نمایش مبدأ برای استان کرمان

[[پرونده:Osm-intl,10,30.284512,57.072612,300x200@2x.png|alt=نقشه استان کرمان|بندانگشتی|استان کرمان روی نقشه]]
{{درشت|'''استان کرمان'''}}؛ استانی در جنوب شرق ایران، به مرکزیت شهر کرمان.

استان کرمان، پهناورترین استان ایران و نهمین استان پرجمعیت کشور، در جنوب شرق ایران و با مرکزیت شهر کرمان واقع شده است. این استان تاریخی و فرهنگی غنی دارد و بیش از ۶۶۰ اثر ملی و ۶ اثر جهانی یونسکو از جمله ارگ بم، باغ شاهزاده ماهان و کویر لوت را در خود جای داده است. کرمان از شمال با یزد و خراسان جنوبی، از غرب با فارس و از جنوب با هرمزگان هم‌مرز است و دارای ۲۳ شهرستان و ۷۰ شهر می‌باشد. جغرافیای این استان شامل کوهستان‌های بلند مانند کوه هزار، کویرهای وسیع لوت و جازموریان و هامون جازموریان است و آب و هوای آن متنوع، از خشک و گرم تا سرد کوهستانی، می‌باشد. منابع آبی و چشمه‌های معدنی فراوان، به‌ویژه برای درمان بیماری‌ها، در این استان وجود دارد. این استان در تولید و صادرات غیرنفتی، به‌ویژه پسته، خرما و گردو، رتبه نخست ایران را دارد و با توسعه راه‌ها، فرودگاه‌ها و بیش از ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی، به منطقه‌ای پیشرفته و دانشگاهی تبدیل شده است.

==معرفی استان کرمان==
[[پرونده:گردشگری.jpg|جایگزین=گنبد جبلیه|بندانگشتی|گنبد جبلیه، مربوط به دورهٔ ساسانیان]]استان کرمان، پهناورترین استان ایران و نُهمین استان پرجمعیت ایران است. این استان، که از جمله استان‌های تاریخی [[ایران]] محسوب می‌شود، در حدود ۶۶۰ اثر تاریخی ثبت شده در فهرست [[آثار ملی ایران]] دارد. ۶ اثر تاریخی و فرهنگی این استان نیز در فهرست جهانی [[یونسکو]] به ثبت رسیده است: [[ارگ بم]]، باغ شاهزاده ماهان، روستای صخره‌ای میمند، کویر لوت، قنات‌های جوپار و بم.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4090269/شش-گانه-افتخار-کرمان-در-یونسکو-جشن-ثبت-با-طعم-مشکلات-گلیم-بافان شش‌گانه افتخار کرمان در یونسکو»، خبرگزاری مهر.]</ref>

==مختصات جغرافیایی استان کرمان==
مختصات جغرافیایی استان کرمان، ۲۹˚۲۶ تا ۵۸˚۳۱ عرض شمالی و بین ۲۱˚۵۴ تا ۳۴˚۵۹ طول شرقی است. وسعت این استان نیز در حدود ۱۸۱٬۷۱۴ کیلومتر مربع است که ۱۱٫۱ درصد از خاک ایران را شامل می‌شود.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، اطلس راهنمای استان‌های ایران، 1384ش، ص4.</ref>

==همسایگان استان کرمان==
[[استان کرمان]]، از سمت شمال شرقی با استان خراسان جنوبی، از سمت شمال و شمال غربی با استان یزد، از سمت غرب با استان فارس و از قسمت جنوبی نیز با استان هرمزگان هم‌مرز است.<ref>سازمان نقشه‌برداری کشور، اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان کرمان)، ص1.</ref>
==تقسیمات کشوری استان کرمان==
[[پرونده:Jiroft city.5.9.2021.jpg|alt=شهر جیرفت|بندانگشتی|جیرفت شهری در جنوب استان کرمان]]براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان کرمان دارای ۲۳ شهرستان، ۷۰ شهر، ۵۳ بخش و۱۴۳ دهستان است. شهرستان‌های این استان عبارت‌اند از: بافت، بردسیر، بم، جیرفت، راور، رفسنجان، زرند، [[سیرجان]]، شهر بابک، عنبرآباد، کرمان، کهنوج، منوجان، کوهبنان، رودبار جنوب، قلعه گنج، ارزوئیه، انار، رابر، ریگان، فاریاب، فهرج و نرماشیر.<ref>دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، 1384ش.</ref>

==پیشینه استان کرمان==
[[پرونده:کرمان .jpg|alt=دروازه مسجد|بندانگشتی|دروازه مسجد که آقامحمدخان قاجار از طریق آن وارد کرمان شد.]]
استان کرمان، از دیرباز، از جمله ایالت‌های تاریخی و مشهور ایران بوده است. در کتب قدیمی، جغرافی‌دانان و مورخان ایرانی، از استان کرمان، موقعیت جغرافیایی آن و چگونگی زیست مردمان در آن، یاد کرده‌اند.<ref>حدود العالم من المشرق الی المغرب، 1362ش، ص229 و 126.</ref> در «احسن التقاسیم»، از کرمان و شهرهای آن به نیکی یاد شده است.

در طول تاریخ از این سرزمین، با نام‌های «بردشیر»، «بوتیا»، «جرمانیا»، «ژرمانیا»، «کارمانیا» و «کریمان» یاد کرده‌اند.<ref>چکنگی، فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، 1378ش، ص240.</ref>

در دوره حکومت [[صفویه|صفویان]]، کرمان، یکی از ایالات اصلی ایران بود. کریم‌خان زند، این منطقه را «دارالامان کرمان» نامید. در دوره حکومت [[قاجاریه|قاجاریان]]، این استان همراه با بلوچستان، یکی از ایالات ایران بود. در دوره رضا شاه پهلوی، استان‌های فارس، کرمان، یزد و هرمزگان، را با هم تحت یک نام «ایالت جنوب» می‌خواندند. اندکی بعد نیز این منطقه، به‌عنوان استان هشتم ایران انتخاب شد تا در نهایت در ۱۳۳۹ش، استان کرمان به مرکزیت کرمان و به همان نام تاریخی خود، در تقسیمات کشوری ایران، به‌صورت مستقل جای گرفت.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص70 و 77 و 81 و 82 و 85 و 90 و 98.</ref>

==شهرهای مهم استان کرمان==
[[پرونده:سیرجان.jpg|جایگزین=سیرجان|بندانگشتی|شاه فیروز سیرجان]]
#'''سیرجان''': که در کتب عربی کهن، از آن با نام السیرجان و الشیرجان یاد شده است. سیرجان، در گذشته، پایتخت ایالت کرمان بوده است. اما، در دوره حاکمیت «ابن‌الیاس»، کُرسی کرمان از این شهر به بردسیر (شهر کرمان امروزی) منتقل شد.
#'''کرمان''': که در کتب کهن، از آن با نام بردسیر یاد شده و آن را دارای چهار دروازه و دژی بلند عنوان کرده‌اند.
#'''بم''': برخی از مورخان، از این شهر به‌عنوان قصبه‌ای مهم، بزرگ و خوب یاد کرده‌اند که در میان سرزمین‌های اسلامی، مشهور بوده است. پارچه‌های صادراتی بم در گذشته بسیار معروف بود. ارگ بم (قلعه بم) از جمله آثار کهن این شهر است.[[پرونده:BAM IR2726.jpg|alt=شهر تاریخی بم|بندانگشتی|شهر تاریخی بم]]
#'''شهربابک''': این شهر، به بابک، پدر اردشیر، مؤسس سلسلهٔ سلاطین ساسانی منسوب است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شهربابک دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شهربابک، سایت واژه‌یاب.]</ref>
#'''نرماشیر''': مورخان در قرن چهارم، این منطقه را قصبه‌ای مهم، بزرگ، آباد و پناهگاه معرفی کرده‌اند؛ شهری با جمعیتی شگفت‌آور، کاخ‌های زیبا و پاکیزه است.
#'''جیرفت''': امروزه، خرابه‌های این شهر به شهر دقیانوس معروف است. از جمله محصولات این شهر، [[خرما]]، گندم و اُترج (بالنگ) است.
#'''هرموز''': هرمز، شهری در یک فرسنگی دریا است که [[مسجد جامع]] آن در بازار پررونق و پرکار آن، واقع شده است. برخی، هرموز را مجمع [[تجارت]] کرمان می‌دانند. برخی دیگر نیز، این شهر را به‌واسطهٔ نزدیکی آن با دریا، بندرگاه کرمان معرفی می‌کنند.
#'''زرند''': به گفتهٔ برخی از مورخین، با سرد شدن ناگهانی سرزمین‌های سیبری، انسان‌ها به اروپا و ایران [[مهاجرت]] کردند. آن دسته که به [[ایران]] آمدند، به نواحی کرمان و پس از آن به زرند روی آوردند. در این شهر، کشت غلات و حبوبات رایج است. دوزندگی، مسگری، درودگری، سفالگری و ذوب انواع فلزات و کشاورزی نیز از جمله هنرها و پیشهٔ مردمانِ این دیار است.
#'''راور''': یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان کرمان است. پیشهٔ اکثریت مردم در این منطقه، کشاورزی است. از آن‌جایی که این شهر در مسیر کرمان به [[خراسان]] قرار دارد، کاروانسراها و برج‌های زیادی در حوالی این شهر دیده می‌شود. به‌همین دلیل است که برخی، ریشه نام این شهر را واژه «راهور» می‌دانند. نفیس‌ترین قالی‌های ایرانی در این شهر بافته می‌شود، از همین رو، راور را شهر جهانی قالی لقب داده‌اند.

==موقعیت طبیعی استان کرمان==
[[پرونده:531.jpg|جایگزین=کوه هزار|بندانگشتی|کوه هزار، بلندترین قله جنوب ایران و استان کرمان]]پهنهٔ جغرافیایی استان کرمان، در حدود ۱۱ درصد از کل وسعت ایران است که از نظر ناهمواری‌های موجود در آن، به دو دسته تقسیم می‌شود:
#'''قسمت شرقی استان''': این قسمت از استان کرمان را کویر لوت در شمال، لوت زنگی‌احمد در وسط و جازموریان در جنوب پوشانده است. بخشی از رشته کوه‌های جبال بارز، در قسمت جنوب شرق استان، این پیوستگی و یک‌دست بودن مناطق پست کویری را قطع می‌کند.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، 1383ش، ص156ـ157.</ref>
#'''قسمت مرکزی و غربی استان کرمان''': سه رشته کوه «پلوار»، «جبال بارز» و «بشاگرد» در این منطقه حضور دارند. علاوه‌بر آن، چند کوه پراکنده نیز در این نواحی به چشم می‌خورد. بلندترین کوه استان کرمان، کوه «هِزار» با ارتفاع ۴۴۶۵ متر است که در کوهستان جبال بارز در مرکز استان واقع شده است.
[[پرونده:رودخانه ی زردشت.jpg|جایگزین=هلیل رود|بندانگشتی|هلیل رود، رودخانه‌ای در جنوب استان کرمان]]هامون جازموریان، از دیگر پدیده‌های طبیعی این استان است که در جنوب شرق این استان و در جوار استان [[سیستان]] و بلوچستان قرار دارد. این هامون، در گذشته، دریاچه‌ای بزرگ بوده که امروزه از رودخانه‌های هلیل‌رود (استان کرمان) و بمپور (سیستان و بلوچستان) و سایر جریان‌های سطحی سیراب و به دریاچه‌ای فصلی تبدیل شده است. هامون، در فصل‌های بدون بارش، به‌صورت باتلاق و شوره‌زار خودنمایی می‌کند.<ref>کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، 1381ش، ص185-188.</ref>
کویر نمک سیرجان نیز در غرب استان و در دامنه‌های غربی کوهستان مرکزی استان کرمان قرار دارد که همانند سایر کویرهای کوچک داخلی استان، پایانهٔ ریزآبه‌های ارتفاعات اطراف آن است.<ref>کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، 1381ش، ص220ـ221.</ref>

استان کرمان، در بخش زیرحوضه‌های کویر لوت، کویر در انجیر، کویر سیرجان و هامون جازموریان قرار دارد. در این زیرحوضه‌ها، رودخانه‌های متعددی جریان دارند که بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین آن‌ها، «هَلیل‌رود» است.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، ج3، حوضه آبریز ایران مرکزی، 1383ش، ص70_71، 79_80، 195_197، 235_236.</ref>

==آب و هوای استان کرمان==
استان کرمان، به‌دلیل شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی، از تنوع آب و هوایی قابل توجهی برخوردار است. در نواحی شمال و شمال‌غربی این استان، آب و هوای خشک، در نواحی جنوب و جنوب‌شرقی آن، آب و هوای گرم و مرطوب و در نواحی جنوب‌غربی و مرکز استان نیز، آب و هوای سرد و کوهستانی برقرار است. میزان بارندگی در این استان، به‌صورت میانگین سالیانه، در مناطق پست در حدود ۳۰–۶۰ میلی‌متر و در مناطق کوهستانی در حدود ۳۵۰–۴۰۰ میلی‌متر است.
==منابع آبی استان کرمان==
[[پرونده:2021-10-4760665e-7583-4924-b435-aa1a0b219bda-67c4610cc1067c5ba7679ba6.jpg|جایگزین=دریاچه مخرگه|بندانگشتی|دریاچه مخرگه شهر بابک]]استان کرمان، دارای منابع آب گرم و چشمه‌های آب معدنی بسیاری است که برای درمان بیماری‌های پوستی، غددی و بیماری‌های عصبی و زنان بسیار مؤثر است. مانند: آبگرم و آب درمانی جوشان، چشمه‌های آب معدنی آرتزین چمن جیرفت، آب‌گرم دیمند و گویگان و آبگرم گور ساردوئیه و اختیارآباد کرمان، چاه آرتزین واقع در غرب رباط شهربابک، چشمه حسین‌آباد راین، چشمه سرمور فیض‌آباد راور، حوض نو کرمان، چشمه بوجان سیرجان، آب معدنی قاسم‌آباد رفسنجان، سولو و ده شیخ بافت، آبگرم قلعه عسکر بردسیر، چشمه ته خاتون کرمان، چشمه‌های معدنی یاس چمن بافت چشمه معدنی غرغرهراین، چشمه ابارق بم، چشمه معدنی پاچنار کرمان، آوران رفسنجان، چشمه آب معدنی حسین‌آباد رفسنجان، گلی آونگ سیرجان، باب تنگل زرند.<ref>گلاب‌زاده، کرمان در آینه گردشگری، 1389ش، ص179.</ref> دو دریاچهٔ فصلی مخرگه در شهربابک و دریاچه فصلی نمک در غرب سیرجان نیز در این استان وجود دارند.

استان کرمان، همچنین دارای آبشارهای بسیاری است؛ مانند: آبشار اوردیکان (بردسیر، گلزار)، آبشار راین (راین کرمان)، آبشار کوهپایه (کرمان)، آبشارهای خوشکار (بافت)، آبشار فیض آباد (راور)، آبشار رودفرق (عنبرآباد)، آبشار سرندکوه (عنبرآباد)، آبشار بنگان، آبشار دلفارد (جیرفت)، آبشار دره ده والی ساردوئیه (جیرفت)، آبشار طرنگ (بافت)، آبشار عشق‌آباد هنزا.<ref>گلاب‌زاده، کرمان در آینه گردشگری، 1389ش، ص185.</ref>

==تهدیدهای طبیعی استان کرمان==
[[پرونده:11400334 584.png|جایگزین=آبشار اردیکان|بندانگشتی|آبشار اردیکان بردسیر]]
استان کرمان، از جمله مناطق زلزله‌خیز ایران است و گُسل‌های طولانی و متعددی در پهنهٔ این استان وجود دارد. زلزله مرگبار و ویرانگر ۱۳۸۲ش، در شهر «بم»، بیش از ۸۰ درصد از این شهر و نواحی اطراف آن را تخریب کرد.<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، 1383ش، ص64-69.</ref>

امروزه، در حدود ۳۶ درصد از مساحت استان کرمان (معادل با ۶٫۳ میلیون هکتار) را بیابان و کویر تشکیل داده، که در صورت عدم مقابله و چاره‌اندیشی صحیح، در آینده‌ای نه چندان دور، این مساحت بیابانی، وسعت بیش‌تری خواهد یافت. وسعت جنگل‌های استان کرمان نیز در حدود ۱٫۳ میلیون هکتار است.<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، 1383ش، ص45 و 48 و 58.</ref>

==جمعیت استان کرمان==
در سرشماری ۱۳۷۵ش، جمعیت این استان در حدود ۲٬۰۰۴٬۳۴۵ تن اعلام شد که در ۱۳۸۴ش، به ۲٬۴۳۲٬۹۲۸ نفر رسید.<ref>مرکز آمار ایران، بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور، 1382ش، ص165 و 167.</ref> این جمعیت، براساس سرشماری ۱۳۹۵ش، به ۳٬۱۶۴٬۷۱۸ تن رسیده است.

==محصولات استان کرمان==
این استان، سال‌های متوالی است که رتبه نخست صادرات غیرنفتی ایران را به خود اختصاص داده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13950615000969/رتبه-اول-کرمان-در-صادرات-غیرنفتی-کشور «رتبه اول کرمان در صادرات غیرنفتی کشور»، سایت فارس.]</ref> استان کرمان، حدود ۱۷ درصد از باغ‌های ایران را دارا است<ref>[https://gov.kr.ir/RContent/000C90C-کشاورزی.aspx «پتانسیل‌های کشاورزی استان کرمان»، پایگاه اطلاع‌رسانی استانداری کرمان.]</ref> و بزرگ‌ترین صادرکننده [[پسته]] و [[خرما]] در کشور است. گردو، خرما، مرکبات و پسته در این استان، از جمله تولیدات برتر ایران محسوب می‌شوند.

==امکانات استان کرمان==
در گذشته، استان کرمان، جزء مناطق محروم کشور به‌حساب می‌آمد. اما در دهه‌های اخیر، به‌خصوص پس از مستقل شدن آن، راه‌های آسفالت متعدد، راه‌آهن و فرودگاه‌ها در این استان احداث شدند. انواع مراکز تولیدی، آموزشی، تجاری و رفاهی نیز به پیشرفت و توسعهٔ این خطه سرعت بخشیدند. جاذبه‌های [[گردشگری]] این استان شامل منابع طبیعی، تاریخی و تولیدی است که همه ساله گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند.<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، 1383ش، ص80-90.</ref>

==اماکن آموزشی استان کرمان==
[[پرونده:دانشگاه.jpg|alt=دانشکده ریاضیات و کامپیوتر دانشگاه شهیدباهنر کرمان|بندانگشتی|دانشکده ریاضیات و کامپیوتر دانشگاه شهیدباهنر کرمان]]
استان کرمان، از جمله استان‌های دانشگاهی ایران است. بیش از ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی در این استان وجود دارد. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دانشگاه علوم پزشکی کرمان، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه تحصیلات صنعتی کرمان، مرکز بین‌المللی علوم و فناوری پیشرفته کرمان، دانشگاه پیام نور واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، دانشکده فنی [[شهید چمران]] کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی بم، دانشگاه صنعتی سیرجان، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دانشگاه علوم بهزیستی بم، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، آموزشکده فنی و مهندسی شهربابک.

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* امیراحمدیان، بهرام، تقسیمات کشوری، چ۱، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۳ش.
* «پتانسیل‌های کشاورزی استان کرمان»، پایگاه اطلاع‌رسانی استانداری کرمان، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
* چکنگی، علیرضا، فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، چ۱، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۸ش.
* حدود العالم من المشرق الی المغرب، به‌تحقیق دکتر منوچهر ستوده، تهران، کتابخانه طهوری، ۱۳۶۲ش.
* دفتر تقسیمات کشوری، نقشه و جدول تقسیمات کشوری، تهران، وزارت کشور، ۱۳۸۴ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
* «رتبه اول کرمان در صادرات غیرنفتی کشور»، سایت فارس، تاریخ بارگذاری: ۱۵ شهریور ۱۳۹۵ش.
* سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، جغرافیای استان کرمان، چ۵، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۳ش.
* سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، اطلس راهنمای استان‌های ایران، (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ۱۳۸۴ش.
* سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، حوضه آبریز ایران مرکزی، چ۱، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ۱۳۸۳ش.
* سازمان نقشه‌برداری کشور، اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان کرمان)، چ۱، تهران، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ۱۳۸۴ش.
* «شش‌گانه افتخار کرمان در یونسکو»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
* کلینسلی، دانیل، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن، چ۱، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۱ش.
* گلاب‌زاده، سید محمدعلی، کرمان در آینه گردشگری، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۹ش.
* گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، چ۱، تهران، گیتاشناسی، ۱۳۸۳ش.
* مرکز آمار ایران، بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور، تهران، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ۱۳۸۲ش.
* مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد، احسن التقاسیم فی معرفهٔ الاقالیم، ترجمه دکتر علینقی منزوی، چ۲، تهران، کومش، ۱۳۸۵ش.
{{پایان منابع}}