نمایش مبدأ برای سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران

{{درشت|'''سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران؛'''}} هدف‌گیری و سقوط جنگندهٔ رادارگریز نسل پنجم آمریکایی توسط سامانه‌های پدافندی ایران.

در [[جنگ رمضان]]، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵ آمریکا خبر داد. رسانه‌های آمریکایی ازجمله [[سی‌ان‌ان (رسانه)|سی‌ان‌ان]] و [[آکسیوس (رسانه)|آکسیوس]] این رویدادها را تأیید کرده و سخنگوی سنتکام از فرود اضطراری جنگنده خبر داد. به دنبال این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش چشمگیری مواجه شد. در [[۱۳ فروردین]] ۱۴۰۵ش خبر انهدام دومین فروند اف-۳۵ در آسمان مرکزی ایران اعلام شد؛ با این حال، گزارش‌های دیگری از سرنگونی یک فروند اف-۱۵ دو سرنشینه در [[کهگیلویه و بویراحمد]] خبر دادند که نوع دومین جنگندهٔ ساقط شده را با ابهام مواجه کرده است.

== اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵ ==
'''گزارش اصابت در رسانه‌های ایران:''' روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بامداد [[۲۸ اسفند]] ۱۴۰۴ش اعلام کرد که یک فروند جنگندهٔ راهبردی [[لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲]] ارتش آمریکا در آسمان مرکزی ایران، ساعت ۲:۵۰ بامداد، توسط سامانهٔ پدافند نوین پیشرفتهٔ [[نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] مورد اصابت و آسیب جدی قرار گرفت.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/821121/جنگندۀ-f-۳۵-آمریکا-بر-فراز-ایران-مورد-اصابت-قرار-گرفت-فیلم «جنگندۀ F-۳۵ آمریکا بر فراز ایران مورد اصابت قرار گرفت+ فیلم»،  خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

'''تأیید رسانه‌های آمریکایی:''' شبکهٔ سی‌ان‌ان به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که این جنگنده پس از آنکه احتمالاً هدف آتش پدافند ایران قرار گرفته، مجبور به فرود اضطراری در یکی از پایگاه‌های آمریکا در غرب آسیا شده است. سخنگوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده سنتکام، با تأیید این مطلب اعلام کرد که جنگنده در حال پرواز بر فراز ایران بوده و مجبور به فرود اضطراری شده است. شبکهٔ [[الجزیره (رسانه)|الجزیره]] و شبکه [[المیادین (رسانه)|المیادین]] نیز در پیام‌هایی در رسانه‌های اجتماعی، خبر هدف قرار گرفتن جنگندهٔ اف-۳۵ توسط [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] را منتشر کردند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4259880-واکنش-رسانه-های-جهان-به-رهگیری-جنگنده-اف-آمریکا-توسط-ایران «واکنش رسانه‌های جهان به رهگیری جنگنده اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref>

== بازتاب و واکنش‌ها ==
'''بازتاب در بازار سهام:''' شرکت لاکهید مارتین به‌عنوان سازنده اصلی [[لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲|جنگنده اف-۳۵]]، تا پیش از این رویداد سهام صعودی داشت. از زمان اعلام اصابت نخستین جنگنده اف-۳۵ بر فراز ایران، ارزش سهام این شرکت با کاهش چشمگیری مواجه شد. تحلیلگران مالی این افت را نشانه‌ای بر صحت ادعای ایران در هدف‌قراردادن این جنگنده ارزیابی کردند.<ref>[https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>

'''نظر تحلیلگران:''' در پی انتشار خبر اصابت جنگنده اف-۳۵ آمریکا در آسمان ایران، تحلیلگران نظامی اعلام کردند که [[ایران]] این جنگنده را با استفاده از حسگرهای جست‌وجو و ردیابی مادون قرمز غیرفعال (IRST) شناسایی کرده است. این حسگرها به جای [[رادار]]، گرمای شدید اگزوز موتور را ردیابی می‌کنند و از آنجا که هیچ سیگنالی منتشر نمی‌کنند، خلبان پیش از اصابت هیچ هشداری دریافت نکرده است. به‌گفتهٔ کارشناسان، سامانه‌های پدافندی کوتاه‌برد مانند «مجید» یا [[موشک ۳۵۸]] احتمالاً در این عملیات به کار رفته‌اند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151072/ایران-چطور-اف-35-آمریکا-را-شکار-کرد «ایران چطور اف-35 آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

'''واکنش مقامات:''' [[محمدباقر قالیباف]]، رئیس [[مجلس شورای اسلامی]]، در [[ایکس (شبکه اجتماعی)|شبکهٔ اجتماعی ایکس]] نوشت که اف-۳۵ نماد شکست‌ناپذیری ارتش آمریکا بود و برای نخستین‌بار در جهان مورد اصابت قرار گرفته است. وی با استفاده از عبارات قرآنی «یدالله فوق أیدیهم»<ref>سورهٔ فتح، آیهٔ 10.</ref> و «ولکنّ الله رمیٰ»<ref>سورهٔ انفال، آیهٔ 17.</ref> این رویداد را لحظهٔ فروپاشی یک نظم توصیف کرد.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2196262/قالیباف-از-زدن-جنگنده-اف35-نوشت-ولکن-الله-رمی-این-لحظه-فروپاشی «قالیباف از زدن جنگنده اف35 نوشت؛ ولکنّ الله رمیٰ/ این لحظهٔ فروپاشی یک نظم بود»، خبر آنلاین.]</ref>

== انهدام دومین جنگنده اف-۳۵ ==
در شامگاه [[۱۳ فروردین]] ۱۴۰۵ش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سرنگونی دومین جنگندهٔ آمریکا در آسمان مرکزی ایران خبر داد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1153732/انهدام-دومین-جنگنده-f35-فوق-پیشرفته-نسل-پنجم-آمریکا-عکس «انهدام دومین جنگنده F35 فوق پیشرفته نسل پنجم آمریکا (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> رسانهٔ آمریکایی آکسیوس ضمن تأیید هدف‌قرار گرفتن و سرنگونی جنگندهٔ پنهان‌کار، از انتشار تصاویر باقیماندهٔ هواپیما توسط رسانه‌های ایران خبر داد و اعلام کرد که عملیات جستجو و نجات دو خلبان در حال انجام است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4261919-رسانه-آمریکایی-سقوط-جنگنده-اف-در-خاک-ایران-را-تایید-کرد «رسانه آمریکایی سقوط جنگنده اف ۳۵ در خاک ایران را تأیید کرد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در آخرین به‌روزرسانی آمار خسارات آمریکا در برخی رسانه‌های ایران، دو فروند اف-۳۵ در فهرست جنگنده‌های هدف‌گرفته‌شده ثبت شده است.<ref>[https://farsnews.ir/ansarclip_ir/1776634133120288859/اینفوگرافیک--به-روزرسانی-شده-از-مجموع-خسارات-هواگردهای-آمریکایی-در-جنگ-با-ایران «اینفوگرافیک | به روزرسانی شده از مجموع خسارات هواگردهای آمریکایی در جنگ با ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین افسری که به این جنگنده شلیک کرده، در گفت‌وگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده است که جنگندهٔ ساقط‌شده از نوع اف-۳۵ بوده است.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2207593/جزئیات-جدید-از-واقعه-سرنگونی-جنگنده-F-۳۵-آمریکا-تکنولوژی-لاکهید «جزئیات جدید از واقعه سرنگونی جنگنده F ۳۵ آمریکا/ تکنولوژی لاکهید مارتین را کاملاً به زمین زدیم»، خبر آنلاین.]</ref>

==== ابهامات دربارهٔ نوع جنگنده ساقط‌شده ====
با این حال، گزارش‌های دیگری در رسانه‌های آمریکایی منتشر شد که حاکی از سرنگونی یک فروند اف-۱۵ در منطقهٔ [[کهگیلویه و بویراحمد]] بود. شبکهٔ سی‌بی‌اس<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4261944-ادعای-سی-بی-اس-درباره-نجات-یک-خلبان-جنگنده-سرنگون-شده-آمریکایی-در-ایران «ادعای سی‌بی‌اس درباره نجات یک خلبان جنگنده سرنگون شده آمریکایی در ایران»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> و روزنامهٔ تایمز به نقل از مقامات آمریکایی گزارش دادند که یک فروند جنگندهٔ اف-۱۵ اِی، دارای دو خلبان در خاک ایران ساقط شده و نیروهای آمریکایی موفق به نجات هر دو سرنشین شده‌اند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1366785/گزارش-تایمز-از-نجات-دومین-خلبان-آمریکایی-در-ایران «گزارش تایمز از نجات دومین خلبان آمریکایی در ایران»، وب‌سایت تابناک.]</ref> این در حالی است که جنگنده اف-۳۵ تک‌سرنشین است و موضوع دو خلبان‌بودن، با مشخصات اف-۳۵ مطابقت ندارد. دونالد ترامپ نیز در پیامی از انجام عملیات نجات دو خلبان آمریکایی خبر داد. در مقابل، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا اعلام کرد که تلاش‌های دشمن برای نجات خلبانان شکست خورده و بالگردهای بلک هاوک و هواپیمای سی-۱۳۰ آنها منهدم شده است. بدین ترتیب، اصل سقوط یک جنگنده توسط همه منابع پذیرفته شده، اما نوع آن همچنان محل ابهام و روایت‌های متفاوت است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/960499/جنگ-روایت-ها-درباره-نجات-دو-خلبان-15-آمریکایی-در-ایران-واقعیت-چیست «جنگ روایت‌ها درباره نجات دو خلبان F-۱۵ آمریکایی در ایران؛ واقعیت چیست؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

== خبر سرنگونی و تکذیب در جنگ ۱۲ روزه ==
در جریان [[جنگ ۱۲ روزه]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، خبرگزاری صداوسیما به نقل از ارتش جمهوری اسلامی ایران از انهدام یک فروند جنگنده اف-۳۵ آمریکایی خبر داد. این خبر به سرعت در رسانه‌های داخلی بازتاب یافت و به‌عنوان یک موفقیت بزرگ پدافندی معرفی شد. با این حال، پس از مدتی مشخص شد که این خبر نادرست بوده است. در واکنش به این رویداد، [[پیمان جبلی]]، رئیس [[سازمان صداوسیما]]، اذعان کرد که انتشار این خبر به اعتبار سازمان لطمه زده است. به‌گفتهٔ وی، یک مقام رسمی به صداوسیما اعلام کرده بود که این اتفاق رخ داده؛ اما بعداً مشخص شد که اطلاعات مذکور موثق نبوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1344959/اعتراف-تلخ-رئیس-صداوسیما-درباره-سقوط-اف-35 «اعتراف تلخ رئیس صداوسیما درباره سقوط اف 35»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* «ادعای سی‌بی‌اس دربارهٔ نجات یک خلبان جنگنده سرنگون شده آمریکایی در ایران»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۴ش.
* «اعتراف تلخ رئیس صداوسیما دربارهٔ سقوط اف ۳۵»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آذر ۱۴۰۴ش.
* «انهدام دومین جنگنده F35 فوق پیشرفته نسل پنجم آمریکا (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «ایران چطور اف-۳۵ آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «اینفوگرافیک | به روزرسانی شده از مجموع خسارات هواگردهای آمریکایی در جنگ با ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «جزئیات جدید از واقعه سرنگونی جنگنده F ۳۵ آمریکا/ تکنولوژی لاکهید مارتین را کاملاً به زمین زدیم»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب:
* «جنگ روایت‌ها دربارهٔ نجات دو خلبان F-۱۵ آمریکایی در ایران؛ واقعیت چیست؟»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۴ش.
* «جنگندهٔ F-۳۵ آمریکا بر فراز ایران مورد اصابت قرار گرفت+ فیلم»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «رسانه آمریکایی سقوط جنگنده اف ۳۵ در خاک ایران را تأیید کرد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «قالیباف از زدن جنگنده اف۳۵ نوشت؛ ولکنّ الله رمیٰ/ این لحظهٔ فروپاشی یک نظم بود»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسنفد ۱۴۰۴ش.
* «گزارش تایمز از نجات دومین خلبان آمریکایی در ایران»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «واکنش رسانه‌های جهان به رهگیری جنگنده اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}