نمایش مبدأ برای طاهره قرة‌العین

[[پرونده:Photo 5917949667117747072 x.jpg|جایگزین=قره العین|بندانگشتی|طرحی که به (چهره قره العین )معروف شده است]]
<big>'''طاهره قرّةالعین؛'''</big> زنی از خاندان علم و اجتهاد و از سران فرقه بابیه.

طاهره ملقب به قُرَّة‌العین، دختر محمدصالح برغانی از سران و مبلغان فرقه بابیه است. او با اعلام نسخ شریعت اسلام، در اجتماع مردان بدون حجاب ظاهر شد. این اقدام او واکنش‌های گسترده‌ای را در جامعه اسلامی آن زمان برانگیخت.
==زیست‌نامه==
*تولد؛ بیشتر منابع سال تولد وی را 1230 یا 1231ق در قزوین می‌دانند. <ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، کواکب‌الدریه فی مآثرالبهائیه (در تاریخ بهائیت)، ۱۳۴۲ق، ص108-109.]</ref>
*اسامی؛ نام اصلی او را امّ‌سلمه و در بعضی از منابع زرین‌تاج گفته‌اند.<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، کواکب‌الدریه فی مآثرالبهائیه (در تاریخ بهائیت)، ۱۳۴۲ق، ص108.] </ref>  پدرش او را به اسم مادرش فاطمه نام‌گذاری کرد؛ ولی به احترام مادر او را به این نام صدا نکرد و به‌خاطر کثرت محبت، با سه نام (امّ‌سلمه، زرین‌تاج و فاطمه) مورد خطاب قرار می‌داد.<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani%20tarikh%20zuhur%20haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج3، ص310-311 و 330-331.]</ref>
*القاب؛ او دارای القاب متعددی چون زکیه،<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص310-311 و 330-331.]</ref>  صدیقه، عالمه، عامله، طاهره،<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص172.]</ref>  بدرالدجی، شمس‌الضحی و قرةالعین بوده است. گفته شده<ref>[https://farhangoadabeirani.blogsky.com/1394/10/11/post-513/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B مدرس تبریزی، ریحانةالادب، 1374ش، ج4-3، ص440.]</ref>  که لقب قرةالعین را یا سید رشتی به‌خاطر اشراف و تسلط بر مباحث علوم دینی به او داده <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص168.]</ref> یا پدرش به‌خاطر بسیار عزیز بودن، او را به‌این لقب خوانده است.<ref> [https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص311.]</ref>
*ویژگی‌های فردی و اجتماعی؛ طاهره در خانوادۀ اهل علم و اجتهاد پرورش یافت. پدرش محمدصالح برغانی <ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/979 برغانی‌ها؛ از علمای مشهور و مذهبی قزوین بودند که اول به آل طالقانی و بعد از شهادت ملا محمدتقی به آل شهیدی مشهور شدند. میرسلیم، دانشنامة جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص979.]</ref>ز علمای بزرگ و همسرش ملامحمد امام‌جمعه قزوین بود.<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، کواکب‌الدریه فی مآثرالبهائیه (در تاریخ بهائیت)، ۱۳۴۲ق، ص109-108.]</ref> در کسب مقدمات اسلامی چون فقه، اصول، تفسیر، کلام و ادبیات فارسی و عربی به درجات عالی رسیده بود. از نظر اجتماعی به‌خاطر تحصیلات عالی، معلومات دینی، هوش، قدرت بیان، طبع شعر، جذابیت و زیبایی ظاهری در موقعیت ویژه‌ای قرار داشت.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، .ص8 و 24-25.</ref>  در مباحث دینی و علمی پاسخگوی مسائل فقهی زنان عصر خویش بود.<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص167.]</ref>
==گرایش به فرقه شیخیه و بابیه==
[[پرونده:Photo 5917949667117747078 x.jpg|جایگزین=سید علی محمد شیرازی|بندانگشتی|سید علی محمد شیرازی مشهور به باب]]
فرقه شیخیه <ref>[https://lib.eshia.ir/10370/1/266 فرقه‌ای ساختگی که در برخی اصول با شیعه اختلاف‌نظر دارند. مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ۱۳68ش، ص266-270.]</ref> به‌رهبری شیخ احمد احسایی در قرن ۱۲ق با طرح بدعت‌ها و نظرات اختلافی در مذهب تشیع توجه‌برانگیز شد.<ref>[https://gerdab.ir/fa/news/8081/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>  احسایی در قزوین به تدریس و ترویج عقایدش پرداخت که باعث نگرانی علما و اعتراض آنان شد. محمدتقی برغانی پس از مناظره‌هایی با او، ایرادات بسیاری به عقایدش وارد کرده و او را به کفر و ارتداد محکوم کرد. <ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D9%85%D9%84%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C «ملا محمدتقی برغانی»، وب‌سایت دانشنامة اسلامی.]</ref> طاهره میان اختلافات شدید بین متشرعه و شیخیه، با فرقه شیخیه آشنا و به اصول و عقائدشان علاقه‌مند شد و به بهانه دیدار سیدکاظم رشتی<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225260/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF دومین رهبر شیخیه پس از احمد احسائی است. ابراهیمی، «شیخ احمد احسائی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> کانون خانواده را رها کرد و با وجود سه فرزند به منزل پدر برگشت و عازم سفر کربلا شد. هنگامی که به آنجا رسید سید رشتی وفات یافته بود. در چنین وضعیتی در منزل سید به رفع و حل اشکالات اعتقادی شاگردانش پرداخت. <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنه باب، 1362ش، ص168-169.]</ref> از میان شاگردان مکتب شیخیه، علی‌محمد شیرازی که سابقه شاگردی سیدکاظم رشتی و فعالیت در تجارت‏خانه‏ یهود را داشت با ادعای بابیت، فرقۀ بابیه را به‌وجود آورد.<ref> [https://gerdab.ir/fa/news/8081/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>  طاهره از طریق ملاحسین بشرویه <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% ملاحسین بشرویه را بابُ‌الباب و اَول ‌مَن‌ آمَن بِه باب می‌دانند. «بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب.]</ref>از شاگردان سید رشتی با علی‌محمد شیرازی آشنا شد و به فرقة بابیه پیوست و در شمار حروف حیّ<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% هیجده نفری که براساس حساب حروف ابجد، اولین مؤمنان به سید علی‌محمد شیرازی بودند. اعتضادالسلطنه، فتنه باب، 1362ش، ص112.]</ref>  قرار گرفت.<ref>[https://foulabook.com/ar/book/%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%88%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-pdf الوردی، هکذا قتلوا قرةالعین، 1997م، ص10.]</ref>  قرةالعین هیچ‌وقت موفق به دیدار علی‌محمد نشد؛ ولی یکی از رهبران و مبلغان سرسخت او شد <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنه باب، 1362ش، ص169.]</ref> و توانست با استفاده از قدرت بیان، نفوذ خود را در عراق گسترش دهد و بسیاری از افراد را جذب کند تا آنجا که پیروانش حاضر شدند پشت سرش نماز بگذارند. <ref>[https://foulabook.com/ar/book/%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%88%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-pdf الوردی، هکذا قتلوا قرةالعین، 1997م، ص13.]</ref> او به‌دلیل آگاهی‌های دینی، زیبایی و بی‌پروایی در تبلیغ مسلک بابیه از جایگاه والایی برخوردار بود، تا جایی که این حس برتری‌جویی او باعث شد ادعای بابیت و سرانجام اعلام خدایی کند.<ref>عبدیائی، «نقش و جایگاه قرةالعین در فرقة بابیه»، 1388ش، ص161-162. </ref>

==محور عمده مخالفت‌ها در عراق== 
طاهره با انجام اقداماتی همچون تدریس و تبلیغ باب در عراق، مناظره با علما، حرمت‌شکنی ماه محرم، ادعای بازگشت فاطمی و نوشتن ردیه علیه مخالفان باب، علاوه بر ترک پرده‌نشینی و برقراری ارتباط با مردان، مورد اعتراض بابیان قرار گرفت. آنها با نوشتن نامه‌ای به باب از او شکایت کردند. باب کارهای قرةالعین را تأیید و او را طاهره خواند. این اقدامات منجر به اخراج و بازگشت وی به ایران شد. هنگام عبور از شهرهای کرند و کرمانشاه و همدان همچنان مبلغ باب بود که با مخالفت علما مواجه می‌شد و سرانجام رهسپار شهر قزوین شد.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص35-45.</ref>

==مُظهر فاطمی==
بعد از انتشار رساله فروغ باب که در آن نظر آل‌الله را یکی از مُطهِّرات اعلام کرده بود، طاهره نیز خود را مُظهِر حضرت فاطمه خواند و اعلام کرد؛ هر چیزی را که بخرید و بیاورید من در آن نگاه کنم آن چیز طاهر می‌شود. بسیاری از بابیان، طاهره را ظهور مجدد یا رجعت حضرت فاطمه می‌دانند.<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنه باب، 1362ش، ص1170-171.]</ref>

==نقش‌آفرینی در قتل برغانی==
در زمان محمدتقی برغانی مکاتب فکری و جریانات انحرافی زیادی در حال گسترش بودند که مذهب تشیّع را تهدید می‌کرد. <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6441/7043/85423/%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8 توکلی، «مختصری از آثار و زندگانی ملا محمدتقی برغانی شهید ثالث»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> طاهره پس از بازگشت به قزوین به تبلیغ و گسترش نفوذ خود میان پیروان فرقه بابیه ادامه داد. خانواده‌اش سعی کردند او را از مسیر رفته بازگردانند و با همسرش آشتی دهند. او پیشنهاد آشتی را رد کرد و همسرش را به‌خاطر لعن شیعیان کامل (شیخ احسائی، سید رشتی و سید باب) کافر و خود را طاهره خواند <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref> و خود را بر خلاف شریعت اسلام مطلقه کرد.<ref> [https://farhangoadabeirani.blogsky.com/1394/10/11/post-513/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B مدرس تبریزی، ریحانةالأدب، 1374ش، ج4-3، ص440.]</ref> برغانی، عمو و پدرشوهرش، که نمی‌توانست این برخوردهای توهین‌آمیز عروسش را تحمل کند ضمن اعلام انحراف و ارتداد فرقه‌های شیخیه و بابیه، تکفیرشان ‌کرد. این برخورد تاریخی برغانی <ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/979 میرسلیم، دانشنامة جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص979.]</ref> باعث کینه طاهره شده و به قصد ترور وی <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref> برخی از یاران و مریدان را آماده کرد. <ref>[https://www.h-net.org/~bahai/areprint/kashf/kag.htm گلپایگانی، کشف‌الغطاء، بی‌تا، ص107.]</ref> بعد از ترور، چند نفر از عاملین دستگیر و برای مجازات به تهران فرستاده شدند؛ اما طاهره به‌عنوان آمر اصلی،<ref>[https://farhangoadabeirani.blogsky.com/1394/10/11/post-513/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B مدرس تبریزی، ریحانةالادب، 1374ش، ج4-3، ص440.]</ref>  با نقشه میرزا حسینعلی نوری به خراسان فرار کرد. مورخین بابی و بهائی تلاش کرده‌اند تا طاهره را در قتل تبرئه و آن را به فردی غیر بابی نسبت دهند و در مقابل بیشتر مورخین با اتفاق‌نظر عامل و محرک اصلی قتل را طاهره می‌دانند.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص61-57.</ref>

==شکستن مرزها در دشت بَدَشت==
هرچند منابع تاریخی درباره حوادث دشت بدشت <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% روستایی در نزدیکی شاهرود و محل تلاقی مازندران، خراسان و تهران. اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص178.]</ref> به‌خاطر اتفاقاتی که نمی‌توانستند آنها را بازگو کنند سکوت کرده‌اند و راویان نیز مطالب را به‌صورت پراکنده نوشته‌اند؛ <ref>[https://bahaismiran.com/?p=7623 آیتی، کشف‌الحیل، 1389ش، ج2، ص72.]</ref> اما این اجتماع از نقاط عطف تاریخ بابیت است. تا قبل از آن، بابیت یکی از شاخه‌های شیخیه و بابیان نیز از نظر مسلمانان، کافر نبودند. پس از این تاریخ، کم‌کم نزاع‌ها و درگیری‌های داخلی میان بابیان و مسلمانان در گرفت.<ref>[https://bahairesearch.org/%d8%ad%d8%a7%d8%af%d8%ab%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a8%d8%af%d8%b4%d8%aa-%d9%88-%d9%86%d8%b3%d8%ae-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d9%88%d8%b3%d8%b7-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%db%8c%d8%a7%d9%86/ «حادثه بدشت و نسخ اسلام توسط بابیان»، وب‌سایت بهائی‌پژوهی.]</ref>  یکی از اهداف اصلی اجتماع عظیم در بدشت، اعلام نسخ شریعت اسلام بود. <ref>شوقی ربانی، قرن بدیع، 1992م، ص93. </ref> پس از بحث و گفت‌وگوهای فراوان، قرار شد این خبر توسط یک زن یعنی طاهره اعلام شود. در این‌صورت اگر مردم می‌پذیرفتند هدف حاصل می‌شد. اگر نمی‌پذیرفتند طبق احکام اسلام، زنی که مرتد شده و شریعت را منسوخ می‌داند را نمی‌کشند؛ <ref>[https://shialibrary.blog.ir/tag/%EF%BB%AD%EF%BA%B3%EF%BA%8E%EF%BA%8B%EF%BB%9E%20%EF%BA%8D%EF%BB%9F%EF%BA%B8%EF%BB%B4%EF%BB%8C%EF%BA%94%20PDF حرعاملی، وسائل‌الشیعه، 1372ش، ج28، ص330.]</ref> بلکه او را نصیحت می‌کنند تا به اسلام برگردد و توبه کند. <ref>[https://bahaismiran.com/?p=7623 آیتی، کشف‌الحیل، 1389ش، ج2، ص74.]</ref> برای آزمایش عکس‌العمل مردم و برای عملیاتی کردن نقشه، قرةالعین بدون حجاب، با آرایش و زینت به اجتماع بابیان وارد شد و اعلام کرد که امروز روز عید و جشن همگانی است و تمام احکام و دستورات سابق برداشته شده، همگی با هم مصافحه کنید. او با همراهی برخی از افراد برجسته هر روز حکمی از احکام اسلام را لغو و آن را اعلام عمومی می‌کرد. <ref> [https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص264-262.]</ref> با دیدن صحنه‌های بدشت، برخی راه خود را از بابیه جدا کرده و از آنجا فرار کردند؛ <ref>شوقی ربّانی، قرن بدیع، 1992م، ص۹۵.</ref> زیرا معتقد بودند این تغییرات کفر است و احکام اسلام هیچ‌وقت نسخ نمی‌شود. بعضی هم آن را امتحان الهی برای تشخیص کافر از مؤمن دانستند و عده‌ای نیز اطاعت طاهره را واجب و گفتارش را لازم‌الاجرا دانستند، <ref>[https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص۲۶4.]</ref> تا جایی که جانمازها را جمع کرده و مهرها را شکستند. این اقدام میان اکثریت افرادی که آنجا حضور داشتند، مؤثر واقع شد و هدف اولیّه این اجتماع به دست آمد. <ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص111.]</ref> این اعلام لغو حدود و قیود اسلام نه‌تنها باعث اعتراض بدشتیان شد؛ بلکه به مذاق برخی از بابیان که در صحنه بدشت غائب بودند نیز خوش نیامد، تا جائی که بشرویه اعلام کرد اگر آنجا بودم اجتماع‌کنندگان را با شمشیر می‌زدم.<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص109-110.]</ref>

==کشف حجاب و توجیه آن==
در فرقه بابیه به تساوی حقوق زن و مرد، آزادی زنان در اجتماع، ارتباط با مردان نامحرم، تجویز زنان شوهردارِ عقیم به باروری از غیر شوهر، بی‌حجابی، پوشیدن لبا‌س‌های حریر و آرایش کردن تصریح شده است. <ref>[https://sahebnews.ir/465314/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8.htm افراسیابی، تاریخ جامع بهائیت، 1382ش، ص105-106.]</ref> کشف حجاب قرةالعین ریشه در سفرش به عراق داشت. هرچند اول از پشت پرده و حجاب تدریس می‌کرد، کم‌کم در مجالس درس دوستان و شاگردان، آن را کنار گذاشت.<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، الكواكب‌الدریة فی مآثر البهائیة، ۱۳۴۲ق، ص61 و 110-111.]</ref>  در واقعه دشت بدشت، در حضور همگان کشف حجاب کرد که برخی آن را قطعی و مسلّم دانسته‌اند. <ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص112.</ref> استدلال برخی از هواداران در توجیه و دفاع از طاهره این بود که صورت و کف دو دست زن، عورت حساب نمی‌شود؛ پس پوشاندن آن واجب نیست و به‌عنوان شاهد به نپوشاندن دست و صورت زنان در مراسم حج اشاره می‌کردند<ref>[https://sites.dlib.nyu.edu/viewer/books/princeton_aco004743/display?lang=ar آیتی، الكواكب الدریة فی مآثر البهائیة، ۱۳۴۲ق، ص110-111.]</ref> یا دشت بدشت را به محشر و قیامت و طاهره را به حضرت زهرا قیاس می‌کردند که در اینجا بدون حجاب و آراسته جلوه‌گری کرده است.<ref>[https://s6.picofile.com/file/8191454976/%D9%85%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D9%87_%D9%88_%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%A8_%D9%88_%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A13.pdf.html مصطفوی، محاکمه و بررسی در عقاید و احکام و آداب و تاریخ باب و بهاء، 1386ش، ج3، ص141-142.]</ref>

==علت زندان و حکم اعدام==
بر اساس گفته‌های برخی مورخان، از زمانی که طاهره قره‌العین به باب ایمان آورد تا زمان کشته شدنش، برخی رفتارهای غیر دینی و خلاف عرف به او نسبت داده شده است؛ که عبارتند از:

*بدحجابی و [[بی‌بندوباری]] و ارتباط‌های مشکوک در عراق؛<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص325.]</ref>
*بدگویی و فحاشی؛<ref>[https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص238.]</ref>
*کشف حجاب در بدشت؛<ref>شوقی ربانی، قرن بدیع، 1992م، ص۹۴.</ref>
*ارتباط با مردان بیگانه؛<ref> [https://varqaa.org/content/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 نبیل زرندی، مطالع‌الأنوار، 134ب، ص237.]</ref>
*توصیه مردان به فحشا و اشتراک‌گذاری همسران و همخوابگی با محمدعلی بارفروش؛<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص182-186.]</ref>
*واجب‌القتل دانستن همه علما.<ref>[https://archive.org/details/20240622_20240622_1221/page/57/mode/2up چهاردهی، باب کیست و سخن او چیست؟، 1363ش، ص85.]</ref>
[[پرونده:Photo 5917949667117747079 x.jpg|جایگزین=خانه ای که طاره در ان زندانی بود|بندانگشتی|طاهره سال های پایانی عمرش را در این خانه در تهران زندانی بود]]
قرةالعین بعد از اخراج از دشت بدشت به همراه برخی از سران و طرفداران باب راهی مازندران شد. مدت اقامت در مازندران و تاریخ دقیق دستگیری او در مازندران خیلی روشن نیست. زمانی که قصد داشت تا به بابیان قلعه طبرسی بپیوندد، او را دستگیر و به تهران فرستادند.<ref>[https://bahai-library.com/mazandarani_tarikh_zuhur_haqq فاضل مازندرانی، ظهورالحق، 1320ش، ج۳، ص327.]</ref>  او به‌مدت سه سال در حبس خانگی بود تا آنکه بابیان برای انتقام از اعدام باب، ناصرالدین شاه را ترور کردند. این ترور نافرجام منجر به دستگیری و قتل سران باب از جمله قرةالعین شد. شاه که قصد کشتن طاهره را نداشت برای اصلاح عقیده دو مجتهد به اسم حاج ملاعلی کنی و حاج ملامحمد اندرمانی را پیش او فرستاد؛ اما او همچنان بر عقیده‌اش پافشاری می‌کرد. <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص186-189.]</ref> پس از هفت جلسه گفت‌وگو به حکم قرآن به کفر، ارتداد و قتل او فتوا دادند. سرانجام به دستور شاه در باغ ایلخانی خفه و به چاه انداخته شد. <ref>[https://foulabook.com/ar/book/%D9%87%D9%83%D8%B0%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%88%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%86-pdf الوردی، هکذا قتلوا قرةالعین، 1997م، ص65-66.]</ref>

==منشأ رفتارهای هنجارشکنانه== 
ریشه برخی از رفتارهای هنجارشکنانه قرةالعین؛ به موفق نشدن در وصلت با خاندان شاهی و ازدواج تحمیلی و اجباری در نوجوانی بر می‌گردد که در دستیابی به آمال و آرزوهایش او را به‌شدت ناکام و سرخورده کرده و در مسیر تباهی و هلاکت انداخت.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص8.</ref>

==تطهیر در برخی مکتوبات و اظهارات== 
بین مورخان دربارۀ چگونگی و نحوۀ ایمان آوردن او به باب اختلاف‌نظر است؛ اما توجه و دقت در رساله قرةالعین (۱۲۶۱ق) و آثاری که به تجلیل و تکریم او پرداخته و یا توقیعاتی برایش صادر شده دلالت بر ایمان او به باب دارند.<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص30.</ref>  

برخی سعی دارند که وی را از تهمت قتل برغانی مبرا بدانند <ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref> و عده‌ای هم به‌دور از انتظار می‌دانند زنی از میان این خاندان بخواهد چنین کاری انجام بدهد؛ <ref>[https://www.baha9.ir/?p=7516 بابائی، «تطهیر قرةالعین در روزنامة ایران»، 2022م، وب‌سایت بهائیت‌شناسی.]</ref> ولی مدارک متقنی در تاریخ وجود دارد که ثابت می‌کند که این قتل به دستور و اطلاع او بوده است.<ref>[https://choqorok.com/@policypaper/xsyr-%D9%81%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88% اعتضادالسلطنه، فتنة باب، 1362ش، ص174.]</ref>  

برخی منابع رسمی با ارائه روایت‌هایی تحریف‌شده، مطالبی خلاف واقع درباره طاهره منتشر کرده‌اند. <ref>[https://www.baha9.ir/?p=7516 بابائی، «تطهیر قرةالعین در روزنامة ایران»، 2022م، وب‌سایت بهائیت‌شناسی.]</ref> با این حال، اسناد مرتبط با تاریخ فرقه بهاییت، به جنبه‌هایی از زندگی او، از جمله اتهامات مربوط به بی‌قیدی اخلاقی و بی‌حجابی، اشاره کرده‌اند. همچنین، او به عنوان نخستین زنی در ایران شناخته می‌شود که کشف حجاب را علنی کرد.<ref>شوقی ربّانی، قرن بدیع، 1992م، ص94.</ref> 

==تأثیر عملکرد قره‌العین بر فرهنگ و جامعه زنان==

*ممنوعیت تحصیل دختران در خاندان برغانی؛<ref>نورمحمدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، 1395ش، ص8.</ref>
*
*نخستین مروج بی‌حجابی در جامعه اسلامی؛
*
*ترویج حضور آزادانه در اجتماع مردان؛
*
*ترویج جدال و بحث با علما بر خلاف عرف زمانه؛
*
*زمینه‌ساز بی‌دینی و اباحی‌گری؛
*
*فرهنگ‌زدایی؛
*
*از بین بردن رسوم گذشته. <ref>[https://snn.ir/fa/news/320578/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF «اولین زنی که در ایران بی‌حجاب شد، چه کسی بود؟»، خبرگزاری مشرق.] </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*آیتی، عبدالحسین، کشف‌الحیل، تهران، راه نیکان، چاپ سوم، 1389ش.
*آیتی، عبدالحسین، کواکب‌الدریه فی مآثرالبهائیه (در تاریخ بهائیت)، قاهره، سعادت، ۱۳۴۲ق.
*ابراهیمی، زین‌العابدین، «شیخ احمد احسائی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 6 خرداد 1399ش.
*اعتضادالسلطنه، علیقلی میرزا، فتنة باب، تألیف عبدالحسین نوائی، تهران، مسعود سعد، 1362ش.
*افراسیابی، بهرام، تاریخ جامع بهائیت، تهران، مهرفام، 1382ش.
*«اولین زنی که در ایران بی‌حجاب شد، چه کسی بود؟»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 10 خرداد 1393ش.
*بابائی، «تطهیر قرةالعین در روزنامة ایران»، وب‌سایت بهائیت‌شناسی، تاریخ درج مطلب: 12 مارس 2022م.
*«بابی‌گری گام دوم در شکل‌گیری بهائیت»، وب‌سایت گرداب، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1390ش.
*توکلی، محمدجلال، «مختصری از آثار و زندگانی ملا محمدتقی برغانی شهید ثالث»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش.
*چهاردهی، نورالدین، باب کیست و سخن او چیست؟، تهران، فتحی، 1363ش.
*«حادثة بدشت و نسخ اسلام توسط بابیان»، وب‌سایت بهائی‌پژوهی، تاریخ درج مطلب: 1 اردیبهشت 1390ش.
*حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، قم، مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاءالتراث، 1372ش.
*شوقی ربّانی، امر‌الله، قرن بدیع، مترجم: نصرت‌الله موّدت، تهران، معارف بهائی بلسان فارسی، 1992م.
*عبدیائی، نرجس، «نقش و جایگاه قرةالعین در فرقة بابیه»، فصلنامة علمی- تخصصی انتظار موعود، سال 9، شمارة 31، زمستان 1388ش.
*فاضل مازندرانی، اسدالله، ظهورالحق، طهران، 1320ش.
*گلپایگانی، میرزا ابوالفضل، کشف‌الغطاء، بی‌جا، بی‌تا.
*مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانةالأدب، تهران، خیّام، چاپ چهارم، 1374ش.
*مصطفوی، حسن، محاکمه و بررسی در عقاید و احکام و آداب و تاریخ باب و بهاء، تهران، 1386ش.
*«ملا محمدتقی برغانی»، وب‌سایت دانشنامة اسلامی، تاریخ بازدید: 1 آبان1403ش.
*میرسلیم، سیدمصطفی، دانشنامة جهان اسلام، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، 1375ش.
*نبیل زرندی، محمد، مطالع‌الأنوار: تلخیص تاریخ نبیل زرندی، ترجمه و تلخیص عبدالحمید اشراق خاوری، ایران، مرآت، 134بدیع.
*نورمحمدی، مهدی، قرةالعین: زندگی، عقیده و مرگ، تهران، علمی، چاپ سوم، 1395ش.
*الوردی، علی، هکذا قتلوا قرةالعین، لبنان، الجمل، چاپ دوم، 1997م.
{{پایان منابع}}