نمایش مبدأ برای طلاق در افغانستان

<big>'''طلاق در افغانستان'''</big>؛ وضعیت و پی‌آمدهای طلاق در خانوادۀ افغانستانی.

[[طلاق]] یا انحلال [[ازدواج]] در [[افغانستان]]، به‌عنوان مبغوض‌ترین حلال در این کشور، از آداب و رسوم سنتی و تشریفات اداری ویژه پیروی می‌کند که از وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و نظام حقوقی خاص افغانستان متأثر بوده و پیامدهای منفی برای زنان مطلقه و فرزندان طلاق دارد.
==مفهوم‌شناسی== 
[[طلاق]] به مفهوم حقوقی خاص، به‌معنای انحلال رابطۀ زوجیت با الفاظ صریح است. صلاحیت اجرای طلاق در بیشتر موارد با مردان است.<ref>قانون مدنی افغانستان، مصوب 1355ش، مادۀ 131.</ref>  طلاق در مفهوم حقوقی عام، به‌معنای انحلال عقد ازدواج استعمال شده است که از طریق نهادهای حقوقی و یا با فسخ، انفساخ، طلاق و فوت یکی از زوجین، انجام می‌شود. طلاق به‌عنوان یک صلاحیت برای مردان<ref>قانون احوال شخصیۀ اهل تشیع، مصوب 1388ش، مادۀ 126.</ref>  و تفریق به‌عنوان یک حق برای زنان، در نظام حقوقی [[افغانستان]] در نظر گرفته شده است.<ref>[https://dad-man.ir/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «قوانین تفریق و طلاق در افغانستان به چه صورت است؟»، مؤسسۀ حقوقی سروش نافع دادمان.]</ref>  
==کارکرد طلاق== 
[[طلاق]] هرچند به مثابۀ تزلزل اجتماعي و بي‌ثباتی در [[خانواده]] و سبب افزایش آسیب‌های اجتماعی تعبیر شده است، ولی درعین‌حال، کارکردهای مهمی نیز دارد:
===1. کاهش درد و رنج‌های زندگی===
ازدواج‌های اجباری، ازدواج با معتادان مواد مخدر، [[ازدواج]] در سنین پایین و یا بدل، ازدواج همراه با فقر اقتصادی، تأمین نشدن نفقۀ زن و دخالت اعضای [[خانواده]]، همراه با درد و رنجی است که تنها با انحلال ازدواج، قابل درمان است.<ref>[https://dad-man.ir/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «قوانین تفریق و طلاق در افغانستان به چه صورت است؟»، مؤسسۀ حقوقی سروش نافع دادمان.]</ref>    
===2. پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و روانی===
انحلال‌ ازدواج توسط نهاد خُلع و تفریق، تمهید مؤثری برای زنان [[افغانستان]] در یک جامعۀ مردسالار است. این نهاد به‌زنان افغانستانی حق می‌دهد تا زندگی خود را نجات داده و از افتادن در ورطۀ خودکُشی، شوهرکُشی و فرار از خانه، برهند.<ref>[https://dad-man.ir/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «قوانین تفریق و طلاق در افغانستان به چه صورت است؟»، مؤسسۀ حقوقی سروش نافع دادمان.]</ref>   
==دلایل طلاق==
زنان افغانستانی به‌دلیل ناآگاهی از حقوق خود و سلطۀ فرهنگ مردسالارانه، نتوانسته‌اند از حق طلاق استفاده کنند. اما با تغییر شرایط عمومی کشور، بالارفتن سواد زنان و آگاهی از حقوق خود، درخواست طلاق و تفریق از سوی زنان، بنا به‌ وضعیت‎های ایجاد شده در خانواده‌ها، ثبت شده است.

چند همسری، ندادن نفقه، عقیم بودن شوهر، اعتیاد مردان به مواد مخدر، غیبت شوهران،<ref>[https://khabarnama.net/blog/1395/11/11/divorce-start-of-deficalties-for-afghan-women/ امیری، «آسیب‌های اجتماعی فزاینده؛ طلاق آغاز دشواری‌های زنان در افغانستان»، وب‌سایت خبرنامه.]</ref>  خشونت‌های خانگی، نارضایتی ‎جنسی، درخواست‌های نامشروع سکس از زن، فقر، بی‌سوادی، [[ازدواج]] بدون رضایت، مداخلۀ بستگان، خیانت،<ref> [https://sputnik.af/20190529/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-3416546.html «90درصد طلاق‌ها در افغانستان به خواست زنان انجام می‌شود»، وب‌سایت اسپوتنیک افغانستان.]</ref>ازدواج در سنین پایین، اعتماد نداشتن به یکدیگر و نکاح بدل،<ref>[https://dad-man.ir/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ «قوانین تفریق و طلاق در افغانستان به چه صورت است؟»، موسسه حقوقی سروش نافع دادمان.]</ref>  از دلایل اصلی درخواست تفریق از سوی زنان اعلام شده است.

بر اساس، آمارهای محکمۀ استیناف [[کابل]] بیشترین درخواست طلاق از سوی مردان، به‌دلایلی مانند نداشتن فرزند پسر، قضایای ناموسی، باکره نبودن دختر، ارتباط تلفنی و عقیم بودن زنان، ارائه شده است. نداشتن فرزند پسر، عمده‌ترین علت [[طلاق]] در میان مردان افغانستانی است که با ازدواج مجدد آنها به طلاق همسر اول منتهی می‌شود.<ref>[https://khabarnama.net/blog/1395/11/11/divorce-start-of-deficalties-for-afghan-women/ امیری، «آسیب‌های اجتماعی فزاینده؛ طلاق آغاز دشواری‌های زنان در افغانستان»، وب‌سایت خبرنامه.]</ref>  
==تابوی طلاق==
اکثر ازدواج‌ها در جامعۀ سنتی [[افغانستان]] دور از تمایلات و عواطف افراد و بیشتر بر اساس سنت‌ها و معیارهایی مانند تحکیم پیوندهای اجتماعی و تأمین منافع اقتصادی خانواده‌ها صورت می‌گیرد. گسستن پیوند زناشویی در چنین جامعه‌ای «تابو» شناخته شده و در مخالفت جدی با اعتقادات و سنت‌های ریشه‌دار اجتماعی قرار دارد.<ref>[https://ariapress.org/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C%D8%8C-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7/ اکرمی، «طلاق‌عاطفی، علل و پی‌آمدها»، وب‌سایت آریا پرس.]</ref>  بر بنیاد همین سنت‌ها است‌ که ضرب‌المثل: «با لباس‌سفید عروسی برو و با کفن سفید بیرون شو»، باورهای خانوادۀ افغانستانی را شکل داده و اکثریت قاطع زنان افغانستانی، زندگی مشترک را با ناملایمات فراوان، سپری می‌کنند و به جدایی نمی‌رسند.<ref>«90 [https://sputnik.af/20190529/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-3416546.html درصد طلاق‌ها در افغانستان به خواست زنان انجام می‌شود»، وب‌سایت اسپوتنیک افغانستان.]</ref>
==طلاق عاطفی== 
[[ازدواج]] در [[افغانستان]] بیشتر بر پایۀ سنت‌های اجتماعی و غیبت رغبت‌ها و کشش‌های عاطفی و روانی زن و مرد، صورت می‌گیرد و آسیب‌های جدی را متوجه چنین پیوندی می‌کند. سردی روابط زناشویی از یک سو و قباحت انحلال حقوقی آن از سوی دیگر، به طلاق عاطفی انجامیده و احساس بیگانگی را ایجاد می‌کند. به‌همین دلیل، بسیاری از درخواست‌های [[طلاق]] در افغانستان از سوی زنان آن [[جامعه]] ارائه شده است.<ref>«90 [https://sputnik.af/20190529/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-3416546.html درصد طلاق‌ها در افغانستان به خواست زنان انجام می‌شود»، وب‌سایت اسپوتنیک افغانستان.]</ref>
==جشن طلاق==
برخی از زنان افغانستانی به مبارزۀ جدی در جهت شکستن تابوی طلاق پرداخته و جشن طلاق برگزار کرده‌اند. از منظر آنها، زنان مدت‌ها است با این‌گونه مسایل دست‌وپنجه نرم کرده و بار این غصه‌ها را به‌دوش کشیده‌اند. مردان به‌آسانی طلاق می‌دهند، اما زنان به سکوت و سرپوش گذاشتن بر اشتباهات و خشونت‌های مرد، محکوم شده‌اند و رنج می‌کشند.<ref>[https://nimrokhmedia.com/2019/01/21/divorce-celebration-believe-in-the-beginning-of-the-green-season/ احمدی، «جشن‌طلاق؛ ایمان بیاوریم به آغاز فصل سبز»، وب‌سایت نیمرخ.]</ref> 
==ابطال طلاق‌ از سوی طالبان==
در امارت اسلامی طالبان، صدها پروندۀ طلاق در معرض ابطال قرار گرفته است. با لغو قوانین قبلی، بخش وسیعی از حقوق زنان در ‎انحلال [[ازدواج]]، از بین رفته است. قاضیان و وکلای مدافع افغانستان تخمین‌ زده‌اند هزاران زن افغانستانی که بدون رضایت شوهران‌ خود در حکومت پیشین طلاق گرفته‌اند، اکنون با خطر زندانی شدن و انتقام‌جویی روبه‌رو هستند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3949347-%D8%AE%D8%B7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «خطر در کمین زنان افغان/ طالبان هزاران پروندۀ طلاق را باطل کردند!»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref>  حقوق‌دانان کشور باور دارند اگر حکم تفریق از طرف محکمۀ با‌صلاحیت آن زمان صادر شده باشد، لازم‌‌الاجرا است و رژیم طالبان نمی‌تواند تمام احکام صادره گذشته را ملغا کند.<ref>[https://8am.media/restriction-and-discrimination-divorced-women-face-threats-and-imprisonment/ کاوه، «محدودیت‌ و تبعیض؛ زنان مطلّقه با تهدید و زندانی‌شدن روبه‌رو هستند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>  
==پی‌آمدهای طلاق==
طلاق به‌عنوان «مبغوض‌ترین حلال» پی‌آمدهایی برای زنان و برای فرزندان [[طلاق]]، داشته است. سرافکندگی اجتماعی زن مطلّقه و نگاه بدبینانۀ [[جامعه]] به این زنان، نبود سرپناه مناسب، [[ازدواج]] اجباری مجدد، جدایی از فرزندان، موقعیت فرو افتادۀ زن مطلّقه و کشانده شدن آنان به فحشا و هرز‌گی، نداشتن توانایی مالی جهت گذراندن امور زندگی از آسیب‌های طلاق است.<ref>[https://khabarnama.net/blog/1395/11/11/divorce-start-of-deficalties-for-afghan-women/ امیری، «آسیب‌های اجتماعی فزاینده؛ طلاق آغاز دشواری‌های زنان در افغانستان»، وب‌سایت خبرنامه.] </ref> 

عصبانیت، انزوا و کناره‌گیری از [[جامعه]]، اُفت ‌تحصیلی، [[اضطراب]] ناشی از جدایی ‌والدین، رفتارهای هشداردهنده مانند وابستگی بیش ‌از حد، شب‌ادراری، مکیدن انگشت و پرخاشگری، تغییر الگوی تغذیه و خواب کودکان، [[افسردگی]]، رفتارهای پرخطر و مشکلات در روابط شخصی و عاطفی، بخش از آسیب‌های طلاق است که ممکن است دامنگیر فرزندان طلاق شود.<ref>[https://www.chetor.com/257825-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/ صرامی، «تأثیر طلاق بر فرزندان؛ 10 پی‌آمد منفی + 10 توصیۀ سودمند»، وب‌سایت چطور.]</ref> 
طلاق عاطفی نیز به‌دلیل تناقض‌های موجود در گفته‌ها، اعمال و احساسات والدین، می‌تواند بیشترین اثرات منفی را روی فرزندان گذاشته و به‌کاهش انسجام جامعه و افزایش انواع آسیب‌های اجتماعی منجر شود.<ref>[https://ariapress.org/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C%D8%8C-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7/ اکرمی، «طلاق عاطفی، علل و پی‌آمدها»، وب‌سایت آریا پرس.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* احمدی، حسین، «جشن‌طلاق؛ ایمان بیاوریم به آغاز فصل سبز»، وب سایت‌نیمرخ، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1399ش.
* اکرمی، نیلوفر، «طلاق‌عاطفی، علل و پی‌آمدها»، وب‌سایت آریا پرس، تاریخ درج مطلب: 19 جنوری 2022م.
* امیری، سکینه، «آسیب‌های اجتماعی فزاینده؛ طلاق آغاز دشواری‌های زنان در افغانستان»، وب‌سایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب:11 بهمن 1395ش.
* «خطر در کمین زنان افغان/ طالبان هزاران پروندۀ طلاق را باطل کردند!»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 13 اسفند 1401ش.
* صرامی، آمنه، «تأثیر طلاق بر فرزندان؛ 10 پی‌آمد منفی + 10 توصیۀ سودمند»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: خرداد 1401ش.
* قانون مدنی افغانستان، شماره مسلسل 353، مصوب 1355ش.
* قانون احوال شخصیۀ اهل تشیع، شمارۀ مسلسل 988، مصوب 1388ش.
* «قوانین تفریق و طلاق در افغانستان به چه صورت است؟»، مؤسسۀ حقوقی سروش نافع دادمان، تاریخ بازدید: 17 فرورودین 1402ش.
* کاوه، امین، «محدودیت‌ و تبعیض؛ زنان مطلّقه با تهدید و زندانی‌شدن روبه‌رو هستند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1401ش.
* «90 درصد طلاق‌ها در افغانستان به خواست زنان انجام می‌شود»، وب‌سایت اسپوتنیک افغانستان، تاریخ درج مطلب: 28 می 2019م.