نمایش مبدأ برای آردگیز گردانی

[[پرونده:آردگیزگردانی.jpg|جایگزین=مراسم آردگیزگردانی در بندرعباس|بندانگشتی|مراسم آردگیزگردانی در بندرعباس]]
{{درشت|'''آردگیز گردانی'''}}؛ سنت دریافت هدیه و شیرینی به مناسب ولادت امام مهدی، در جنوب ایران.

آردگیز گردانی، سنت مناطق جنوبی ایران به‌ویژه استان [[هرمزگان]] در [[نیمه شعبان|نیمهٔ ماه شعبان]] است. در جشن آردگیز گردانی، کودکان و نوجوانان با آردگیز (الک آرد) به خانه‌های همسایه سرمی‌زنند و از آنها به مناسبت ولادت [[امام مهدی]]، امام دوازدهم شیعیان، [[شیرینی]] و انواع خوراکی‌ها را به‌عنوان [[هدیه]] دریافت می‌کنند. این آیین سنتی که سالیان متمادی در خطهٔ جنوب [[ایران]] رایج بوده، در فهرست آثار معنوی ایران، ثبت ملی شده است.

== معرفی ==
واژهٔ آردگیز در گویش مینابی و بندری به معنای اَلَک است. در گذشته، مردم این مناطق، برای پخت [[نان]] از آردگیز برای الک‌کردن آرد استفاده می‌کردند. آیین آردگیز گردانی، با نام‌های آربیز گردانی، هارگیس گردانی، آرگیز گردانی، هارگیز گردونی، هارگیس گردون و حک لیلی یا حق لیلی نیز شناخته می‌شود. این آیین، در شب نیمهٔ شعبان و به مناسبت ولادت امام مهدی، برگزار می‌شود. در جشن آردگیز گردانی، کودکان و نوجوانان، با در دست داشتن آردگیز به درب خانه‌های همسایگان و هم‌محله‌ای‌های خود رفته و با تبریک ولادت امام زمان، از آنها انواع شیرینی و هدیه دریافت می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84683356/آردگیز-گردانی-حق-لیلی-سنت-کهن-در-هرمزگان «آردگیز گردانی (حق لیلی) سنت کهن در هرمزگان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

== آداب‌ورسوم ==
[[پرونده:آردگیزگردانی۱.jpg|جایگزین=آیین آردگیزگردانی|بندانگشتی|آیین آردگیزگردانی، ۱۳۹۵ش]]
مردم [[هرمزگان]] و به‌ویژه شهرستان [[میناب]] و روستاهای اطراف آن، با فرا رسیدن [[شعبان|ماه شعبان]] و در آستانهٔ ولادت [[امام مهدی]]، برای تهیه و دوخت انواع لباس‌های رنگی و نیز تهیهٔ انواع شیرینی برای برپایی جشن میلاد آخرین امام شیعیان، آماده می‌شوند. در [[۱۴ شعبان]]، شور و نشاط چشمگیری، کوچه‌ها و محله‌های میناب را فرامی‌گیرد و اهالی برای تدارک [[جشن]] آماده می‌شوند. در غروب روز چهاردهم، پس از اقامهٔ [[نماز]]، [[کودک|کودکان]] و [[نوجوانی|نوجوانان]] و حتی بسیاری از [[زن|زنان]] و [[مرد|مردان]]، به‌صورت خانوادگی، گروهی یا انفرادی، با در دست داشتن آردگیز (الک) که در گذشته از برگ [[نخل|درخت خرما]] تهیه می‌شد، به خانه‌های همسایگان خود مراجعه کرده و آوای «حق لیلی که وقتیشن، کیک هاده که وقتیشن» یا «نیمهٔ شعبان امشب، آردگیز کَردُنن امشب»<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/745572/%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس.]</ref> را با صدای بلند سر می‌دهند. صاحبخانه نیز با شنیدن این آوای آشنا، هر چیزی که برای آن شب تدارک دیده، بیرون آورده و از مردم پذیرایی می‌کند. امروزه، برخی به‌جای استفاده از آردگیز، از پلاستیک استفاده کرده و مردم نیز هدایای خود را در آن می‌ریزند. شرکت‌کنندگان در این آیین، بیشتر به‌صورت گروهی و در حالی‌که شعرهایی در ستایش خداوند و امام زمان می‌خوانند، به درب منازل همسایگان می‌روند. بسیاری از مردم، این شب را فرصتی مناسب برای آشتی، دیدوبازدید، [[صله رحم|صله‌رحم]] و دستگیری از ایتام می‌دانند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

برگزاری این آیین گاهی تا نیمه‌های شب، ادامه می‌یابد و مردم در [[حسینیه]]‌ها و [[مسجد|مساجد]] به برپایی [[جشن]] و [[مولودی‌خوانی]] مشغول می‌شوند. در گذشته، بانوان در این جشن، به طبخ انواع [[شیرینی]] و [[تنقلات]] خوشمزه می‌پرداختند، اما امروزه، بیشتر از خوراکی‌های بازاری و آماده استفاده می‌شود. این آیین، در گذشته از دو شب پیش از میلاد امام مهدی آغاز شده و شور و حرارتی وصف‌ناشدنی داشت. امروزه، این جشن بسیار کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط محدود برگزار می‌شود.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

== باورهای مرتبط ==
مردم در این مناطق، از دیرباز، بر این باور بوده‌اند که سکه‌هایی که در این شب بر روی زمین افتاده باشند، متبرک بوده و تنها برخی از افراد که لیاقت داشته باشند، می‌توانند آنها را پیدا کنند. آنها معتقد بودند که این سکه‌ها، [[زندگی]] را رونق خواهد داد. همچنین، مردم [[میناب]] معتقدند که در این شب، به نیت سلامتی امام زمان، باید به حداقل هفت [[خانه]] مراجعه کرده، به اهالی آن منازل، میلاد امام را تبریک گفته و پذیرایی شوند. مردم بر این باورند که هدایای دریافتی در این شب، تمامی متبرک بوده و به‌همین دلیل از آنها برای شفای بیماران و رفع حاجت نیازمندان استفاده می‌کنند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref> بسیاری از مردم نیز بر این باورند که هدف از در دست گرفتن الک یا آردگیز در این شب، این است که همچون آردی که صاف و یکنواخت از الک بیرون می‌ریزد، کینه‌ها و کدورت‌های گذشته نیز از دل‌های آنها پاک می‌شود. در [[بندر لنگه]]، خانواده‌هایی که سالیان دراز در حسرت فرزند بوده‌اند، در صورت [[حاجت‌روایی]]، هفت سال به مردم در شب [[۱۵ شعبان]]، شیرینی آردگیز گردانی می‌دهند.<ref>غلامی، «[https://www.chtn.ir/news/1399010524/%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82%D8%AA آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت]»، وب‌سایت میراث آریا.</ref>

== ثبت ملی ==
سنت آردگیز گردانی در سال ۱۳۹۱ش به شماره ۱۰۲۷ در فهرست آثار معنوی کشور، ثبت ملی شده است و جزو میراث ناملموس استان [[هرمزگان]] است.<ref>غلامی، «[https://www.chtn.ir/news/1399010524/%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82%D8%AA آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت]»، وب‌سایت میراث آریا.</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آردگیز گردانی آئین شب نیمهٔ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج، تاریخ بارگذاری: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
* «آردگیز گردانی (حق لیلی) سنت کهن در هرمزگان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ بارگذاری: ۲۴ اسفند ۱۴۰۰ش.
* «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس، تاریخ بارگذاری: ۹ فروردین ۱۴۰۰ش.
* غلامی، صدیقه، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت میراث آریا، تاریخ بارگذاری: ۵ فروردین ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}