نمایش مبدأ برای بندر گناوه

[[پرونده:Osm-intl,12,a,a,270x300@2x.png|جایگزین=بندر گناوه|بندانگشتی|239x239پیکسل|بندر گناوه روی نقشه ایران]]
<big>'''بندر گناوه'''</big>؛ یکی از شهرهای استان بوشهر و مرکز شهرستان گناوه.

بندر گناوه، یکی از قدیمی‌ترین شهرهای بندری ایران با بیش از ۱۵۰۰ سال قدمت، بین بوشهر و دیلم قرار دارد و به‌خاطر بازارها و مراکز خریدش گاه «دبی ایران» نامیده می‌شود. جمعیت آن شامل لرها، اعراب و دشتی‌هاست که با لهجه بندری و فارسی سخن می‌گویند و ترکیبی از شیعه و سنی هستند. این بندر آب‌وهوای گرم و مرطوب دارد و منابع آبی و حیات وحش غنی‌ای شامل رودخانه‌ها، تالاب‌ها و گونه‌های متنوع ماهی و جانوران دارد. اقتصاد گناوه بر تجارت دریایی و پرورش میگو استوار است. فرهنگ و هنر این شهر شامل آداب‌ورسوم سنتی، صنایع‌دستی، موسیقی محلی و غذاهای دریایی است. گردشگری گناوه با سواحل، بازارها، تپه‌های باستانی و جزایر تاریخی شناخته می‌شود. با این حال، مشکلات زیست‌محیطی و کمبود زیرساخت‌ها چالش‌هایی برای توسعه این بندر به‌ شمار می‌روند.

== معرفی بند گناوه ==
بندر گناوه که در میانۀ راه بوشهر و بندر دیلم واقع شده، یکی از قدیمی‌ترین شهرهای بندری [[ایران]] است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-bandar-genaveh/ شریفی، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>  بندر گناوه را امروزه با مراکز خرید و بازارهای بی‌نظیر آن می‌شناسند.<ref>[https://www.jabama.com/mag/bandar-genaveh/ احمدزاده، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما.]</ref>  برخی بندر گناوه را «دبی ایران» یا «بندر مروارید» می‌دانند.<ref>[https://irangard.com/mag/بندر-گناوه-استان-بوشهر/ «بندر گناوه استان بوشهر (۱۴۰۰)؛ معرفی دیدنی‌ها و بازارها+آدرس»، وب‌سایت ایران‌گرد.]</ref> 
==نام‌گذاری بندر گناوه==
در منابع قدیمی از گناوه با نام‌های گنفه، گنابا، جنابا و جنابه یاد شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
[[پرونده:تندیس حمدالله موستوفی و آرامگاهش.jpg|جایگزین=حمدالله مستوفی قزوینی|بندانگشتی|251x251پیکسل|حمدالله مستوفی قزوینی _ وی در آثار خود از این شهر یاد کرده است]]

==پیشینه بندر گناوه==
بندر گناوه، شهری تاریخی است که حدود ۱۵۰۰ سال قدمت دارد و ابن‌حوقل (سده چهارم هجری)، [[ناصر خسرو|ناصرخسرو قبادیانی]] (۳۹۴–۴۸۱ق) و حمدالله مستوفی (۶۷۹–۷۵۰ق) در آثار خود از این شهر یاد کرده‌اند. این شهر در دوران [[ساسانیان]] توسعه یافته و سکه‌ها، سفالینه‌ها و اشیای سنگی کشف‌شده در این منطقه، نشان‌دهنده قدمت آن است. [[بندر گناوه]] امروزی در نزدیکی خرابه‌های شهر باستانی گناوه قرار دارد. برخی منابع، شکل‌گیری گناوه را به تهمورث (از پادشاهان پیشدادی) نسبت می‌دهند. برخی اسناد نشان از این دارند که گناوه در هزاره دوم یا اول قبل از میلاد وجود داشته است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref> 

==جمعیت‌شناسی بندر گناوه==
[[جمعیت]] بندر گناوه براساس آخرین سرشماری عمومی در سال ۱۳۹۵ش، ۷۳٬۴۷۲ نفر بوده است.<ref>[https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 «نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۵»، درگاه ملی آمار.]</ref>  اقوام مختلفی در این شهر ساکن هستند. برخی مهاجرین از دهستان لیراوی (دیلم) و روستاهای اطراف به این خطه [[مهاجرت]] کرده‌اند و اغلب لر هستند. اعراب و اقوام دشتی نیز در بخش‌هایی از شهر ساکن هستند. مردم گناوه با [[زبان فارسی]] و لهجه بندری یا جنوبی سخن می‌گویند که آمیزه‌ای از گویش‌های لری و سیوندی و تعدادی کلمات از زبان‌های انگلیسی و پرتغالی است.<ref>[https://boushehr.farhang.gov.ir/fa/morfiostan/msharstan/genaveh «گناوه»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوشهر.]</ref>  مردم گناوه [[مسلمان]] و ترکیبی از [[شیعه|شیعیان]] و اهل‌سنت هستند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref> 

==جغرافیای بندر گناوه==
[[پرونده:Bandar Genaveh Blvd.jpg|جایگزین=بندر گناوه|بندانگشتی|ورودی شهر گناوه در غروب]]

===موقعیت‌جغرافیایی===
گناوه در طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۳۱ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۲۹ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی واقع شده است. این بندر در ۱۸ کیلومتری شرق حور امام حسن قرار گرفته است. این شهر از شمال‌غربی به شهرستان دیلم، از شمال‌شرقی به استان فارس، از شرق به شهرستان دشتستان، از جنوب به بوشهر و از غرب به [[خلیج فارس]]، محدود است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-bandar-genaveh/ شریفی، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>

===آب‌وهوا===
این شهر [[آب|آب‌]]<nowiki/>وهوای گرم و مرطوب دارد. میزان بارندگی سالانه این خطه به‌طور متوسط، ۱۵۰ میلی‌متر است.<ref>مرادزاده، «بررسی غلظت بروموفرم در آب آشامیدنی شهرستان گناوه»، ۱۳۹۵ش، ص۳.</ref>
[[پرونده:NDjfWxFuhr.jpg|جایگزین=رودخانه دره گچی گناوه|بندانگشتی|206x206پیکسل|رودخانه دره گچی _ گناوه]]

===منابع آبی (رودها)===
از رودخانه‌های جاری در این خطه می‌توان به رودخانه فصلی دره‌گچی،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>  دره‌گپ، دره‌گیجک، چم‌ره‌ملک، خردوانه، دره‌بون و شورکلاچی اشاره کرد.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/707 «جاذبه‌های طبیعی استان بوشهر»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج‌فارس.]</ref>

===حیات وحش===
در این بندر، حدود ۲۰۰ نوع ماهی یافت می‌شود و گناوه یکی از مهم‌ترین ذخایر ماهی ایران است. حیواناتی مانند خارپشت ایرانی، خفاش بال‌سفید، خفاش میوه‌خوار، تشی، جرجیل، خرگوش، شغال، گرگ، روباه معمولی، روباه شنی، پلنگ، گراز، گربه وحشی، کشیم، حواصیل، باکلان، توبیمار، عقاب ماهیگیر، خوتکا، عقاب دریایی، سنقر، کرکس، قرقی، عقاب سارگپه، دلیچه، تیهو، چنگر، دراج، هویره، دیدومک، چاخ لق، سلیم، چاکاوک، آبچیلک، چک‌چک، مار جعفری، یله‌مار، طلحه‌مار، مار قطانی و شترمار نیز در این خطه [[زندگی]] می‌کنند.<ref>[https://tehransuite.com/بندر-گناوه/ «صفر تا صد شناخت بندر گناوه»، وب‌سایت تهران سوئیت.]</ref>
[[پرونده:خرمای-گناوه.jpg|جایگزین=بندر گناوه|بندانگشتی|204x204پیکسل|درخت های نخل در بندر گناوه]]

===پوشش گیاهی===
در این منطقه گیاهانی مانند گزنه، [[پنیرک|گل‌پنیرک]]، علف‌مار، [[آویشن]]، [[خرفه]]، [[گز]]، ترشک، [[ریواس]]، کنار، خرگ، هلبه، گهور، کنگر، بهمن، کاگل، منگک، پنجه، چوندر، خلیولوک، شودر، تبرچه، [[ریحان]]، نعناع، گشنیز و کرات رشد می‌کنند. همچنین درخت‌های نخل بسیاری در این شهر وجود دارند.<ref>[https://tehransuite.com/بندر-گناوه/ «صفر تا صد شناخت بندر گناوه»، وب‌سایت تهران سوئیت.]</ref>
[[پرونده:170190819.jpg|جایگزین=پرورش میگو در گناوه|بندانگشتی|214x214پیکسل|سایت یکهزار و ۶۰۰ هکتاری پرورش میگو در بندر ریگ گناوه]]

==اقتصاد بندر گناوه==
غالب مردم این شهر از طریق [[تجارت]] با کشورهای حاشیه [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] و به‌خصوص امارات امرار معاش می‌کنند. یکی دیگر از پایه‌های اقتصادی این شهر پرورش میگو است. گناوه در سطح کشور از رتبه بالایی در پرورش میگو برخوردار است.<ref>[https://boushehr.farhang.gov.ir/fa/morfiostan/msharstan/genaveh «گناوه»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوشهر.]</ref> 

==فرهنگ و هنر بندر گناوه==

*آداب‌ورسوم؛ شرطی، رخت برون، [[صیغه ازدواج|عقد]] کنان، [[حنابندان]] سرتراشون، داماد رویی، دواره و سرکالا از جمله آداب‌ورسوم ویژه‌ای است که در مراسم [[ازدواج]] در این مناطق رایج است.<ref>[https://irna.ir/x36XR4 «آداب‌ورسوم ازدواج مردم بنادر گناوه و ریگ»، خبرگزاری ایرنا آنلاین.]</ref>
*از آئین‌های ویژه ایام [[ماه محرم|محرم]] می‌توان به آئین مختک‌گردانی، برپایی [[تعزیه]] میدانی، سینه‌زنی و [[عزاداری]] به سبک سنتی، [[چاووش|چاووشی]] خوانی، نواختن سنج و [[دمام]] اشاره کرد.<ref>«مراسم سنتی عزاداری در گناوه/از مختک‌گردانی تا سینه‌زنی و تعزیه»، خبرگزاری مهر آنلاین.</ref>
*مشاهیر؛ از مشاهیر این بندر می‌توان به شیخ محمد بحرانی (عالم دینی)، عبدالمهدی بحرانی (عالم دینی)، علی بحرانی (عالم و مؤلف کتاب تهذیب نفس)، محمد بدری (از روحانیون انقلابی گناوه)، ایرج شمس‌زاده (شاعر)، غلام‌حسین دریانورد (شاعر، نمایش‌نامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس) اشاره کرد.<ref>[http://khazaiilida.blogfa.com/post/2 «مشاهیر»، وبلاگ بندر گناوه.]</ref>
*غذاهای محلی؛ غذاهای لذیذ این شهر بیش‌تر شامل انواع ماهی می‌شود. همچنین قیمه‌بوشهری و میگوپلو نیز از غذاهای محلی این خطه هستند.<ref>[https://www.jabama.com/mag/bandar-genaveh/ احمدزاده، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما.]</ref>
*[[سوغاتی|سوغات]]؛ سوغات این شهر بندری، انواع ماهی‌های مختلف مانند شوریده، سرخو و هامور است.<ref>[https://www.jabama.com/mag/bandar-genaveh/ احمدزاده، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما.]</ref>
*[[صنایع دستی|صنایع‌دستی]]؛ از دست‌سازهای هنری این خطه می‌توان به [[حصیر]]<nowiki/>بافی، سفال‌گری،<ref>[https://www.jabama.com/mag/bandar-genaveh/ احمدزاده، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما.]</ref> گبه‌بافی، لنج‌سازی، قایق‌سازی، [[عبا]]<nowiki/>بافی و [[قالی بافی|قالی‌بافی]] اشاره کرد.<ref>[https://www.egardesh.com/city/بندر-گناوه «شهر بندر گناوه»، وب‌سایت ایگردش.]</ref>
[[پرونده:170526419.jpg|جایگزین=دانشگاه پیام نور گناوه|بندانگشتی|دانشگاه پیام نور بندر گناوه]]

==آموزش و پژوهش بندر گناوه==
این شهر یک دانشگاه پیام‌نور<ref>[https://faragir.net/دانشگاه-پیام-نور-واحد-بندر-گناوه/ «دانشگاه پیام‌نور واحد بندر گناوه»، وب‌سایت فراگیر.]</ref>  و یک شعبه دانشگاه آزاد اسلامی دارد.<ref>[https://genaveh.iau.ir/fa «نمایه آموزشی دانشگاه»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر گناوه.]</ref>  همچنین [[حوزه علمیه]] الزهرا برای طلاب خواهر<ref>[http://genave.bu.whc.ir «نمایش اخبار»، وب‌سایت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران.]</ref>  و مدرسه علمیه [[امام جعفر بن محمد|امام صادق]] برای طلاب برادر در این منطقه وجود دارند.<ref>[https://hawzahnews.com/x5CFQ «سال تحصیلی مدرسه علمیه امام صادق گناوه آغاز شد»، خبرگزاری رسمی حوزه آنلاین.]</ref> 

==تقسیمات کشوری بندر گناوه==
بندر گناوه مرکز شهرستان گناوه در استان بوشهر است که شامل دهستان حیات‌داوود می‌شود.<ref>[https://rdcir.ir/uploads/images/gallery/roosta/roosta1/amar/amar1/amar2/am/komiteh/taghsimat/bosheh%20r.pdf «جدول تقسیمات کشوری استان به تفکیک عناصر تقسیماتی»، معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور.]</ref> 
==گردشگری==

*[[پرونده:2415876.jpg|جایگزین=سواحل بندر گناوه|بندانگشتی|سواحل صخره ای بندر گناوه]]سواحل؛ سواحل شنی و صخره‌ای بندر گناوه یکی از زیباترین جاذبه‌های توریستی این منطقه است. در این سواحل قایق‌سواری و سایر [[تفریح|تفریحات]] [[آب|آبی]] نیز وجود دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*[[بازار]] سیف؛ مشهورترین بازار گناوه سیف نام دارد. این بازار در میدان [[امام خمینی]] واقع شده و مرکز خرید لوازم برقی است.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-bandar-genaveh/ شریفی، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
*بازار اصلی؛ در بازار اصلی این بندر می‌توان هر محصولی را یافت.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-bandar-genaveh/ شریفی، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
*بازار ماهی‌فروشان؛ در این بازار انواع ماهی‌های جنوب، عرضه می‌شود.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-bandar-genaveh/ شریفی، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>
*تپه‌های باستانی گناوه؛ قدمت این تپه‌های باستانی به دوران ایران باستان باز می‌گردد. از جمله این تپه‌ها می‌توان به تپه «شاه ناصری» در شرق روستای گناوه، تپه «تل محمد حیدر» در بخش شمالی روستا و تپه «کلات» در جنوب روستا اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*امامزاده سلیمان بن علی؛ در کنار جاده بندر گناوه به بندر دیلم، آرامگاه امامزاده سلیمان بن علی واقع شده که معماری پلکانی دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*تالاب حله؛ این تالاب یکی از مناطق حفاظت‌شده در جنوب کشور و زیستگاه گونه‌های بسیار نادر است. وسعت این تالاب حدود ۴۰ هکتار است و از رود حله تغذیه می‌شود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*[[پرونده:2024-2-15a8cc2f-8388-445e-bfbb-b56074672ada-67c46117c1067c5ba768a762.jpg|جایگزین=غار تودیو گناوه|بندانگشتی|غار تودیو گناوه ، کوهی باستانی در روستایی با نام مال‌قائد]]غارتو دیو؛ غارتو دیو، کوهی باستانی در روستایی با نام مال‌قائد است. غارتو دیو به‌معنی خانه دیوها است و فضایی بوده که [[زردشت|زردشتیان]] مردگان خود را به آنجا می‌بردند تا آیینی برای آنها به‌جا آورند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*بی‌بی مریم؛ این اثر تاریخی قدمت ۱۵۰۰ ساله دارد؛ اما عمر دقیق آن مشخص نیست. بی‌بی مریم یا بی‌مره مقبره‌ای کوچک در بخش غربی محله باباعلی‌شاه است که در نقطه مرتفعی واقع شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*دهکده توریستی مال‌قائد؛ دهکده توریستی مال‌قائد در روستای مال‌قائد در فاصله ۵۰۰ متری شمال بندر گناوه واقع شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
*جزیره میرمهنا؛ میرمُهَنا نام یکی از حکم‌رانان جنوب ایران است که موجب پایان‌یافتن استعمار پرتغالی‌ها و هلندی‌ها شد.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/bandar-ganaveh/ غلامی، «راهنمای سفر به بندر گناوه؛ تماشای زیبایی‌های جنوب»، وب‌سایت علی‌بابا مگ.]</ref>

==مشکلات زیست‌محیطی بندر گناوه==
ورود مستقیم فاضلاب از کانال‌های مختلف، ریخته‌شدن پسماندهای شناورها در آب و حاشیه خور و حضور لنج‌های فرسوده غیرقابل استفاده باعث به‌وجودآمدن مشکلات زیست‌محیطی زیادی در این بندر شده است.<ref>[https://irna.ir/xjJHyF «خور گناوه کانون آلودگی زیست‌محیطی»، خبرگزاری ایرنا آنلاین.]</ref>  از دیگر مشکلات زیست‌محیطی این بندر تکمیل‌نشدن سیستم فاضلاب است که باعث آلودگی بهداشتی شده است.<ref>[https://irna.ir/xjnZ35 «فاضلاب عامل اصلی مشکلات زیست‌محیطی بندر گناوه است»، خبرگزاری ایرنا آنلاین.]</ref> 

==زیرساخت بندر گناوه==

*ترابری؛ فرودگاه این شهر نزدیک به ۵۰ سال است که فعالیتی ندارد. همچنین گناوه ایستگاه قطار نیز ندارد.<ref>[https://www.jabama.com/mag/bandar-genaveh/ مدزاده، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما.]</ref>  یکی از راه‌های دسترسی به بندر گناوه با کشتی است.<ref>[https://sepanja.com/blog/راهنمای-سفر-به-بندر-گناوه/ «راهنمای سفر به بندر گناوه»، وب‌سایت سپنجا.]</ref>
*[[پرونده:درمانگاه-شبانه-روزی-مهرزاد.jpg|جایگزین=درمانگاه مهرزاد گناوه|بندانگشتی|درمانگاه شبانه روزی مهرزاد _ گناوه]]فضای سبز؛ سرانه فضای سبز این شهر در سال ۱۴۰۰ش به‌ازای هر نفر به ۵/۱۳ مترمربع رسیده است.<ref>[https://irna.ir/xjHDPV «سرانه فضای سبز گناوه به ۵/۱۳ مترمربع رسید»، خبرگزاری ایرنا آنلاین.]</ref>
*بهداشت و سلامت؛ از مراکز بهداشتی این شهر می‌توان به بیمارستان رازی، درمانگاه ابوریحان، درمانگاه مهرزاد، درمانگاه شبانه‌روزی گناوه و درمانگاه تأمین اجتماعی اشاره کرد.<ref>[https://balad.ir/city-bandar-ganaveh/cat-hygiene-center#16.5/29.611169/50.49531 لیست مراکز بهداشت بندر گناوه»، وب‌سایت بلد.]</ref>

==امکانات رفاهی بندر گناوه==
برای اقامت در این بندر می‌توان از [[هتل|هتل‌ها]]، مسافرخانه‌ها و نیز مرکز اسکان فرهنگیان، استفاده کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/64361-بندر-گناوه/ وحیدی، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو.]</ref> 
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
{{آغاز منابع}}
*«آداب‌ورسوم ازدواج مردم بنادر گناوه و ریگ»، خبرگزاری ایرنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۳۸۴ش.
*احمدزاده، فرحناز، «بندر گناوه را از صفر تا صد بشناسید»، وب‌سایت جاباما، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«بندر گناوه استان بوشهر (۱۴۰۰)؛ معرفی دیدنی‌ها و بازارها+آدرس»، وب‌سایت ایران‌گرد، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«جاذبه‌های طبیعی استان بوشهر»، وب‌سایت مرکز مطالعات خلیج‌فارس، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«جدول تقسیمات کشوری استان به تفکیک عناصر تقسیماتی»، معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«خور گناوه کانون آلودگی زیست‌محیطی»، خبرگزاری ایرنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ش.
*«دانشگاه پیام‌نور واحد بندر گناوه»، وب‌سایت فراگیر، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«راهنمای سفر به بندر گناوه»، وب‌سایت سپنجا، تاریخ درج مطلب: ۲ مرداد ۱۴۰۱ش.
*«سال تحصیلی مدرسه علمیه امام صادق گناوه آغاز شد»، خبرگزاری رسمی حوزه آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۳۹۶ش.
*«سرانه فضای سبز گناوه به ۵/۱۳ مترمربع رسید»، خبرگزاری ایرنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۰ش.
*شریفی، فاطمه، «بندر گناوه کجاست/ بازار بزرگ جنوب ایران»، وب‌سایت اتاقک، تاریخ درج مطلب: ۲ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«شهر بندر گناوه»، وب‌سایت ایگردش، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«صفر تا صد شناخت بندر گناوه»، وب‌سایت تهران سوئیت، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*غلامی، پانته‌آ، «راهنمای سفر به بندر گناوه؛ تماشای زیبایی‌های جنوب»، وب‌سایت علی‌بابا مگ، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«فاضلاب عامل اصلی مشکلات زیست‌محیطی بندر گناوه است»، خبرگزاری ایرنا آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ بهمن ۱۳۹۶ش.
*«گناوه»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوشهر، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«لیست مراکز بهداشت بندر گناوه»، وب‌سایت بلد، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*مرادزاده، رویا و حیاتی، عبدالرضا، «بررسی غلظت بروموفرم در آب آشامیدنی شهرستان گناوه»، کنگره علوم و مهندسی آب و فاضلاب ایران، ۱۳۹۵ش.
*«مراسم سنتی عزاداری در گناوه/از مختک‌گردانی تا سینه‌زنی و تعزیه»، خبرگزاری مهر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ش.
*«مشاهیر»، وبلاگ بندر گناوه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دی ۱۳۹۷ش.
*«نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۵»، درگاه ملی آمار، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«نمایش اخبار»، وب‌سایت مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*«نمایه آموزشی دانشگاه»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر گناوه، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
*وحیدی، شقایق، «بندر گناوه»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۲۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
{{پایان منابع}}