نمایش مبدأ برای سفره برکت (آیین)

[[پرونده:4397808.jpg|جایگزین=سفره برکت - کاشان|بندانگشتی|آیین سنتی سفره برکت؛ مردادماه ۱۴۰۱ ش در کاشان]]
'''{{درشت|سفره برکت (آیین)}}'''؛ آیین سنتی مذهبی در روز ششم شهادت امام حسین در شهر برزُک کاشان.

سفره برکت، آیین کهن و معنوی مردم در شهر برزک کاشان است که هر ساله در ششمین روز [[شهادت]] [[امام حسین]] برگزار می‌گردد. در این مراسم، زنان شهر بهترین دسترنج کشاورزی خود را خالصانه [[نذر]] کرده و برای طلب خیر و [[برکت]] به سفره‌ای مشترک در [[مسجد]] می‌سپارند. این سنت ریشه‌دار، نماد پیوند عمیق شکرگزاری و زندگی روزمره مردم است که نقش مهمی در وحدت و همدلی اهالی ایفا می‌کند. این آیین زیبا که قدمتی چندصدساله دارد، به عنوان [[میراث فرهنگی ناملموس ایران|میراث ناملموس فرهنگی ایران]] به ثبت ملی رسیده است.

== مفهوم‌شناسی سفره برکت ==
سفره برکت، آیین سنتی مذهبی است که هر ساله در ۱۶ [[ماه محرم|محرم]] در شهر بَرزُک از توابع شهرستان [[کاشان]] برگزار می‌شود. این آیین قدمتی بیش از ۵۰۰ سال دارد و در فهرست میراث ناملموس فرهنگی کشور به ثبت رسیده است. منطقهٔ برزک کاشان هر سال به این مناسبت، میزبان تعداد زیادی از گردشگران مذهبی است.<ref>[https://www.imna.ir/news/773983/آیین-۵۰۰-ساله-سفره-برکت-در-برزک-کاشان-فیلم «آیین ۵۰۰ ساله سفره برکت در برزک کاشان + فیلم»، خبرگزاری ابمنا.]</ref>

== شهر بَرزُک ==
[[پرونده:سفره برکت.jpg|جایگزین=سفره برکت در شهر بَرزُک|بندانگشتی|سفره برکت در شهر بَرزُک]]

=== معرفی و پیشینه تاریخی شهر برزک ===
شهر برزک با قدمتی پنج‌هزار ساله<ref>[https://telewebion.com/episode/0x526e139 «معرفی روستای برزک در استان اصفهان»، وب‌سایت تلوبیون.]</ref> در ۴۵ کیلومتری شهرستان کاشان از توبع استان [[اصفهان]] قرار دارد و جمعیتی حدود ۵۰۰۰ نفر دارد. گویش مردم این منطقه راژی<ref group="یادداشت">راژی زبان اصیلی است که در گذشته در نقاط مرکزی ایران رواج داشته است.</ref> است. نام این شهر در گذشته‌های دور «وَرزاک» برگرفته از کشاورزی و کوه بلند بوده است که این نام احتمالاً به زبان راژی باشد. منطقهٔ برزک، هفت محله دارد به نام‌های؛ سرگاوُل، سردُل، مصلی، درب [[مسجد جامع]]، درب زیارت، کاردان و باغستان که نام هریک، نشانی از تاریخ هر محله دارد.<ref>[https://telewebion.com/episode/0x526e139 «معرفی روستای برزک در استان اصفهان»، وب‌سایت تلوبیون.]</ref>

=== کشاورزی و محصولات شاخص برزک ===
این شهر در دره‌ای کوهستانی و میان دل کویر، با طبیعتی سرسبز، محصولات کشاورزی و مزارع بزرگ گل محمدی و اجرای مراسم [[گلاب‌گیری]]، سالانه گردشگران زیادی را به سوی خود جذب می‌کند.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/attractions-of-barzok/ سمیع‌زاده، «جاهای دیدنی برزک | تاریخی و ماجراجویانه»، وب‌سایت اتاقک.]</ref>

شهر برزک حدود هشتاد درصد از گلاب شهر کاشان را تولید می‌کند و به‌همین دلیل به‌عنوان قطب تولید گل و گلاب کشور شناخته می‌شود. گلاب‌های تولید شده علاوه بر مصرف داخل به خارج از کشور نیز صادر می‌شود. دیگر محصولات کشاورزی برزک عبارتند از؛ گردو، [[بادام]]، [[انگور]]، شاه‌توت و [[آلو]] که از آنها محصولات دیگری چون لواشک، میوهٔ خشک، جوز قند، [[آجیل]] و کشمش و از خشک کردن میوه‌ها محصولاتی با نام ترشاله، اَلگاله و سیباله به‌دست می‌آورند.

کشاورزی پویا و محصولات مرغوب این منطقه سبب شده تا از محصولات آن در مراسم‌های مذهبی به‌عنوان نذر استفاده کنند و شکرگذاری مردم این شهر در پیشگاه الهی، این‌گونه نمود پیدا کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/u82wj2g «برزک، بهشت پنهان»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

=== صنایع دستی برزک ===
[[صنایع دستی]] شهر برزک شامل [[گلیم‌بافی]]، [[جوال]]، گاله، پارچه‌بافی، گلدوزی، نخ‌ریسی، [[گیوه بافی|گیوه‌بافی]] و [[قالی بافی|قالی‌بافی]] است.

=== جاذبه‌های تاریخی و گردشگری ===
[[پرونده:641496.jpg|جایگزین=سفره مردمی برکت - کاشان|بندانگشتی|سفره مردمی برکت در کاشان]]جاذبه‌های تاریخی و طبیعی زیادی نیز در این شهر وجود دارد که در جذب گردشگران به این منطقه مؤثر است. جاهای دیدنی این شهر عبارتند از: تپه تاریخی قلعه و غار کشف شده در آن، جاده تفریحی توریستی سعدآباد که کل چشم‌انداز روستا و طبیعت بکر آن مشاهده می‌شود، چشمه احمدآباد، [[حمام]] محل سرگاول متعلق به دوره [[صفویه]]، امام‌زاده احمد (چهل اختران)، امام‌زاده سراج‌الدین بن [[امام موسی بن جعفر|موسی بن جعفر]] که قدمتی ۵۰۰ ساله دارد، موزه مردم‌شناسی، آب انبار سردُل، خانه‌های قدیمی کاردان و موسوی متعلق به دوران زندیه، آسیاب خاتونی، آسیاب آبی سعدآباد با قدمت ۲۰۰ ساله که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، بافت قدیم برزک و [[اقامتگاه بوم‌گردی]] [[خانه]] روحانی که متعلق به دوره صفویه است.<ref>[https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110846.html مشهدی نوش‌آبادی، «آثار، اسناد و کتیبه‌های تاریخی برزک»، 1391ش، ص30-31.]</ref>

== مراسم سفره برکت ==
=== مراحل و آداب اجرای آئین سفره برکت ===
[[پرونده:545663.jpg|جایگزین=سفره برکت - کاشان |بندانگشتی|سینی‌های پر شده از محصولات مردم شهر کاشان برای بردن به مراسم سفره برکت؛ مردادماه ۱۴۰۱ش]]مراسم سنتی مذهبی سفره برکت در روز ششم [[شهادت]] امام حسین در برزک برگزار می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5563359/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%B2%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D8% «برگزاری آئین سنتی سفره برکت در شهر برزک از توابع کاشان»، خبرگزاری مهر.]</ref> مردم این منطقه محصولات کشاورزی و باغی خود را شامل گردو، [[بادام]]، فندق، توت خشک، [[سنجد]]، کشمش، برگهٔ زردآلو و دیگر محصولات باغی را به‌منظور تبرک به سفره برکت می‌برند.<ref>[https://sahandkhabar.ir/تصاویر-مراسم-سنتی-سفره-برکت «تصاویر: مراسم سنتی سفره برکت»، پایگاه خبری تحلیلی سهند خبر.]</ref>

آنها محصولات خود را که برای برآورده شدن حاجات خود نذر کرده‌اند، درون بشقاب‌ها و کاسه‌هایی (که معمولاً هفت کاسه است)<ref>[https://www.irna.ir/photo/85545834/مراسم-سنتی-سفره-برکت «مراسم سنتی سفره برکت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> ریخته و کاسه‌ها را در مجمعه‌های مسی می‌گذارند. سپس سینی‌ها را بر سر گذاشته و آنها را به مسجد موسی بن جعفر در محلهٔ مصلی<ref>[https://www.isna.ir/news/1401052417096/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8% «برگزاری آیین سنتی مذهبی «سفره برکت» در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> می‌برند و بر سر سفره‌ای که به طول ۱۰ الی ۱۵ متر در آنجا پهن شده، می‌چینند. این کار توسط زنان این منطقه انجام می‌گیرد. خادمین [[مسجد]] نیز سفره را با گل و شمع و تنقلات آورده شده، تزئین می‌کنند و سپس آیین سفره برکت را آغاز می‌کنند.

در ابتدای مراسم، سوره یاسین خوانده می‌شود و در ادامه سخنرانی و [[روضه‌خوانی]] برگزار می‌شود. در پایان مراسم، محصولات آورده شده، بسته‌بندی می‌شوند و بین افراد شرکت‌کننده در مراسم توزیع می‌شود.<ref>[https://www.imna.ir/news/773983/آیین-۵۰۰-ساله-سفره-برکت-در-برزک-کاشان-فیلم «آیین ۵۰۰ ساله سفره برکت در برزک کاشان + فیلم»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>

=== ریشه‌ها، باورها و اهمیت مراسم ===
از رسوم مردم این منطقه این است که آنها برای درگذشتگان خود در روز ششم مراسمی برگزار می‌کنند و به همین منظور برای [[امام حسین]] نیز این مراسم را روز ششم پس از شهادتش برپا می‌کنند. این مراسم در گذشته به‌صورت محدودتر و کوچک‌تری فقط در محله مصلی برگزار می‌شد، اما امروزه این مراسم گسترده‌تر و پررونق‌تر شده و باشکوه بیشتری در محله‌های دیگر<ref>[https://www.isna.ir/news/1401052417096/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8% «برگزاری آیین سنتی مذهبی «سفره برکت» در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> این شهر نیز برگزار می‌شود.<ref>[https://telewebion.com/episode/0xe4f36a6 «سفره برکت – 7 مرداد 1403»، وب‌سایت تلوبیون.]</ref>

آنها معتقدند این نذر و این سفره به مال و محصولات‌شان برکت می‌دهد<ref>[https://ahlekashanam.net/آیین-سنتی-مذهبی-سفره-برکت-برزک-کاشان/ «آیین سنتی مذهبی سفره برکت در برزک کاشان برگزار شد (+تصاویر)»، وب‌سایت اهل کاشانم.]</ref> و نوعی سنت برکت‌خواهی به‌شمار می‌رود. آنها بهترین محصولات کشاورزی خود را که حاصل دسترنج‌شان است به نذر پیوند می‌زنند و از این طریق هم مراسم بزرگداشتی برای امام حسین می‌گیرند و هم برای زندگی و محصولات کشاورزی خود طلب خیر و برکت می‌کنند و حاجات خود را می‌طلبند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401052417096/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8% «برگزاری آیین سنتی مذهبی «سفره برکت» در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

به عقیدهٔ مردم این شهر، آیین سنتی-مذهبی سفره برکت و برگزاری آیین‌های عاشورایی نقش مهمی در وحدت و یکدلی مردم منطقه ایفا کرده است.<ref>[https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-67/567155-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9% «برگزاری آیین سنتی مذهبی ششم امام حسین در سفره برکت در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری موج.]</ref> قدمت این مراسم به بیش از دویست سال می‌رسد.<ref>[https://telewebion.com/episode/0xe4f36a6 «سفره برکت – 7 مرداد 1403»، وب‌سایت تلوبیون.]</ref> آنها معتقدند این نذر و این سفره به مال و محصولات‌شان برکت می‌دهد<ref>[https://ahlekashanam.net/آیین-سنتی-مذهبی-سفره-برکت-برزک-کاشان/ «آیین سنتی مذهبی سفره برکت در برزک کاشان برگزار شد (+تصاویر)»، وب‌سایت اهل کاشانم.]</ref> این مراسم و آیین سنتی مذهبی در سال ۱۳۹۱ش در فهرست میراث ناملموس فرهنگی کشور به ثبت ملی رسیده است.<ref>[https://farsnews.ir/MORTEZA/1721806078085364090/برگزاری-آیین-سنتی-مذهبی-%C2«Ø³ÙØ±Ù-Ø¨Ø±Ú©Øª%C2» «برگزاری آیین سنتی مذهبی سفره برکت»، خبرگزاری فارس.]</ref>

== یادداشت‌ها ==
<references group="یادداشت"/>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آیین سنتی مذهبی سفره برکت در برزک کاشان برگزار شد (+تصاویر)»، وب‌سایت اهل کاشانم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۹ش.
* «آیین ۵۰۰ ساله سفره برکت در برزک کاشان + فیلم»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «برزک، بهشت پنهان»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۷ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «برگزاری آیین سنتی مذهبی سفره برکت در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۱ش.
* «برگزاری آیین سنتی سفره برکت در شهر برزک از توابع کاشان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۱ش.
* «برگزاری آیین سنتی مذهبی ششم امام حسین در سفره برکت در شهر برزک کاشان»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «برگزاری آیین سنتی مذهبی سفره برکت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «تصاویر: مراسم سنتی سفره برکت»، پایگاه خبری تحلیلی سهند خبر، تاریخ درج مطلب: ۲ مرداد ۱۴۰۳ش.
* «سفره برکت – ۷ مرداد ۱۴۰۳»، وب‌سایت تلوبیون، تاریخ بازدید: ۹ مرداد ۱۴۰۳ش.
* سمیع‌زاده، مائده، «جاهای دیدنی برزک | تاریخی و ماجراجویانه»، وب‌سایت اتاقک، تاریخ به‌روزرسانی: ۲ فوریه ۲۰۲۳م.
* «مراسم سنتی سفره برکت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
* مشهدی نوش‌آبادی، محمد، «آثار، اسناد و کتیبه‌های تاریخی برزک»، در دو فصلنامه علمی کاشان‌شناسی، دوره ۵، شماره ۲، ۱۳۹۱ش.
* «معرفی روستای برزک در استان اصفهان»، وب‌سایت تلوبیون، تاریخ بازدید: ۸ مرداد ۱۴۰۳ش.
{{پایان منابع}}