نمایش مبدأ برای صنایع فرهنگی خلاق

[[پرونده:صنایع-فرهنگی-خلاق.jpg|thumb|رونمایی از «اطلس صنایع خلاق و فرهنگی» در اردیبهشت ۱۴۰۳ در دولت [[سید ابراهیم رئیسی|شهید ابراهیم رئیسی]]|جایگزین=رونمایی از «اطلس صنایع خلاق و فرهنگی»]]<big>'''صنایع فرهنگی خلاق'''</big>؛ صنایعی با بن‌مایه‌های فرهنگی و سه عنصر اصلی خلاقیت، نوآوری و خلق ثروت.<br>
صنایع فرهنگی خلاق، با تولید مخاطبین جدید ارزشی و نیز بهره‌گیری از دانش و تکنولوژی، به‌صورت هدف‌مند در راستای تولید محصولات و خدمات فرهنگی تأثیرگذار بوده و به ارتقای سرمایۀ فرهنگی در جامعه منجر می‌شود. این صنایع، قادر هستند با ترویج فرهنگ و سبک زندگی بومی و نیز ارزش‌های ملی و [[دین|دینی]]، توان و تأثیرگذاری ایران را در سطح بین‌المللی افزایش دهند. همچنین، از صنایع فرهنگی خلاق، به‌عنوان ابزاری قدرت‌مند در راه ترویج فرهنگ اسلامی ایرانی، مقابله با [[تهاجم فرهنگی]]، تثبیت [[هویت ملی]] و [[بازارپردازی فرهنگی]] استفاده می‌شود. 

==تعریف، کارکردها و نقش صنایع خلاق فرهنگی در توسعه==

===تعریف صنایع فرهنگی و خلاق===
امروزه بسیاری از کارشناسان، صنایع فرهنگی را محور پیشرفت اجتماعی می‌دانند و برخی، صنایع فرهنگی را «صنایع محتوایی» نامیده‌اند که در مقابل صنایع فیزیکی قرار داشته و به ابزار و فرآیندهای تبدیل دانش و منابع فرهنگی، به محصولات، کالاها و خدمات، اطلاق می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/881541/fa مهدنژاد و اشتری، «تبیین نقش کلیدی صنایع خلاق و فرهنگی در اقتصاد سدۀ بیست‌ویکم»، 1395ش، ص3.]</ref> صنایع خلاق به گسترۀ وسیعی از فعالیت‌های اقتصادی یا [[اقتصاد خلاق]] اشاره دارند که با تولید و بهره‌برداری از دانش و اطلاعات و نیز از طریق خلاقیت و نوآوری، به تولید محصولات خود می‌پردازند.<ref>Landry, & Bianchini, “the creative city, Demos” 1995, P4.</ref>

===خلاقیت به‌عنوان عامل تبدیل سرمایه فرهنگی به اقتصادی===
صنایعی را خلاق می‌نامند که از خلاقیت، مهارت و استعداد فردی به‌عنوان مزیت و استعداد بالقوه در ایجاد ثروت و شغل از طریق تولید و بهره‌برداری از مالکیت معنوی استفاده کند. خلاقیت در صنایع فرهنگی و [[صنایع دستی]]، فرآیندی است که با تأثیر بر ورودی‌ها یعنی سرمایۀ معنوی و سرمایه‌های فرهنگی افراد، آنها را به سرمایه‌های اقتصادی و اجتماعی تبدیل می‌کند. در این میان، صنایع فرهنگی خلاق می‌توانند تولیدات را برای ذائقۀ مخاطبین آماده و قابل مصرف کنند.<ref>Howkins, “the creative economy: how people make money from ideas”, 2001, p88.</ref>

===کارکردهای بازار و جامعه‌سازی===
صنایع فرهنگی خلاق، با تولید نیازهای جدید، موجب انباشت فرهنگی می‌شوند که ارتقای سرمایۀ فرهنگی در جامعه را به دنبال دارد. همچنین، صنایع فرهنگی خلاق می‌تواند تخصص‌های نوآورانه و مبتکرانه را جذب کرده و طبقات خلاق و متفکری را در جامعه ایجاد کند که ظرفیت‌های سرمایه‌ای را در جامعه افزایش می‌دهند. افزودن واژۀ خلاق به صنایع فرهنگی، به‌معنای بهره‌گیری از صنایعی است که کالاهای فرهنگیِ تولیدی خود را به‌صورت کامل و کارآمد به جذب و مصرف مخاطبین منتخب خود درآورده و علاوه بر بهره‌برداری از ذخایر مصرف‌کنندگان فعلی، در تولید مخاطبین جدید داخلی و خارجی نیز پیشرو بوده و شریان بازار را مدیریت می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/223249/fa سپهرنیا و همکاران، «بررسی جایگاه صنایع فرهنگی خلاق و رابطۀ آن با ارتقا سرمایۀ فرهنگی در ایران»، 1391ش، ص142-143.]</ref>

===نقش کلیدی در برندسازی و ایجاد سرمایه عاطفی===
صنایع فرهنگی خلاق، همچنین، به صنایعی گفته می‌شوند که بتوانند در تولید برند محبوب و ملی موفق باشند. برند ملی و محبوب، برندی است که علاوه بر افزایش میزان تقاضا و مصرف در مخاطبین، باعث تولید [[سرمایه عاطفی]]، ایجاد علاقه‌ و در نهایت باعث رضایت‌ در مصرف‌کننده شود. وجود محبوبیت در برند، به‌واسطۀ بهره‌گیری صنایع خلاق، از فرهنگ و ویژگی‌های فرهنگی و سبک زندگی مخاطبان شکل می‌گیرد. شاهراه‌های ارتباطات فرهنگ بومی در هر منطقه و کشور، پیدا کردن محبوبیت‌های فرهنگی و دانش خرده‌فرهنگ‌ها، نوعی وابستگی عاطفی را در جوار مصرف، همراهی کرده و باعث تداوم مصرف متعصبانه از محصولاتی با برند خاص می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/223249/fa سپهرنیا و همکاران، «بررسی جایگاه صنایع فرهنگی خلاق و رابطۀ آن با ارتقا سرمایۀ فرهنگی در ایران»، 1391ش، ص145-146.]</ref>

===تعریفی جامع از صنایع فرهنگی خلاق===
صنایع فرهنگی خلاق، مجموعه‌ای از فعالیت‌های تولیدی مبتنی بر خلاقیت است که منجر به تولید و عرضۀ محصولات و خدمات فرهنگی و بومی ‌شده و علاوه بر قابلیت انتقال پیام، ترویج فرهنگ و سبک زندگی، به افزایش درآمدزایی از حوزۀ فرهنگ و سبک زندگی نیز منتهی می‌شود.<ref> [https://www.isna.ir/news/1403051408714/%DB%B7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8 «7 چالش صنایع خلاق فرهنگی در ایرن/ این صنعت از نان شب واجب‌تر است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> 

==پیشینه صنایع فرهنگی خلاق==
صنایع فرهنگی خلاق، پیشینه‌ای در حدود ۸۰ سال دارند. در ایران نیز با توجه به داشتن بستر این جریان، ذیل هنر و فرهنگ ایرانی و همچنین ذیل مفهوم [[اقتصاد خلاق]]، با الگوبرداری و تلفیقِ آن با داشته‌های داخلی، تعریفی ایرانی از صنایع فرهنگی خلاق، ارائه شد. مهم‌ترین متولی این اتفاق در ایران «شورای عالی انقلاب فرهنگی» بود که بر روی این مفهوم تحقیق و مطالعه کرده و سپس ستادی در بدنۀ دولت، در معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، به این امر اختصاص داده شد. 

امروزه، بیش از ۵ درصد میانگین تولید ناخالص ملی کشورها در جهان به صنایع فرهنگی خلاق اختصاص یافته که رقمی بالغ بر ۴۵۰۰ میلیارد دلار را شامل می‌شود. علاوه بر آن، بیش از ۱۰۰ میلیون نفر در جهان در این گروه از صنایع مشغول به کار بوده و بیش از ۷۰ صنعت بزرگ جهان درگیر خلق ارزش به‌واسطۀ صنایع فرهنگی خلاق شده‌اند. در [[ایران]] اما این گروه از صنایع، هنوز گام‌های اولیه را برمی‌دارد. بسیاری از کارشناسان، توجه به صنایع فرهنگی خلاق را از [[نان]] شب واجب‌تر دانسته و معتقدند که در حوزۀ انتقال مفاهیم پیرامون [[محور مقاومت]]، این صنعت می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد.<ref> [https://www.isna.ir/news/1403051408714/%DB%B7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8 «7 چالش صنایع خلاق فرهنگی در ایرن/ این صنعت از نان شب واجب‌تر است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>  
==انواع صنایع فرهنگی خلاق در ایران== 
کارشناسان ایرانی، صنایع فرهنگی خلاق در ایران را در گروه‌های [[سینمای ایران|سینما]] و [[موسیقی]]، [[بازی‌های آنلاین چندنفره|بازی‌های ویدئویی]]، [[صنایع دستی]]، پویانمایی، هنرهای تجسمی، [[بازی]] و [[اسباب‌بازی]]، طب و سلامت، [[کتاب]] و [[اقتصاد نشر|نشر]]، آیینی و قرآنی، معماری، نوشت‌افزار، صنایع غذایی، [[تبلیغات رسانه‌ای|تبلیغات]] و رسانه، مد و پوشاک، فناوری دیجیتال، صنایع آموزشی، صنایع ورزشی و [[گردشگری]] دسته‌بندی کرده‌اند.<ref>[https://iranekhalagh.ir/industry «صنایع خلاق»، وب‌سایت ایران خلاق.]</ref>

===صنعت سینما===
[[پرونده:صنایع فرهنگی خلاق۲.jpg|thumb|پوستر فیلم عقاب‌ها|جایگزین=پوستر فیلم عقاب‌ها]]
امروزه، صنعت فیلم و سریال، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنایع فرهنگی خلاق در سراسر جهان شناخته می‌شود. [[اقتصاد سینما]] با تأثیر بر گسترۀ فرهنگی و اجتماعی، یکی از بزرگ‌ترین بازارهای [[مصرف]] بخش [[تفریح]] و سرگرمی را در اختیار داشته و ابزاری نوین برای توسعۀ فرهنگی کشورها به‌شمار می‌رود. هرچند، گیشۀ سینما در ایران، در سال‌های پس از [[انقلاب اسلامی]]، پیشرفت‌هایی داشته اما هنوز نتوانسته ظرفیت واقعی خود را نشان داده و از نظر اقتصادی و فرهنگی، به موفقیت چندانی دست‌یابد.  

در تاریخ [[سینمای ایران]]، فیلم «عقاب‌ها» با ژانر جنگی دفاع مقدس، پرفروش‌ترین فیلم از نظر تعداد بلیت‌های فروخته شده بوده و بنیاد سینمایی فارابی نیز بزرگ‌ترین تولیدکنندۀ فیلم‌های ایرانی بوده است. در سطح جهانی نیز روند تولید فیلم‌های سینمایی در کشور هند، در مقایسه با دیگر کشورهای جهان، متفاوت بوده و رشدی درخور توجه را در سال‌های اخیر داشته است.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/294367/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1 «وضعیت صنایع فرهنگی و خلاق در ایران (بررسی صنعت سینما، کتاب، بازی‌های ویدئویی و نوشت‌افزار)»، 1403ش، ص12-15.]</ref>

===صنعت کتاب===
صنعت کتاب از صنایع قدیمی و بنیادین صنایع فرهنگی خلاق به‌شمار می‌رود که علاوه بر منافع مالی، تأثیر مستقیم بر رشد نگرش و افزایش بلوغ فکری افراد جامعه دارد. در سال‌های اخیر، ورود فناوری و مفاهیم نوین به [[اقتصاد نشر]]، آن را با تغییراتی چشم‌گیر مواجه کرده است. در ایران، صنعت کتاب در سال‌های اخیر، با افزایش عناوین کتاب و کاهش شمارگان مواجه بوده و در تمامی موضوعات به‌جز [[کودک]] و [[نوجوانی|نوجوان]] و کتب کمک درسی، میزان کتاب‌های چاپ اول بیشتر از تجدیدچاپ بوده است. همچنین، آمارها نشان می‌دهند که بیش از ۲۵ درصد از کتاب‌فروشی‌های ایران در [[تهران]] و [[اصفهان]] قرار داشته و بسیاری از استان‌های کشور، از تعداد کافی مراکز فروش [[کتاب]]، محروم هستند.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/294367/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1 «وضعیت صنایع فرهنگی و خلاق در ایران (بررسی صنعت سینما، کتاب، بازی‌های ویدئویی و نوشت‌افزار)»، 1403ش، ص29-32.]</ref>

===صنعت بازی‌های ویدئویی===
[[پرونده:صنایع فرهنگی خلاق۱.jpg|thumb|پوستر بازی PUBG MOBILE|جایگزین=پوستر بازی PUBG MOBILE]]
بازی‌های ویدئویی از مهم‌ترین صنایع در بافت کلی صنایع خلاق است که تأثیرات فرهنگی و اقتصادی بسیاری بر جوامع گوناگون دارد. بازار بازی‌های ویدئویی، همواره در حال تغییر بوده و پیشرفت‌های فناوری، فرصت‌های جدیدی را برای توسعه‌دهندگان بازی‌ها در راستای تجربیات فراگیر و جذاب‌تر از طریق فناوری‌های نوظهور ایجاد کرده است. این صنعت، امروزه، بیش از ۳ میلیارد کاربر در سطح جهان دارد. همچنین، طی سال‌های گذشته، دانلود و استفاده از بازی‌های موبایلی میان [[کودک|کودکان]] و بزرگسالان، رشد چشمگیری داشته که به‌نوبۀ خود، به افزایش درآمد بازی‌های موبایلی منجر شده است؛ برای مثال می‌توان به بازی محبوب PUBG MOBILE اشاره کرد که در هشت‌ماهۀ اول سال ۲۰۲۳م، درآمدی در حدود ۶۳۶٫۷۰ میلیارد دلار به‌دست آورده است.  

در ایران نیز ۹۹ شرکت در زمینۀ ساخت و طراحی بازی‌های رایانه‌ای فعالیت دارند اما هنوز نتوانسته‌اند سهم چندانی در بازار جهان داشته باشند. مخاطبان ایرانی، بیشتر طرفدار [[بازی‌های آنلاین چندنفره|بازی‌های  آنلاین]] و رایانه‌ای خارجی هستند که بیشتر آنها با ارزش‌ها و فرهنگ ایرانی‌اسلامی سازگار نیستند.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/294367/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1 «وضعیت صنایع فرهنگی و خلاق در ایران (بررسی صنعت سینما، کتاب، بازی‌های ویدئویی و نوشت‌افزار)»، 1403ش، ص33-45.]</ref>

===صنعت نوشت‌افزار===
[[پرونده:صنایع-فرهنگی-خلاق۲.jpg|thumb|نوشت‌افزار ایرانی، از مهم‌ترین عناصر صنایع فرهنگی خلاق|جایگزین=نوشت‌افزار ایرانی کلاه قرمزی و پسرخاله]]
صنعت نوشت‌افزار، علاوه بر برخورداری از ماهیت خلاقانه و توان بالقوه و بالفعل اقتصادی، محصول برون‌داد فکری انسان بوده و مضامین و معناهای فرهنگی را روشن می‌کند. محتوا یا شخصیت برآمده از محصول نوشت‌افزار، بیش‌تر از آن‌که مولد ارزش اقتصادی و خلق ثروت باشد، بستر انتقال بار و معانی فرهنگی بوده و فرهنگ‌ساز است.  
  
صنعت نوشت‌افزار در ایران، از جمله صنایع باقدمت زیاد بوده و از دیرباز با افزایش تنوع، ارتقای کیفیت و ایجاد محمل فرهنگی برآمده از نمادهای شناخته‌شدۀ ایرانی، ستون این صنعت را پابرجا نگه داشته است. این صنعت در ایران، با وجود پیشرفت‌های درخور توجه، با مسائلی بنیادین روبه‌رو بوده که ارکان آن را تحت‌الشعاع قرار داده است. سه برند برتر و پرمصرف ایرانی در صنعت نوشت‌افزار به‌ترتیب «کیان»، «پنتر» و «آریا» نام دارند.  

با وجود ظرفیت بالقوه و بالفعل برای تولید محتوای بومی و کارکتر ایرانی، بسیاری از تولیدکنندگان، همچنان کارکترهای خارجی را در مرکزیت تولید خود قرار می‌دهند. این در حالی است که بخشی از رشد شخصیتی و هویت‌سازی مخاطبان اصلی نوشت‌افزار که [[کودک|کودکان]] و [[نوجوانی|نوجوانان]] هستند، در گرو محتواهای تولیدی بومی شکل گرفته و این موضوع، نقش محوری در فرهنگ‌سازی داشته و عنصری حیاتی به‌شمار می‌رود.<ref>[https://ircud.ir/fa/content/294367/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1 «وضعیت صنایع فرهنگی و خلاق در ایران (بررسی صنعت سینما، کتاب، بازی‌های ویدئویی و نوشت‌افزار)»، 1403ش، ص46-58.]</ref>

==اهداف و منافع صنایع فرهنگی خلاق==
[[پرونده:صنایع-فرهنگی-خلاق۱.jpg|thumb|نخستین جشنواره ملی «صنایع خلاق فرهنگی [[امام علی بن موسی|عالم آل‌محمد]]» به همت دانشگاه بین‌المللی امام رضا در تیر ۱۴۰۲ش|جایگزین=جشنواره ملی «صنایع خلاق فرهنگی عالم آل‌محمد»]]
#صنایع فرهنگی خلاق می‌توانند با تولید کالاهای فرهنگی، به وضعیت مصرف و نیازهای فرهنگی در جامعه نیز سروسامان دهند. در صورتی‌که با نگاهی پیشرو و مبتنی بر ارزش‌های بومی در ایران، صنایع فرهنگی بتوانند نیازهای جدید ارزشی را برای جامعه تعریف کرده و با تولید ذائقه و سلیقه، عقلانیت [[مصرف]] را نیز توجیه کنند، می‌توانند با انباشت فرهنگی در جامعه به ارتقای سرمایۀ فرهنگی در جامعه دست‌ یابند.<ref>بوردیو، تمایز، نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی، 1390ش، ص173.</ref>
#در مدیریت استراتژیک جهانی، بازسازی شهرها و تحقق [[شهر خلاق|شهرهای خلاق]]، از طریق خلاقیت‌های فرهنگی و صنایع فرهنگی خلاق انجام می‌شوند که به ارتقای سرمایۀ فرهنگی در ابعاد اجتماعی و ملی منجر خواهند شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/223249/fa سپهرنیا و همکاران، «بررسی جایگاه صنایع فرهنگی خلاق و رابطۀ آن با ارتقا سرمایۀ فرهنگی در ایران»، 1391ش، ص144.]</ref>
#صنایع فرهنگی خلاق، علاوه بر ایجاد ثروت (همچون سایر صنایع در جهان)، به شمول اجتماعی، آموزش و پرورش بهتر، [[اعتماد به نفس]] و افتخار متعلق به جامعۀ تاریخی نیز کمک می‌کنند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/882053/fa چاوش‌باشی و همکاران، «رتبه‌بندی مؤلفه‌های صنایع خلاق فرهنگی در اقتصاد فرهنگ ایران»،  1395ش، ص7.]</ref>
#برخی کارشناسان معتقدند که صنایع فرهنگی خلاق، زیست آدمی را از نظر کیفی متحول کرده و به آن غنا می‌بخشد. آنها همچنین باور دارند که این گروه از صنایع، در نهایت به ایجاد حس همبستگی اجتماعی میان شهروندان در جامعه منتهی می‌شود.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/6056918/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%8 «صنایع فرهنگی خلاق زیست انسان را متحول می‌کند»، خبرگزاری مهر.]</ref>
#بسیاری معتقدند که پایه و اساس صنایع فرهنگی خلاق در جهان، پیام و محتوا است که در [[اقتصاد توجه]] بسیار اهمیت دارد. پیام اصلی این صنایع، مفاهیم و ارزش‌هایی است که در آن کشورها، به‌عنوان مبنا در نظر گرفته شده‌اند. اگر فرهنگ و تولید محتوای ارزشمند را مبنا قرار دهیم، صنایع فرهنگی ابزار انتقال این مفاهیم بوده و به اقتصاد، فرهنگ و جامعه کمک شایانی خواهد شد. در این صورت، علاوه بر ایجاد برند فرهنگی، برند اقتصادی نیز تولید می‌شود که در سطح جهانی، از ارزش بسیار بالایی برخوردار هستند.<ref> [https://www.isna.ir/news/1403051408714/%DB%B7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8 «7 چالش صنایع خلاق فرهنگی در ایرن/ این صنعت از نان شب واجب‌تر است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==درآمدهای صنایع فرهنگی خلاق==
جریان درآمدها در صنایع فرهنگی خلاق براساس درآمدهای مشهود و نامشهود تقسیم‌بندی شده است: 
===درآمدهای نامشهود=== 
#مالکیت معنوی: درآمدهای حاصل از حق امتیاز، اجاره‌های پروانه (جواز)، مدیریت جمعی و مدیریت حقوقی دیجیتالی.
#خدمات: اجراهای زنده، خدمات طراحی، مهندسی ضبط و خدمات حقوقی.
===درآمدهای مشهود=== 
#کالا: [[کتاب]]، سی‌دی،<ref>CD</ref>  دی‌وی‌دی،<ref>DVD.</ref>  [[نقاشی]]، لباس و جواهرات.<ref>[https://www.sid.ir/paper/882053/fa چاوش‌باشی و همکاران، «رتبه‌بندی مؤلفه‌های صنایع خلاق فرهنگی در اقتصاد فرهنگ ایران»،  1395ش، ص6.]</ref>
==عوامل مؤثر بر صنایع فرهنگی خلاق==
#سرمایۀ فرهنگی: مدیریت دانش سرمایه‌های فرهنگی، غنی‌سازی سرمایۀ فرهنگی، ارتقا و مستندسازی سرمایه‌های فرهنگی موجود.
#سرمایۀ انسانی: ایجاد و توسعۀ رشته‌های دانشگاهی مرتبط، [[تربیت]] نیروی انسانی متخصص در حوزۀ صنایع فرهنگی خلاق، گسترش فرهنگ خلاقیت و نوآوری.
#سرمایه‌های نهادی و ساختاری: توسعۀ خوشه‌های صنایع خلاق، رفع موانع قانونی و ایجاد تسهیلات در راستای توسعۀ صنایع خلاق.
#حمایت‌های دولتی: اختصاص درصد مناسبی از بودجۀ حمایت از صنایع به صنایع خلاق، حمایت از طراحی و راه‌اندازی سازمانی به‌منظور حمایت‌های مالی و غیرمالی از شرکت‌های فعال در حوزۀ صنایع خلاق با هدف حضور در بازارهای بین‌المللی.
#زیرساخت‌های مورد نیاز صنایع فرهنگی خلاق: توسعه و ترویج فناوری فرهنگی، ایجاد و توسعۀ رشته‌های دانشگاهی مرتبط، راه‌اندازی مراکز رشد صنایع خلاق، راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در حوزۀ صنایع خلاق.
#مهارت‌های کارآفرینانه: آموزش مهارت‌های کارآفرینی برای شرکت‌های فعال در این حوزه، راه‌اندازی کارگاه‌های تخصصی کارآفرینی در حوزۀ صنایع خلاق با همکاری دانشگاه‌ها و شرکت‌های فعال در این حوزه.<ref> [https://www.journal-imos.ir/article%20133356.html قائدامینی هارونی و دیگران، «طراحی مدل عوامل مؤثر بر صنایع فرهنگی خلاق در ایران»، 1401ش، ص307.]</ref>
 
==چالش‌های صنایع فرهنگی خلاق== 
#عدم وجود بودجۀ کافی: یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مسئولین در کشور [[ایران]]، موضوع تأمین مالی و تسهیلات برای رشد این زیست‌بوم است. از سوی دیگر، هنوز سرمایه‌گذار بخش خصوصی، به‌دلیل نوپا بودن این صنایع، ریسک سودآوری این کار و شکل نگرفتن بازار برای این صنایع در ایران، به اندازۀ کافی ترغیب نشده تا بخواهد سرمایه‌ای را به این بخش تزریق کند.
#وجود خلأهای قانونی در ایران: برای حمایت از شرکت‌های صنایع فرهنگی و خلاق و نیز شتاب‌دهنده‌های آنها، هیچ قانون مشخصی وجود ندارد که کارشناسان، آن را از جمله کوتاهی‌های مجلس شورای اسلامی در این زمینه می‌دانند.
#ضعف در موضوع مالکیت معنوی: صنایع خلاق، مبتنی بر ایده، نوآوری و محتوا بوده و در صورتی‌که فردی ایده‌پردازی کند اما قانون از آن ایده حمایت نکند، با اقتصادی بیماری مواجه خواهیم شد که در آن، از هر ایده‌ای کپی‌برداری شده و مالکیت افراد در نظر گرفته نمی‌شود.
#عدم وجود بستر و شبکۀ لازم برای عرضه، فروش و صادرات صنایع فرهنگی خلاق: در ایران، هنوز درگاه‌های مناسب و کافی برای عرضۀ محصولات وجود ندارد.
#عدم استفاده از فناوری‌های نوین در صنایع فرهنگی: امروزه، شاهد رشد فناوری‌ها در سراسر جهان هستیم که متأسفانه در ایران، بسیاری از زیرساخت‌های مرتبط با آن وجود نداشته یا سواد استفاده از آن فناوری‌ها وجود ندارد. این در حالی است که در کشورهای دیگر، از این فرصت‌ها به‌راحتی استفاده می‌کنند تا فرهنگ خود را صادر کرده و هویت و آداب‌ورسوم خود را در سطح جهانی عرضه کنند و گاه از آنها برای [[تهاجم فرهنگی]] استفاده می‌کنند.
#ضعف آمار و داده‌های کلان: گاهی در بخش صنایع فرهنگی خلاق، هیچ آماری وجود ندارد یا آمارهای ارائه شده تنها مبتنی بر موضوعات کلان اقتصاد و فرهنگی هستند. علاوه بر آن، کارشناسان، هیچ آماری از بازار مصرف داخلی، قاچاق محصولات صنایع فرهنگی به ایران و فروش صنایع فرهنگی ندارند.
#عدم وجود رسانۀ همراه و دلسوز: هرچند، در سال‌های اخیر، مذاکراتی با صداوسیما صورت گرفته تا بستری برای تبلیغ این گروه از صنایع باشند اما صداوسیما، تبلیغات را تنها عملیاتی بازرگانی دانسته و در راستای ترویج فرهنگ ایرانی، همکاری لازم را به عمل نیاورده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403051408714/%DB%B7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8 «7 چالش صنایع خلاق فرهنگی در ایران/ این صنعت از نان شب واجب‌تر است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
==تجاری‌سازی صنایع فرهنگی خلاق==
[[پرونده:صنایع فرهنگی خلاق.jpg|thumb|پوستر نشست صاحبان و فعالان صنایع خلاق و نوآور در مهرماه ۱۴۰۱ش |جایگزین=نشست صاحبان و فعالان صنایع خلاق و نوآور]]امروزه، کارشناسان حوزۀ فرهنگ بر این باورند در صورتی‌که جامعه‌ای به فکر حفظ، تولید، ترویج و گسترش ارزش‌های متعالی خود باشد، باید با تأکید بر سنت‌ها و ارزش‌های بومی خود، از به‌روزترین ابزارها و امکانات استفاده کند. در این میان، تجاری‌سازی، از مؤثرترین روش‌ها و ابزارهایی است که می‌تواند زمینه‌ساز تحقق اهداف فرهنگی در جامعه بوده و اهداف اقتصادی آن از جمله اشتغال‌زایی، کارآفرینی، درآمد و صادرات را نیز برآورده سازد. 

توجه به مقولۀ تجاری‌سازی صنایع فرهنگی، به‌خصوص صنایع فرهنگی خلاق در ایران که دارای هنرهای ایرانی- اسلامی متعدد و متنوعی است، می‌تواند دو هدف عمدۀ دستیابی به اهداف فرهنگی و اقتصاد فرهنگ و [[اقتصاد هنر]]  را محقق کند. 

همچنین، تجاری‌سازی صنایع فرهنگی خلاق، از جمله مؤلفه‌های [[اقتصاد مقاومتی]] به‌شمار رفته و به‌معنای تکیه بر علم دانشمندان، مهارت صنعتگران و ذوق هنرمندان است. علاوه بر آن، گسترش این مقوله می‌تواند به‌دلیل توسعۀ زنجیرۀ محصولات فرهنگی شخصیت‌محور، بر ذائقه، الگو، ایده‌آل‌ها و رفتارهای فرهنگی [[کودک|کودکان]] و نوجوانان ایرانی نیز تأثیر گذاشته و در نهایت، تأثیری عمیق بر [[هویت ملی]] آنها در مقایسه با شخصیت‌های هویت‌آفرین غربی، داشته باشد. به‌همین دلیل است که قرن جدید را آغازگر پیشی گرفتن توسعۀ فرهنگی بر توسعۀ اقتصادی و سیاسی دانسته و معتقدند که هر ملتی که فرهنگ برتر و صنایع فرهنگی خلاق باکیفیت‌تری داشته باشد، در میدان کارزار آینده در جهان پیروز خواهد شد.<ref>«نگاهی به پارک‌های موضوعی در جهان»، گزارش رصد فرهنگی (62)، رصد بین‌الملل (10)، مرکز رصد فرهنگی کشور، 1402ش، ص117-119.</ref>   
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع== 
{{آغاز منابع}}
*بوردیو، پی‌یر، تمایز، نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران، ثالث، ۱۳۹۰ش.
*چاوش‌باشی، فرزانه و همکاران، «رتبه‌بندی مؤلفه‌های صنایع خلاق فرهنگی در اقتصاد فرهنگ ایران»، همایش ملی اقتصاد خلاق، دورۀ ۱، ۱۳۹۵ش.
*سپهرنیا، رزیتا و همکاران، «بررسی جایگاه صنایع فرهنگی خلاق و رابطۀ آن با ارتقا سرمایۀ فرهنگی در ایران»، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دورۀ ۲، شمارۀ ۱، ۱۳۹۱ش.
*«صنایع خلاق»، وب‌سایت ایران خلاق، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۴۰۳ش.
*«صنایع فرهنگی خلاق زیست انسان را متحول می‌کند»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری: ۱۶ فروردین ۱۴۰۳ش.
*قائدامینی هارونی، عباس و دیگران، «طراحی مدل عوامل مؤثر بر صنایع فرهنگی خلاق در ایران»، مدیریت نوآوری و راهبردهای عملیاتی، دورۀ ۳، شمارۀ ۳، ۱۴۰۱ش.
*مهدنژاد، حافظ و اشتری، حسن، «تبیین نقش کلیدی صنایع خلاق و فرهنگی در اقتصاد سدۀ بیست‌ویکم»، همایش ملی اقتصاد خلاق، دورۀ ۱، ۱۳۹۵ش.
*«نگاهی به پارک‌های موضوعی در جهان»، گزارش رصد فرهنگی (۶۲)، رصد بین‌الملل (۱۰)، مرکز رصد فرهنگی کشور، ۱۴۰۲ش.
*«وضعیت صنایع فرهنگی و خلاق در ایران (بررسی صنعت سینما، کتاب، بازی‌های ویدئویی و نوشت‌افزار)»، مرکز رصد فرهنگی کشور، ۱۴۰۳ش.
*«۷ چالش صنایع خلاق فرهنگی در ایران/ این صنعت از نان شب واجب‌تر است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ بارگذاری: ۱۴ مرداد ۱۴۰۳ش.
*Landry, Ch & Bianchini, F, “the creative city, Demos” London, 1995.
*Howkins, J, “the creative economy: how people make money from ideas”, Penguin, 2001.
{{پایان منابع}}