نمایش مبدأ برای تربیت اقتصادی فرزند

[[پرونده:سرگرم-آموزی-2.jpg|جایگزین=سواد مالی-پارک طالقانی|بندانگشتی|رویداد سواد مالی به کودکان و نوجوانان با عنوان «کندو» در تعطیلات نوروز ۱۴۰۱ در پارک طالقانی]]
'''{{درشت|تربیت اقتصادی فرزند؛}}''' پرورش استعدادهای فرزندان به‌منظور داشتن سواد مالی برای مدیریت سرمایه.

تربیت اقتصادی فرزندان، عبارت از اعطای بینش صحیح اقتصادی به آنها است به‌گونه‌ای که برای نقش‌آفرینی در آینده جامعه آماده شوند. از مهم‌ترین وظایف والدین، [[تربیت]] و آموزش مهارت‌های مختلف زندگی از جمله مهارت رفع نیازهای اقتصادی، شکل‌گیری باورهای صحیح شغلی و اقتصادی و مهارت کنترل و نگهداری [[پول]] به فرزندان است.

== مفهوم‌شناسی تربیت اقتصادی فرزند ==
[[تربیت اقتصادی]] عبارت است از تعلیم وتربیت فرزندان در حوزه اقتصاد و معیشت<ref>مطهری و نیکخو امیری، «بررسی فقهی تربیت اقتصادی فرزندان از منظر قرآن و حدیث»، 1402ش، ص61.</ref> به‌نحوی که استعدادهای اقتصادی خود را شکوفا کند و با اتخاذ میانه‌روی، از منابع موجود در طریق تولید، توزیع و [[مصرف]] بهینه بهره بگیرد و همه این فعالیت‌ها را در جهت قرب الهی به انجام رساند.<ref>ایمانی، «تربیت اقتصادی در راستای تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایة ایرانی»، 1391ش، ص16.</ref>

=== اهمیت تربیت اقتصادی فرزند ===
[[تربیت اقتصادی فرزند|تربیت اقتصادی فرزندان]] برای سلامت اقتصادِ ملی در هر جامعه‌ای امری حیاتی است.<ref>موسی‌زاده و دیگران، «کاربست مؤلفه‌های حوزة توزیع تربیت اقتصادی در نظام آموزش و پرورش مبتنی بر آموزه‌های اسلامی»، 1394ش، ص6.</ref> امروزه بسیاری از [[جوانی|جوانان]] در مدیریت پول، مصرف آن، پس‌انداز کردن و تهیه سرمایه لازم برای یک [[زندگی]] آبرومندانه ناتوان هستند و این موضوع نشان از تربیت اقتصادی ناموفق در دوران کودکی آنها دارد.<ref>«[https://farsnews.ir/news/13991101000244/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D اهمیت تربیت اقتصادی برای بچه‌ها/ نکاتی درباره مدیریت مصرف، پس‌انداز و بخشش»، خبرگزاری فارس.]</ref>

بررسی بعضی جوامع پیشرفته نشان می‌دهد که آنها به تربیت اقتصادی کودکان و آموزش مفاهیم و مهارت‌های مربوط به [[مهارت تصمیم‌گیری|تصمیم‌گیری]] و تحلیل اقتصادی اهمیت داده و برنامه‌های متناسب با آن را در نظام تربیتی خود تدارک دیده‌اند<ref>پیغامی و طغیانی، تعلیم و تربیت اقتصادی، ج1، 1397ش، ص21.</ref> تا نسلی برای ورود به عرصهٔ اجتماع آماده شود که ضمن بهره‌مندی از یک منطق فکری، قابلیت تحلیل شرایط مختلف اقتصادی و تصمیم‌گیری و انتخاب بهینه را داشته باشد.<ref>طغیانی و زاهدی، «امکان بهره‌گیری از آثار تمدن اسلامی در طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی فرهنگ اقتصادی»، 1391ش، ص11.</ref>

=== مولفه‌های آموزش تربیت اقتصادی به فرزند ===
==== مالکیت ====
[[پرونده:169567627.jpg|جایگزین= سواد مالی ب-پارک طالقانی|بندانگشتی|رویداد سواد مالی به کودکان و نوجوانان با عنوان «کندو» در تعطیلات نوروز ۱۴۰۱ در پارک طالقانی]]
[[کودک|کودکان]] هنگام [[بازی]] با هم‌سالان با معنای «مال من» و مفهوم مالکیت آموخته می‌شوند. موقعیت‌هایی مانند دریافت [[هدیه]] یا عیدی نیز فرصت مناسبی است تا والدین مفهوم مالکیت را به کودکان خود آموزش دهند.<ref>اصغری، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، 1388ش، ص52.</ref>

==== نحوه خرید ====
آموزش نحوه خرید به فرزندان باعث می‌شود که آن‌ها در آینده مصارف خود را کنترل کنند. خریدکردن همچنین عاملی برای ایجاد حس [[مسئولیت‌پذیری|مسئولیت]] و [[مهارت‌های زندگی|مهارت در زندگی]] آینده و مشترک کودکان است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/127246/اقتصاد-در-خانواده-3 کشوادی، «اقتصاد در خانواده»، وب‌سایت راسخون.]</ref> همراه‌کردن فرزندان با خود هنگام خرید، موجب می‌شود تا آن‌ها، رفتارهای اجتماعی و تعامل با دیگران، قدرت چانه‌زنی، نحوه درخواست از فروشنده، نحوه ارائهٔ پول، نپذیرفتن کالاهای غیرضروری، دریافت ماندهٔ پول، ارزش‌گذاری کالا از نظر قیمتی و کیفیت، نگهداری از پول هنگام خرید و نحوهٔ مقایسهٔ کالاهای مشابه را یاد بگیرد. اجتناب از سرزنش فرزندان، احترام به انتخاب آنان و مشورت گرفتن هنگام خرید سبب افزایش [[اعتماد به نفس]] فرزندان می‌شود.<ref>[https://vista.ir/w/a/16/21huw/آداب-خرید-برای-کودکان عظیمی مروی، «آداب خرید برای کودکان»، وب‌سایت ویستا.]</ref>

==== ارزش پول ====
توجه دادن فرزندان به ارزش پول درآوردن، نگهداری و خرج‌کردن آن، در تربیت اقتصادی آنها اهمیت دارد. همچنین در [[تربیت دینی]] به کودک آموخته می‌شود که [[پول]] و سرمایه، نعمتی از جانب خدا بوده و با زحمت فراوان [[پدر]] و مادر به‌دست می‌آید و باید در قبال آن احساس مسئولیت داشت.<ref>اصغری، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، 1388ش، ص53.</ref> بعضی بازی‌ها می‌تواند به کودک در شناخت بهتر ارزش پول کمک کند.<ref>[https://www.rade.ir/29209-آموزش-پول-به-کودکان/ عبدی، «8 درس مهم برای آموزش پول به کودکان»، وب‌سایت رده.]</ref>

==== وسیله‌بودن پول ====
در تربیت اقتصادی به فرزندان آموخته می‌شود که پول، هدف نیست و تنها وسیله‌ای برای گذران بهینه زندگی است، پس نباید در مصرف آن [[بخل]] ورزید یا اسراف و زیاده‌روی کرد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3275559-کودکان-مفهوم-اجتماعی-اقتصاد «کودکان و ۶ مفهوم اجتماعی و اقتصادی»، وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد.]</ref> صاحب‌نظران توصیه می‌کنند که والدین سعی کنند پولی بیش از اندازه نیاز به فرزندان ندهند.<ref>اصغری، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، 1388ش، ص53.</ref>

==== حفظ اموال ====
واردشدن ضرر به اموال خود و دیگران مستلزم هزینه‌های مادی و معنوی است. والدین می‌توانند با آموزش مواردی مانند عدم اسراف در مصرف آب مراقبت از وسایل شخصی و عمومی، بدون اجازه دست به جیب و کیف دیگران نبردن و پرداخت کرایهٔ تاکسی و اتوبوس، حفظ اموال خود و دیگران را به کودکان آموزش دهند.<ref>اصغری، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، 1388ش، ص54.</ref>

==== زیر بار قرض نرفتن ====
قرض گرفتن آثار روانی دارد که یکی از آن‌ها [[احساس]] اسارت و بردگی است<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، بی‌تا، ج20، ص306.</ref> و به مصرف پیش از موعد درآمدهای آینده فرد منجر می‌شود.<ref>«10[https://www.khabaronline.ir/news/442226/10-ویژگی-که-مانع-بدهکار-شدن-می-شود ویژگی که مانع بدهکار شدن می‌شود»، خبرآنلاین.]</ref> بر اساس آموزه‌های دینی قرض در شرایطی که نیاز جدی نباشد کراهت دارد<ref>موسوی خمینی، تحریرالوسیله، 1420ق، ج1، ص599.</ref> و موجب خواری روز و اندوه شب دانسته شده است.<ref>کلینی، کافی، ج5، ص57.</ref>

==== کار و تلاش ====
تشویق فرزندان به کارکردن از وظایف تربیتی والدین است.<ref>اصغری، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، 1388ش، ص55.</ref> اهتمام فرزندان به کار موجب تمرکز قوه خیال، اجتناب از ارتکاب گناهان و کشف استعدادهای فردی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ج22، 1382ش، ص784.</ref> والدین با تبیین اهمیت و مطلوبیت ذاتی کار برای فرزندان، موجب زمینه‌سازی رشد اقتصادی، تولید فکر، کارآفرینی و پیشرفت اقتصادی فرزندان خود می‌شوند.<ref>محصص، «مبانی و مصادیق تعلیم و تربیت اقتصادی فرزندان در خانوادة اسلامی»، 1393ش، ص76.</ref> در ادبیات دینی نه تنها کار اساس [[عزت نفس|عزت]] و اقتدار انسان و جامعه بشری شمرده شده،<ref>صدوق، من لایحضرالفقیه، ج3، ص192.</ref> بلکه انسان بیکار مورد خشم الهی دانسته شده است<ref>کلینی، کافی، ج5، ص84.</ref> که [[دعا|دعای‌شان]] مستجاب نمی‌شود.<ref>کلینی، کافی، ج5، ص67.</ref>
[[پرونده:4327992.jpg|جایگزین=کانون کودک سلسبیل شمالی|بندانگشتی|کانون کودک سلسبیل شمالی]]

==== پس‌انداز ====
فراگیری پس‌اندازکردن تأثیر بسزایی در آینده فرزندان دارد؛<ref>«[https://kidzy.land/blog/how-to-teach-children-to-save-money/ آموزش پس‌انداز به کودکان با شیوه‌های نوین، چگونه پس‌انداز کردن را به کودک یاد دهیم؟»، وب‌سایت کیدزی.]</ref> تشویق کودک در زمانی که مبلغی را پس‌انداز می‌کند، موجب می‌شود تا وی ارزش نگهداری پول را بهتر دریابد.<ref>«[https://kidzy.land/blog/how-to-teach-children-to-save-money/ آموزش پس‌انداز به‌کودکان با شیوه‌های نوین، چگونه پس‌انداز کردن را به کودک یاد دهیم؟»، وب‌سایت کیدزی‌لند.]</ref> والدین می‌توانند به فرایند پس‌اندازکردن پول توسط کودکان، جهت دهند. همچنین در زمان مشخص و همراه با فرزند خود، پول‌ها را در بانک و در حساب شخصی او واریز کنند و به وی بگویند که چقدر در حساب او پس‌انداز شده است.<ref>«6 [https://www.gandomsoft.com/6-روش-آموزش-پس-انداز-به-کودکان/ روش آموزش پس‌انداز به‌کودکان»، وب‌سایت نرم‌افزار گندم.]</ref>

==== درست مصرف‌کردن ====
[[مصرف]] درست بر میانه‌روی استوار است<ref>قبادی، آیت، «تبیین مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در سیرهٔ علوی» 1398ش، ص69.</ref> و والدین بیش‌ترین نقش را در نهادینه‌کردن الگوهای مصرف درست در فرزندان ایفا می‌کنند. برای مثال عادت‌دادن فرزندان به قطع کلید برق قبل از ترک اتاق، بستن [[آب]] هنگام مسواک‌زدن، نحوهٔ صحیح شستن دست‌ها، [[برنامه‌ریزی]] و مدیریت زمان، صرفه‌جویی در استفاده از لوازم‌التحریر، شیوهٔ صحیح مطالعه و یادگیری، تغذیهٔ سالم، مراقبت از اشیا و اموال شخصی، نمونه‌هایی از [[الگوی مصرف]] درست است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/114/7179/87732/اصلاح_الگوی_مصرف_را_از_خانه_آغاز_کنیم «اصلاح الگوی مصرف را از خانه آغاز کنیم»، حوزه نت.]</ref>

==== فرهنگ بخشش ====
نهادینه‌شدن روحیه بخشش و فداکاری باعث می‌شود که اندیشه کمک‌رسانی به هم‌نوعان در اولویت زندگی فرزندان قرار گیرد.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/tuition/teach5-generous-child.html «بخشندگی را در کودکان نهادینه کنید»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> انسان‌ها نسبت به کسانی که در جامعه، وضعیت اقتصادی ضعیف‌تری دارند، مسئول هستند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1170591/اهمیت-تربیت-اقتصادی-برای-بچه-ها «اهمیت تربیت اقتصادی برای بچه‌ها»، مشرق نیوز.]</ref> تشویق بچه‌ها به بخشش، به آن‌ها می‌آموزد که پول تنها برای خریدکردن نیست، بلکه با آن می‌توان به مردم نیز کمک کرد.<ref>«۹ [https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/3272310-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9% روش آموزش رفتار اقتصادی به کودکان»، روزنامه دنیای اقتصاد.]</ref>

==== انصاف ====
بر اساس آموزه‌های دینی، رعایت انصاف باعث [[برکت]] در زندگی، محبوبیت نزد دیگران و خشنودی [[خدا]] می‌شود.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/270529/انصاف-با-مردم-برکت-در-کسب-و-کار توانگر، «انصاف با مردم برکت در کسب و کار»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> در ادبیات دینی، احتکار از جمله مصادیق رعایت‌نکردن [[انصاف]] است که موجب ضرر رساندن به مردم است.<ref>شریف رضی، نهج‌البلاغه، 1379ش، ص415.</ref>

==== کسب رزق حلال ====
آموزش فرزندان در جهت کسب روزی حلال، یکی از اصول [[سبک زندگی]] اسلامی است<ref>احسان‌بخش، آثارالصادقین، ۱۳۶۶ش، ج۴، ص۱۸۴.</ref> و در زندگی فردی و اجتماعی و رفتارهای متقابل افراد نسبت به یکدیگر تأثیر زیادی دارد.<ref>[https://aminyavaran.com/آثار-تربیتی-رزق-در-بعد-اجتماعی/ «آثار تربیتی رزق در بُعد اجتماعی»، وب‌سایت موسسة یاران امین.]</ref> بی‌توجهی به این اصل در زندگی، سبب ناهنجاری‌ها و آسیب‌های اجتماعی بسیار می‌شود.<ref>[https://www.otaghfekr.ir/1396/03/05/تاثیر-کسب-روزی-حلال-در-کاهش-آسیبهای-اجت/ مشیری، «تأثیر کسب روزی حلال در کاهش آسیب‌های اجتماعی»، وب‌سایت اتاق تبلیغ خراسان.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آثار تربیتی رزق در بُعد اجتماعی»، وب‌سایت مؤسسه یاران امین، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۰ش.
* «آموزش پس‌انداز به‌کودکان با شیوه‌های نوین، چگونه پس‌اندازکردن را به کودک یاد دهیم؟»، وب‌سایت کیدزی‌لند، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* آذرنوش، آذرتاش، فرهنگ معاصر (عربی ـ فارسی)، تهران، نی، ۱۳۷۹ش.
* ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، قم، مکتبه آیه‌الله‌العظمی المرعشی النجفی، [بی‌تا].
* احسان‌بخش، صادق، آثار الصادقین، قم، دارالعلم، چ۱، ۱۳۶۶ش.
* «اصلاح الگوی مصرف را از خانه آغاز کنیم»، حوزه‌نت، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش.
* اصغری، صدیقه، «آموزش رفتارهای مطلوب اقتصادی به فرزندان»، نشریه تربیتی آموزشی پیوند، شماره ۳۵۴ و ۳۵۵، ۱۳۸۸ش.
* ایمانی، محسن، «تربیت اقتصادی در راستای تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی»، شماره ۳۹۰ و ۳۹۱، ۱۳۹۱ش.
* «اهمیت تربیت اقتصادی برای بچه‌ها/ نکاتی دربارهٔ مدیریت مصرف، پس‌انداز و بخشش»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱ بهمن ۱۳۹۹ش.
* «اهمیت تربیت اقتصادی برای بچه‌ها»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۹ش.
* «بخشندگی را در کودکان نهادینه کنید»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* پیغامی، عادل و طغیانی، مهدی، تعلیم و تربیت اقتصادی، تهران، دانشگاه امام صادق، چ۲، ۱۳۹۷ش.
* توانگر، گالیا، «انصاف با مردم برکت در کسب‌وکار»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مرداد ۱۴۰۲ش.
* دانایی، امیرهوشنگ، فرهنگ عربی- فارسی، تهران، نگاه، ۱۳۸۷ش.
* ساموئلسن، هاوس‌نورد، اصول علم اقتصاد، ترجمه مرتضی محمدخان، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۴ش.
* شریف رضی، محمد، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، مشرقین، چ۴، ۱۳۷۹ش.
* صدوق، علی بن حسین، من لایحضره الفقیه، تحقیق: علی‌اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ق.
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تحقیق محمدجواد بلاغی، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۳ش.
* طغیانی، مهدی و زاهدی وفا، محمدهادی، «امکان بهره‌گیری از آثار تمدن اسلامی در طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی فرهنگ اقتصادی»، مجله معرفت اقتصاد اسلامی، سال دوم، شماره ۲، ۱۳۹۱ش.
* عبدی، رضا، «۸ درس مهم برای آموزش پول به کودکان»، وب‌سایت رده، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۴۰۲ش.
* عظیمی مروی، «آداب خرید برای کودکان»، وب‌سایت ویستا، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* قبادی، آیت، «تبیین مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در سیرهٔ علوی»، دوفصلنامه آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره ۵، شماره ۱، ۱۳۹۸ش.
* کشوادی، طاهره، «اقتصاد در خانواده»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب:۱۰ اسفند ۱۳۸۷ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، الفجر، ۱۴۲۸ق.
* «کودکان و ۶ مفهوم اجتماعی و اقتصادی»، وب‌سایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۳۹۵ش.
* لوییس، قدیر، خودآموز اقتصاد، ترجمه فیروزه خلعت‌بری، تهران، شباویز، چ۴، ۱۳۷۳ش.
* محصص، مرضیه، «مبانی و مصادیق تعلیم و تربیت اقتصادی فرزندان در خانواده اسلامی»، نشریه پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره ۱۰۳، زمستان ۱۳۹۳ش.
* مشیری، محمدهادی، «تأثیر کسب روزی حلال در کاهش آسیب‌های اجتماعی»، وب‌سایت اتاق تبلیغ خراسان، تاریخ بازدید مطلب: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* مطهری، محمدلطیف و نیکخو امیری، ناصر، «بررسی فقهی تربیت اقتصادی فرزندان از منظر قرآن و حدیث»، مجله مطالعات فقه تربیتی، دورهٔ ۱۰، شماره ۱۹، ۱۴۰۲ش.
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، قم، [بی‌نا]، ۱۳۵۸ش.
* موسوی خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیله، قم، جامعه مدرسین، چ۸، ۱۴۲۰ق.
* موسی‌زاده، زهره و دیگران، «کاربست مؤلفه‌های حوزه توزیع تربیت اقتصادی در نظام آموزش و پرورش مبتنی بر آموزه‌های اسلامی»، دوفصلنامه علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، سال سوم، شماره ۵، ۱۳۹۴ش.
* «۶ روش آموزش پس‌انداز به‌کودکان»، وب‌سایت نرم‌افزار گندم، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «۹ روش آموزش رفتار اقتصادی به کودکان»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره ۳۶۶۰، ۳ دی ۱۳۹۴ش.
* «۱۰ ویژگی که مانع بدهکارشدن می‌شود»، وب‌سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مرداد ۱۳۹۴ش.
{{پایان منابع}}