نمایش مبدأ برای پروین دولت‌آبادی

[[پرونده:پروین دولت آبادی auto x2 (1).jpg|281x281px|thumb|left|پروین دولت‌آبادی]]{{درشت|'''پروین دولت‌آبادی؛'''}} شاعر و فعال در عرصهٔ کودک.

پروین دولت‌آبادی معروف به «مادر شعر کودکان» است. او در آغاز جوانی، زندگی خود را به [[کودک|کودکان]] پرورشگاه اختصاص داده و محبت و عاطفهٔ خود را نثار آنان کرد؛ دغدغه‌مندی او نسبت به کودکان، او را به سرایش شعر و لالایی برای آنها سوق داد و با اشعار خود توانست دنیای شعر کودکان را دگرگون سازد.

==تولد و خانواده پروین دولت آبادی==
پروین دولت‌آبادی ۲۱ بهمن ۱۳۰۳ش در خانواده‌ای با فرهنگِ غنی و آشنا به شعر، در [[اصفهان]] به دنیا آمد.<ref>[https://ketabak.org/content/پروین-دولت-آبادی «پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت کتابک.]</ref> مادر او فخرگیتی مدیر [[مدرسه]] و پدرش حسام‌الدین، رئیس ادارهٔ اوقاف اصفهان بود؛<ref>[https://magerta.ir/culture/biography/research-about-parveen-dolatabadi/ «تحقیق دربارۀ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت ماگرتا.]</ref> پدر و مادر پروین در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مشارکت داشتند.<ref>عابدی، «به یاد پروین دولت‌آبادی (شاعر انسان‌دوست)»، 1388ش، ص15.</ref> او دو خواهر به نام‌های مهین‌بانو و شیوا و سه برادر به نام‌های مهدی، هوشنگ و بیژن داشت.<ref>[https://onlysc.ir/post/زندگی-نامه-پروین-دولت-آبادی.p284801 «زندگی‌نامۀ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت] onlysc.</ref>

==ازدواج پروین دولت آبادی==
پروین در سال ۱۳۲۷ش با اسماعیل صارمی، ادیب و حافظ‌شناس،<ref>مصفا، «به یاد اسماعیل صارمی»، 1387ش، ص555.</ref> [[ازدواج]] کرد<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/11126 «دولت‌آبادی پروین»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> اما؛ این ازدواج پایدار نماند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83748554/درباره-پروین-دولت-آبادی «دربارۀ پروین دولت‌آبادی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
[[پرونده:Images (5).jpg|جایگزین=پروین دولت آبادی|بندانگشتی|پروین دولت آبادی به همراه دختران پرورشگاه]]

==زندگی‌نامه پروین دولت آبادی==
پروین در دورهٔ دبستان به همراه [[خانواده]] به تهران [[مهاجرت]] کرد و پس از دوران مدرسه، قصد داشت در رشتهٔ [[نقاشی]] و مجسمه‌سازی دانشکدهٔ هنرهای زیبا درس بخواند؛ اما دیدن پرورشگاهی که پدرش مسئول آن بود، زندگی وی را تغییر داد. او به کودکان علاقه‌مند شد و سرپرستی پرورشگاه را بر عهده گرفت.<ref>[https://magerta.ir/culture/biography/research-about-parveen-dolatabadi/ «تحقیق دربارۀ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت ماگرتا.]</ref>

در دههٔ ۱۳۲۰ش با آنکه پدر پروین شهردار [[تهران]] بود و پروین در رفاه کامل به سر می‌برد، خانهٔ پدری را رها کرد و در پرورشگاه، کودکانِ بیمار را تیمار و برای آنها مادری می‌کرد.<ref>میرحاج، «نقطهٔ وصل تا نقطهٔ فصل»، روزنامهٔ شرق، 1395ش، ص12.</ref>

او حین ارتباط با کودکان به این نکته رسید که استفاده از شعر و لالایی در تعامل با آنان می‌تواند تأثیر عمیقی داشته باشد؛ اما در صورتی که ارتباط مادر- فرزندی به‌شکل طبیعی آن برقرار نشود، کودکان با مشکل حرف‌زدن مواجه شده یا قدرت سخن‌گویی را از دست می‌دهند. او برای حل این مسئله به سرودن، خواندن شعر و لالایی و در [[آغوش مادر|آغوش]] گرفتن کودکان پرداخت.<ref>«شاعری در آغوش کودکان»، روزنامهٔ ایران، 1398ش، ص24.</ref> پروین می‌دانست که برای هر نوع تحولی باید از کودکی شروع کرد و سعی داشت کودکان را متفکر و [[مسئولیت‌پذیری|مسئولیت‌پذیر]] تربیت کند و در این زمینه موفق عمل کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83748554/درباره-پروین-دولت-آبادی «دربارۀ پروین دولت‌آبادی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

پس از آن برای ارتباط بیشتر با کودکان، به‌عنوان معلم و مدیر وارد آموزش و پرورش شد.<ref>انصاری، «لالایی خوان کودکان دیروز»، روزنامهٔ ایران، 1395ش، ص24.</ref> سپس با هدف انتشار کتاب برای کودکان، در نشریهٔ «پیک» به فعالیت پرداخت.<ref>حقیقت (دولت‌آبادی)، «مادر زمین (در سوگ پروین دولت‌آبادی)»، 1387ش، ص549.</ref> درخشان‌ترین دوران زندگی دولت‌آبادی را مربوط به این دوره دانسته‌اند. از آن دوران و شعرهایی که در این نشریه منتشر می‌کرد، بیش از پانصد شعر باقی مانده است.<ref>انصاری، «لالایی‌خوان کودکان دیروز»، روزنامهٔ ایران، 1395ش، ص24.</ref>

==ویژگی‌های اخلاقی و سبک زندگی پروین دولت آبادی==
[[پرونده:Parvin-dolatabadi.jpg|جایگزین=پروین دولت آبادی|بندانگشتی|380x380پیکسل|پروین دولت آبادی ، بانویی آرام، باوقار و عاری از هرگونه خودنمایی]]
دوستان پروین، او را دارای ویژگی‌های ذیل دانسته‌اند:
*استعداد ادبی کم‌نظیر؛
*تواضع مثال‌زدنی؛<ref>میرحاج، «نقطهٔ وصل تا نقطهٔ فصل»، روزنامهٔ شرق، 1395ش، ص12.</ref>
*آرام، باوقار و عاری از هرگونه خودنمایی؛
*تمایل به ساده‌پوشی؛
*توجه به نوع و نحوهٔ ارتباط‌های خود با دیگران و عدم حضور در هر محفلی؛<ref>[https://www.irna.ir/news/83748554/درباره-پروین-دولت-آبادی «دربارۀ پروین دولت‌آبادی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
*پرورش و آموزش انسان‌های علاقه‌مند به رشد و تعالی؛
*راهنمایی و کمک در نگارش پایان‌نامه‌های بسیار؛
*دارای روحیهٔ سخاوتمندی و در دسترس قرار دادن کتابخانهٔ خود در اختیار عموم مردم.<ref>حقیقت (دولت‌آبادی)، «مادر زمین (در سوگ پروین دولت‌آبادی)»، 1387ش، ص549.</ref>

==سبک شعری==
پروین دولت‌آبادی، ابتدا در سرودن انواع [[شعر فارسی]] به مهارت دست یافت<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/11126 «دولت‌آبادی پروین»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> و اشعاری آهنگین و دلنشین در قالب‌های مثنوی، غزل و شعر نو سرود سپس سُرایش شعر [[کودک]] را که نیازمند روحیهٔ کودکانه و خالص است، آغاز کرد. او با عهده‌دار شدن مسئولیت سرپرستی کودکان، توانست در میان این قشر نفوذ کرده و اثرگذار باشد. پروین در اشعار خود، خیال و تصاویر شعری ساده را به‌جای نصیحت مستقیم کودکان برگزید.<ref>استادزاده، «بررسی محتوایی اشعار کودکانهٔ پروین دولت‌آبادی بر قایق ابرها و گل بادام»، 1391ش، ص3.</ref> 

درون‌مایهٔ اشعار کودکانهٔ پروین، توجه به جایگاه [[خانه]] و [[خانواده]] و نقش عاطفی مادر، معلم و مدرسه است و با استفاده از عواطف انسانی و امید، دنیای زیباتری برای کودکان به تصویر کشید.<ref>[https://elmnet.ir/article/20522608-8002/بررسی-محتوا-و-درونمایه-اشعار-پروین-دولت-آبادی?elm_num=1 سلطانی و توکلی، «بررسی محتوا و درون‌مایۀ اشعار پروین دولت‌آبادی»، 1394ش، علم‌نت.]</ref> پروین در سایر اشعار خود، با جلوه دادن به طبیعت و عناصر اربعه، قدرت خلاقیت و تخیل خود را به‌کار گرفت.<ref>امینی، «تجلی شاعرانهٔ باد، واکاوی اشعار پروین دولت‌آبادی با رویکرد به عناصر اربعه و تأثیر و ارتباط با آن بر تفکر و بیرون‌داد استعدادهای نهفتهٔ کودکان»، 1395ش، ص76.</ref> همچنین توجه به دغدغه‌های فرهنگی و اجتماعی در محدودهٔ سنت‌ها، از ویژگی‌های شعری او محسوب می‌شود.<ref>عابدی، «به یاد پروین دولت‌آبادی (شاعر انسان‌دوست)»، 1388ش، ص16.</ref>
[[پرونده:157070794.jpg|جایگزین=آثار پروین دولت آبادی|بندانگشتی|221x221پیکسل|شعر خدای مهربان پروین دولت آبادی در کتاب فارسی دبستان]]

==آثار پروین دولت آبادی==
پروین دولت‌آبادی بیش از پنجاه کتاب برای کودکان منتشر کرده است، از جمله:
*شورآب؛
*گل را بشناس کودک من؛
*مرغ سرخ پاکوتاه؛
*بر قایق ابرها؛
*هلال نقره‌سا؛
*باز می‌آید پرستو نغمه‌خوان؛
*گنجشک و وزغ؛
*در بلورین جامهٔ انگور؛[[پرونده:FmMmzHeCgBtX0OL-.jpg|جایگزین=آثار پروین دولت آبادی|بندانگشتی|158x158پیکسل|کتاب آتش و آب پروین دولت آبادی]]
*گذری در ادبیات کودکان؛
*جمجمک برگ خزون.<ref>«سوار بر قایق ابرها»، روزنامهٔ جام‌جم، 1397ش، ص9.</ref>

برخی از این اشعار در کتاب‌های فارسی دورهٔ دبستان به چاپ رسیده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/11126 «دولت‌آبادی پروین»، دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> از جمله آثار او برای بزرگسالان نیز می‌توان به ش‍ه‍ر س‍ن‍گ‍ی، ش‍ع‍ر ن‍و و آت‍ش و آب اشاره کرد.<ref>[http://koodak24.ir/directories/details/3095/پروین-دولت-آبادی «پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت کودک24.]</ref>
[[پرونده:Parvin Dowlatabadi Grave.jpg|جایگزین=مزار پروین دولت آبادی|بندانگشتی|207x207پیکسل|مزار پروین دولت آبادی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا]]

==درگذشت و بزرگداشت پروین دولت آبادی==
پروین دولت‌آبادی در ۲۷ [[فروردین]] ۱۳۸۷ش بر اثر سکتهٔ قلبی در [[تهران]] درگذشت<ref>[https://ketabak.org/content/پروین-دولت-آبادی «پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت کتابک.]</ref> و در قطعهٔ هنرمندان [[بهشت زهرا]] به خاک سپرده شد.<ref>[https://onlysc.ir/post/زندگی-نامه-پروین-دولت-آبادی.p284801 «زندگی‌نامۀ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت.] onlysc.</ref> به‌منظور بزرگداشت وی، خیابانی در منطقه سه تهران، «پروین دولت‌آبادی» نام گرفته است.<ref>[https://neshan.org/maps/municipal/e818014de4a74fa2a70d6a15ddb5f569 «خیابان پروین دولت‌آبادی تهران»، وب‌سایت نشان.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*استادزاده، زهرا، «بررسی محتوایی اشعار کودکانهٔ پروین دولت‌آبادی بر قایق ابرها و گل بادام»، مجلهٔ علمی پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، سال سوم، شمارهٔ دوم، پاییز و زمستان ۱۳۹۱ش.
*امینی، کیمیا، «تجلی شاعرانهٔ باد، واکاوی اشعار پروین دولت‌آبادی با رویکرد به عناصر اربعه و تأثیر و ارتباط با آن بر تفکر و بیرون‌داد استعدادهای نهفتهٔ کودکان»، نقد کتاب کودک و نوجوان، پاییز ۱۳۹۵ش.
*انصاری، نوش‌آفرین، «لالایی‌خوان کودکان دیروز»، روزنامهٔ ایران، شمارهٔ ۶۱۹۱، تاریخ انتشار: ۲۹ فروردین ۱۳۹۵ش.
*«پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت کتابک، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۴۰۱ش.
*«پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت کودک۲۴، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«تحقیق دربارهٔ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت ماگرتا، تاریخ بازدید: ۳۰ دی ۱۴۰۱ش.
*حقیقت (دولت‌آبادی)، سهیلا، «مادر زمین (در سوگ پروین دولت‌آبادی)»، دوماهنامهٔ بخارا، سال یازدهم، شمارهٔ ۵، مرداد و شهریور ۱۳۸۷ش.
*«خیابان پروین دولت‌آبادی تهران»، وب‌سایت نشان، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«دربارهٔ پروین دولت‌آبادی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۳۹۹ش.
*«دولت‌آبادی پروین»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ بازدید: ۲۹ دی ۱۴۰۱ش.
*«زندگی‌نامهٔ پروین دولت‌آبادی»، وب‌سایت onlysc، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
*سلطانی، زهرا و توکلی، احترام سادات، «بررسی محتوا و درون‌مایهٔ اشعار پروین دولت‌آبادی»، اولین همایش ملی ادبیات کودک و نوجوان، ۱۳۹۴ش.
*«سوار بر قایق ابرها»، روزنامهٔ جام‌جم، شمارهٔ ۵۰۸۳، تاریخ انتشار: ۲۷ فروردین ۱۳۹۷ش.
*«شاعری در آغوش کودکان»، روزنامهٔ ایران، شمارهٔ ۷۰۳۷، تاریخ انتشار: ۲۸ فروردین ۱۳۹۸ش.
*عابدی، کامیار، «به یاد پروین دولت‌آبادی (شاعر انسان‌دوست)»، نشریهٔ اندیشه و هنر، شمارهٔ ۱۷، ۱۳۸۸ش.
*مصفا، سروش، «به یاد اسماعیل صارمی»، دوماهنامهٔ بخارا، سال یازدهم، شمارهٔ ۵، مرداد و شهریور ۱۳۸۷ش.
*میرحاج، ناهید، «نقطهٔ وصل تا نقطهٔ فصل»، روزنامهٔ شرق، شمارهٔ ۲۸۰۳، تاریخ انتشار: ۲۶ بهمن ۱۳۹۵ش.
{{پایان منابع}}