نمایش مبدأ برای آینه‌دوزی

'''{{درشت|آینه‌دوزی}}'''{{درشت|؛}} یکی از انواع هنر سوزن‌دوزی سنتی در ایران با استفاده از قطعه‌های کوچک آینه.

آینه‌دوزی، گونه‌ای از هنر [[سوزن‌دوزی]] است که در آن، قطعات کوچک [[آینه]] بر روی پارچه، دوخته یا نصب می‌شود تا جلوه‌ای درخشان و منعکس‌کننده نور ایجاد کند. این هنر بیشتر در مناطق مرکزی و جنوبی [[ایران]] مانند استان‌های [[استان اصفهان|اصفهان]]، [[استان یزد|یزد]]، [[استان هرمزگان|هرمزگان]] و به‌ویژه در [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان و بلوچستان]] رواج دارد و معمولاً روی لباس‌های محلی، [[رومیزی]]، [[سجاده]]، کیف و وسایل تزئینی اجرا می‌شود. آینه‌دوزی به‌صورت خاص از [[صنایع دستی بلوچ|صنایع دستی قوم بلوچ]] است. در فرهنگ [[قوم بلوچ]]، آینه نمادی از [[خورشید]]، زایش، [[قدرت]]، [[تولد]] و آبادانی است و [[زن بلوچ|زنان بلوچ]] با بهره‌گیری از آینه، مفاهیم [[زندگی]]، روشنایی و [[امید]] را در آثار خود متجلی می‌سازند.

== شیوه دوختن آینه ==
در آینه‌دوزی، آینه‌های کوچک در شکل‌های هندسی مختلف و با انواع نخ‌های ابریشمی رنگی و نخ [[عمامه]] روی لباس‌های محلی و آویزهای دیواری دوخته می‌شود.<ref>[https://beautifulhandicrafts.blogfa.com/post/5 «هنر اصیل ایرانی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref> درگذشته آینه‌ها از ورقه‌های نازکی چون برنج، مس یا نقره ساخته می‌شدند؛ اما امروزه آینه‌های پلکسی در اندازه‌ها و طرح‌های مختلف در [[بازار]] عرضه می‌شوند. برای آینه‌دوزی ابتدا طرحی روی پارچه کشیده شده و روی کارگاه گلدوزی محکم می‌شود. هنرمند آینه را روی پارچه می‌چسباند و سپس اطراف آن را با دوخت به روش زنجیره یا [[بست‌دوزی]]، تزئین می‌کند.<ref>[https://perojehonar.ir/آینه-دوزی-لباس/ «آینه‌دوزی روی لباس»، وب‌سایت پروژه هنر.]</ref> در روش زنجیره، ابتدا نخ را از زیر [[سوزن]] رد می‌کنند و با زدن یک بخیه، حلقه‌ای شبیه زنجیر شکل می‌گیرد. این دوخت از بالا به پایین انجام می‌شود و حلقه‌ها پشت سر هم، شکل زنجیرهٔ منظمی را می‌سازند. بست‌دوزی، دوخت یک بخیه برای اتصال آینه روی پارچه است.<ref>[https://beautifulhandicrafts.blogfa.com/post/5 «هنر اصیل ایرانی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref>

== کاربرد آینه‌دوزی ==
آینه‌دوزی در [[قوم بلوچ]] برای تزیین مَرکب [[عروس]] و اتاق‌ها و خانه‌های مسکونی به کار می‌رود.<ref>[https://beautifulhandicrafts.blogfa.com/post/5 «هنر اصیل ایرانی»، وب‌سایت بلوگفا.]</ref> به‌دلیل درخشندگی قابل توجه آینه، اغلب زنان در [[مراسم عروسی]]، لباس‌هایی با تزیین آینه می‌پوشند. [[آینه‌دوزی]] علاوه‌بر لباس، در تزیین دکوراسیون منزل، پایین‌تخت، رومیزی، آباژور، روکش کوسن، جلیقه و [[چادر،]] کمربند، کیف و گاهی برای تزیین حیواناتی مانند [[شتر]] کاربرد دارد.<ref>[https://fa.irancultura.it/Ayineh-duzi-گلدوزی-آینه/ «آیینه‌دوزی (گلدوزی آینه)»، وب‌سایت موسسۀ فرهنگی ایران در رم.]</ref>

== آینه‌دوزی بلوچی ==
هنر آینه‌دوزی در [[صفویه|دورهٔ صفویه]] به اوج شکوفایی خود رسید و امروزه مرکز اصلی آن منطقه [[زابل]] در استان سیستان و بلوچستان است.<ref>[https://www.hayat.ir/news/268588/سرزمین-آفتاب-آیینه-ی-تمام-نمایی-از-خاک-مردم-هنر-دوست-سیستان پالوده، «سرزمین آفتاب؛ آینۀ تمام نمایی از خاک مردم هنردوست سیستان»، پایگاه خبری حیات.]</ref> آینه در زبان بلوچی «آدینَک» نام دارد<ref>آذرلی، فرهنگ کوچک پارسی-بلوچی، بلوچی-پارسی، 1394ش، ص25.</ref> و به دوخت آن، '''آدینک‌دوچی''' یا '''سامان''' گفته می‌شود.<ref>جهان‌دیده، فرهنگ بلوچی-فارسی، 1396ش، ص62.</ref> شباهت آینه‌دوزی بلوچی با آینه‌دوزی‌های [[افغانستان]]، هند و پاکستان، به‌دلیل اشتراک فرهنگی، زبانی و نژادی ساکنان مناطق هم‌مرز این کشورها است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص129.]</ref>

=== نمادهای آینه‌دوزی بلوچی ===
آینه در فرهنگ بلوچ‌ها نشانهٔ خورشید، آتش، قدرت، تولد و آبادانی است<ref>[https://www.hayat.ir/news/268588/سرزمین-آفتاب-آیینه-ی-تمام-نمایی-از-خاک-مردم-هنر-دوست-سیستان پالوده، «سرزمین آفتاب؛ آینۀ تمام نمایی از خاک مردم هنردوست سیستان»، پایگاه خبری حیات.]</ref> و در آینه‌دوزی بلوچی به‌صورت نمادین استفاده می‌شود.

==== روشنایی ====

* '''ستاره''': ستاره، شناخته‌شده‌ترین نقش در [[سوزن‌دوزی مردم بلوچ|سوزن‌دوزی بلوچ]] است و برای تزیین حاشیه لباس استفاده می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص129.]</ref>
* '''سه آدینکی''': نقشی از سه آینهٔ دایره‌ای است که در کنار هم، یک مثلث با رأس رو به بالا در مرکز ایجاد می‌کنند. این مثلث نماد شعله‌های آتش و اشعهٔ نور خورشید است.<ref>شوالیه و گربران، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، 1387ش، ص153.</ref>
* '''کَپ و نال''': این نقش شامل لوزی‌های تودرتو است که با دوخت‌های [[دوخت جالر|جالر]] و [[گورچم]] تزیین شده و بیشتر در جنوب سیستان کاربرد دارد و گاهی به‌صورت کَپ یا ناقص دوخته می‌شود. نقش کَپ و نال نماد رسم کهن سوگند آتش است<ref>جهان‌دیده، فرهنگ بلوچی-فارسی، 1396ش، ص2357.</ref> و یادآور داستان [[شهداد و مهناز]] که [[سوگند نال|نال]] یا سوگند آتش را ناقص اجرا کرد. آینه در مرکز، نماد شعله‌های آتش است<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص130.]</ref> که در فرهنگ بلوچ نشانهٔ پاک‌کنندگی و داوری محسوب می‌شود.<ref>عناصری، تجلی دوازده ماه در آینهٔ اساطیر و فرهنگ عامهٔ ایران، 1374ش، ص29.</ref>
* '''هفتصد آدینکی''': نقش هفتصد آدینکی مشهور به هزار آینه‌ای از تکرار آینه‌های گرد به وجود می‌آید و بیشترین آینه را دارد. این نقش برای [[زیبایی]] [[لباس عروس]] استفاده می‌شود. برخی معتقدند که آینه‌های زیاد، چشم [[نامحرم]] را جذب می‌کند و پوشیدن آن در ملأ عام [[گناه]] است. این نقش نماد [[سوگند نال|قسم نال]] و پاک‌کنندگی توسط آتش است. آینه نماد [[دنیا]] و [[آخرت]] است؛ در دنیا برای تزیین لباس کاربرد دارد و زمانی نماد آتش خواهد بود که وسیلهٔ انحراف نامحرم شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص130.]</ref>
* '''گُل کُندی''': این نقش چندضلعی دارای یک لوزی در مرکز است که علاوه بر پیش‌سینه و جیب، در حاشیه لباس نیز استفاده می‌شود. این طرح نماد ناهمواری‌های جغرافیایی بلوچستان و غارهای کوهستانی معروف به کُندی است. حاشیه پلکانی نشان‌دهنده مسیر غار و آینه‌ها نماد روشنایی مشعل هستند که توسط انسان برای گرمای درون [[غار]] استفاده شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص131.]</ref>
* '''شمس بانور''': بانور به‌معنی عروس آراسته است و شمس بانور قطعه‌طلایی است که بر پیشانی [[عروس]] آویخته می‌شود. طرح شمس بانور از ترکیب چشم، خورشید، نقوش گیاهی و اشکال هندسی ساخته شده و در سرآستین و حاشیه لباس کاربرد دارد.<ref>جهان‌دیده، فرهنگ بلوچی-فارسی، 1396ش، ص259.</ref> نقش چشم، نماد چشمان آرایش‌شده عروس و شاخص بودن او است. اشکال هندسی نماد حجله عروس و آینه وسط نماد [[آب]] یا [[آینه]] در مراسم «آینه و [[قرآن]]» است.<ref>گلستانه، فرهنگ عامه: ادبیات و شعر عامیانهٔ مردم سیستان، 1386ش، ص78.</ref>

==== آبادانی ====

* '''حریر''': حریر، نقش پی‌درپی آینه‌های لوزی و مربع‌شکل است که فضای بین آنها با [[سوزن‌دوزی]] تزیین شده است. تکرار آینه‌ها در حاشیهٔ لباس حرکت آب را تداعی می‌کند.
* '''کُردِلُک''': نقش کردلک به‌معنی باغ کوچک از دو مربع تودرتو با فاصله‌های مشبک دوخته‌شده تشکیل شده که یک آینه کوچک دایره‌ای در مرکز آن تعبیه شده است. این نقش بیشتر در منطقه [[سراوان]] و روی پیش‌سینه لباس کاربرد دارد. کردلک نماد باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی محصور است. آینه کوچک نماد آب و اندازه کوچک آن نشان‌دهنده کم‌آبی و کویری بودن منطقه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص132.]</ref>
* '''تک‌زَراَفشان''': نقش تک‌زرافشان از چهار مربع تشکیل شده که به‌شکل لوزی به‌هم متصل‌اند. در اضلاع خارجی، هشت مثلث طراحی شده که میان آنها گل‌های کوچک سوزن‌دوزی شده است. این نقش در قسمت‌های پیش‌سینه، روی جیب و گاهی به‌صورت پراکنده روی [[لباس]] دوخته می‌شود. درون هر لوزی یک آینه دایره‌ای قرار دارد که نمادی از آب [[چشمه]] برای رویش گیاهان است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص133.]</ref>
* '''گل و گلدان''': این نقش تصویر گل درون گلدان را نشان می‌دهد. مرکز گلدان، ریشهٔ گل محسوب می‌شود که به‌وسیلهٔ آینه‌ای دایره‌ای‌شکل گلدوزی شده است. گل و گلدان از نقوش قدیمی در فرهنگ بلوچ است که بیشتر در حاشیهٔ لباس استفاده می‌شود و نمادی از آب در [[حیات]] گیاه است و داستان آفرینش گل از دل خاک را نشان می‌دهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص133.]</ref>
* '''پردیسی''': نقش پردیسی از یک آینهٔ لوزی‌شکل تشکیل شده که دو طرف آن دو برگ و روی رأس آن یک گل قرار دارد. آینه در این نقش همچون گل و گلدان درون خاک قرار دارد و نماد آبی است که حیات ریشهٔ گیاه را تضمین می‌کند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص133.]</ref>
* '''کوه‌دامُن''': کوه‌دامن نقشی شبیه [[کوه]] است که اطراف آن با آینه‌هایی تزیین شده است. این نقش به‌صورت پیوسته در حاشیهٔ لباس دوخته می‌شود و نشان‌دهندهٔ طبیعت منطقهٔ دامن با دره‌های سبز و [[رودخانه|رودخانه‌های]] بسیار است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص134.]</ref>

==== معصومیت ====

* '''مروارید''': مروارید، نقشی لوزی‌شکل است که زائده‌های کوچکی از چهار ضلع آن خارج شده است. درون این لوزی، آینه‌ای دایره‌ای‌شکل قرار دارد. این نقش شبیه [[مروارید]] در [[صدف]] است که یک قطره آب را در دل خود می‌پروراند. نقش مروارید نماد [[پاکدامنی]] است که روی لباس زنان به‌ویژه پیراهن عروس سوزن‌دوزی می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص134.]</ref>
* '''نُه‌آدینکی''': نقش نه‌آدینکی از تزیینات کاربردی جنوب سیستان‌وبلوچستان است و برای تزیین تمام قسمت‌های لباس از آن استفاده می‌شود. در سوزن‌دوزی این نقش، یک آینه در مرکز و هشت آینهٔ دیگر به‌صورت دایره‌ای‌شکل دورتادور آینهٔ مرکزی دوخته شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص134.]</ref> نه‌آدینکی نماد [[تولد]] است؛ چراکه عدد نه در باور عمومی مردم نشان‌دهندهٔ مدت‌زمان لازم برای تکامل [[جنین]] و همچنین معصومیت [[نوزاد]] متولد شده است.<ref>افروغ، نماد و نشانه‌شناسی در فرش ایران، 1389ش، ص133.</ref>
* '''چَم‌آهوگ''': نقش چم‌آهوگ از یک لوزی مشبک تشکیل شده که در هریک از رأس‌های آن، آینه‌ای مربع‌شکل تعبیه شده است. این نقش به‌صورت کامل یا نیمه، در تمام قسمت‌های لباس استفاده می‌شود. در فرهنگ بلوچ، [[آهو]]، آسک یا آهوگ نامیده می‌شود و به‌دلیل چشم‌های زیبا، نماد زنانه است<ref>شوالیه و گربران، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، 1379ش، ص312.</ref> و چم‌آهوگ در وصف دخترانی با چشم زیبا به‌کار می‌رود. همچنین، زنان بلوچی با دوخت آینه در این نقش، زلالی آب را نشان می‌دهند؛ زیرا آهو در مناطق گرمسیری در جست‌وجوی [[آب]] و [[چشمه]] است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص134.]</ref>
* '''اشک عروس''': نقش اشک عروس یک لوزی است که آینه‌ای دایره‌ای در مرکز و خطوطی شبیه مژه در اضلاع بیرونی دارد. این نقش که شبیه چشم است، نماد چشم آرایش‌شده عروس است و در گذشته به‌صورت تکی و قرینه روی لباس عروس دوخته می‌شد. آینه در آن، نماد اشک یا قطره آب و نشانهٔ پاکی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص136.]</ref>

==== نمادهای اجتماعی و عاطفی ====

* '''مورت تاک''': نقش مورت‌تاک شامل یک لوزی با آینه در مرکز و خطوط شانه‌مانند در طرفین است. این نقش به‌دلیل خطوط شانه، مفاهیم [[خودآرایی]] و [[جوانی]] را تداعی می‌کند. در فرهنگ بلوچ، آینه نماد [[مادر]] و شانه نماد [[دختر]] است. آینه در این نقش، نماد راهنمایی و [[تربیت]] درست برای تشخیص مسیر صحیح و همچنین نماد جوانی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص136.]</ref>
* '''چَم‌مژه''': نقش چم‌مژه از دایره در مرکز و چهار مثلث با خطوط مژه‌مانند مشکی تشکیل شده است. این طرح در همه قسمت‌های لباس به‌صورت کامل یا نیمه استفاده می‌شود. این نقش نماد پشتیبانی و عشق [[خواهر]] به [[برادر]] است؛ زیرا برادر در فرهنگ بلوچ نور چشم خواهر محسوب می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص137.]</ref>
* '''دل‌بنده''': نقش دل‌بنده، چادر مربع‌شکل [[عشایر]] را از بالا، به‌همراه میخ‌های نگه‌دارنده آن نشان می‌دهد. این نقش با آینه‌های زیاد تزیین شده و به [[حجله]] عروس و داماد و [[آینه‌بندان|رسم آینه‌بندان]] اشاره دارد. دل‌بنده نمادی از [[عشق]] و [[زندگی]] زناشویی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص137.]</ref>
* '''کوه سر عاشق''': نقش کوه سر عاشق شبیه کلبه‌ای با سقف سوزن‌دوزی شده است که درون آن سه آینه دایره‌ای قرار دارد. این نقش بیشتر در جنوب سیستان و به‌عنوان حاشیه لباس و سر آستین کاربرد دارد. این طرح نماد [[کوچ‌نشینی]] قوم بلوچ و همچنین نماد عشق و پیوند [[زناشویی]] است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص138.]</ref>
* '''کوه‌بندر''': نقش کوه‌بندر یک لوزی مشبک است که در خانه‌های آن آینه‌های دایره‌ای دوخته شده است. این نقش مختص منطقه [[چابهار]] است و در پیش‌سینه و حاشیه لباس کاربرد دارد. کوه در اینجا به‌معنی تکه‌سنگ است و نمادی از استواری و [[مقاومت]] تلقی می‌شود.<ref>جهان‌دیده، فرهنگ بلوچی-فارسی، 1396ش، ص1885.</ref>
* '''پنج همسایه''': این نقش از پنج مربع تشکیل شده که به شکل علامت مثبت کنار هم قرار گرفته‌اند و درون هر مربع یک آینه سوزن‌دوزی شده است. این پنج مربع می‌تواند اشاره‌ای به خانه‌های [[همسایگی|همسایگان]] باشد؛ زیرا در فرهنگ بلوچ، [[همسایه]] جایگاه ویژه‌ای دارد. این نقش نمادی از وصلت، ارتباط و هماهنگی بین افراد تلقی می‌شود.<ref>شوالیه و گربران، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، 1379ش، ص242.</ref>

==== قدرت ====

* '''شَرین جَنِک''': نقش شرین‌جنک به‌معنی زن برگزیده و زیورآلات فراوان از یک لوزی با دایره در مرکز و مثلث‌های بزرگ و کوچک در رئوس تشکیل شده است. این نقش در پیش‌سینه لباس دوخته می‌شود و آینه در آن نماد زیبایی و دارندگی فرد است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص139.]</ref>
* '''دژ''': دژ یک نقش لوزی است که درون آن پنج آینهٔ دایره‌ای‌شکل قرار دارد. از این نقش در قسمت‌های مختلف لباس استفاده می‌شود. دژ به سازه‌های محکم که بیشتر جنبهٔ نظامی دارد، گفته می‌شود. آینه در نقش دژ نماد قدرت تلقی می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1488776/fa میرزایی و مافی‌تبار، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، 1402ش، ص140.]</ref>

== آینه‌دوزی هندی ==
زنان در شبه‌قاره هند، سبک‌های متفاوتی از آینه‌دوزی دارند؛ برای مثال در گجرات هند، آینه‌ها با الگوهای آزاد و بی‌قائده‌ای به [[پارچه]] دوخته می‌شوند. در راجستان، [[اسب|اسب‌]]، [[فیل|فیل‌]] و [[طاووس‌]] در کنار آینه‌ها گلدوزی می‌شوند. این هنر در هندوستان به '''شی‌شا''' معروف است که نمادی از خدایان و ستارگان است.<ref>[https://sciencedirect.eramblog.com/post/6rk/-طرح-های-آینه-کاری-و-گلدوزی-در-گجرات «طرح‌های آینه‌کاری و گلدوزی در گجرات»، وب‌سایت ارم بلاگ.]</ref> در سند و بلوچستان پاکستان، آینه‌ها با گلدوزی‌هایی از مربع‌های مورب و طرح‌های هندسی و گاهی اوقات با طرح‌های ساده تزیین می‌شوند و نشان از هماهنگی و نظم کیهانی دارند. آینه‌دوزی در [[افغانستان]] به‌ویژه در [[هرات]] و [[قندهار]] نشانه‌ای از درخشش روح است که در لباس زنان این منطقه دیده می‌شود.<ref>[https://perojehonar.ir/آینه-دوزی-لباس/ «آینه‌دوزی روی لباس»، وب‌سایت پروژه هنر.]</ref>

== درآمد آینه‌دوزی ==
آینه‌دوزی نشانه‌ای از ذوق و هنرمندی زنان است و بسیاری از دختران از کودکی آن را می‌آموزند. امروزه آینه‌دوزی، یکی از منابع درآمد زنان روستایی و هنرمندان محلی است. بسیاری از [[خانواده|خانواده‌ها]] با فروش پوشاک و محصولات تزیین‌شده با آینه‌دوزی، [[درآمد]] کسب می‌کنند. همچنین، این هنر با صادرات گسترده به کشورهای مختلف، حضور پررنگی در نمایشگاه‌های جهانی [[صنایع دستی]] و جذب [[گردشگر|گردشگران]] داخلی و خارجی، نقشی چشمگیر در [[رونق اقتصادی]] و فرهنگی منطقه ایفا می‌کند.<ref>[https://ravaghehonar.com/آیینه-دوزی-گجرات/ «آینه‌دوزی گجرات»، وب‌سایت رواق هنر.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آینه‌دوزی گجرات»، وب‌سایت رواق هنر، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۴۰۴ش.
* «آیینه‌دوزی» (گلدوزی آینه)، وب‌سایت مؤسسهٔ فرهنگی ایران در رم، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
* آذرلی، غلامرضا، فرهنگ کوچک پارسی-بلوچی، بلوچی-پارسی، تهران، بهجت، ۱۳۹۴ش.
* «آینه‌دوزی روی لباس»، وب‌سایت پروژه هنر، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
* افروغ، محمد، نماد و نشانه‌شناسی در فرش ایران، تهران، جمال‌هنر، ۱۳۸۹ش.
* پالوده، سما، «سرزمین آفتاب؛ آینهٔ تمام نمایی از خاک مردم هنردوست سیستان»، پایگاه خبری حیات، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۴۰۳ش.
* جهان‌دیده، عبدالغفور، فرهنگ بلوچی-فارسی، تهران، معین، ۱۳۹۶ش.
* شوالیه، ژان و گربران، آلن، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، ترجمه سودابه فضایلی، تهران، جیحون، ۱۳۷۹ش.
* شوالیه، ژان و گربران، آلن، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، ترجمه سودابه فضایلی، تهران، جیحون، ۱۳۸۵ش.
* شوالیه، ژان و گربران، آلن، فرهنگ نمادها و نشانه‌ها، ترجمه سودابه فضایلی، تهران، جیحون، ۱۳۸۷ش.
* «طرح‌های آینه‌کاری و گلدوزی در گجرات»، وب‌سایت ارم بلاگ، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
* عناصری، جابر، تجلی دوازده ماه در آینهٔ اساطیر و فرهنگ عامهٔ ایران، مرند، قمری، ۱۳۷۴ش.
* گلستانه، مزار، فرهنگ عامه: ادبیات و شعر عامیانهٔ مردم سیستان، مشهد، عروج اندیشه، ۱۳۸۶ش.
* میرزایی، فاطمه و مافی‌تبار، آمنه، «تحلیل و طبقه‌بندی نقش آینه در سوزن‌دوزی بلوچ از منظر باورهای فرهنگی»، فصلنامهٔ هنرهای صناعی اسلامی، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش.
* «هنر اصیل ایرانی»، وب‌سایت بلوگفا، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}