیعت جنگلی کبودوال قرار دارد که بازدید از آن به همراه بازدید از آبشار و پارک جنگلی کبودوال تجربه‌ای کامل از طبیعت و تاریخ طبیعی منطقه به گردشگران ارائه می‌دهد.<ref>[http://www.visitiran.ir/fa/attraction/موزه-تاریخ-طبیعی-علی-آباد-کتول-گلستان «موزه تاریخ طبیعی علی‌آباد کتول گلستان»، وب‌سایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.]</ref>

=== ۴. روستای تاریخی افراتخته ===
[[پرونده:آبشار کبودوال۱.jpg|جایگزین=روستای افراتخته|بندانگشتی|روستای افراتخته]]
روستای افراتخته از زیباترین و بکرترین روستاهای جنگلی شهرستان علی‌آباد کتول در استان گلستان است که در ۳۲کیلومتری جنوب‌شرقی علی‌آباد کتول واقع شده است. این روستا با جنگل‌های انبوه و هزار ساله‌ای احاطه شده که به منطقه‌ای شکار ممنوع تبدیل شده و زیستگاه گونه‌های جانوری خاص و درختانی با قدمت بسیار بالا است.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=777 «9 روستای دیدنی علی‌آباد کتول»، وب‌سایت گلستانی‌ها.]</ref>

آب افراتخته از رودخانه‌ای به همین نام تأمین می‌شود و این روستا دارای آب و هوای معتدل تابستانی و [[زمستان]]‌های سرد کوهستانی است. از ویژگی‌های فرهنگی و تاریخی این روستا می‌توان به چاه سنگی پیرآلا، [[حمام]] قدیمی و گورستان تاریخی گبری اشاره کرد. بیشتر خانه‌های قدیمی از خشت، سنگ و گل ساخته شده‌اند و سقف‌هایی شیروانی دارند. مردم روستا عمدتاً کشاورز و باغدار هستند و در تولید عسل، فرآورده‌های دامی و محصولات زراعی مانند پیاز، [[سیب زمینی|سیب‌زمینی]]، [[سیر]] و گندم فعال هستند.<ref>[https://www.jajiga.com/mag/روستای-افراتخته-کجاست/ ذاکر اکبری، «روستای افراتخته علی‌آباد، با منظره‌های تماشایی و مه‌آلود»، وب‌سایت جاجیگا.]</ref>

=== ۵. روستای سیامرزکوه ===
روستای سیامرزکوه که گاهی به‌نام سیاه مرزکوه نیز شناخته می‌شود، از روستاهای ییلاقی استان گلستان و تابع بخش کمالان شهرستان علی‌آباد کتول است. این روستا بین دو کوه واقع شده و دارای آب و هوای سرد کوهستانی است که بیشتر [[جمعیت]] آن در فصول [[بهار]] و تابستان در اینجا ساکن می‌شوند و در زمستان روستا خالی از سکنه است. این روستا جاذبه‌هایی همچون آبشار گنجو و سنگ قبرهای کهن تاریخی دارد که برای گردشگران و علاقمندان به طبیعت و تاریخ منطقه جذاب است. زبان مردم محلی کتولی است و غالباً پیرو مذهب [[شیعه جعفری|شیعهٔ جعفری]] هستند.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=1304 «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وب‌سایت گلستانی‌ها.]</ref>

=== ۶. روستای چلی سفلی ===
[[پرونده:آبشار کبودوال۲.jpg|جایگزین=روستای چلی سفلی|بندانگشتی|روستای چلی سفلی]]
روستای چلی سفلی یکی از مناطق بوم‌گردی زیبا و سرسبز شهرستان علی‌آباد کتول در استان گلستان است که در دل جنگل کبودوال و در فاصلهٔ حدود ۲۲کیلومتری شهر علی‌آباد کتول واقع شده است. این روستا قدمتی بیش از ۵۰۰ سال دارد و به «دهنه محمدآباد» نیز معروف است. خانه‌های آن کاه‌گلی و چوبی با ایوان‌های چسبیده به هم، نمایانگر صفا و صمیمیت ساکنان روستا است.<ref>[https://intoday.ir/cheli-ye-sofla/ «روستای چلی سفلی»، وب‌سایت این‌تودی.]</ref>

آبشار چلی از جاذبه‌های طبیعی مهم در حدود یک کیلومتری روستا با ارتفاع حدود ۶۰متر است که به‌خاطر طبیعت بکر و خنک‌اش گردشگران زیادی را جذب می‌کند. در این منطقه [[صنایع دستی]] مانند نواربافی، [[ابریشم‌بافی]] و چادرشب‌بافی فعال است و [[سوغاتی|سوغات]] محلی شامل ترشی کندس، مربای تمشک، رب خرمالوی وحشی، عسل طبیعی و لوبیای سبز می‌شود.

پوشش گیاهی متنوع با درختانی مانند گردو، [[چنار]]، تمشک و انجیر و زیستگاه حیواناتی مثل خوک وحشی، روباه، شغال و کبک از ویژگی‌های طبیعی این روستا است. چلی سفلی، با حفظ بافت تاریخی و معماری بومی، در فهرست [[آثار ملی ایران|آثار ملی]] ثبت شده و از مقاصد محبوب طبیعت‌گردی و بوم‌گردی استان گلستان به‌شمار می‌رود.<ref>[https://0173155.ir/ابشار-زیبای-چلی/ «آبشار چلی، علی‌آباد کتول»، وب‌سایت میزبان مهربان.]</ref>

'''۷. آبشارهای اطراف'''

همچنین آبشارهای [[آبشار شیرآباد|شیرآباد]]،<ref>[https://fa.tripyar.com/iran/گلستان/علی-آباد-کتول/گردشگری/اکوتوریسم/چشمه-ها-آبشارها-تالاب-ها/آبشار-کبودوال.html «آبشار کبودوال»، وب‌سایت تریپ یار.]</ref> آبشار سد زرین‌گل، آبشار چلی، آبشار چه‌جا و آبشار آلامن در اطراف آبشار کبودوال از دیگر جاذبه‌های اطراف این منطقه به‌شمار می‌روند.<ref>[https://www.raheeno.com/articlecategory/83-1/جاذبه-های-گردشگری-علی-آباد-کتول.aspx '''«'''جاذبه‌های گردشگری علی‌آباد کتول»، وب‌سایت رهی نو.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آبشار چلی، علی‌آباد کتول»، وب‌سایت میزبان مهربان، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «آبشار کبودوال»، وب‌سایت ارسباران، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «آبشار کبودوال»، وب‌سایت پرواز ما، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ش.
* «آبشار کبودوال»، وب‌سایت کجارو، تاریخ انتشار: ۱۸ مهر ۱۳۹۶ش.
* «آبشار کبودوال»، وب‌سایت تریپ یار، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «آبشار کبودوال»، وب‌سایت climber، تاریخ بازدید: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «آبشار کبودوال تنها آبشار خزه‌ای ایران؛ آبشاری در دل مخمل سبز+فیلم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۶ش.
* «آبشار کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت سفرمارکت، تاریخ انتشار: ۲۸ آذر ۱۴۰۰ش.
* «آبشار کبودوال کجاست؟ بزرگ‌ترین آبشار خزه‌ای در استان گلستان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «آشنایی با آبشار کبودوال»، وب‌سایت مجله گردشگری هم‌اقلیم، تاریخ بازدید: ۱۸ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «آشنایی با جاذبه‌های گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهری آنلاین، تاریخ انتشار: ۱۸ خرداد ۱۳۹۹ش.
* ایمانی خوشخو، محمدحسین و شهرابی فراهانی، مهدیه، «بررسی ارتباط میان عناصر معناگرایی و ادراک گردشگر از سفر (مطالعه موردی گردشگران خارجی بازار تهران)»، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال سیزدهم، شماره ۴۴، ۱۳۹۷ش.
* امینیان، نیوشا، «اطلاعات کامل دربارهٔ آبشار کبودوال، تنها آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت اتاقک، تاریخ بازدید: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «پارک جنگلی کبودوال علی‌آباد کتول»، وب‌سایت ایران بوم‌گردی، تاریخ انتشار: ۳ آذر ۱۳۹۷ش.
* «تنها آبشار خزه‌ای ایران کجاست؟ +عکس»، خبرگزاری برنا، تاریخ انتشار: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «جاذبه‌های گردشگری علی‌آباد کتول»، وب‌سایت رهی نو، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «دیدنی‌های علی‌آباد کتول»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۸ شهریور ۱۴۰۱ش.
* ذاکر اکبری، معصومه، «روستای افراتخته علی‌آباد، با منظره‌های تماشایی و مه‌آلود»، وب‌سایت جاجیگا، تاریخ انتشار: ۲۷ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «روستای چلی سفلی»، وب‌سایت این‌تودی، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وب‌سایت گلستانی‌ها، تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
* «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وب‌سایت مجله گردشگری، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «علی‌آباد کتول»، وب‌سایت طرفداری، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، تاریخ انتشار: ۶ خرداد ۱۳۹۹ش.
* «کبودوال، تنها آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت مجله گردشگری الی‌گشت، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۳۹۸ش.
* «کبودوال زیباترین آبشار خزه‌ای ایران»، وب‌سایت کایت، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
* «کبودوال ۳۲۰ پله تا بهشت»، وب‌سایت گلستانی‌ها، تاریخ انتشار: ۳ مرداد ۱۳۹۸ش.
* کهن‌زاد، محبوبه، «آبشار کبودوال؛ ناب‌ترین جاذبه گردشگری گلستان»، وب‌سایت علی‌بابا، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «موزه تاریخ طبیعی علی‌آباد کتول گلستان»، وب‌سایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وب‌سایت گلشن مهر، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
* «۹ روستای دیدنی علی‌آباد کتول»، وب‌سایت گلستانی‌ها، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}