نمایش مبدأ برای سید جمال‌الدین اسدآبادی

<big>'''سید جمال‌الدین،'''</big> مصلح اجتماعی و منادی وحدت میان مسلمانان.

سید جمال‌الدین (اسدآبادی / افغانی)، از شخصیت‌های روشنفکر، فعال سیاسی و از منادیان وحدت میان [[مسلمانان]] بوده است. رویکرد انتقادی سیدجمال به‌ویژه نسبت به حکومت عثمانی، [[قاجار]] و نیز سیاست استعماری [[انگلیس]] در کشورهای مسلمان، از وی چهره‌ای ماندگار ساخت.
==کودکی و نوجوانی==
سیدجمال، در [[شعبان]] 1254ق به دنیا آمد. نَسَب پدر و مادر او به [[امام سجاد]] می‌رسد.<ref>محیط طباطبایی، سید جمال‌الدین اسدآبادی و بیداری مشرق زمین،1370ش، ص33.</ref>در ملیت سیدجمال اختلاف‌نظر وجود دارد؛ برخی پژوهشگران او را افغانستانی و از قریۀ اسعدآباد کُنَر در جلال‌آباد [[افغانستان]] دانسته‌اند<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص5؛ رشتیا، سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان، 1355ش، ص14-17.</ref> و برخی دیگر او را ایرانی و از اسدآباد [[همدان]] می‌دانند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/223408/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C طباطبایی، «جمال‌الدین اسدآبادی»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>سیدجمال تحصیلات ابتدایى را در زادگاه خود آغاز کرد و قرآن و ادبیات عرب را نزد پدر فراگرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/34181/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1217-1275 «زندگینامۀ سید جمال‏الدین حسینی اسدآبادی»، همشهری آنلاین.]</ref>
==جوانی==
سیدجمال، در سال 1264ق به‌همراه پدر به [[قزوین]] رفت و مدت چهار سال در مدرسۀ علمیۀ شهر قزوین، ادبیات عرب، منطق، فقه و اصول فقه را فراگرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/34181/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1217-1275 زندگینامۀ سید جمال‏الدین حسینی اسدآبادی»، همشهری آنلاین.]</ref>سپس در سال 1266ق عازم نجف شد و مدت چهار سال فقه و اصول فقه را از شیخ مرتضی انصاری و اخلاق را از ملا حسینقلی همدانی آموخت.<ref>مطهری، نهضت‌های اسلامی در صدساله اخیر، 1387ش، ص38.</ref>
او، در کنار فراگیری دانش‌های دینی، به مطالعات دانش‌های رایج در آن زمان مانند ریاضی، [[طب]]، تشریح، هیئت و [[نجوم]] نیز پرداخت.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A__a-155.aspx رفیعی، «سیدجمال اسدآبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.]</ref>  سیدجمال به [[زبان‌ عربی|زبان‌های عربی]]، اردو، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]، فرانسوی و روسی آشنا بود.<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص53.</ref>
==سیرة عملی- اخلاقی==
آزاداندیشی، [[استقلال فکری]]، شجاعت، صراحت در بیان افکار و اندیشه، پرهیز از مجادله، تلاش و جدیت از ویژگی‌های سید جمال بوده است.<ref>رشتیا، سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان، 1355ش، ص5.</ref>
==فعالیت‌ها==
===علمی===
تدریس فلسفه و علوم دینی در جامع سلطان احمد ثالث در [[ترکیه]] و همچنین در [[مصر]] و پرورش شاگردان از فعالیت‌های   علمی سیدجمال بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/223408/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C طباطبایی،«جمال‌الدین اسدآبادی»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
===سیاسی===
تأسیس حزب الوطنی در مصر با هدف بهبود و اصلاح امور سیاسی و اقتصادی و نامه‌نگاری با علمای بزرگ [[ایران]] همچون [[میرزای شیرازی]] برای لغو امتیاز تنباکو از جمله فعالیت‌های سیاسی سید جمال‌الدین بوده است.<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص33و46.</ref>
===فرهنگی===
انتشار مجله‌های عروة‌الوثقی در پاریس، معلم شفیق در [[هند]]<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/223408/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C طباطبایی،«جمال‌الدین اسدآبادی»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و دو روزنامۀ «التجارة» و «مصر» در مصر،<ref> [http://pajoohe.ir/%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A__a-155.aspx رفیعی، «سیدجمال اسدآبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.]</ref>تغییر القاب و عناوین صاحب‌منصبان کشوری و لشکری با اسامی افغانی و بنیان‌گذاری مکاتب نظامی و عمومی در [[افغانستان]] بخشی از فعالیت‌های فرهنگی سیدجمال بوده است.<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص19.</ref>
===تبلیغی===
مسافرت‌های تبلیغی به کشورهای مختلف همچون [[هند]]، [[افغانستان]]، مصر، [[ایران]]، روسیه، [[انگلیس]]، پاریس، سخنرانی در مجامع عمومی، تبلیغ معارف دینی و انتقاد از حکومت‌های عثمانی، [[قاجار]] و سیاست استعماری انگلیس،<ref>کدی، «اسدآبادی، سید جمال‌الدین»، دایرة‌المعارف جهان نوین اسلام، 1388ش، ج1، ص310-313.</ref> حضور در میان دانشجویان، اساتید دانشگاه و مردم عادی و پاسخ به سؤالات و شبهات آنها از نمونه فعالیت‌های تبلیغی سید هستند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A__a-155.aspx رفیعی، «سیدجمال اسدآبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.]</ref>
===اجتماعی===
از فعالیت‌های اجتماعی سیدجمال، تأسیس شفاخانه (بیمارستان)، دامپزشکی، ایجاد پستخانه و کاروانسرا در [[کابل]] است.<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص19.</ref>
==مسئولیت‌ها==
عضویت در شورای آموزش‌وپرورش مصر<ref>کدی، «اسدآبادی، سید جمال‌الدین»، دایرة‌المعارف جهان نوین اسلام، 1388ش، ج1، ص312.</ref> و عضویت در انجمن معارف ترکیه بخشی از مسئولیت‌های سید جمال‌الدین بوده است.<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص29.</ref>
==دیدگاه‌ها==
پیشرفت [[مسلمانان]] از طریق اتحاد میان مسلمانان و دوری از [[استعمار]]،<ref>محیط طباطبایی، سید جمال‌الدین اسدآبادی و بیداری مشرق زمین،1370ش،ص41.</ref>جبران خرابي‌ها و عقب‌ماندگی‌های جوامع شرقي و مسلمانان از راه کسب علم و دانش،<ref>[http://mehdirahbari.blogfa.com/post/10/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C رهبری، « سید جمال الدین اسدآبادی و نوگرایی دینی»، وب‌سایت دکتر رهبری.]</ref> حفظ استقلال کشورهای اسلامی، اصلاحات درونی و توجه به توانایی‌های داخلی از جمله دیدگاه‌ها و اندیشه‌های سیدجمال هستند.<ref>کدی، «اسدآبادی، سید جمال‌الدین»، دایرة‌المعارف جهان نوین اسلام، 1388 ش، ج1، ص314.</ref>
==رابطه با دیگر شخصیت‌ها==
توجه و استقبال جوانان در کشورهای مصر، هند و ترکیه، ملاقات با مقامات کشورهای ایران، افغانستان، ترکیه و مصر مانند امیر اعظم خان در کابل، ناصرالدین‌شاه قاجار در ایران،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/223408/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C طباطبایی، «جمال الدین اسدآبادی»، دایرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>ریاض پاشا رئیس دولت مصر و عالی پاشا صدراعظم ترکیه نشان از جایگاه اجتماعی و ارتباط گستردۀ سیدجمال با شخصیت‌های دیگر دارد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A__a-155.aspx رفیعی، «سیدجمال اسد آبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.]</ref>
==شاگردان==
سید جمال‌الدین، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی، از عالمان و شخصیت‌های بزرگ [[جهان اسلام]] هستند مانند شیخ محمد عبده، ابراهیم لقایی، عبدالله ندیم، علی مظهر و ادیب اسحاق.<ref>رشتیا، سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان، 1355ش، ص9.</ref>
==آثار==
از سید جمال‌الدین، آثار زیادی در موضوعات مختلف فلسفی، کلامی، عرفانی و سیاسی به‌جا مانده که بیشتر به [[زبان عربی]] هستند؛ مانند العلم و تأثیر فی الارادة والاختیار، فلسفة التربیة وفلسفة الضاعة، القضا و القدر، الواردات فی سرالتجلیات، مرآة العارفین، رسائل فی الفلسفة والعرفان.<ref> [http://www.sh-arianfar.blogfa.com/post/52 آریانفر، «آشنایی با آثار وتالیفات سید جمال الدین افغانی»، وب‌سایت شخصی دکتر شمس‌الحق آریانفر.]</ref>
==دیدگاه‌ها دربارۀ این شخصیت==
[[آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر [[جمهوری اسلامی ایران]]، سید جمال را مرد اسلام‌خواه، شجاع، مبارز و آغازگر بازگشت به حاکمیت [[اسلام]] و نظام اسلامی می‌داند. او، از نگاه [[امام خمینی]] مرد لایق و به اعتقاد اقبال لاهوری انسان ژرف‌نگری بوده است. محمد عبده، سید جمال را شخصی آگاه به اوضاع ‌و احوال ملت‌ها و کشورها دانسته و به اعتقاد [[مرتضی مطهری]]، سید‌جمال سلسله‌جنبان نهضت‌های صدسال اخیر در جهان بوده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C «سید جمال الدین اسد آبادی»، ویکی‌شیعه].</ref>
==درگذشت==
سید جمال‌الدین در سن 62 سالگی،<ref>جیلانی، سید جمال‌الدین افغانی، 1317ش، ص52.</ref> مصادف با روز سه‌شنبه 19 اسفند 1275ش، در [[ترکیه]] وفات کرد و در قبرستان «شیخ لرمزاری» در شهر بندری استانبول به خاک سپرده شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AF-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%8A__a-155.aspx رفیعی، «سیدجمال اسد آبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.]</ref>در سال 1284ش به درخواست دولت [[افغانستان]]، پیکر سید جمال‌الدین از استانبول به کابل منتقل شد و در دانشگاه کابل دفن شد. در سال 1311ش سازه بلندی از سنگ آبنوس سیاه بر بالای آن نصب شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/307618/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «آرامگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی کجاست»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* «آرامگاه سیدجمال‌الدین اسدآبادی کجاست»، وب‌سایت تابناک، تاریخ انتشار: 19 اسفند 1391ش.
* آریانفر، شمس‌الحق، «آشنایی با آثار و تألیفات سید جمال‌الدین افغانی»، وب‌سایت شخصی دکتر شمس‌الحق آریانفر، تاریخ درج مطلب: 20 اردیبهشت 1389ش.
* جیلانی اعظمی، غلام، سید جمال‌الدین افغانی، کابل، مطبعۀ عمومی، 1317ش.
* رشتیا، سیدقاسم، سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان، کابل، بیهقی، 1355ش.
* رفیعی، سیدعباس، «سیدجمال اسدآبادی»، پژوهه، پژوهشکدۀ باقرالعلوم، تاریخ درج مطلب: 29 تیر 1393ش.
* رهبری، مهدی، «سید جمال‌الدین اسدآبادی و نوگرایی دینی»، وب‌سایت دکتر مهدی رهبری، تاریخ درج مطلب: پاییز 1388ش.
* «زندگینامۀ سید جمال‌الدین حسینی اسدآبادی»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 25 مهر 1386ش
* طباطبایی، جواد، «جمال‌الدین اسدآبادی»، دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: 1 اسفند 1401ش.
* کدی، نیکی ر، «اسدآبادی، سید جمال‌الدین»، دایرة‌المعارف جهان نوین اسلام، تهران، کتاب، 1388ش.
* محیط طباطبایی، محمد، سید جمال‌الدین اسدآبادی و بیداری مشرق زمین، به‌تحقیق هادی خسروشاهی، تهران، 1370ش.
* مطهری، مرتضی، بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صدساله اخیر، تهران، صدرا، چ16، 1387ش.