نمایش مبدأ برای پیش‌نویس:روئینه زرین

'''روئینه زرین'''؛ از گیاهان دارویی در طب سنتی. ‏

رُوئِینَه یا علف طلایی، یکی از گیاهان دارویی پرکاربرد در [[طب سنتی ایران|طب سنتی]] است. این گیاه دارای ترکیبات مؤثر متعددی از جمله ساپونین‌ها، فلاونوئیدها و مشتقات فنلی است که خواص درمانی آن را توجیه می‌کنند. در حال‌حاضر، با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین [[داروسازی]]، فرآورده‌های صنعتی مختلفی از جمله شربت‌های استاندارد شده از این گیاه تولید می‌شود که در نظام‌های بهداشتی‌درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

==نام‌گذاری==
گیاه روئینه با نام علمی «Solidago virga-aurea L.» از خانواده کاسنی است که در منابع بین‌المللی با نام «Goldenrod» یا «Solidago» به‌معنای درمان یا کامل‌کردن شناخته می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> این نام‌گذاری‌ها برگرفته از ویژگی‌های مورفولوژیک گیاه به‌ویژه گل‌آذین طلایی‌رنگ و شاخه‌ای آن است که در نام علمی «virga-aurea» به معنای شاخهٔ طلایی، منعکس شده است.<ref>میرحیدر، ‏ معارف گیاهی‏، 1385 ش، ج4، ص372.</ref> روئینه در طب سنتی ایرانی و منابع [[زبان فارسی|فارسی]] به نام «علف طلایی» نیز شهرت دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==ویژگی‌های روئینه زرین==
روئینه زرین، گیاهی از خانواده [[کاسنی]] با طول عمر چندساله بوده و ۳۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر قد می‌کشد.<ref>حاجی‌شریف، اسرار گیاهان دارویی، 1386ش‏، ص538.</ref> گل‌های زرد این گیاه در اواخر [[تابستان]] و اوایل [[پاییز]] شکوفه می‌دهد. بیش از صدگونهٔ مختلف از این گیاه وجود دارد که بسیاری از آنها خواص دارویی و درمانی مشابهی دارند؛<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> از جمله برای ضعف اعصاب، بینایی و فاسدشدن خون مفید بوده و [[بدن]] را پس از ضعف و لاغری تقویت می‌کند. همچنین در فعال‌کردن قلب، کبد، کلیه، تمیزکردن رحم زنان و از بین بردن [[تب]] مفید است.<ref>مستغفری، ‏ طب النبی و طب الصادق (روش تندرستی در اسلام)، 1381ش، ص135.</ref>

تحلیل شیمیایی گیاه روئینه نشان‌دهندهٔ حضور ترکیبات مهم در آن است؛ از جمله «ساپونین‌ها» که یکی از اجزای مؤثر گیاه است. همچنین، فلاونول گلوکوزید کوئرسیترین (quercitrin)، خواص درمانی قابل‌توجهی در مدیریت برخی بیماری‌های التهابی کلیوی دارد. مطالعات نشان می‌دهند که حضور همزمان ساپونین‌ها و کوئرسیترین در این گیاه موجب تقویت اثرات درمانی روئینه می‌شود. همچنین آلکالوئیدهای تلخ‌مزه، تانن‌های گیاهی، موسیلاژ (لعاب) و مقادیر اندکی از اسانس‌های فرار در ترکیبات این گیاه، در مکانیسم‌های درمانی مختلف، مؤثر هستند.<ref>میرحیدر، ‏ معارف گیاهی‏، 1385 ش، ج4، ص372.</ref>

روئینه در [[ایران]]، بیشتر در دامنه‌های [[رشته‌کوه البرز|البرز]]، [[کندوان]]، جنگل [[پل‌زنگوله]] و [[گیلان]] پیدا می‌شود.<ref>حاجی‌شریف، اسرار گیاهان دارویی، 1386ش‏، ص538.</ref> این گیاه با کاشت بذر یا از طریق تقسیم بوتهٔ گیاه نیز قابل تکثیر است.<ref>میرحیدر، ‏ معارف گیاهی‏، 1385 ش، ج4، ص371.</ref>

==خواص درمانی روئینه زرین==
گیاه روئینه زرین از گذشته تا امروز به‌عنوان یک گیاه دارویی ارزشمند به‌صورت جوشانده یا شربت،<ref>میرحیدر، ‏ معارف گیاهی‏، 1385 ش، ج4، ص372.</ref> برای درمان انواع بیماری‌ها کاربرد داشته است، ازجمله:
#'''خاصیت اکسپکتورانت (خلط‌آور) و بهبود تنفس؛''' گیاه روئینه به‌دلیل وجود ساپونین‌ها و ترکیبات موسیلاژی، اثرات خلط‌آوری قوی دارد که به دفع ترشحات مخاطی از مجاری تنفسی کمک می‌کند. این ویژگی آن را به یک گزینهٔ درمانی کمکی در موارد [[برونشیت]]، سرفه‌های تحریکی و [[سینوزیت]] تبدیل کرده است.<ref>رضایی و دیگران، گیاهان دارویی و معطر ایران، 1398ش، ج2، ص245-246.</ref>
#'''سنگ‌شکنی و دفع سنگ‌های کلیوی و مثانه؛''' مطالعات نشان می‌دهند که ترکیبات دیورتیک و ضداسپاسم روئینه (به‌ویژه در ترکیب با [[آب]] [[انگور]] یا [[هندوانه]]) به‌دلیل محتوای پتاسیم و سیترات‌های طبیعی، در پیشگیری و درمان سنگ‌های اگزالات کلسیم مؤثر هستند. این گیاه با افزایش حجم ادرار و کاهش غلظت مواد معدنی تشکیل‌دهنده سنگ، به خرد شدن و دفع سنگ‌های کوچک کلیوی کمک می‌کند.<ref>میرحیدر، گیاهان دارویی و درمان بیماری‌های کلیه و مجاری ادرار، 1395ش، ص 187-190.</ref>
#'''درمان التهاب مجاری ادراری و پیشگیری از عفونت‌ها؛''' روئینه در طب سنتی اروپا به‌عنوان یک ضدالتهاب طبیعی برای مجاری ادراری استفاده می‌شود. ترکیبات فلاونوئیدی آن (مانند روتین) با کاهش چسبندگی باکتری‌ها به دیواره مثانه، از عفونت‌های مکرر جلوگیری می‌کنند. همچنین، خاصیت ضد میکروبی آن علیه باکتری‌های شایع در مطالعات آزمایشگاهی تأیید شده است.
#'''تأثیر بر ترمیم پوست و سوختگی‌ها؛''' استفاده موضعی از عصاره روئینه به‌دلیل ترکیبات آلانتوئین و تانن‌ها، موجب تسریع بازسازی اپیتلیوم پوست و کاهش التهاب در سوختگی‌های سطحی می‌شود.<ref>[https://www.imna.ir/news/158193/گیاه-روئینه-زرین-در-دفع-سنگ-کلیه-موثر-است «گیاه روئینه زرین در دفع سنگ کلیه مؤثر است»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
#'''کاربرد در چای‌های سنتی برای سلامت دستگاه ادراری؛''' روئینه یک ماده کلیدی در فرمولاسیون [[چای]]‌های گیاهی ادرارآور است که برای پیشگیری از تشکیل [[سنگ کلیه]] و کاهش التهاب مثانه استفاده می‌شود. ترکیب آن با گیاهان دیگری مانند [[گل گاوزبان]] یا دم‌اسب اثرات سینرژیستی دارد.<ref>میرحیدر، ‏ معارف گیاهی‏، 1385 ش، ج4، ص372.</ref>
#'''کنترل وزن؛''' تحقیقات آزمایشگاهی نشان می‌دهند که این گیاه ممکن است با تنظیم ژن‌هایی که سنتز چربی و اندازهٔ سلول‌های چربی را کنترل می‌کنند، با [[چاقی]] مبارزه کند. به همین دلیل از این گیاه در برخی از چای‌های کاهش وزن استفاده می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

===موارد احتیاط در مصرف روئینه زرین===
گیاه روئینه به‌طور کلی به‌خوبی توسط [[بدن]] تحمل می‌شود و فاقد عوارض جانبی خاص است. با این حال کارشناسان دارویی چندین مورد احتیاط را توصیه کنند:
#این گیاه می‌تواند برخی از واکنش‌های آلرژیک از جمله بثورات پوستی و آسم را تحریک کند. کسانی که به گیاهان مشابه مانند [[گل همیشه بهار]] حساسیت دارند، روئینه ممکن است باعث ایجاد واکنش در بدن آنها شود.
#از آنجا که روئینه می‌تواند اثر مُدرّ داشته باشد، نباید آن را در کنار داروهای ادرارآور مصرف کرد؛ زیرا ممکن است سبب ازدست‌دادن بیش از حد آب بدن شود. به‌همین دلیل در شرایط پزشکی که محدودیت مایعات وجود دارد از جمله برخی موارد نارسایی احتقانی قلب و بیماری‌های کلیوی، مصرف این گیاه توصیه نمی‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

===روئینه زرین در سبد دارویی مردم ایران===
بسیاری از مردم [[ایران]] به‌منظور بهره‌مندی از فواید متنوع این گیاه، از قسمت‌هایی از گیاه که در بالای زمین می‌روید استفاده می‌کنند. از جمله مهم‌ترین این قسمت‌ها می‌توان به گل و برگ اشاره کرد. امروزه روئینه را در ایران به‌صورت [[چای]] یا مکمل‌های دارویی مصرف می‌کنند. انواع مکمل‌ها از طریق داروخانه‌ها در دسترس است. چای این گیاه، طعم نسبتاً تلخی دارد و ممکن است مورد پسند هر سلیقه‌ای واقع نشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400122015959/با-خواص-علف-طلایی-آشنا-شوید «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* «با خواص علف طلایی آشنا شوید»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ش.
* حاجی‌شریف، احمد، اسرار گیاهان دارویی، تهران، حافظ نوین، ۱۳۸۶ش‏.
* رضایی، محمدباقر و دیگران، گیاهان دارویی و معطر ایران، تهران، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، ۱۳۹۸ش.
* رضی، حکیم، «گیاه روئینه» وب‌سایت دانشنامة طب کهن، تاریخ درج: ۸ ژوئن ۲۰۲۲م.
* «گیاه روئینه چیست و در طب سنتی چه کاربردی دارد؟» وب‌سایت عطارک، تاریخ درج: ۱۹ آذر ۱۳۹۷ش.
* «گیاه روئینه زرین در دفع سنگ کلیه مؤثر است»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ش.
* مستغفری، جعفر بن محمد، ‏ طب النبی و طب الصادق (روش تندرستی در اسلام)، ترجمه یعقوب مراغی، قم، مؤمنین‏، ۱۳۸۱ش. ‏
* میرحیدر، حسین، گیاهان دارویی و درمان بیماری‌های کلیه و مجاری ادرار، تهران، معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۳۹۵ش.
* میرحیدر، حسین، ‏ معارف گیاهی‏، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی‏، چاپ هفتم، ۱۳۸۵ش.
{{پایان منابع}}