نمایش مبدأ برای ایران‌پدیا:سرشناسی

راهنمای سرشناسی در ایران‌پدیا، یک قانون حیاتی در انتخاب موضوعات برای نگارش مداخل است. خلاصه آنکه سرشناسی آن شأنیتی است که هر موضوع برای داشتن مقاله دارد. این راهنما مشخص می‌کند که کدام موضوعات برای داشتن مقاله یا فهرست مستقل در ایران‌پدیا مناسب هستند. هدف از این معیارها، اطمینان از کیفیت، اعتبار و ارتباط محتوای مطالب با رسالت دانشنامه است. 

== اصل حاکم بر سرشناسی ==
موضوعات مرتبط با ایران: ایران‌پدیا در پی ایجاد گنجینه‌ای ارزشمند و قابل استناد برای بازتاب جنبه‌های مهم و تأثیرگذار ایران در حوزه فرهنگ و تمدن است، ازاین‌رو موضوعات دارای سهم مؤثر در شکل‌دهی نگرش‌ها، رفتارها و ارزش‌های اجتماعی در این حوزه در اولویت قرار دارند. 

== معیارهای عمومی سرشناسی ==
یک موضوع زمانی سرشناس تلقی می‌شود که منابع معتبر و مستقل به‌صورت قابل توجه به آن پرداخته باشند؛ بر همین اساس، معیارهای زیر برای سنجش میزان و نوع این پوشش در نظر گرفته می‌شود. قابل توجه اینکه این معیارها در همه انواع مداخل منظور هستند و از تکرار آن در هر بند پرهیز می‌شود.

* '''منابع معتبر:''' منظور، منابعی است که از اعتبار علمی، فرهنگی یا رسانه‌ای برخوردارند؛ مانند کتاب‌های منتشرشده توسط ناشران معتبر، مقالات در نشریات علمی و فرهنگی، و گزارش‌های رسانه‌های شناخته‌شده. در دسترس بودن چندین منبع معتبر، بهترین نشانه برای سرشناسی یک موضوع است؛ برای نمونه «[[اعتصاب سراسری کامیون‌داران]]».
* '''استقلال منابع:''' منابع باید مستقل از موضوع باشند. محتوای تولیدشده توسط فرد یا سازمان مرتبط (مانند وب‌سایت شخصی، تبلیغات، یا بیانیه‌های مطبوعاتی) برای اثبات سرشناسی کافی نیست. منابع باید نگاهی بیرونی و بی‌طرفانه به موضوع داشته باشند.
* '''پوشش قابل توجه:''' یعنی منابع به صورت مستقیم و با جزئیات کافی به موضوع پرداخته‌اند، نه در حد یک اشاره گذرا. به‌گونه‌ای که اطلاعات ارائه‌شده، ابعاد اصلی، زمینه‌ها و آثار موضوع را به‌طور مستقل و قابل ارجاع پوشش دهد و نیاز به تحقیقات دست اول نباشد؛ برای مثال «[[دختران انقلاب (پویش)|پویش دختران انقلاب]]».

'''نکته مهم:''' احراز این معیارها، احتمال بالای سرشناسی را به همراه دارد، اما آن را تضمین نمی‌کند. در نهایت، تصمیم نهایی بر عهده کارگروه و شورای علمی ایران‌پدیا است که از طریق بحث و اجماع تشخیص می‌دهند آیا یک موضوع، با وجود داشتن منابع، برای این دانشنامه مناسب است یا خیر. سرمایه‌های شناختی مرتبط با موضوع، جایگاه مهمی در بررسی سرشناسی ایفا می‌کند. 

== معیارهای خاص سرشناسی برای گروه‌های موضوعی ==

=== افراد ===
یک فرد در صورتی سرشناس است که یکی از معیارهای زیر را داشته باشد: 

* تأثیرگذاری ماندگار در موضوعات مربوط با ایران: فرد باید در حوزۀ فعالیت خود نقشی برجسته و پایدار در شکل‌دهی به ارزش‌ها، سنت‌ها یا جامعه‌ی ایرانی ایفا کرده باشد؛ به‌گونه‌ای که نام او به بخشی از تاریخ ایران یا آن حوزه بخصوص، گره خورده باشد. 
* دریافت جوایز و افتخارات مهم: فرد باید برندۀ جوایز معتبر ملی یا بین‌المللی باشد، یا چندین بار نامزدیِ این جوایز را در کارنامۀ خود داشته باشد؛ به‌نحوی که این افتخارات نشان‌دهندۀ جایگاه برجسته او در حوزۀ فعالیت مربوطه باشند. 

=== آثار و محصولات فرهنگی (کتاب، فیلم و موسیقی) ===
یک اثر فرهنگی زمانی سرشناس به شمار می‌رود که که صرفاً به تولید محدود نمانده، بلکه در جامعه بازتاب یافته و مورد توجه قرار گرفته باشد. ازاین‌رو باید دست‌کم یکی از شاخص‌های زیر را دارا باشد: 

* نقد و بررسی گسترده: موضوعِ دست‌کم دو نقدوبررسی جدی در رسانه‌های معتبر و مستقل باشد.
* کسب جوایز معتبر: برندۀ جوایز در جشنواره‌های ملی یا بین‌المللی شده باشد.
* اهمیت تاریخی یا فرهنگی: اثر باید به‌عنوان نمونه‌ای شاخص در یک سبک هنری یا نمایندۀ دوره‌ای فرهنگی شناخته شود و بازتاب‌دهندۀ جنبه‌های برجستۀ فرهنگ، تاریخ یا هویت ایرانی ـ اسلامی باشد. اثری که این ویژگی‌ها را داراست و در منابع معتبر و مستقل مورد پوشش قرار گرفته است، از اهمیت بالا برخوردار است. 
* تأثیرگذاری بر آثار دیگر: الهام‌بخش خلق آثار سرشناس دیگری شده باشد.
* میراث‌های فرهنگی: میراث‌های ملموس (نظیر آثار تاریخی، بناها، و اشیای فرهنگی) و ناملموس (همچون آیین‌ها، سنت‌ها، مهارت‌های بومی، و زبان‌ها)، می‌توانند سرشناس تلقی شوند.

=== مکان‌ها، سازمان‌ها و نهادها ===
مکان‌های جغرافیایی و بناهایی که یکی از شرایط زیر را احراز کند، سرشناس است:

* تقسیمات کشوری رسمی: شهرها، استان‌ها و روستاهای دارای اهمیت تاریخی، معماری یا فرهنگی ایران یا مرتبط با ایران.
* آثار طبیعی و سازه‌های مهم: کوه‌ها، رودها، پل‌ها، سدها و ساختمان‌های دارای اهمیت تاریخی، معماری یا فرهنگی.
* بناها و مناطق ثبت‌شده: سازه‌های ثبت شده در فهرست میراث ملی یا جهانی.
* امامزاده‌ها، مساجد و اماکن متبرکه: سرشناسی این اماکن بر اساس اهمیت تاریخی، معماری یا فرهنگی بنا یا جایگاه تاریخی و دینی شخص مدفون سنجیده می‌شود، مثل حرم، گلزار شهدا، قبرستان، قدم‌گاه به شرطی که منابع معتبر و مستقلی فراتر از شجره‌نامه یا اطلاعات اولیه به آن پرداخته باشند.

=== مؤسسات آموزشی و فرهنگی (حوزه‌های علمیه، دانشگاه، مدرسه و کتابخانه) ===

* اعتبار و رتبه‌بندی: مؤسسات دارای جایگاه برجسته در رتبه‌بندی‌های معتبر ملی یا بین‌المللی مثل دانشگاه تهران یا صنعتی شریف.
* نقش‌آفرینی فرهنگی: نهادهای دارای مشارکت‌های برجسته‌ای در علم، فرهنگ و هنر بومی. 
* سابقه و تمایز: مدارسی با سابقه طولانی یا الگوهای آموزشی متمایز، به شرطی که حداقل یک منبع ثانویه معتبر، این ویژگی‌ها را پوشش دهد.
* کتابخانه‌های ملی و مراکز مهم آرشیوی.

=== رویدادها ===

* رویدادهای با اثر مستدام و تاریخی و یا اثر درازمدتِ قابل توجه. 
* رویدادهایی که دارای تأثیر گسترده در سطح ملی یا بین‌المللی هستند و به‌طور وسیع از سوی منابع معتبر و گوناگون پوشش یافته‌اند، به‌ویژه در مواردی که آثار و پیامدهای آن‌ها پس از گذشت زمان مورد تحلیل یا ارزیابی مجدد قرار گرفته باشد.
* رویدادهای خبری روزمره، معمولا سرشناس نیستند مگر آن که به دلیل دیگری دارای اهمیت مستدام باشند.

== موارد ناکافی برای احراز سرشناسی ==
در برخی موارد، ممکن است یک موضوع بنا بر عوامل خاصی مورد توجه عمومی قرار گیرد و مشهور شود، اما این موارد به‌تنهایی برای احراز سرشناسی و ورود به ایران‌پدیا کافی نیستند:

* پوشش خبری مقطعی: توجه رسانه‌ها به یک موضوع در یک بازه زمانی کوتاه (مانند زمان افتتاح یک پروژه یا وقوع یک حادثه).
* رابطه با یک فرد یا موضوع سرشناس: رابطه خانوادگی یا حرفه‌ای با یک فرد، نهاد یا موضوع سرشناس.
* صرف وجود در فضای مجازی: داشتن وب‌سایت، وبلاگ یا حساب در شبکه‌های اجتماعی.
* ادعاهای شخصی: مطالب مبتنی بر گفته‌های فرد، نزدیکان، یا منابع غیرمستقل.