نمایش مبدأ برای پیش‌نویس:برودری‌دوزی

'''برودری‌دوزی؛''' ایجاد دوخت‌های تزیینی اطراف برش‌ها و منافذ کوچک.

برودری‌دوزی نوعی گلدوزی انگلیسی است که در دورۀ ویکتوریا رواج یافت. این هنر ترکیبی از برش و دوخت است که اطراف برش‌ها و منافذ آن با انواع دوخت‌های شلال، برودری شبکه‌ای، ساتن‌دوزی و کردونه‌دوزی پر می‌شود. از برودری‌دوزی برای تزیین لباس، تزیین وسایل خانه مانند رومیزی، پرده، ملحفه و موارد دیگر استفاده می‌شود.

== تعریف برودری‌دوزی ==
واژۀ Broderie anglaise کلمۀ فرانسوی به‌معنای گلدوزی انگلیسی است که در دورۀ ویکتوریا شکل گرفت.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> برودری‌دوزی نوعی تزیین پارچه است که با ایجاد سوراخ‌هایی به‌شکل گل، برگ یا اشکال هندسی و گلدوزی اطراف آن‌ها انجام می‌شود و بافتی برجسته ایجاد می‌کند.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> این هنر ترکیبی از برش و دوخت است که در نهایت پارچه‌ای زیبا و ظریف را پدید می‌آورد. در برودری‌دوزی اطراف برش‌ها و منافذ کوچک پارچه با انواعی از دوخت‌ها تزیین شده و به پارچه‌هایی با الگوهای منظم و تکراری تبدیل می‌شوند.<ref>[https://www.beytoote.com/housekeeping/artifice/broderie-01anglaise.html «برود‌ری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> برودری‌دوزی به‌صورت دستی یا با [[چرخ خیاطی]] انجام می‌شود؛ روش دستی دقت و ظرافت بیشتری دارد اما زمان‌بر است، در حالی‌که روش ماشینی سریع‌تر بوده و برای پروژه‌های بزرگ مناسب‌تر است، هرچند جزئیات کمتری دارد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref>

== تاریخچه ==
هنر برودری‌دوزی، که گاه با نام‌هایی چون [[سایه‌روشن‌دوزی]] نیز شناخته می‌شود، با وجود اختلاف نظرهایی در مورد منشأ دقیق آن (که برخی آن را به رنسانس ایتالیا یا تأثیرات خاورمیانه نسبت می‌دهند)، در قرن نوزدهم و بیستم میلادی در [[انگلستان]] به شکل امروزی خود شکل گرفت و رواج یافت. هنر برودری‌دوزی در دوران ویکتوریا به اوج خود رسید و در اوایل قرن بیستم نیز به نمادی از [[مد]] تبدیل شد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> چون نوع دوخت برودری‌دوزی در کشورهای اروپایی متداول بوده، کارشناسان از آن به‌عنوان [[دوخت اروپایی]] یاد می‌کنند.<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref>

برودری‌دوزی در گذشته به شکل‌های مختلفی<ref>[https://www.sanaat.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C/ «مشاغل صنعت و صنایع ایران»، وب‌سایت صنعت و صنایع.]</ref> در بیشتر نقاط [[ایران]] رایج بوده؛ اما امروزه مراکز عمدۀ تولید این هنر در استان [[هرمزگان]] به‌ویژه شهرهای [[بندر لنگه]]، [[بندرعباس]] و [[میناب]] دیده می‌شود.<ref>[http://inhb.ir/news/2250 «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی.]</ref>

== پارچۀ برودری‌دوزی ==
پارچۀ برودری‌دوزی [[پارچه‌|پارچه‌ای]] نازک و سبک، از جنس [[پنبه]] یا [[کتان]] است و از آن برای هنر برودری‌دوزی روی انواع لباس‌ها و محصولات تزیینی و دکوری استفاده می‌شود. پارچۀ برودری‌دوزی اغلب در رنگ‌های سفید، کرم و طیف‌های صورتی، آبی و سبز با عرض‌ها و وزن‌های مختلف دیده می‌شود.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> همچنین در برودری‌دوزی از نخ‌های همرنگ استفاده می‌شود و به‌کار بردن رنگ‌های متضاد و تیره کمتر معمول است.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>

== روش‌های اجرای برودری‌دوزی ==
ببرودری‌دوزی به‌طور کلی در سه شیوه اجرا می‌شود: در روش نخست، اطراف یا درون نقوش با انواع کردونه‌دوزی برای استحکام پارچه تزیین می‌شود؛ در روش دوم، تمام سطح طرح با دوخت‌های برودری و بندکشی پوشانده می‌شود. شیوۀ سوم ترکیبی از دو روش پیشین است که با به‌کارگیری دوخت‌های متنوع، ظرافت و عمق بصری بیشتری به طرح می‌بخشد و نیازمند مهارت بالاتری است.<ref>[https://khaneyeminajoon.blogfa.com/post/2984 «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>

== انواع دوخت‌های برودری‌دوزی ==
انواع دوخت‌های برودری‌دوزی شامل موارد زیر است:

یکی از انواع دوخت‌های برودری‌دوزی دوخت شلال است؛ این کوک نه تنها مرزهای طرح را تثبیت می‌کند، بلکه با پوشش‌دهی دندان‌موشی‌های برش‌خورده، مانع از باز شدن بافت می‌شود و چارچوبی مقاوم برای مراحل بعدی فراهم می‌سازد.  برودری شبکه‌ای که در آن پس از تثبیت مرزها با شلال، فضای مرکزی بریده شده و لبه‌های آن با دوخت گردونه‌ای ظریف پوشانده می‌شود، تأثیری مشبک و توری ایجاد می‌کند. برجسته‌دوزی یا ساتن‌دوزی به پر کردن کامل فضا با یک سطح صاف و براق گفته می‌شود؛ در این شیوه، استفاده از شلال‌های کمکی در حاشیه‌ها برای افزایش حجم و تفکیک طرح از زمینه ضروری است. در نهایت، کردونه‌دوزی به‌عنوان یک روش تکمیلی برای تزئینات پیشرفته استفاده می‌شود. این تکنیک با استفاده از شلال به‌عنوان پایه، سپس با دوخت افقی فشرده و در نهایت پوشش گردونه‌ای، یک بُعد سه‌بعدی برجسته ایجاد می‌کند که غالباً برای جزئیات نهایی یا اپلیکه‌کاری‌های تزئینی در لباس‌ها به کار می‌رود. این توالی نشان می‌دهد که هر تکنیک، نقشی مشخص در تقویت، ایجاد فضای منفی یا افزودن عمق به اثر نهایی ایفا می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/housekeeping/artifice/broderie-01anglaise.html «برود‌ری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

== کاربرد ==
برودری‌دوزی به‌صورت ساده در انواع لباس و وسایل پارچه‌ای و به‌صورت حجمی در انواع ظروف و وسایل مورد نیاز برای تزیین استفاده می‌شود.<ref>[https://kardani-homa.com/blog/arts/24-simple-and-voluminous-embroidery-bodice «برودری‌دوزی ساده و حجمی»، وب‌سایت صنایع دستی و هنر هما.]</ref> از برودری‌دوزی برای تولیداتی نظیر دمپایی، شلوارهای زنانه، دور یقه، سرآستین، کوسن، [[سجاده]]،  [[تابلو]] و [[جلد قرآن]] استفاده می‌شود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/354280/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «صنایع دستی استان هرمزگان»، وب‌سایت تبیان.]</ref> همچنین به‌دلیل سبک و نازک بودن پارچۀ آن برای دوخت لباس‌های نازک تابستانی نیز کاربرد دارد.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس پیش‌نویس}}
== منابع ==

* «برگزاری دورۀ تخصصی رودوزی سنتی در شهرستان بستک»، وب‌سایت جهاد دانشگاهی، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1400ش.

* «برودری‌دوزی»، وب‌سایت بلوگفا، تاریخ درج مطلب: 29 مرداد 1396ش.

* «برودری‌دوزی»، وب‌سایت هنری، تاریخ بازدید: 17 دی 1404ش.
* «برودری‌دوزی چیست؟ ابزارها، تکنیک‌ها و ایده‌‌های ابتکاری»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 15 دی 1404ش.
* «برودری‌دوزی ساده و حجمی»، وب‌سایت صنایع دستی هما، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1398ش.
* «صنایع دستی استان هرمزگان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1395ش.
* «مشاغل صنعت و صنایع»، وب‌سایت صنعت و صنایع، تاریخ درج مطلب: 27 مهر 1400ش.