نمایش مبدأ برای شادی در خانواده

[[پرونده:1246.jpg|جایگزین=مسابقه خانه ما - خانواده رخ|بندانگشتی|مسابقه خانه ما - خانواده رخ|250x250پیکسل]]
'''{{درشت|شادی در خانواده}}'''؛ نشاط و پویایی در خانه همراه با هیجانات درونی مثبت اعضای خانواده.

شادی به معنای نشاط و خوش‌حالی، یکی از نیازهای انسان به شمار می‌آید و خانواده بهترین بستر برای دستیابی به آن است، همچنانکه نقش کلیدی در تقویت و بهبود روابط خانوادگی و افزایش توان افراد در برابر مشکلات دارد. محیط خانوادگی شاد با [[محبت در خانواده|محبت]]، قدردانی، گذراندن اوقات خوش، گفت‌وگو و کمک به یکدیگر شکل می‌گیرد و باعث آرامش همه اعضای [[خانواده]] می‌شود.

==اهمیت شادی در خانواده==
شادی یکی از نیازهای انسان به شمار می‌آید<ref> حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125. </ref> که به زندگی معنا می‌دهد، عواطف منفی مثل ناکامی و [[ترس]] را از بین می‌برد، عامل رشد و موفقیت و ابزاری برای فعالیت بیشتر است<ref> صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص85.</ref>  همچنین بر پایه تعالیم دین اسلام، شادی از آثار عقل<ref> کلینی، الکافی، 1407ق، ج1، ص23. </ref>  و [[ایمان]] و از نشانه‌های سلامت روان است. <ref> خالدیان، «شادمانی در قرآن»، 1385ش، ص124. </ref>  <br>
بی‌گمان عوامل گوناگونی در شادی انسان نقش دارند، اما خانواده امن‌ترین و بهترین کانون برای پرورش شادی است.<ref> سمانچوه، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، 1398ش، ص25. </ref> از سوی دیگر، شادی افراد و فضای سالم خانواده، نقشی اساسی در پویایی ذهن، شکوفایی استعدادها و ایجاد امنیت روانی و عاطفی اعضا دارد.<ref> فلاحتی و  صیفوری، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن و روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص109. </ref> به باور روان‌شناسان، در خانواده‌های شاد معمولاً مؤلفه‌های زیر وجود دارد:
[[پرونده:C5bb8a7e-4107-49e7-9505-d2cc5e1645e4.jpg|جایگزین=مهمانی یک کیلومتری عید غدیر - قرچک تهران|بندانگشتی|مهمانی یک کیلومتری [[عید غدیر]] - قرچک [[تهران]]|250x250پیکسل]]
#در اولویت قرار دادن خانواده؛
#قدرشناسی و ارتباط بین اعضای خانواده؛
#سپری‌کردن اوقات خوش در کنار یکدیگر؛
#داشتن الگوی مناسب؛
#داشتن عقاید مذهبی قوی؛
#توانایی مقابلهٔ درست و بهنگام با بحران‌ها؛
#شکوفایی استعدادها و توانایی‌های هر یک از اعضای خانواده با تشویق و ترغیب در مراحل حساس زندگی مانند سنین رفتن به مدرسه و در طی فرایند تحصیل؛
#مشخص بودن، انعطاف‌پذیر بودن و قابل تعویض بودن وظایف اعضای خانواده.<ref>[https://drtaranehmoazeni.com/چطور-خانواده-شاد-داشته-باشیم؟/ «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وب‌سایت ترانۀ مؤذن.]</ref>

==نقش افراد  در ایجاد شادی در خانواده==  
برای داشتن خانواده‌ای شاد باید همه اعضا و افراد آن شاد و بانشاط باشند؛ چرا که روحیه‌های خوب و بد، از جمله روحیه نشاط، به دیگران سرایت می‌کند. به همین دلیل همه افراد [[خانواده]]، برای ایجاد نشاط در خانه نقش دارند.<ref> انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، 1393ش.</ref>  
===نقش والدین در ایجاد حس شادی===
[[پرونده:خانواده شاد۱.jpg|جایگزین=تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش|بندانگشتی|تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش در سال ۱۴۰۳ش. ]]
محیط شادِ خانه، زندگی را برای اعضای آن جذاب می‌کند. از آن‌سو کانون خانوادگی خشک و بی‌روح، طعم زندگی را به کام اعضای آن تلخ می‌کند. شاد بودن از غذاهای روحی انسان است. والدین، به‌خصوص مادر که مهم‌ترین الگوهای رفتاری فرزندان هستند، با ایجاد روحیه‌ نشاط در خود می‌توانند شادی را به فرزندان آموزش دهند.<ref>  شریعت‌باقری، «اهمیت خانواده»، 1389ش؛ انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، 1393ش.</ref> 
پدر و مادر با تقویت عناصر شادی در خود و فرزندان، نقش به‌سزایی در شاد زیستن افراد خانه دارند این عناصر عبارت‌اند از: خودآگاهی، خودباوری، [[مسئولیت‌پذیری]]، شهامت مقابله با مشکل و حل آن، تمرکز بر خواسته‌های مثبت و پرهیز از منفی‌نگری.<ref> حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص127 – 126.</ref>

===نقش فرزندان در شادی خانواده===                                      
فرزندان با رعایت حقوق والدین و دیگر اعضای [[خانواده]] و همچنین با انجام کارهای نشاط‌آور می‌توانند در ایجاد شادی نقش‌آفرینی کنند.<ref> حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref>

==عوامل شادی‌آفرین در محیط خانواده== 
کارشناسان عوامل مختلفی را برای شادی شمرده‌اند؛ هدف‌مندی در زندگی،<ref>  رستمی‌ چورتی، «راه‌های به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، 1398ش.</ref> [[ایمان]] به خداوند<ref> عابدی و دریکوندی و شاه‌جعفری، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش، ص 51. </ref>  و [[توکل]] به او، <ref> طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425. </ref> گشاده‌رویی و تبسم،<ref> نهج البلاغه، حکمت 333. </ref>  شوخ‌طبعی،<ref> کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص663. </ref>  مهرورزی، خوش‌بینی،<ref> صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه [[قرآن]]، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref>  پرهیز از گناه، [[رضایت‌مندی در خانواده|رضایت‌مندی]]، [[صبر]] و  شکرگزاری،<ref> طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425.</ref> پرهیز از اذیت و آزار دیگران، از از امور اخلاقی شمرده شده است که شادی را به‌ارمغان می‌آورد. <ref>محمدی ری‌شهری، دانشنامه قرآن و حدیث، 1391ش، ج2، ص534.</ref><br>
علاوه بر این، موارد دیگری نیز برای شاد زیستن گفته شده است که به‌طور خاص در محیط خانواده اثر بسزایی دارد: 
===جاذبه‌های ظاهری===
معطر بودن،<ref> مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج16، ص248. </ref>   آراستگی ظاهری انسان و پوشیدن لباس‌های رنگ روشن از عوامل مهم در ایجاد شادی و نشاط در [[خانواده]] به شمار می‌آید.<ref> صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref> 
===تفریحات سودمند===
[[پرونده:169560879.jpg|alt=سیزده بدر در بلوچستان|بندانگشتی|[[سیزده‌به‌در|سیزده بدر]] در بلوچستان|250x250پیکسل]]
[[مسافرت]]، [[ورزش]]، دید و بازدید و  حضور در مجالس شادی، همگی شادی‌آفرین هستند.<ref>  طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص430 – 431. </ref> همچنین قدم‌زدن، نگاه به فضای سبز، [[سوارکاری]] و [[شنا]] از کارهایی هستند که در معارف دینی، عامل شادی معرفی شده‌اند. کار کردن<ref> نهج البلاغه، حکمت 127.</ref>  و مشارکت در کارها نیز از دیگر عوامل مؤثر در تقویت حس شادی در افراد شمرده شده‌اند.<ref> حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref>
===گفتگو و ارتباط کلامی اعضای خانواده===
امروزه به جهت حضور جدی تلویزیون، گوشی‌های همراه و رایانه در خانه، ارتباط اعضای خانواده به حداقل رسیده است؛ حال آنکه گفتگو با اعضای خانواده، یکی از عوامل نشاط و شادی در محیط [[خانه]] است.<ref>عباسی، تا ساحل آرامش، 1394ش، ص110-115.</ref>
===شاد کردن اعضای خانواده===
روان‌شناسان معتقدند بهترین راهکار برای شاد بودن، شاد کردن دیگر اعضای خانواده است و راهکارهایی را برای آن ذکر کرده‌اند، ازجمله:
*تعریف به‌جا و استفاده از جملات مثبت و آرامش‌بخش؛
*قدردانی از دیگران در جمع؛
*[[صله رحم|صلهٔ ارحام]] و داشتن تماس تلفنی با اعضای [[خانواده]] و خویشان؛
*پشتیبانی در مواقع لازم؛
*کمک به دیگران؛
*پاداش دادن؛
*ابراز علاقه به فرزندان؛
*ابراز دلتنگی از دوری و ندیدن عزیزان.<ref>«53 [https://honarfardi.com/public-skills/personality/make-people-around-happier/ راه‌کار برای اینکه اطرافیانمان را شاد کنیم»، وب‌سایت هنر فردی.]</ref>

==موانع شادی در خانواده==
بر اساس پژوهش‌ها، پزشکان و [[روان‌شناسی|روان‌شناسان]] موارد زیر را از جمله موانع [[شادی]] دانسته‌اند:
#افراط در زمان کار؛
#حرف زدن با خود هنگام مشکلات؛
#تلاش برای کنترل کردن و بازرسی همهٔ جوانب زندگی خود و دیگران؛
#سرزنش دیگران؛
#ارتباط با انسان‌های منفی‌باف و بدبین؛
#[[ترس]] از دست دادن؛
#توقع بی‌جا از دیگران برای رسیدن به اهداف؛
#انتظار بیش از اندازه از خود؛
#زیاده‌خواهی.<ref>«10 [https://www.talab.org/psychology/family/10-مورد-از-عادت-های-که-مانع-شاد-بودن-می-شود.html مورد از عادت‌هایی که مانع شاد بودن می‌شود»، وب‌سایت تالاب.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
نهج البلاغه.
* « 10 مورد از عادت‌هایی که مانع شاد بودن می‌شود»، وب‌سایت تالاب، تاریخ بازدید: ۱۴ آذر ۱۴۰۱.
* «53 راه‌کار برای اینکه اطرافیان‌مان را شاد کنیم»، وب‌سایت هنر فردی، تاریخ بازدید: ۱۴ آذر ۱۴۰۱.
* «چطور خانواده شاد داشته باشیم؟»، وب‌سایت ترانهٔ مؤذن، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۱ش.
* انتصاری، آمنه، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، مجله پیام زن، شماره ۲۷۶، اسفند ۱۳۹۳ش.
* حسینی، سیده طیبه و کمالی‌زاده، طاهره، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره ۱، ۱۳۹۰ش. 
* خالدیان، محمد علی، «شادمانی در قرآن»، زبان و ادبیات فارسی، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
* رستمی‌چورتی، سجاد، «راه‌های به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، راسخون، ۱۳۹۸ش 
* سمانچوه، پاناپا، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، دوفصلنامه تخصصی پژوهش‌های اسلامی جنسيت و خانواده، شماره ۳، ۱۳۹۸ش. 
* شریعت باقری،  محمدمهدی، «اهمیت خانواده»، نشریه روانشناسی شادکامی و موفقیت، شماره۷۷، ۱۳۸۹ش.
* صیفوری ویدا و فلاحتی، علی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، سال پانزدهم، شماره دوم، 1390ش.
* طریقه‌دار، ابوالفضل، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، فصلنامه ره‌توشه، شماره 125، 1393ش.
* عابدی، محمدرضا و همکاران، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، نشریه تازه‌های علوم شناختی، شماره ۳، ۱۳۸۱ش. 
* عباسی، محسن، تا ساحل آرامش، قم، آیین فطرت، ۱۳۹۴ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. 
* مجلسی، مجمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
* محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامه قرآن و حدیث، قم، دارالحدیث، چاپ دوم، ۱۳۹۱ش.
{{پایان منابع}}
+++++++
[[پرونده:خانواده شاد.jpg|جایگزین=پدرام کریمی مجری تلویزیونی با همسر و پسرش کنار سفره هفت‌سین|بندانگشتی|پدرام کریمی مجری تلویزیونی با همسر و پسرش کنار سفره هفت‌سین]]
'''<big>شادمانی در خانواده</big>'''؛ خوش‌حالی افراد خانه.

شادمانی به معنای نشاط و خوش‌حالی، یکی از نیازهای انسان به شمار می‌آید. خانه بهترین محیط برای ایجاد شادمانی در افراد بوده و باعث می‌شود که ذهن‌ها پویاتر، زبان‌ها گویاتر، استعدادها شکوفاتر و امنیت بیشتر شود. والدین و فرزندان هر کدام نقشی در ایجاد شادمانی در خانه دارد و در این میان نقش مادر پُررنگ‌تر است. 
==جایگاه شادی در خانه==
شادمانی به‌معنای نشاط و خوش‌حالی،<ref>  دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شادمانی.</ref>  از آثار عقل<ref> . کلینی، الکافی، 1407ق، ج1، ص23. </ref>  و [[ایمان]] و از نشانه‌های سلامت روان است. این لذت و هیجان خوش‌آیند که بعد از دست‌یابی به هدف، در قلب ایجاد می‌شود؛<ref> . خالدیان، «شادمانی در قرآن»، 1385ش، ص124. </ref>  یکی از نیازهای انسان به شمار می‌آید.<ref> . حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125. </ref>  شادی، به زندگی معنا می‌دهد؛ عواطف منفی مثل ناکامی و [[ترس]] را از بین می‌برد؛ عامل رشد و موفقیت و ابزاری برای فعالیت بیشتر است<ref> . صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص85.</ref>  و [[خانه]] بهترین محیط برای ایجاد شادمانی در افراد است؛<ref> . سمانچوه، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، 1398ش، ص25. </ref>  هرچه‌قدر محیط خانه شادتر، ذهن‌ها پویاتر، زبان‌ها گویاتر، استعدادها شکوفاتر و امنیت بیشتر است.<ref> .  فلاحتی و  صیفوری، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن و روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص109. </ref> البته باید در نظر داشت که شادی بسته به عوامل شا‌دی‌آفرین، انگیزه‌ها و جلوه‌های شادی گاهی هم می‌تواند منفی باشد.<ref> . فرهادی و سلمان‌زاده، «شادی و عوامل شادی‌آفرین از دیدگاه قرآن»، 1389ش، ص3. </ref>  
==نقش افراد خانواده در ایجاد شادمانی==                             
روحیه‌های خوب و بد، از جمله روحیه نشاط، قابل سرایت به دیگران است و همه افراد [[خانواده]]، برای ایجاد نشاط در خانه نقش دارند.<ref> . انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، 1393ش.</ref>  
===نقش والدین در ایجاد شادمانی===
[[پرونده:خانواده شاد۱.jpg|جایگزین=تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش|بندانگشتی|تصویری از المیرا شریفی مقدم همراه دو پسرش در سال ۱۴۰۳ش. ]]
والدین با تقویت عناصر [[شادی]] در خود و فرزندان، نقش به‌سزایی در شادمانی افراد خانه دارند این عناصر عبارت‌اند از: خودآگاهی، خودباوری، [[مسئولیت‌پذیری]]، شهامت مقابله با مشکل و حل آن، تمرکز بر خواسته‌های مثبت و پرهیز از منفی‌نگری.<ref> . حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص127 – 126.</ref>  

[[مادر]]، عضو فعال [[خانواده]] است، ارتباط مؤثری با دیگر اعضا دارد و خلق وخو و احساس‌های او، به‌طور مستقیم بر دیگر اعضا تأثیر می‌گذارد. از این‌رو خانواده شاد، در اثر شادی [[نقش مادری|مادر]] به‌دست می‌آید.<ref> .  انتصاری، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، 1393ش.</ref>  کودکان، شاد بودن را به ارث نمی‌برند، بلکه آن را یاد می‌گیرند؛ والدین، به‌خصوص مادر که مهم‌ترین الگوهای رفتاری فرزندان هستند، با ایجاد روحیه‌ نشاط در خود می‌توانند شادمانی را به فرزندان آموزش دهند.<ref> .  شریعت‌باقری، «اهمیت خانواده»، 1389ش.</ref>                                                               
===نقش فرزندان در ایجاد شادمانی===                                      
فرزندان با رعایت حقوق والدین و دیگر اعضای [[خانواده]] و همچنین با انجام کارهای نشاط‌آور می‌توانند در ایجاد شادمانی نقش‌آفرینی کنند.<ref> .  حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref>     
==عوامل شادی‌آفرین== 
===هدف‌مندی در زندگی===
یکی از گام‌های مهم برای شاد زیستن، هدف‌گذاری در زندگی است.<ref> .  رستمی‌ چورتی، «راه‌های به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، 1398ش.</ref> 
===جاذبه‌های اعتقادی===
[[ایمان]] به خداوند<ref> . عابدی و دریکوندی و شاه‌جعفری، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، 1381ش، ص 51. </ref>  و [[توکل]] به او از امور معنوی است که باعث شادمانی در افراد می‌شود.<ref> . طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425. </ref>  
===جاذبه‌های اخلاقی===
گشاده‌رویی و تبسم،<ref> . نهج البلاغه، حکمت 333. </ref>  شوخ‌طبعی،<ref> . کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص663. </ref>  مهرورزی، خوش‌بینی،<ref> . صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه [[قرآن]]، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref>  پرهیز از گناه، [[رضایت‌مندی در خانواده|رضایت‌مندی]]، [[صبر]] و  شکرگزاری از امور اخلاقی شمرده شده است که شادمانی را به‌ارمغان می‌آورد.<ref> . طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص425.</ref>                
===جاذبه‌های ظاهری===
معطر بودن،<ref> . مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج16، ص248. </ref>   آراستگی ظاهری انسان و پوشیدن لباس‌های رنگ روشن از عوامل مهم در ایجاد شادی و نشاط در [[خانواده]] به شمار می‌آید.<ref> . صیفوری و فلاحتی، «بررسی اهمیت و ضرورت شادی و نشاط از دیدگاه قرآن، روایات و تعالیم دینی»، 1390ش، ص 105.</ref> 
===تفریحات سودمند===
[[مسافرت]]، [[ورزش]]، دید و بازدید و  حضور در مجالس شادی، همگی شادی‌آفرین هستند.<ref> .  طریقه‌دار، «شادی و نشاط در خانواده از نگاه اسلام»، 1393ش، ص430 – 431. </ref>  کار کردن<ref> . نهج البلاغه، حکمت 127.</ref>  و مشارکت در کارها نیز از دیگر عوامل مؤثر در شادمانی شمرده شده‌اند.<ref> . حسینی و کمالی‌زاده، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، 1390ش، ص125.</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* نهج البلاغه.
* انتصاری، آمنه، «مادران شاد، خانواده را شاداب می کنند»، مجله پیام زن، شماره ۲۷۶، اسفند ۱۳۹۳ش.
* حسینی، سیده طیبه و کمالی‌زاده، طاهره، «مفهوم شادی و نشاط در قرآن و حدیث»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره ۱، ۱۳۹۰ش. 
* حسین‌پور، سید روح‌الله، «هفت کلید دستیابی به شادمانی»، راسخون، ۱۳۹۶ش. 
* خالدیان، محمد علی، «شادمانی در قرآن»، زبان و ادبیات فارسی، شماره۱۰، ۱۳۸۵ش.
* دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، در وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۵ آبان، ۱۴۰۱ش.
* رستمی‌چورتی، سجاد، «راه‌های به دست آوردن شادی و نشاط در زندگی»، راسخون، ۱۳۹۸ش 
* سمانچوه، پاناپا، «جایگاه و نقش زن در آرامش خانواده»، دوفصلنامه تخصصی پژوهش‌های اسلامی جنسيت و خانواده، شماره ۳، ۱۳۹۸ش. 
* شریعت باقری،  محمدمهدی، «اهمیت خانواده»، نشریه روانشناسی شادکامی و موفقیت، شماره۷۷، ۱۳۸۹ش.
* عابدی، محمدرضا و همکاران، «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن»، نشریه تازه‌های علوم شناختی، شماره ۳، ۱۳۸۱ش. 
* فرهادی، اعظم و سلمان‌زاده، پروین، «شادی و عوامل شادی‌آفرین از دیدگاه قرآن»، دومین کنفرانس ملی نگاهی نو به تحول و نو آفرینی در آموزش، ۱۳۸۹ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. 
* مجلسی، مجمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
{{پایان منابع}}
خانم برخورداری