نمایش مبدأ برای تنگه شیرز

[[پرونده:تنگه شیرز.jpg|جایگزین=تنگه شیرز|بندانگشتی|تنگه شیرز]]
{{درشت|'''تنگه شیرز؛'''}} دره‌ای در قلب رشته‌کوه‌های زاگرس، مجاور رود بزرگ سیمره در محدوده شهرستان کوهدشت.

تنگه شیرز، واقع در مرز استان‌های لرستان و ایلام، یکی از شگفت‌انگیزترین جلوه‌های طبیعی غرب ایران محسوب می‌شود. این تنگه با صخره‌های لایه‌ای، رودخانه‌های دائمی، [[آبشار]]ها و پوشش گیاهی متنوع، منظره‌ای بکر و چشم‌نواز برای طبیعت‌گردان و کوهنوردان فراهم کرده است. قدمت صخره‌ها و ستون‌های طبیعی آن به میلیون‌ها سال می‌رسد و یافته‌های باستان‌شناسی، حضور انسان‌های غارنشین در این منطقه را تأیید می‌کند. تنگه شیرز نه تنها جاذبه‌ای طبیعی است، بلکه از نظر تاریخی و فرهنگی نیز ارزشمند بوده و امکانات رفاهی اطراف آن، همراه با دسترسی مناسب، تجربه‌ای بی‌نظیر از گردشگری و ماجراجویی در دل طبیعت ایران ارائه می‌دهد.

== معرفی تنگه شیرز ==
تنگه شیرز یکی از مناطق دیدنیِ غرب ایران در مرز استان‌های [[لرستان]] و [[ایلام]] است. این منطقه به دلیل قرار گرفتن در مناطق کوهستانی و در میان جنگل‌های [[بلوط]] زاگرس منظرهٔ دیدنی با طبیعتی بکر برای بازدیدکنندگان و علاقه‌مندان به گردشگری فراهم کرده است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/تنگه-شیرز/ «تنگه شیرز، دره رؤیایی استان لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی‌گشت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> این پدیدهٔ طبیعی، در سال ۱۳۹۳ش، در فهرست آثار طبیعی کشور به‌ثبت رسیده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/01/08/2687445/سفر-به-رؤیایی-ترین-دره- «سفر به رؤیایی‌ترین دره ایران در دل زاگرس»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش.]</ref> تنگه شیرز نمونه‌ای از فرسایش طبیعی زمین در طول میلیون‌ها سال است که شکل ظاهری صخره‌ها را به‌شکل امروزی درآورده و به‌همین دلیل، از تنگه شیرز به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین موزه‌های طبیعی زمین یاد می‌کنند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kuhdasht/shirzar-strait . «تنگه شیرز»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> سازمان جهانی [[یونسکو]] نیز به‌دلیل جاذبه‌های ژئوتوریستی و قابلیت‌های تاریخی و فرهنگی تنگه شیرز، آن را به‌عنوان یکی از مناطق مناسب جهت تبدیل شدن به ژئوپارک ثبت کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=277160 . یاراحمدی و شرفی، «قابلیت‌های ژئوتوریستی دره شیرز در استان لرستان به عنوان ژئوپارک،» 1395ش، ص19-40.]</ref>

== موقعیت جغرافیایی تنگه شیرز ==
تنگه شیرز در مختصات جغرافیایی با طول ۵۰ درجه و ۹ دقیقه و ۷ ثانیه و عرض ۲۸ درجه و ۹ دقیقه و ۳ ثانیه، قرار دارد. این منطقه در ۵۰ کیلومتری شهرستان کوهدشت، در نقطه تلاقی استان لرستان، ایلام و [[کرمانشاه]] در کنار رود سیمره واقع شده است. دره شیرز در دهستان کوهدشت شمال بخش زردلان و در منطقه‌ای به نام اولادقباد در ارتفاع حدود ۱۶۲۰ متری از سطح دریا قرار دارد. [[تنگه شیرز]] مانند شهرستان کوهدشت دارای اقلیم نیمه‌مرطوب با تابستان‌های گرم و [[زمستان]]‌های سرد است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=277160 . یاراحمدی، شرفی، «قابلیت‌های ژئوتوریستی دره شیرز در استان لرستان به عنوان ژئوپارک،» زمستان 1395ش، ص19-40.]</ref>

== پیشینه تنگه شیرز ==
مطالعات باستان‌شناسی در تنگه شیرز، وجود محوطه‌های باستانی ویژه انسان غارنشین را تأیید کرده است. فراتر از این یافته‌ها، در اطراف این تنگه، ستون‌های طبیعی دیده می‌شود که شکل‌گیری آنها، به میلیون‌ها سال زمان نیاز دارد.<ref>[https://blog.rahbal.com/shirz-canyon/ . «دره شیرز لرستان»، وب‌سایت ره‌بال آسمان، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

== نام‌گذاری تنگه شیرز ==
شیرز ترکیب دو واژهٔ «شی» و «رز» است. در زبان محلی، تنگه شیرز مکانی بوده که شیرها را در خود جای داده و محلی برای زادوولد آنان بوده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kuhdasht/shirzar-strait . «تنگه شیرز»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

== ویژگی‌های طبیعی تنگه شیرز ==
[[پرونده:تنگه شیرز۱.jpg|جایگزین=پل خدا در تنگه شیرز|بندانگشتی|پل خدا در تنگه شیرز]]
تنگه شیرز از زیباترین جاذبه‌های طبیعی کوهدشت در جوار رودخانه سیمره است.<ref>[https://www.farsnews.ir/lorestan/news/14010102000375/دره-شیرز-گوشه‌ای-از-بهشت-در-طبیعت-لرستان-تصاویر . «دره شیرز: گوشه‌ای از بهشت در طبیعت لرستان»، وب‌سایت فارس، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> اطراف این تنگه را زیباترین چشم‌اندازهای طبیعی پوشانده است. تنگه شیرز در میان صخره‌های کوهستانی و در دل دره‌ای عمیق قرار گرفته است که جریان [[آب]] در آن سبب سرسبزی دوچندان منطقه شده است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/تنگه-شیرز/ . «تنگه شیرز، دره رؤیایی استان لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی‌گشت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> این تنگه ۵ کیلومتر طول دارد و در میان آن رودخانه‌ای در جریان است که در دهانه ورودی شیرز به رودخانه سیمره می‌پیوندد.<ref>[https://saten.ir/393415/تنگه-شیرز-کجاست-مسیر-پیمایش/ .«تنگه شیرز در کجاست»، وب‌سایت ساتین، تاریخ بازدید:  29 تیر 1401ش.]</ref>

دیواره‌های تنگه شیرز با ارتفاعی کمتر از ۱۰ متر در نزدیکی روستای گُدارگَه آغاز می‌شوند و در پرتگاه هفت‌رَک و بخش‌های انتهای دره به ۲۰۰ متر هم می‌رسد.<ref>[https://pinorest.com/mag/tangeh-ye-shirzar/ . «تنگه شیرز؛ ماجراجویی در دل دره‌ای سرسبز با دیواره‌های دیدنی»، وب‌سایت پینورست، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> قدمت دیواره‌های تنگه شیرز به دوران سوم زمین‌شناسی برمی‌گردد.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kuhdasht/shirzar-strait . «تنگه شیرز»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

چشمه‌های کوچک و بزرگ و یک آبشار نیز در این تنگه وجود دارد.<ref>[https://saten.ir/393415/تنگه-شیرز-کجاست-مسیر-پیمایش/ .«تنگه شیرز در کجاست»، وب‌سایت ساتین، تاریخ بازدید:  29 تیر 1401ش.]</ref> همچنین غاری طبیعی در انتهای مسیر تنگه شیرز قرار دارد که مردمان محلی از آن با نام «پل خدا» یاد می‌کنند. عمق این غار در حدود ۱۵۰ متر است و نور خورشید فقط تا حدود ۲۰ متری آن نفوذ می‌کند.<ref>[https://saten.ir/393415/تنگه-شیرز-کجاست-مسیر-پیمایش/ . «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

این دره، زیست‌گاه بسیاری از پرندگان<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/01/08/2687445/سفر-به-رؤیایی-ترین-دره- «سفر به رؤیایی‌ترین دره ایران در دل زاگرس»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 30  تیر 1401ش.]</ref> و بز کوهی است. پوشش گیاهی آن هم شامل انواع درختان وحشی است و جریان دائمی آب رودخانه در این تنگه سبب رشد درختان [[بلوط]]، آلو، [[انگور]]، [[گلابی]] و [[انجیر]] در میان صخره‌ها شده است.<ref>[https://sepanja.com/blog/راهنمای-سفر-به-تنگه-شیرز/#arzsh_tarykhy_w_jghrafyayy_tngh_shyrz . «راهنمای سفر به تنگه شیرز؛ دره‌ای شگفت‌انگیز و زیبا در لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری سپنجا، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref> نزدیک ورودی تنگه، ماهی قزل‌آلا پرورش داده می‌شود.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kuhdasht/shirzar-strait . «تنگه شیرز»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

== جذابیت‌های گردشگری تنگه شیرز ==
مهم‌ترین ویژگی تنگه شیرز، جاذبه‌های ژئومورفولوژیک داخل دره و مناطق اطراف آن است که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
# منظر طبیعی؛
# محیطی آرام؛
# فضای ویژه روستایی در مجاورت تنگه؛
# آب و هوای مطبوع؛
# تنوع زیستی گیاهی و جانوری؛
# رودخانه‌ها و منابع آب دایمی؛
# کوه‌های مرتفع؛
# درختان سایه‌گستری که موجب ایجاد استراحتگاه‌های متعدد در داخل دره شده است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=277160 یاراحمدی، شرفی، «قابلیت‌های ژئوتوریستی دره شیرز در استان لرستان به عنوان ژئوپارک،»، 1395ش. ص19-40.]</ref>

تنگه شیرز از برجسته‌ترین جاذبه‌های طبیعی با ساختار صخره‌های لایه‌ای در [[ایران]] و جهان به‌شمار می‌رود. حضور و اقامت در این تنگه پرپیچ‌وخم و صخره‌ای برای طبیعت‌گردان و کوهنوردان حرفه‌ای می‌تواند بسیار جذاب باشد. آبشار شیرز از زیباترین بخش‌های این تنگه است؛ این آبشار در کنار دیواره‌های رسوبی و لایه‌لایه دره شیرز منظره‌ای زیبا به وجود آورده است.

در طول تنگه، آبشارهای کوچک دیگری نیز قرار دارند. آبشار بزرگ شیرز را با نام «آبشار پرندگان» نیز می‌شناسند. دلیل این نامگذاری، قرارگیری پرندگان کوچک در سوراخ‌های دیواره اطراف این آبشار است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/27423-تنگ-شرز/ . «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 29 تیر  1401ش.]</ref>

علاوه بر طبیعت بکر و زیبایی‌های منحصربه‌فرد تنگه شیرز، جاذبه‌های [[گردشگری]] دیگری نیز در اطراف آن وجود دارد که عبارت‌اند از:
# غار میرملاس، از عصر حجر برجای مانده و دیوارنگاره‌هایی از هزاران سال پیش در آن دیده می‌شود.<ref>[https://sepanja.com/blog/راهنمای-سفر-به-تنگه-شیرز/#arzsh_tarykhy_w_jghrafyayy_tngh_shyrz . «راهنمای سفر به تنگه شیرز ؛ دره‌ای شگفت‌انگیز و زیبا در لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری سپنجا، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>
# پل سی‌پله، در دوره [[ساسانیان]] در حاشیه رودخانه سیمره، بنا شده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/kuhdasht/shirzar-strait . «تنگه شیرز»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>
# دره سرطرهان، دره‌ای تماشایی در نزدیکی تنگه شیرز و یکی از بکرترین مناطق گردشگری در غرب شهرستان کوهدشت است. این دره که رودخانه سیمره نیز از آن می‌گذرد، وسعت زیادی دارد و دشت‌های سرسبز، مراتع زیبا، گل‌های رنگارنگ و دامنه‌های مملو از گیاهان معطر و دارویی، آن را پوشانده است.<ref>. [https://sepanja.com/blog/راهنمای-سفر-به-تنگه-شیرز/#arzsh_tarykhy_w_jghrafyayy_tngh_shyrz «راهنمای سفر به تنگه شیرز ؛ دره‌ای شگفت‌انگیز و زیبا در لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری سپنجا، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>
# منطقه جنگلی بلوران، از قدیمی‌ترین جنگل‌های بلوط ایران در نزدیکی تنگه شیرز است. آب‌وهوای مطبوع و پوشش گیاهی خاص آن، بسیاری از مردم را برای [[تفریح]] و خوش‌گذرانی به این [[جنگل]] زیبا می‌کشاند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/27423-تنگ-شرز/ . «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>

== امکانات رفاهی ==
در اطراف تنگه شیرز روستاهای بسیاری وجود دارد و در برخی از آن‌ها، [[خانه]]‌های اجاره‌ای برای مسافران یافت می‌شود. هتل‌ها و مسافرخانه‌های شهرستان کوهدشت و کرمانشاه نیز مکان‌هایی مناسب برای گردشگران هستند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/27423-تنگ-شرز/ . «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 29 تیر  1401ش.]</ref>

== نکات ایمنی ==
# درون غار «پل خدا»، کاملاً تاریک و نیازمند چراغ‌قوه است.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/تنگه-شیرز/ . «تنگه شیرز، دره رؤیایی استان لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی گشت، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>
# آب جاری در تنگه، بسیار سرد است و حرکت در مسیر تنگه نیازمند شرایط جسمانی مناسب است.<ref>[https://blog.rahbal.com/shirz-canyon/ . «دره شیرز لرستان»، وب‌سایت ره‌بال آسمان، تاریخ بازدید: 29 تیر 1401ش.]</ref>
# پس از عبور از تنگه شیزر، محلی برای تهیه غذا وجود ندارد و مواد خوراکی باید از پیش تهیه شود.
# کف سنگی غار «پل خدا»، تیز و بُرنده است و ورود به غار نیازمند کفش مناسب است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/tangeh-ye-shirzar/ . «دره شیرز لرستان؛ گرند کانیون ایران، وب‌سایت مجله علی‌بابا، تاریخ بازدید: 30 تیر 1401ش.]</ref>
# اقامت در تنگه، نیازمند چادر و تجهیزات مناسب است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/27423-تنگ-شرز/ . «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 29 تیر  1401ش.]</ref>

== مسیر دسترسی ==
مناسب‌ترین مسیر دسترسی به تنگه شیرز، حرکت از شهرستان کوهدشت به‌سوی منطقه اولادقباد است. در دو کیلومتر پایانی مسیر منطقه اولادقباد، یک راه خاکی دیده می‌شود که به پارکینگ و مجتمع شیلات در نزدیکی دهانه تنگه، منتهی می‌شود.<ref>[https://sepanja.com/blog/راهنمای-سفر-به-تنگه-شیرز/#arzsh_tarykhy_w_jghrafyayy_tngh_shyrz . «راهنمای سفر به تنگه شیرز؛ دره‌ای شگفت‌انگیز و زیبا در لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری سپنجا، 29 تیر 1401ش.]</ref> دسترسی به تنگه شیرز از جاده [[کرمانشاه]] به‌سمت جیران بلاغ و هلشی نیز میسر است.<ref>[https://www.chamedanmag.com/news/204387/شیرز-تنگه-و-دره-اعجاب-آوری-در-دل-زاگرس-مناره-سنگی-بر-بام . «شیرز؛ تنگه و دره اعجاب‌آوری در دل زاگرس»، وب‌سایت چمدان، تاریخ بازدید 30 تیر 1401ش.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «تنگه شیرز، دره رؤیایی استان لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری اِلی‌گشت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مهر ۱۳۹۸ش.
* «تنگه شیرز»، وب‌سایت مجله گردشگری سفر مارکت، تاریخ بازدید: ۲۹ تیر ۱۴۰۱ش.
* «تنگه شیرز»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۲۹ تیر ۱۴۰۱ش.
* «تنگه شیرز در کجاست»، وب‌سایت ساتین، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۴۰۰ش.
* «تنگه شیرز؛ ماجراجویی در دل دره‌ای سرسبز با دیواره‌های دیدنی»، وب‌سایت پینورست، تاریخ بازدید: ۲۹ تیر ۱۴۰۱ش.
* «دره شیرز؛ گوشه‌ای از بهشت در طبیعت لرستان»، وب‌سایت فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۱ش.
* «دره شیرز لرستان»، وب‌سایت ره‌بال آسمان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۰ش.
* «دره شیرز لرستان؛ گرند کانیون ایران»، وب‌سایت مجله علی‌بابا، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۰ش.
* «راهنمای سفر به تنگه شیرز؛ دره‌ای شگفت‌انگیز و زیبا در لرستان»، وب‌سایت مجله گردشگری سپنجا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۰ش.
* «سفر به رؤیایی‌ترین دره ایران در دل زاگرس»، وب‌سایت خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۱ش.
* «شیرز؛ تنگه و دره اعجاب‌آوری در دل زاگرس»، وب‌سایت چمدان، تاریخ درج مطلب: ۷ بهمن ۱۳۹۷ش. یاراحمدی، داریوش و شرفی، سیامک، «قابلیت‌های ژئوتوریستی دره شیرز در استان لرستان به‌عنوان ژئوپارک»، فضای گردشگری، شماره ۲۱، زمستان ۱۳۹۵ش.
{{پایان منابع}}