نمایش مبدأ برای آینه‌بینی

[[پرونده:آینه بینی.jpg|جایگزین= اشکال مرموز در آیینه‌بینی و غیب‌گویی|بندانگشتی|اشکال مرموز در آیینه‌بینی و غیب‌گویی]]
<big>'''آینه بینی'''</big>؛ مشاهده حقایقی نامعلوم در آینه یا شیئی درخشان.

آیینه‌بینی یکی از روش‌های کهن جادوگری و غیب‌گویی است که در فرهنگ‌های مختلف جهان، به‌ویژه ایران، هند، یونان و مصر باستان رواج داشته است. در این روش، فردی (معمولاً کودک) با نگاه به سطح آیینه یا ناخن سیاه‌شده، ادعا می‌کند اطلاعاتی از اشیاء گم‌شده، حوادث آینده یا طلسم‌ها به‌دست می‌آورد. آیینه‌بین‌ها با بهره‌گیری از نمادها، تلقین و ابهام، مخاطبان را متقاعد می‌سازند و برای جلب اعتماد، مکان خود را با اشیاء رازآلود می‌آرایند. این پدیده گاه با جن‌گیری مقایسه می‌شود، اما تفاوت اصلی آن در احضار روح به‌جای جن است. آیینه جادو در سنت‌هایی چون شمنیسم نیز حضور دارد و در ایران با اسطوره‌هایی مانند جام جم و آینه اسکندر پیوند خورده است.

==مفهوم‌شناسی آیینه بینی==
آیینه بینی (آیِنه‌بینی)، یکی از روش‌های جادوگری برای به‌دست آوردن اطلاعاتی از دنیای غیب است. شخصی که ادعای این توانایی را دارد، با نگاه کردن به سطح آینه یا یک شیء درخشان، از اتفاقات پیش‌رو و حقایقی که برای دیگران نامعلوم است، سخن می‌گوید. آینه بینی، همانند فال‌گیری، یک پدیده جهانی است. این مهارت که به آن «کریستالومانسی» نیز می‌گویند در مشرق‌زمین رواج بیشتری داشته و انواع مختلفی از آن، در هند، [[ایران]]، یونان و مصر باستان، از دیرباز رایج بوده است.<ref>[https://aliland.info/%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «آینه بینی چیست؟»، وب‌سایت علی‌لند.] </ref>  آینه‌بین نیز شخصی است که با نگاه کردن در آینه، به غیب‌گویی پرداخته و فرد را از حوادث و محل و مکان اشیاء گم‌شده‌ی او مطلع می‌سازد.<ref>نجفی، فرهنگ فارسی عامیانه، ج1، ۱۳۷۸ش، ص44.</ref><br>بسیاری از جادوگران، در سراسر جهان، ادعا می‌کنند که آینه با آشکار کردن ماهیت واقعی تأثیرات شرورانه، به دفع آن‌ها کمک می‌کند. به‌همین دلیل است که هندی‌ها اغلب، بر سر در خانه‌های خود یک آینه‌ی هشت‌پر نصب می‌کنند.<ref>شوالیه، فرهنگ نمادها، ج1، ۱۳۷۸ش، ص325-327.</ref>  در ایران نیز گاهی برای آگاهی از طلسم‌های صورت گرفته و جادوهای احتمالی که به زیان آن‌ها و اهالی [[خانواده]] آنان باشد به آینه‌بین رجوع می‌کنند تا آن را خنثی کرده و از حوادث پیش رو مطلع گردند. گاهی نیز افرادی که از اموال آن‌ها سرقت شده است، دست به دامن آینه‌بین می‌شوند تا هویت دزد بر آن‌ها آشکار گردد.
==آینه جادو==
«آینه جادو»، از قدیمی‌ترین روش‌های تفأل در میان فال‌گیران و پیشگویان است. برای مثال، در شکل‌های مختلف «شَمَنیسم»، نوعی پدیده دینی در سیبری و آسیای مرکزی، از تأثیرات آینه جادو بهره می‌برند. در این مناطق، آینه‌بین‌ها، با تکان دادن آینه در برابر خورشید و ماه و نیز با پاشیدن خاک چینی که نمادی از ارواح است، آن‌ها را به‌حضور می‌طلبند تا از اتفاقات پنهانی باخبر شوند.<ref>شوالیه، فرهنگ نمادها، ج1، ۱۳۷۸ش، ص325 و 328-329.</ref>  برخی از پژوهشگران معتقدند که این روش، از ایران به سایر نقاط دنیا راه یافته است. در حقیقت، آینه‌های جادویی همچون جام‌جم، آینه‌ی جهان‌نمای پادشاه اسطوره‌ای و همچنین آینه اسکندر، نشان از قدمت دیرینه‌ی این نوع از پیش‌گویی و آینده‌نگری در ایران دارد.<ref>زهری، الجغرافیة، ۱۳۸۲ش، ص۸۰؛ بکران، جهان‌نامه، ۱۳۴۲ش، ص۷۹؛ <br>
خاقانی، دیوان، ۱۳۵۷ش، ص۴۱۹؛ دمشقی، نخبة الدهر، ۱۳۵۷ش، ص۵۴؛ <br>
فیضی سرهندی، مدارالافاضل، ج1، ۱۳۳۷ش، ص43.</ref>  
==تفاوت جن‌گیری با آینه‌بینی==
برخی آینه‌بینی را نوعی از جن‌گیری معرفی می‌کنند. تفاوت آینه‌بین و جن‌گیر در این است که جن‌گیر به احضار جن می‌پردازد، در حالی‌که آینه‌بین، برای پیدا کردن اشیاء گم‌شده یا اتفاقاتی مشابه، به احضار روح می‌پردازد. تفاوت دوم در آن است که جن‌گیر، خود به احضار جن ادعا دارد، اما، آینه‌بینی اغلب توسط یک [[کودک]] صورت می‌گیرد که به عقیده مردم تنها یک واسطه است. 
==شیوه آینه‌بینی==
در ابتدا، فرد آینه بین با مطرح کردن چند پرسش درباره فرد یا شیء گم‌شده، ذهن افراد حاضر را برای انجام عملیات خود، آماده می‌کند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج4، ۱۳۸۳ش، ص192-193.</ref>  پس از آن، آینه‌بین خردسال، پشت آینه می‌نشیند و سؤالاتی را مطرح می‌کند. در برخی از نقاط نیز، آینه‌بین، به‌جای آینه، ناخن انگشت شست کودک را سیاه می‌کند و از او می‌خواهد که در آن نگاه کند. در نهایت، آینه‌بین، صحنه و مقدمات آن را همراه با تلقین‌هایی به [[کودک]] می‌گوید و از او می‌خواهد که محل شیء گم‌شده را از فردی که در آینه می‌آید بپرسد. پس از سوال و جواب‌هایی متمادی، آینه‌بین از کودک می‌خواهد که درباره آزادی یا اسارت شیء یا فرد گم‌شده نیز اطلاعاتی بدهد و کودک محل ناشناخته‌ای را توصیف می‌کند. گاهی، آینه‌بین، حتی روز پیدا شدن یا رسیدن خبر از گم‌شده را نیز از کودک می‌پرسد و کودک آن را با انگشتان دست خود به آینه‌بین نشان می‌دهد.<ref>شهری، طهران قدیم، ج4، ۱۳۸۳ش، ص193-194.</ref>  
==عملکرد آینه‌بین‌ها== 
آینه‌بین‌ها، معمولا جانب احتیاط را نگه می‌دارند و در صورت شناخت دزد، برای بالا نگرفتن ماجرا، محتاطانه به معرفی اشخاص می‌پردازند. همچنین، آن‌ها برای لو نرفتن عمل خود، همواره به‌صورتی پیچیده و مبهم، اطلاعاتی را درباره شیء یا فرد گم‌شده می‌دهند. گاهی نیز، آینه‌بین‌ها، برای جلوگیری از مفسده، گناه را به گردن شخصی موهومی به‌نام «مَلَک نُقّاله» می‌اندازند که به بیان آن‌ها، ملکی در میان اجنه است که اشیاء را جابه‌جا می‌کند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج4، ۱۳۸۳ش، ص196؛ <br>
شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ج5، ۱۳۷۸ش، ص278.</ref><br>
  
آینه‌بین‌ها، معمولا مکان خود را با اشیائی عجیب و کتبی کهنه با نوشته‌هایی ناخوانا، الواح فلزی، کاغذی و اشکالی نامفهوم، تزئین می‌کنند. چرب‌زبانی و خوش‌رویی نیز، از ویژگی‌های عمده‌ی آینه‌بین‌ها است تا مشتری‌ها را به خود جذب کنند. 
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع== 
{{آغاز منابع}}
*«آینه بینی چیست؟»، وب‌سایت علی لند، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۰ش.
*بکران، محمد، جهان‌نامه، به‌تحقیق محمدامین ریاحی، تهران، کتابخانه ابن‌سینا، ۱۳۴۲ش.
*خاقانی، دیوان، به‌تحقیق ضیاءالدین سجادی، تهران، چاپخانه مروری، ۱۳۵۷ش.
*دمشقی، محمد، نخبة الدهر، ترجمۀ حمید طبیبیان، تهران، بنیاد فرهنگستان‌های ایران، ۱۳۵۷ش.
*زهری، محمد، الجغرافیة، به‌تحقیق محمد حاج صادق، ترجمۀ حسین قرچانلو، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۲ش.
*شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۸۳ش.
*شهری، جعفر، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، تهران، رسا، ۱۳۷۸ش.
*شوالیه، ژان و گربران، آلن، فرهنگ نمادها، ترجمۀ سودابه فضایلی، تهران، جیحون، ۱۳۷۸ش.
*فیضی سرهندی، الله‌داد، مدارالافاضل، به‌تحقیق محمدباقر، لاهور، ۱۳۳۷ش.
*نجفی، ابوالحسن، فرهنگ فارسی عامیانه، تهران، نیلوفر، ۱۳۷۸ش.
{{پایان منابع}}