نمایش مبدأ برای بربری (نان)

[[پرونده:بربری.jpg|300px|thumb|نان بربری|جایگزین=نان بربری]]
{{درشت|'''بربری'''}}؛ نانی ضخیم و سنتی در ایران

بربری، یکی از نان‌های سنتی ایرانیان است که از [[آرد]] گندم تهیه شده و در تمام نقاط ایران طبخ می‌شود.

==پیشینه نان بربری==
برخی از پژوهشگران معتقدند که این [[نان]]، توسط گروهی از مردم [[شیعه]] و هزاره افغانستان (قوم بربر)، که طی سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۸ق به نواحی شرقی [[ایران]] [[مهاجرت]] کرده و به مردم «خاوری» معروف شدند، وارد ایران شده است. این نان در میان این مردم به نان «پنجه‌کش» معروف بوده است.<ref>Mousavi, The Hazaras of Afghanistan, 1998, P.151-152;{{سخ}}
میرنیا، ایل‌ها و طایفه‌های عشایری خراسان، ۱۳۶۹ش، ص۱۷۱.</ref> در میان گروهی از مردم ترک‌زبان در ایران نیز، این نان تا مدت‌ها به پنجه‌کش مشهور بود. در اواخر دوره [[قاجاریه|قاجاریان]]، این نوع از نان، در [[تهران]] نیز توسط مردم [[قوم هزاره|هزاره]] افغانستان، رایج شد و با ذائقهٔ ایرانیان، بسیار هماهنگی داشت.<ref>آشپزباشی، سفرهٔ اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۵.</ref>

==ویژگی‌های نان بربری==
این نان، از جمله نان‌های ضخیم محسوب می‌شود که ضخامتی در حدود ۱٫۸ سانتی‌متر دارد و به شکل بیضی (طول آن در حدود ۸۰ و عرض آن نیز در حدود ۳۰ سانتی‌متر) است. برخی از مردم، این نان را به‌صورت گرد نیز می‌پزند. همچنین، نان بربری، در دو شکل ساده و کنجدی عرضه می‌شود.

==شیوه پخت نان بربری==
[[پرونده:بربری۱.jpg|300px|thumb|نان بربری پای تنور|جایگزین=نان بربری پای تنور]]
در ابتدا، خمیر این نان را از آرد، نمک، [[آب]] و خمیر ترش (مایه خمیر) تهیه کرده و در حدود ۱٫۵ ساعت به آن استراحت می‌دهند. سپس، چانه‌هایی با وزن ۵۰۰ تا ۷۰۰ گرم از خمیر وَرآمده را آماده کرده و به‌صورت بیضی بزرگ پهن می‌کنند. در نهایت، رومالی را برای این نوع از نان تهیه کرده و با انگشت نیز، خطوطی عمیق روی نان حک می‌کنند (در اصطلاح پنجه می‌کشند) و داخل تنور قرار می‌دهند.

برای تهیه رومال، مقداری آب جوش و آرد الک شده را ترکیب می‌کنند، سپس به آن، [[شیره انگور]]، [[خرما]] یا شکر اضافه می‌کنند. نان بربری، معمولاً وزنی در حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم داشته و مدت زمان لازم برای تهیهٔ آن نیز در حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است.

==تنور نان بربری==
تنور این نان، کوتاه و گنبدی‌شکل است و از آجر نسوز تهیه می‌شود. فاصله داخل تنور (کف تا سقف) در حدود ۷۵ سانتی‌متر، شعاع آن حدود ۱٫۷۵ متر و ظرفیت آن نیز در حدود ۲۴ نان است. شبکه حرارتی داخل این تنور، به شکلی تعبیه می‌شود که حرارت به‌صورت مستقیم به نان برسد.

==بربری در فرهنگ مردم==
نان بربری، همواره از نان‌های پرطرفدار ایرانی بوده و به‌همین دلیل، از آن در فرهنگ عامیانه و رسمی ایرانیان نیز یاد شده است. برای مثال، عده‌ای از مردم، شعری را به طنز، در این‌باره سروده و می‌گویند:{{سخ}}
{{آغاز نستعلیق}}
 {{شعر|نستعلیق}}
 {{ب|طعمی که تو داری، لواش نداره بربری|گوشتی که تو داری، سنگک نداره بربری}}
 {{پایان شعر}}
 {{پایان نستعلیق}}

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آشپزباشی، علی‌اکبر، سفرهٔ اطعمه، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۳ش.
* میرنیا، علی، ایل‌ها و طایفه‌های عشایری خراسان، تهران، مؤسسه آموزشی و انتشاراتی نسل دانش، ۱۳۶۹ش.
* Mousavi, A. , The Hazaras of Afghanistan, Richmond, 1998.
{{پایان منابع}}