نمایش مبدأ برای مدگرایی زنانه

'''مدگرایی زنانه؛''' چگونگی و میزان استفاده زنان از مدهای روز در پوشش و آراستگی.

مدگرایی زنانه به مجموعه‌ای از الگوها، نگرش‌ها و رفتارهای مرتبط با پوشش، آراستگی، مصرف مد و تعامل زنان با صنعت مد اطلاق می‌شود. این مفهوم در مطالعات فرهنگی، اجتماعی و جنسیتی به‌عنوان پدیده‌ای چندبعدی بررسی شده و به نقش زنان در شکل‌گیری، بازتولید و مصرف مد در بافت‌های تاریخی و فرهنگی مختلف می‌پردازد. پژوهش‌ها؛ مدگرایی زنانه را در ارتباط با [[هویت زنانه]]، بازنمایی اجتماعی بدن، [[الگوی مصرف|الگوهای مصرف]]، تحولات اقتصادی و تأثیر رسانه‌ها تحلیل کرده‌اند و دیدگاه‌های متنوعی دربارهٔ کارکردها، انگیزه‌ها و پیامدهای آن ارائه داده‌اند. همچنین این پدیده در جوامع و نظام‌های ارزشی مختلف، از جمله در چارچوب‌های دینی و فرهنگی، تفسیرها و گونه‌بندی‌های متفاوتی یافته است.

== تعریف مدگرایی زنانه ==
مدگرایی زنان به‌معنای خودآرایی متظاهرانه و انطباق با مدل‌های رایج زنانه است.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ۲۲۵-۲۲۴.]</ref> مدگرایی زنانه با مفاهیمی چون آراستگی، [[آرایش]]، [[مد]]، [[مدلینگ]]، [[صنعت مد]] و [[الگوی مصرف پوشاک|الگوهای مصرف پوشاک]] در میان زنان و مردان ارتباط دارد. این مفهوم به نقش زنان در فرایندهای مرتبط با مد، به‌ویژه در جایگاه مصرف‌کننده و مخاطب محصولات مد می‌پردازد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۳۷-۱۳۶.]</ref> مدگرایی زنانه در برخی رویکردهای نظری به‌عنوان پدیده‌ای مرتبط با برداشت‌های زنان از هویت زنانه و شیوه‌های بازنمایی آن در فضای اجتماعی<ref>[https://ideaschool.academy/جایگاه-مد-در-سیاست،-جامعه-و-جنسیت-چیست؟/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.]</ref> و به‌عنوان یکی از ابزارهای بیان هویت تلقی می‌شود.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵-۲۴.]</ref> برخلاف مدلینگ که به فعالیت‌هایی اطلاق می‌شود که با هدف معرفی و تبلیغ پوشاک و سایر محصولات مرتبط با مد با استفاده از جذابیت‌های جنسی زنان انجام می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۳۷-۱۳۶.]</ref>

== تاریخچه مدگرایی زنان ==
مدگرایی به‌معنای خودآرایی متظاهرانه زنان؛ در فرهنگ‌های مختلفی [[جامعه سنتی|جوامع سنتی]]، دارای قدمت تاریخی است. در چین باستان؛ خمیدگی پا به‌مثابه مد تلقی شده و زنان پاهای‌شان را شکسته و آنها را خمیده‌تر می‌ساختند.<ref>[https://www.imna.ir/news/671264/پاشکنی-رسم-دردناک-زنان-چین-باستان-برای-زیبا «پاشکنی، رسم دردناک زنان چین باستان برای زیبایی»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا.]</ref> در روم باستان، زنان به آراستگی ظاهری خود اهمیت جدی داده و موهای‌شان را متناسب با مدهای آن زمان، رنگ می‌کردند.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1347074 مظاهری، «دین و زندگی در امپراتوری روم»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

بر پایه گزارش منابع تاریخی؛ در ایران باستان «نحوهٔ بودن» با «نحوهٔ عملکرد» زنان ایرانی تناسب داشته؛ آراستگی آنها متناسب با نقش‌های جنستی‌شان تفسیر می‌شد؛<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۰۷.]</ref> [[آرایش|آرایش چشم]] از حدود ۴۵۰۰ سال قبل از میلاد در [[ایران]] گزارش شده است و زنان ایرانی، در ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد از [[رژلب]] (ماتیک)، استخوان حیوانات و سنگ‌های رنگی برای زیباسازی خود استفاده می‌کردند. زنان ایرانی به‌دلیل اعتقاد به [[عدد هفت]] با هفت‌قلم آرایش؛ [[سرمه]]، [[حنا]]، [[خضاب]]، [[سفیداب]]، [[وسمه]]، [[زرک]] و [[خال]] خود را منطبق با مد زمانه آرایش می‌کردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۲۵-۲۲۴.]</ref><ref group="دیدگاه">بهتر نیست که مباحث تاریخی را که در مدگرایی در ایران مطرح کردید در همین‌جا بیاید.

جواب: اعمال شد</ref> 

از منظر محققین؛ در سبک‌زندگی ایرانی اسلامی نیز «رسیدن به خود» غالباً ویژگی زنانه تفسیر می‌شد؛<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/ÙØ±Ø¯Ø§ÙÚ¯Û-Ù-Ú©Ø±Ù-Ø¶Ø¯Ø¢ÙØªØ§Ø¨-ÙÚ¯Ø§Ù-ÛÚ©-Ø¬Ø§ÙØ¹Ù-Ø´ÙØ§Ø³-Ø¨Ù علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> اما مدگرایی فراجنسیتی و متناسب با سبک زندگی غربی در سال۱۳۲۱ش توسط خانمی به [[نام زینت جهانشاه]] وارد ایران شد؛ وی در برگشت از سوئیس، خیاط‌خانه‌ای را با نمایش مد لباس‌های فرنگی در [[تهران]] راه اندازی کرده و به تشویق مصرف مد پرداخت.<ref>[https://www.porseman.com/article/نگاهی-به-پدیده-مدگرایی-در-جهان-و-ايران؟/147392 «نگاهی به پدیده مدگرایی در جهان و ایران؟»، وب‌سایت پرسمان.]</ref> 
== تغییرات مدگرایی زنانه ==
بر اساس منابع تاریخی، مدگرایی در گذشته به‌طور مستقیم با [[فرهنگ]] و [[جنسیت]] ارتباط داشته است. در برخی جوامع، نقش‌نمادهای مورد استفاده در [[خال‌کوبی زنان]] با طرح‌هایی مردانه، تفاوت داشته است؛ زنان برخلاف مردان که علاقه‌مند به طراحی نمادهای قدرت بودند؛ طرحی از بوته گل، گنجشک، سرو یا خالی را در بدن خود خال‌کوبی می‌کردند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۲۶-۲۲۵.]</ref> در [[دوره مدرن|دورهٔ مدرن]]، با گسترش الگوهای جهانی مد و تضعیف مرزهای سنتی جنسیتی، استفاده از عناصری که پیش‌تر به‌طور سنتی مردانه یا زنانه تلقی می‌شدند، از میان رفته و زنان تشویق به استفاده از [[مد مردانه|مدهای مردانه]] می‌شوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۴.]</ref> امروزه مدگرایی بازتابنده نوع سبک‌زندگی است که برای تقویت آن ملکه‌های مد تبلیغ می‌شوند؛ به‌عنوان نمونه، کیت میدلتون، همسر نوه ملکه انگلیس در کانون توجهات فعالان صنعت مد قرار داشته<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-سبک-زندگی-3/217466-کیت-میدلتون-ملکه-مد-جهان «کیت میدلتون، ملکه مد جهان»، پایگاه خبری برترین‌ها.]</ref> و برخی از رسانه‌ها به او لقب ملکه مد را داده‌اند.<ref>[https://jument.style/blog/kate-middleton-hair-style موسوی، «خاطره‌انگیزترین مدل موهای کیت میدلتون ملکه مد جهان»، وب‌سایت ژومنت.]</ref> همچنین در رسانه‌ها، رانیا ملکه اردن، به‌عنوان ملکه مد [[خاورمیانه]] شناخته می‌شود، وی لباس‌های از برندهای مد خاورمیانه به تن کرده و در سفرهای خارجی، جزئیاتی را در پوشش خود استفاده می‌کند که به فرهنگ کشور میزبان اشاره دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/910193/بانوی-اول-اردن-ملکه-مد-خاورمیانه «بانوی اول اردن، ملکه مد خاورمیانه»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
== مدگرایی زنانه در ایران<ref group="دیدگاه">در این قسمت صرفاً اقتصد مدگرایی پرداخته شده است و عمل جراحی. اما انواع مدها و امثال آن که بحث‌ها را عینی می‌سازد اشاره نشده است. آیا همان عوامل بالا اینجا هم صادق است؟ انگیزه‌ها و پیامدها در تمام جوامع یکی است؟ زنان یک دست دیده شده و تفاوت طبقاتی نادیده گرفته شده است.

جواب: با چنیش جدید ریز موضوعات و اعمال برخی اصلاحات، ابهامات مرتفع شد.</ref> ==
از منظر محققین؛ ورود مدگرایی‌ رایج در فرهنگ مدرن، موجب تغییرات جدی در سبک زندگی زنان ایرانی شد؛ استایل‌های زنانه بر وظایف زنانگی اولویت یافته<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/ÙØ±Ø¯Ø§ÙÚ¯Û-Ù-Ú©Ø±Ù-Ø¶Ø¯Ø¢ÙØªØ§Ø¨-ÙÚ¯Ø§Ù-ÛÚ©-Ø¬Ø§ÙØ¹Ù-Ø´ÙØ§Ø³-Ø¨Ù علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و بدن زنانه به‌عنوان برساخت اجتماعی تبدیل به یک ابژه شد. در چنین فرایندی، مدگرایی در ابعاد و سطوح مختلف در میان زنان ایرانی رواج پیدا کرده<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۱۰-۲۰۷.]</ref> و نمودهای آن به‌ویژه در حوزه پزشکی نیز مورد توجه رسانه‌ها و منابع مختلف قرار گرفته است؛ به‌عنوان نمونه امروزه با قطع نظر از مدل‌های متنوع آرایش و لباس‌های زنانه، ایران در جراحی زیبایی بینی مقام اول را در دنیا داشته و ۸۰٪ از زنان ایرانی به انجام عمل زیبایی بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰و ۷۰شهر اصفهان»، ۱۳۹۷ش، ص۱۸۵.]</ref> حدود یک‌میلیون جراحی پلاستیک در سال در کشور انجام می‌شود که بیشترین متقاضی آنها زنان و دختران جوان هستند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۱۰.]</ref> در برخی از وب‌سایت‌های ایرانی از ۸۰ مدل ناخن زنانه ترند پاییز ۱۴۰۴ش و ۵۰ مدل طرح ناخن کروم متناسب با [[لباس زنانه|لباس‌های زنانه]] تبلیغ می‌شود.<ref>[https://www.shixon.com/blog/articles/2934/50-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%85-1404 ۵۰مدل طرح ناخن کروم جدید» وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> 

در ایران سالیانه حداقل ۱۶میلیارد تومان صرف جراحی‌های زیبایی می‌شود و سالیانه ۵۲ زن براثر انجام عمل لیپوساکشن جان خود را از دست می‌دهند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۰۹.]</ref> برخی زنان برای لاغری اندام به مصرف مواد مخدر به‌ویژه شیشه پرداخته و در نتیجه معتاد شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرایش به جراحی زیبایی با نگرش به مد و تصویر بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زیبایی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، ۱۴۰۱ش، ص۴۰.]</ref>

== دیدگاه‌ها دربارهٔ مدگرایی زنانه ==
دربارهٔ مدگرایی زنانه دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده است:

جورج زیمل با تأکید بر زنانه بودن مد، مدعی است که<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۸۹ش، ص۶۰.]</ref> زنان نسبت به مردان گرایش بیشتری به مد داشته و بیش از مردان به مد وفادار هستند؛ زیرا مد برای آنها فراتر از احساس خوشایندی، فرصتی برای ارتقای [[منزلت اجتماعی]] شمرده می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1594363139-10280-7-3.pdf مؤذن سلطان آبادی و مریجی، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، ۱۳۹۵ش، ص۶۱-۶۰.]</ref> بر مبنای نظریه مقایسه اجتماعی، زنان بدن خود را با بدن دیگران به‌ویژه بدن مدل شده توسط رسانه‌ها مقایسه کرده و به استفاده از مد می‌پردازند.<ref>ی[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf عقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۸۹-۸۸.]</ref> دیدگاه کارکردگرایانه؛ مدگرایی زنان را مصرف تظاهری دانسته و مدها را ماسکی می‌داند که چهره‌ای دروغین از زنان ارائه می‌دهد.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۲۲.]</ref>

برخی فمینیست‌ها؛ مد را منشأ [[استثمار جنسیتی زنان|استثمار جنسیتی]] و ابزاری برای سرکوب زنان معرفی کرده‌اند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۶۰.]</ref> طبق رویکرد جدید فمینیستی، مدگرایی زنانه نه‌تنها نشانه قرار گرفتن زنان در چارچوب [[فانتزی‌های جنسی مردسالارانه]] نیست که وسیله‌ای برای اعمال عاملیت مؤثر زن است؛ لذا زنان به جراحی‌های زیبایی‌ای خطرناک و حتی در مواردی کشنده نیز روی می‌آورند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۲۲.]</ref><ref group="دیدگاه">خیلی مناسب است که دیدگاه بوردیو در این زمینه دیده شود. مخصوصاً کتاب تمایز

جواب: مطلبی از ایشان در باره مدگرایی زنانه نیافتم</ref>

در برخی منابع، [[مدگرایی زنانه]] در چارچوب نظام‌های فرهنگی مختلف بررسی و گونه‌بندی‌هایی از آن ارائه شده است؛ از جمله در متون اسلامی، الگوهای پوشش و مد زنانه در سنجش با هنجارهای [[حجاب]] تبیین شده است.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵-۲۲.]</ref>

== مدگرایی زنانه در ایران<ref group="دیدگاه">در این قسمت صرفاً اقتصد مدگرایی پرداخته شده است و عمل جراحی. اما انواع مدها و امثال آن که بحث‌ها را عینی می‌سازد اشاره نشده است. آیا همان عوامل بالا اینجا هم صادق است؟ انگیزه‌ها و پیامدها در تمام جوامع یکی است؟ زنان یک دست دیده شده و تفاوت طبقاتی نادیده گرفته شده است.

جواب: با چنیش جدید ریز موضوعات و اعمال برخی اصلاحات، ابهامات مرتفع شد.</ref> ==
از منظر محققین؛ ورود مدگرایی‌ رایج در فرهنگ مدرن، موجب تغییرات جدی در سبک زندگی زنان ایرانی شد؛ استایل‌های زنانه بر وظایف زنانگی اولویت یافته<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/ÙØ±Ø¯Ø§ÙÚ¯Û-Ù-Ú©Ø±Ù-Ø¶Ø¯Ø¢ÙØªØ§Ø¨-ÙÚ¯Ø§Ù-ÛÚ©-Ø¬Ø§ÙØ¹Ù-Ø´ÙØ§Ø³-Ø¨Ù علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و بدن زنانه به‌عنوان برساخت اجتماعی تبدیل به یک ابژه شد. در چنین فرایندی، مدگرایی در ابعاد و سطوح مختلف در میان زنان ایرانی رواج پیدا کرده<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۱۰-۲۰۷.]</ref> و نمودهای آن به‌ویژه در حوزه پزشکی نیز مورد توجه رسانه‌ها و منابع مختلف قرار گرفته است؛ به‌عنوان نمونه امروزه با قطع نظر از مدل‌های متنوع آرایش و لباس‌های زنانه، ایران در جراحی زیبایی بینی مقام اول را در دنیا داشته و ۸۰٪ از زنان ایرانی به انجام عمل زیبایی بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰و ۷۰شهر اصفهان»، ۱۳۹۷ش، ص۱۸۵.]</ref> حدود یک‌میلیون جراحی پلاستیک در سال در کشور انجام می‌شود که بیشترین متقاضی آنها زنان و دختران جوان هستند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۱۰.]</ref> در برخی از وب‌سایت‌های ایرانی از ۸۰ مدل ناخن زنانه ترند پاییز ۱۴۰۴ش و ۵۰ مدل طرح ناخن کروم متناسب با [[لباس زنانه|لباس‌های زنانه]] تبلیغ می‌شود.<ref>[https://www.shixon.com/blog/articles/2934/50-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%85-1404 ۵۰مدل طرح ناخن کروم جدید» وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> 

در ایران سالیانه حداقل ۱۶میلیارد تومان صرف جراحی‌های زیبایی می‌شود و سالیانه ۵۲ زن براثر انجام عمل لیپوساکشن جان خود را از دست می‌دهند.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش، ص۲۰۹.]</ref> برخی زنان برای لاغری اندام به مصرف مواد مخدر به‌ویژه شیشه پرداخته و در نتیجه معتاد شده‌اند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرایش به جراحی زیبایی با نگرش به مد و تصویر بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زیبایی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، ۱۴۰۱ش، ص۴۰.]</ref>

== تیپ‌شناسی مدگرایی زنانه ==
=== مد انطباق‌گرایانه ===
برخی زنان متأهل و دارای سطح تحصیلات متوسط، متأثر از گردانندگان مد، اشتیاق به مصرف مد دارند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۲۹.]</ref> این گروه، گرایش به دیده شدن و انطباق با جماعت داشته و از پیامدهای ناشی از عدم مقبولیت می‌ترسند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، ۱۳۹۵ش، ص۳۱۶.]</ref>

=== مد واسازانه ===
زنانی متأثر از [[فمینیسم]] و دارای سطح تحصیلات بالا، به‌منظور واسازی زنجیرهٔ مدگرایی‌های منفعلانه و مبتنی بر جذابیت‌های جنسی زنان، می‌خواهند با استفاده از لباس‌های ساده و کمتر متعارف،<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۳۰.]</ref> سبک جدیدی از تظاهر زنانه<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، ۱۳۹۵ش، ص۳۲۱.]</ref> و تصویر فعال از زن مدرن خلق کنند.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۳۰.]</ref> آنها به مد به‌مثابه قدرت اجتماعی نگاه کرده و با مدهای روز، مقابله می‌کنند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، ۱۳۹۵ش، ص۳۲۳-۳۲۱.]</ref>

همچنین زنان مسلمان با انتخاب آگاهانه مد و با استفاده از [[حجاب اسلامی]] به نفی مدهای غربی پرداخته و با پوشش خود تصویری عفیفانه از الگوی زن مسلمان ارائه می‌کنند. به گزارش برخی محققین، مدل حجاب اسلامی به یک الگویی قابل توجه برای کارگردانان صنعت مد در کشورهای غربی از جمله در بریتانیا شده است.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی.]</ref>

=== مد التقاطی ===
این مد، تلفیقی از مدل‌های قبلی بوده و گفته شده که پیوند مستقیم با [[لذت‌گرایی]] و رهایی از کسالت روزمرگی، دارد.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۳۱.]</ref> در این مدل، پیروی زنان از مد جنبه‌ای ثانویه داشته و اولویت آنها دیدن مدهای جدید و گشت‌وگذار در مراکز خرید است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_60053_0b5f7b4c09949071b40c84403ff9020c.pdf رفیعی و بخارایی، «زنان و گرایش به مد»، ۱۳۹۵ش، ص۳۲۵-۳۲۴.]</ref>

== عوامل مدگرایی زنانه ==
برمبنای برخی پژوهش‌ها؛ مصرف مد توسط زنان برخواسته از عوامل مختلفی است از جمله: کسب [[اعتمادبه‌نفس]]، تنوع‌طلبی، برتری‌جویی،<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 215-214.]</ref> جلوه‌گری، [[خودشیفتگی]]، [[چشم‌وهم‌چشمی]]، تقلید،<ref>[https://www.manaviyat.ir/تغییر-سبک-زندگی-و-علل-و-انگیزه‌های-مد/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزه‌های مدگرایی»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری سبک‌زندگی آل یاسین.]</ref> متمایز بودن<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵.]</ref> و اعتراض نسبت به وضعیت موجود.<ref>[https://www.manaviyat.ir/تغییر-سبک-زندگی-و-علل-و-انگیزه‌های-مد/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزه‌های مدگرایی»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری سبک‌زندگی آل یاسین.]</ref> برخی معتقدند افزایش توجه به مد در میان زنان متأثر از [[سبک زندگی غربی]]<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> و توجه فزاینده به [[دن زنانه|بدن زنانه]] است؛<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۲۹.]</ref> عاملی که در بستر سازوکارهایی مانند [[صنعت تبلیغات]] و هنجارهای اجتماعی معاصر بررسی شده است:

=== سودآوری ===
در برخی مطالعات، گسترش مدگرایی در جوامع معاصر با تحولات نظام‌های اقتصادی به‌ویژه در میان زنان، مرتبط دانسته شده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۴۳.]</ref> بر پایه گزارش‌های آماری، صنعت مد زنان از بخش‌های مهم و پرگردش مالی اقتصاد جهانی به‌شمار می‌آید.<ref>[https://tabbyeen.ir/fa/news/1316/نظام-سرمایه‌داری-صنعت-مُد-و-زنان-فراواقعی «نظام سرمایه‌داری صنعت مُد و زنان «فراواقعی»، وب‌سایت تبیین.]</ref> همچنین در برخی منابع، سود مدگرایی زنان در جهان سالانه ۶۲۱ میلیارد گزارش شده است؛ از این‌رو طراحی لباس و فشن‌های زنانه جایگاه ویژه‌ای در صنعت بسیاری از کشورهای جهان دارد.<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/3052/%D8%BA%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D8%B4%D9%86%D8%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی.]</ref> این صنعت در حوزه پزشکی نیز سودهای کلانی داشته و [[مراکز جراحی زیبایی]] عموماً از واژگان درمانی برای جذب هرچه بیشتر زنان برای انجام [[عمل جراحی]]، استفاده می‌کنند.<ref name=":0">[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۱۷.]</ref>

=== تبلیغات رسانه‌ای ===
در تیپ ایده‌آل رسانه‌ای؛ زیبایی و داشتن جذابیت‌های جنسی به‌عنوان اولویت‌های مدل زنانه بازنمایی می‌شوند<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، ۱۳۹۸ش، ص۷۷.]</ref> و زن ایده‌آل رسانه‌ای زنی است که شکل و تیپ ظاهری اولویت اصلی او شمرده می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/160608/fa#downloadbottom مکنون و عطائی آشتیانی، «شکل‌گیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، ۱۳۹۰ش، ص۶۳.]</ref> در تبلیغات رسانه‌ای، زنان تشویق به پوشش مردانه و با کمرنگ شدن مرزهای جنسیتی، [[زنان مردنما]] نیز الگوی مطلوب معرفی می‌شوند.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۴.]</ref> طبق برخی مطالعات، افزایش توجه به مد در میان زنان به‌عنوان یکی از پیامدهای گسترش این بازنمایی‌ها و مصرف مد به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های هویت جنسیتی زنانه معرفی شده است.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۲۹.]</ref>

=== فشارهای اجتماعی ===
برخی زنان برای جلب مقبولیت‌اجتماعی و اجتناب از برچسب‌های ارتجاعی، خود را ملزم به رعایت استانداردهای مد روز می‌دانند.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵.]</ref> به‌ویژه در جامعه‌ای که جذابیت‌های اندام زنانه به‌عنوان [[سرمایه اجتماعی]] تلقی می‌شوند؛ زنان ناگزیرند که در استفاده از مدهای روز به رقابت بپردازند.<ref>[https://www.manaviyat.ir/تغییر-سبک-زندگی-و-علل-و-انگیزه‌های-مد/ آقایی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزه‌های مدگرایی»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری سبک‌زندگی آل یاسین.]</ref> برخی محققان رقابت‌های جدی زنان در فشن و جراحی زیبایی اندام را، عمدتاً ناشی از فشار اجتماعی دانسته‌اند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرایش به جراحی زیبایی با نگرش به مد و تصویر بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زیبایی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، ۱۴۰۱ش، ص۴۷.]</ref>

== پیامدهای مدگرایی زنانه ==
برخی محققین؛ آراستگی، نشاط، رهایی از یکنواختی و ارضای هیجانات زنانه را از آثار مثبت مدگرایی معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.porseman.com/article/نگاهی-به-پدیده-مدگرایی-در-جهان-و-ايران؟/147392 «نگاهی به پدیده مدگرایی در جهان و ایران؟»، وب‌سایت پرسمان.]</ref> در برخی دیدگاه‌ها؛ مدگرایی، پیامدهایی برای مصرف‌کنندگان مد، خانواده‌ها و جامعه به‌دنبال دارد:

'''۱. پیامدهای اخلاقی و اجتماعی:'''
* کاهش منزلت زنان در سطح جذابیت‌های جنسی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۳۷.]</ref>
* رفت‌وآمد غیرهدفمند زنان در مراکز فروش کالاهای لوکس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۴۳.]</ref>
* بحران خانوادگی ناشی از ناسازگاری مردان با زنان مردنما.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۸.]</ref> 

'''۲. پیامدهای روان‌شناختی'''
* عدم انطباق هویت برساخته با هویت زنانگی.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۶.]</ref>
* بدریخت‌انگاری بدن و کاهش عزت نفس.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1668489592-10344-46-3.pdf کیخسروانی و دیگران، «رابطه بین گرایش به جراحی زیبایی با نگرش به مد و تصویر بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زیبایی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، ۱۴۰۱ش، ص۴۰.]</ref>
* نارضایتی از خود و ابتلا به افسردگی.<ref>[https://faculty.kashanu.ac.ir/file/download/page/1580729658-.-.pdf یعقوبی، بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی، ۱۳۹۸ش، ص۸۹.]</ref>

'''۳. پیامدهای سلامتی و بهداشتی'''
* [[اعتیاد به مواد مخدر]] به‌دلیل استفاده از آنها به‌ویژه [[شیشه]] برای لاغری.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، ۱۳۹۰ش، ص۱۴۳.]</ref>
* جراحی زیبایی و ابتلا به معلولیت‌های جسمی و خطرات جانی.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۰۹.]</ref>

== اسلام و تصحیح مدگرایی زنانه<ref group="دیدگاه">به نظرم دیدگاه اسلام یا عمیق کار شود یا حذف شود. در این یک سره کلیاتی است که ضرورتی ندارد. نمی‌شود دیدگاه اسلام را در همین حد تبیین کرد. به بیان دیگر با استناد به دو آیه نمی‌شود دیدگاه اسلام را استخراج کرد. حداقل بگویید در فقه و مباحث فقهی را بیشتر جستجو کنید.

جواب: محتوا متناسب با تغییر عنوان اصلاح شد.</ref> ==
در منابع اسلامی، به مفاهیمی مانند پرهیز از اسراف<ref>سوره سباء، آیه ۳۴.</ref> و رعایت حدود رفتاری و پوششی در تعاملات اجتماعی اشاره شده است.<ref>سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> در این چارچوب، بدن انسان به‌عنوان آفریده الهی مورد توجه قرار می‌گیرد و برای زنان و مردان نقش‌ها و کارکردهای متفاوتی در نظر گرفته شده است. بر همین مبنا؛ مدگرایی در صورتی پذیرفته می‌شود که با نقش مردان و زنان هم‌خوانی داشته باشد.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، ۱۳۹۸ش،ص۲۰۷.]</ref> همچنین در [[فقه اسلامی|فقه]] و [[اخلاقی اسلامی]]، نسبت به برخی الگوهای مد و سبک پوشش که با معیارهای معرفی شده در تعالیم اسلام سازگار نیستند، دیدگاه‌های انتقادی مطرح شده است.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، ۱۴۰۳ش، ص۲۱.]؛ [https://eheyat.com/مدگرایی-و-شناخت-باید-و-نباید-های-شرعی-در/ «مدگرایی و شناخت باید و نبایدهای شرعی در زمینه ی مدگرایی»، پایگاه اطلاع‌رسانی هیئت رزمندگان اسلام.]</ref> تعدادی از کارشناسان به‌منظور تقویت آثار مثبت مدگرایی معتدل و جلوگیری از پیامدهای مدگرایی افراطی، تأکید بر تصحیح الگوی مدگرایی زنانه در ایران داشته و معتقد به سیاست‌گذاری‌ها، نظارت و تقویت [[فرهنگ عمومی]] در حوزه صنعت مد زنانه، متناسب با منزلت زنانگی در [[فرهنگ ایرانی اسلامی]] هستند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس پیش‌نویس}}

== منابع ==
* قرآن کریم.
* آقایی، سیدعلی، «تغییر سبک زندگی و علل و انگیزه‌های مدگرایی»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری سبک‌زندگی آل یاسین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ دی ۱۳۹۷ش.
* «بانوی اول اردن، ملکه مد خاورمیانه»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مهر ۱۴۰۲ش.
* پاشکنی، رسم دردناک زنان چین باستان برای زیبایی»، وب‌سایت خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ تیر ۱۴۰۲ش.
* «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید مطلب: ۲۰ آبان ۱۴۰۴ش.
* «۵۰ مدل طرح ناخن کروم جدید» وب‌سایت فروشگاه شیکسون، تاریخ بازدید مطلب: ۲۴ آبان ۱۴۰۴ش.
* رفیعی، ملکه و بخارایی، احمد، «زنان و گرایش به مد»، زن در توسعه و سیاست، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۵ش.
* عبداللهیان، حمید و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۳۳، آذر ۱۳۹۸ش.
* علیخواه، فردین، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ آبان ۱۴۰۴ش.
* «غول‌های صنعت فشن، چطور دنیای پوشاک را می‌چرخانند؟»، پایگاه خبری اتاق بازرگانی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ش.
* کارپرور، ریحانه، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، طهورا، شماره۱۱، زمستان ۱۳۹۰ش.
* «کیت میدلتون، ملکه مد جهان»، پایگاه خبری برترین‌ها، تاریخ درج مطلب: ۳ تیر ۱۳۹۴ش.
* کیخسروانی، مولود و دیگران، «رابطه بین گرایش به جراحی زیبایی با نگرش به مد و تصویر بدنی منفی زنان متقاضی جراحی زیبایی با تکیه بر نوع جراحی: نقش میانجیگری تنظیم شناختی هیجان»، پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، شماره ۴۶، تابستان ۱۴۰۱ش.
* گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زن و خانواده، شماره ۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
* «مدگرایی و شناخت باید و نبایدهای شرعی در زمینهٔ مدگرایی»، پایگاه اطلاع‌رسانی هیئت رزمندگان اسلام، تاریخ بازدید مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۴ش.
* مظاهری، علی‌اکبر، «دین و زندگی در امپراتوری روم»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۶ش.
* مکنون، ثریا و عطائی‌آشتیانی، زهره، «شکل‌گیری مبانی «نظام الگوی مصرف»، «انتخاب نیاز» و «جنسیت»، زن در فرهنگ و هنر، شماره۱، پاییز ۱۳۹۰ش.
* مؤذن سلطان‌آبادی، معصومه و مریجی، شمس‌الله، «بررسی مناسبات هویت و جنسیت با مصرف در دو رهیافت غربی و اسلامی»، دو فصلنامه دین و سیاست فرهنگی، شماره ۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
* موسوی، سیده‌طاهره، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، تبلیغ و خانواده، شماره ۵، پاییز و زمستان ۱۴۰۳ش.
* موسوی، مریم، «خاطره‌انگیزترین مدل موهای کیت میدلتون ملکه مد جهان»، وب‌سایت ژومنت، تاریخ بازدید مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۴ش.
* «نظام سرمایه‌داری صنعت مُد و زنان «فراواقعی»، وب‌سایت تبیین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
* نقدی، اسداله و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های۵۰، ۶۰ و ۷۰ شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی، شماره۴، زمستان ۱۳۹۷ش.
* «نگاهی به پدیده مدگرایی در جهان و ایران؟»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۳۹۰ش.
* یعقوبی، فاطمه، «بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در گرایش دختران به مد وخودآرایی»، دانشگاه کاشان، ۸۹۳۱ش.