نمایش مبدأ برای تکیه‌گاه آقا مرتضی علی

[[پرونده:تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی (2).jpg|جایگزین=تکیه‌گاه آقا مرتضی علی|بندانگشتی|تصویر درب ورودی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی]]
'''{{درشت|تکیه‌گاه آقا مرتضی علی}}'''؛ تکیه‌ای به نام امام علی با هدف حمایت از آسیب‌دیدگان اجتماعی در منطقه هرندی تهران.

تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی، نهادی اجتماعی-مذهبی در محله هرندی [[تهران]] است که در سال ۱۳۹۸ش و همزمان با [[عید غدیر]] توسط [[عبدالرضا هلالی]] تأسیس شد. این مرکز با هدف حمایت و ارائه پناه به اقشار آسیب‌دیده جامعه، از جمله نیازمندان، معتادان طردشده، افراد بی‌خانمان و حتی تحصیل‌کردگانی که به دلایلی از [[خانواده]] و [[جامعه]] جدا افتاده‌اند، فعالیت می‌کند. هلالی با الهام از گفت‌وگویی انگیزه‌بخش با یکی از نیازمندان محل، کوشیده است کارکرد سنتی [[تکیه]] را به عرصۀ [[خدمات اجتماعی]] و امدادرسانی گسترش دهد. در این مکان، علاوه بر حفظ شعائر دینی، با برپایی سفره‌های اطعام و ارائۀ خدمات حمایتی، گامی بلند در جهت تأمین نیازهای محرومان و بازگرداندن [[کرامت انسانی]] آنان برداشته شده است.

== معرفی ==
تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی در خیابان و محلهٔ شهید هرندی [[تهران]] قرار دارد.<ref>[https://neshan.org/maps/places/23796b83a2cce82f2a3e4dbf842813cf/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86+%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF+%D9%87%D8%B1%D9%86%D8%AF%DB%8C+%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87+%DA%AF%D8%A7%D9%87+%D8%A2%D9%82%D8%A7+%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C+%D8%B9%D9% «تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت نشان.]</ref> این تکیه‌گاه همزمان با [[عید غدیر]] در سال ۱۳۹۸ش به همت عبدالرضا هلالی با برپاکردن سفرهٔ اطعامی در محلهٔ هرندی تهران افتتاح شد.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/107708/Ø³ÙØ±Ù-Ø§Ø·Ø¹Ø§Ù-Ø¹ÛØ¯-ØºØ¯ÛØ±-Ø®Ù-ØªÚ©ÛÙ-Ú¯Ø§Ù-Ø¢ÙØ§-ÙØ±ØªØ¶Û-Ø¹ÙÛ «سفره اطعام عید غدیر خم تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت عقیق.]</ref> در [[تکیه‌گاه آقا مرتضی علی]]، افراد آسیب‌پذیر و رانده‌شده از اجتماع، حمایت می‌شوند و خدمات اجتماعی دریافت می‌کنند. این افراد، طیف گسترده‌ای از اقشار اجتماعی را در بر می‌گیرند مانند نیازمندان؛ [[معتاد|معتادان]] طردشده از سوی [[خانواده]]‌ها که در [[جامعه]] با آنها مانند [[مجرم]] برخورد می‌شود؛ افرادی که با داشتن خانواده‌های ثروتمند، به هر دلیلی از سوی [[خانواده]] طرد شده‌اند. در این مجموعه حتی [[جانباز]]، [[شاعر]] یا افراد تحصیل‌کرده نیز دیده می‌شوند که به این مکان پناه می‌آورند.<ref>[https://www.aparat.com/v/GF8IP «حاج عبدالرضا هلالی | خدمات اجتماعی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

== نام‌گذاری ==
[[پرونده:تکیه‌گاه آقا مرتضی علی (1).jpg|جایگزین=عبدالرضا هلالی|بندانگشتی|[[عبدالرضا هلالی]] مداح ایرانی]]
عبدالرضا هلالی در مصاحبه‌های خود علت نام‌گذاری این مکان به تکیه‌گاه را این‌گونه بیان کرده است که آنجا پناهگاهی برای مردم نیازمند است. او همچنین جرقهٔ این اقدام را از روزی می‌داند که برای کمک به نیازمندان به یکی از مناطق محروم رفته بود، فردی وی را صدا زده و به او گفته ما هم اهل روضه و گریه برای اهل‌بیت هستیم، ولی روا نیست که منزل ما روبروی حسینیهٔ به این بزرگی باشد و خانوادهٔ من با بیماری و فقر، محتاج نان شب خود باشد.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/121698/%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%87%D9%84%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%DB%8 «انگیزه حاج عبدالرضا هلالی از راه‌اندازی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی در محله هرندی تهران چه بود؟»، وب‌سایت عقیق.]</ref> همین صحبت‌ها، موجب شد تا هلالی در کنار تعظیم شعائر، قدمی برای تأمین احتیاجات افراد بی‌بضاعت، معتاد و گرفتار بردارد و محلی برای حمایت از این قشر از جامعه فراهم کند. او تأکید کرده است که هدف از تکیه‌گاه، تنها برگزاری مراسم مذهبی نیست، بلکه پناه و امیدی برای دل‌های شکسته و نیازمندان واقعی است. به گفتهٔ او، تکیه‌گاه در واقع پلی میان شور حسینی و خدمت اجتماعی است که مردم را در کنار هم جمع می‌کند و روح تعاون و مهربانی را در میان آنان زنده نگه می‌دارد. این مکان امروز به مرکزی برای یاری، همدلی و بازسازی زندگی افراد آسیب‌دیده تبدیل شده است.<ref>[https://www.aparat.com/v/YAGFd «افتتاح تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

== ارتباط تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی با تکیه ==
تِکیه یا تَکیه که امروزه در اصطلاح [[شیعه|شیعیان]] به مکان برگزاری مراسم مذهبی و [[سوگواری]] ائمه به‌ویژه در دههٔ [[محرم]] و اجرای [[تعزیه]] یا [[شبیه‌خوانی]] گفته می‌شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239677/تکیه بلوک‌باشی، «تکیه»، مرکز دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در ابتدا به [[خانقاه]] دراویش گفته می‌شد که در آن به رقص سماع می‌پرداختند. تکیه از سدۀ هشتم [[تقویم هجری قمری|هجری قمری]] در عثمانی رواج داشت و سپس به [[ایران]] راه یافت. در [[صفویه|عصر صفوی]] با گسترش [[مذهب شیعه|تشیع]] در ایران، سنتِ ساختِ تکیه رواج پیدا کرد و کاربرد آن به محلی برای سوگواری امامان، به‌خصوص دههٔ [[ماه محرم|محرم]] و اجرای [[تعزیه]]، تغییر پیدا کرد.<ref>کیانی، تاریخ خانقاه در ایران، 1369ش، ص264-265.</ref> اولین تکیه‌ای که در برخی منابع تاریخی به آن اشاره شده است؛ تکیه «شاهزاده خانم صفوی» معروف به تکیه «خانوم»، متعلق به خواهر شاه طهماسب صفوی است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401051712319/از-تکیه-شاهزاده-خانم-صفوی-چه-می-دانید «از تکیه شاهزاده خانم صفوی چه می‌دانید؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

در [[قاجاریه|دوران قاجار]] کاربرد اصطلاح تکیه برای مکان سوگواری امام حسین چنان گسترش یافت که دیگر این اصطلاح برای مکان‌های ویژهٔ صوفیان استفاده نمی‌شد. در ضمن اصطلاح تکیه فقط به مکان‌های ثابت برای [[عزاداری]] اطلاق نمی‌شد؛ بلکه هر چادر یا مکانی که به‌طور موقت مثلاً در چهارراه‌ها، میدان‌ها یا مکان‌های دیگر به‌منظور عزاداری برپا می‌شد، تکیه خوانده می‌شد.<ref>چلکووسکی، تعزیه هنر بومی پیشرو ایران، 1367ش، ص104-105.</ref> دورهٔ قاجار به‌خصوص زمان سلطنت [[ناصرالدین شاه،]] دورهٔ [[اوج تکیه‌سازی]] در ایران بوده است.<ref>معتمدی، جغرافیای تاریخی تهران، 1381ش، ص449.</ref> از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین تکیه‌های تهران می‌توان به [[تکیه دولت]]،<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/earliest3-history2-relying.html «تاریخچه قدیمی‌ترین تکیه تهران»، خبرآنلاین.]</ref> [[تکیه تجریش]]،<ref>[https://farsnews.ir/news/13990628000582/تکیه-ای-با-قدمت-200-ساله-تماشای-معماری-قاجاری «تکیه‌ای با قدمت 200 ساله/ تماشای معماری قاجاری در تکیه بزرگ تجریش»، خبرگزاری فارس.]</ref> تکیه نیاوران، تکیه رضاقلی خان، تکیه نفرآباد، تکیه دزاشیب، تکیه سادات اخوی، تکیه درخونگاه و تکیه خرازها اشاره کرد. تکیه دزاشیب در سال ۱۳۸۴ش در [[آثار ملی ایران|فهرست آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/545423/مروری-بر-تکیه-های-قدیمی-تهران «مروری بر تکیه‌های قدیمی تهران»، همشهری‌آنلاین.]</ref> عبدالرضا هلالی کوشیده است تا کارکرد تکیه را برای دوستداران اهل‌بیت به سطح ارائه خدمات اجتماعی و حمایت از نیازمندان، گسترش دهد.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/121698/%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D9%87%D9%84%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%DA%A9%DB%8 «انگیزه حاج عبدالرضا هلالی از راه‌اندازی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی در محله هرندی تهران چه بود؟»، وب‌سایت عقیق.]</ref>

== خدمات تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی ==
[[پرونده:تکیه‌گاه آقا مرتضی علی.jpg|جایگزین=ارائه خدمات داندان‌پزشکی به اقشار آسیب‌پذیر در تکیه‌گاه آقا مرتضی علی با همکاری قرارگاه جهادی الکفیل|بندانگشتی|ارائه خدمات [[داندان‌پزشکی]] به [[اقشار آسیب‌پذیر]] در تکیه‌گاه آقا مرتضی علی با همکاری قرارگاه جهادی الکفیل]]
در تکیه‌گاه آقا مرتضی علی، علاوه بر میزبانی [[روضه‌خوانی|مراسم‌های روضه]] و سخنرانی هیئت‌الرضا، به رتق‌وفتق امور [[آسیب‌دیدگان اجتماعی]] پرداخته می‌شود و خدماتی مانند اهدای لباس نو، [[اطعام]] با غذا و [[نان]] گرم، [[حمام|استحمام]]، اصلاح سر و صورت به آنها ارائه می‌شود.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1147465/Ø±ÙØ§ÛØª-Ø±Ø¶Ø§-ÙÙØ§ÙÛ-Ø§Ø²-ÙØ¹Ø§ÙÛØª-ØªÚ©ÛÙ-Ú¯Ø§Ù-Ø¢ÙØ§-ÙØ±ØªØ «روایت رضا هلالی از فعالیت تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، خبرگزاری شبستان.]</ref> همچنین [[شفاخانه حضرت زهرا|شفاخانهٔ حضرت زهرا]] برای امور درمانی نیازمندان، [[خیریه]] [[بهشت امام حسن]]، رسیدگی به افراد بی‌بضاعت، رسیدگی به [[معتاد|معتادان]] و بردن آنها به [[کمپ ترک اعتیاد]] و تلاش برای اشتغال‌زایی نیز از مواردی است که در این مکان با همکاری و همراهی جوانان هیئت و مردم صورت می‌گیرد.<ref>[https://www.aparat.com/v/YAGFd «افتتاح تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

در این مکان هر شب، سفرهٔ غذا و مکان استراحت برای افراد نیازمند و معتادان برپا است، اما در روزهای چهارشنبه خدمات دیگری مانند اصلاح سر و صورت، استحمام و تعویض لباس نیز برای آنها انجام می‌شود.<ref>[https://old.irannewspaper.ir/Newspaper/Page/7809 حیدری، «پناهی برای خانه به دوشان»، وب‌سایت روزنامه ایران.]</ref>

احداث [[درمانگاه]] دندانپزشکی و درمان دندان‌ها از دیگر خدماتی است که در این مکان به‌دلیل هزینه‌های بالای دندانپزشکی برای مردم محروم و به‌خصوص معتادان، به‌صورت رایگان انجام می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/news/755386/درمانگاه-رایگان-مداح-معروف-معتادان «هلالی برای نیازمندان و معتادان، درمانگاه رایگان دندانپزشکی تأسیس کرد»، وب‌سایت جهان‌نیوز.]</ref> همچنین در اعیاد و مناسبت‌های خاص مانند [[نوروز|عید نوروز]]، روز تولد [[امام علی|حضرت علی]]، [[شب یلدا]] و ایام [[ماه رمضان]]<ref>[https://www.aparat.com/v/bqFjY «گفتگو جنجالی با عبدالرضا هلالی – تکیه‌گاه مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات.]</ref> برنامه‌هایی برای این افراد برگزار می‌شود.<ref>[https://tv2.ir/program/413886 «خاطرات رضا هلالی از تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت شبکه دو.]</ref>

== اهداف تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی ==
[[پرونده:تکیه‌گاه آقا مرتضی علی (3).jpg|جایگزین=استحمام نیازمندان تکیه آقا مرتضی علی|بندانگشتی|تصویری از استحمام آسیب‌دیدگان اجتماعی]]
تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی، بدون دریافت حمایت و کمک از نهادهای دولتی، فقط با کمک مردم و خیرین اداره می‌شود. طریقهٔ جذب افراد به این مکان به‌گونه‌ای است که جوانان هیئتی با انجام کارهایی مانند نذر آتش در شب‌های سرد [[زمستان]] با پیت حلبی و چوب به دیدن کارتن‌خواب‌های اطراف تهران می‌روند و با دادن غذای گرم، آنها را به آمدن به تکیه‌گاه آقا مرتضی علی، دعوت می‌کنند. هدف اصلی این تکیه‌گاه با انجام چنین خدماتی علاوه بر رسیدگی به امور نیازمندان، بازگرداندن آنها به زندگی است. در قدم اول، افراد معتاد یا [[کارتن‌خوابی|کارتن‌خواب]] با ورود به این مکان با دیدن افراد مثل خود، احساس راحتی می‌کنند. آنها با لباس‌های ژولیده وارد این مکان می‌شوند، اما موقع خروج نمی‌شود آنها را با قبل مقایسه کرد یا حتی شناخت. همین امر تلنگری برای آنان است تا شاید روزی به زندگی عادی برگردند و زندگی خود را از نو شروع کنند.<ref>[https://old.irannewspaper.ir/Newspaper/Page/7809 حیدری، «پناهی برای خانه به دوشان»، وب‌سایت روزنامه ایران.]</ref>

تکیه‌گاه آقامرتضی‌علی با ایجاد حس خوب در افراد معتاد، انگیزه ترک مواد مخدر را در آنان ایجاد می‌کند و پس از انتقال آنها به [[کمپ ترک اعتیاد|کمپ‌های ترک اعتیاد]]، از فروپاشی این خانواده‌ها جلوگیری می‌کند. همچنین با ایجاد اشتغال برای افراد بیکار موجب حفظ آبروی آنان شده و خانواده‌های زیادی را به زندگی دلگرم می‌کنند. با اصلاح هر فرد، یک خانواده سروسامان یافته و آسیب‌ها و تنش‌های اجتماعی کاهش می‌یابد و جامعه سم‌زدایی می‌شود.<ref>[https://old.irannewspaper.ir/Newspaper/Page/7809 حیدری، «پناهی برای خانه به دوشان»، وب‌سایت روزنامه ایران.]</ref>

== دیدگاه‌های هلالی ==
به اعتقاد عبدالرضا هلالی [[امام حسین]] فقط سوژه‌ای برای [[گریه]] و [[سوگواری]] نیست، بلکه باید دستاورد عینی برای آن وجود داشته باشد که در بهبود وضعیت [[جامعه]] و خدمت به خلق‌الله، بازنمایی شود.<ref>[https://telewebion.com/episode/0xa75525d «گزارش تصویری از تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت تلوبیون.]</ref> از نظر او رسیدگی به گرفتاری‌های مردم به‌خصوص در مناطق محروم از وظایف روحانیون، هیئت‌ها و مساجد است و درب [[مسجد|مساجد]]، [[حسینیه]]‌ها و [[تکیه|تکایا]] باید همیشه به روی درمانده‌ها باز باشد.<ref>[https://aghigh.ir/fa/news/121761/پناهگاه-خانه-به-دوشان «پناهگاه خانه به دوشان»، وب‌سایت عقیق.]</ref> عزادار حقیقی [[اهل‌بیت]]، کسی است که به راحتی از کنار درد و گرفتاری‌های مردم عبور نمی‌کند و نسبت به این امور بی‌تفاوت نیست. همچنین او از مسئولین هیئات مذهبی انتظار دارد که شنوندهٔ خوبی برای مشکلات مردم و زبان گویای مشکلات مردم به مسئولین باشند.<ref>[https://www.jahannews.com/news/755386/درمانگاه-رایگان-مداح-معروف-معتادان «هلالی برای نیازمندان و معتادان، درمانگاه رایگان دندانپزشکی تأسیس کرد»، وب‌سایت جهان‌نیوز.]</ref> او باور دارد؛ حال خوبی که پس از رسیدگی به افراد گرفتار به‌دست می‌آورد را با هیچ چیز دیگری نمی‌تواند تعویض کند.<ref>[https://tv2.ir/program/413886 «خاطرات رضا هلالی از تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت شبکه دو.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «از «تکیه شاهزاده خانم صفوی» چه می‌دانید؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش.
* «افتتاح تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «انگیزه حاج عبدالرضا هلالی از راه‌اندازی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی در محله هرندی تهران چه بود؟»، وب‌سایت عقیق، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۴۰۰ش.
* بلوک‌باشی، علی، «تکیه»، مرکز دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۳۹۸ش.
* «پناهگاه خانه به دوشان»، وب‌سایت عقیق، تاریخ درج مطلب: ۳۰ بهمن ۱۴۰۰ش.
* «تاریخچه قدیمی‌ترین تکیه تهران»، خبرآنلاین، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «تکیه‌ای با قدمت ۲۰۰ ساله/ تماشای معماری قاجاری در تکیه بزرگ تجریش»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۳۹۹ش.
* «تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت نشان، تاریخ بازدید: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* چلکووسکی، پتر جی، تعزیه هنر بومی پیشرو ایران، ترجمه داوود حاتمی، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۶۷ش.
* «حاج عبدالرضا هلالی | خدمات اجتماعی تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* حیدری، «پناهی برای خانه به دوشان»، وب‌سایت روزنامه ایران، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۴۰۰ش.
* «خاطرات رضا هلالی از تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت شبکه دو، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* «روایت رضا هلالی از فعالیت تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۴۰۰ش.
* «سفره اطعام عید غدیر خم تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت عقیق، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۸ش.
* کیانی، محسن، تاریخ خانقاه در ایران، تهران، طهوری، ۱۳۶۹ش.
* «گزارش تصویری از تکیه‌گاه آقا مرتضی علی»، وب‌سایت تلوبیون، تاریخ انتشار: ۳۰ آذر ۱۴۰۲ش.
* «گفتگو جنجالی با عبدالرضا هلالی – تکیه‌گاه مرتضی علی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* محمودآبادی و بختیاری، «بررسی پیشینه تاریخی ابنیه سنتی ایران با مطالعهٔ موردی تکیه»، وب‌سایت تاریخ محلی، تاریخ انتشار: دی ۱۳۹۳ش.
* «مروری بر تکیه‌های قدیمی تهران»، همشهری‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ شهریور ۱۳۹۹ش.
* معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، نشر دانشگاهی تهران، ۱۳۸۱ش.
* «هلالی برای نیازمندان و معتادان، درمانگاه رایگان دندانپزشکی تأسیس کرد»، وب‌سایت جهان‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ اسفند ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}