نمایش مبدأ برای فرزند صالح

<big>'''فرزند صالح؛'''</big> فرزند نیکوکار، مطیع والدین و مفید برای جامعه.

فرزند صالح در فرهنگ مسلمانان به فرزندی گفته می‌شود که در رابطه خویش با [[خدا]]، پرهیزگار باشد، در رابطه با والدین، نیکوکار باشد و در رابطه با مردم، مفید و خدمت‌گزار باشد. پرورش فرزند صالح محصول صلاحیت تربیتی پدر و مادر است و فرزندان بیش از آن‌که متأثر از راهنمایی‌های والدین خود باشند تحت تأثیر رفتار و کردار آنها هستند. مادر صالح بیشترین تأثیر را در شایستگی فرزند دارد و دختر صالح بیش از پسر موجب جلب عنایت الهی برای والدین است.
==مفهوم‌شناسی==
صالح به‌‌معنای شايسته و خوب،<ref>قرشى، قاموس قرآن‏، 1371ش‏، ذیل واژه صلح.</ref>  نیکوکار، عاری از فساد و مقید به رعایت حقوق خدا و خلق خدا <ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1377ش، ذیل واژه صالح.</ref> و كسي است که كارها و وظايف خود را درست انجام دهد.<ref>مهيار، فرهنگ ابجدى عربى- فارسى‏، بی‌تا، ذیل واژه صالح.</ref>  مراد از عمل صالح در فرهنگ اسلامی، كار شايسته، عادلانه، مفيد و مورد رضاى خداوند است.<ref>قرشى، قاموس قرآن‏، 1371ش‏، ذیل واژه صلح.</ref>  در این چارچوب، فرزند صالح به کسی گفته می‌شود که از تقوا، شایستگی و نیکوکاری نسبت به والدین برخودار باشد.<ref>قرشى، قاموس قرآن‏، 1371ش‏، ذیل واژه صلح. </ref>  
==انگیزه‌های داشتن فرزند صالح==
داشتن فرزند شایسته، خواسته فطری همه انسان‌ها است. همه آرزو دارند فرزندانی شایسته داشته باشند که روشنی‌بخش دیدة آنها باشد. حتی انسان‌های ناشایست نیز دوست دارند فرزند آنها خوب باشد.<ref>پسندیده، «روایات سبع سنین، در فرزندپروری، گونه‏ها و تحلیل درونی آنها»، 1395ش، ص3.</ref>  همچنین فرزند صالح، موجب زنده ماندن نام نیک آدمی است.<ref> صدوق، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج3، ص482.</ref>  از سوی دیگر، انسان‌ برای مقابله با سختی‌های زندگی، نیازمند حامی است و فرزند صالح در هنگام نیاز از والدین خود مراقبت می‌کند.<ref>سوره شعرا، آیه 133؛ سوره نوح، آیه 12. </ref>  از حیث معنوی نیز بر اساس آموزه‌های اسلام، انسان‌ها در پرتو ایثار و فداکاری برای پرورش فرزندان از پاداش‌های معنوی بهره‌مند می‌شوند.<ref>فلسفى، الحديث، 1368ش، ج‏3، ص80. </ref> 
==ویژگی‌های فرزند صالح در آموزه‌های اسلام==
بر اساس آموزه‌های اسلامی، فرزند صالح؛ ریحانه بهشتی،<ref>صدوق، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج3، ص481.</ref>  هدیه الهی،<ref>كليني، الكافي، 1407ق، ج6، ص2.</ref>  نورِ دیده، <ref> سوره فرقان، آیه 74.</ref> زیباترین یادگار <ref>نورى، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج15، ص114.</ref> و موجب آرامش انسان است. <ref>سوره مريم، آیه 5. </ref> فرزند صالح شفیع‌ والدین و طلب‌کننده مغفرت برای آنها است.<ref>نورى، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج15، ص112.  </ref>  فرزند صالح، نیکوکار و خداترس بوده، محبت به اولیای خدا و عناد با دشمنان الهی دارد، مطیع و تأمین‌کننده نیازهای‌ والدین خود است.<ref>صحیفه سجادیه، 1415ق، دعای 25. </ref>  همچنین دختر صالح برخوردار از عفت، حیا<ref>طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص219.  </ref>  و موقعیت‌شناسی است و در صورت نیاز به تأمین معیشت خانواده یاری می‌رساند، به آنها مشورت می‌دهد<ref>سوره قصص، آیه 26-23.</ref>  و رازنگهدار و کمک‌حال مادر است.<ref>سوره قصص، آیه 12-11.</ref>  دختران صالح روابط پنهانی ندارند<ref>سوره نساء، آیه 25.</ref>  و از عفت خود مراقبت می‌کند تا همسری شایسته برای شوهرانشان باشد.<ref>شريف‌الرضي، نهج‌البلاغه، 1414ق، حکمت 234.</ref>  
==پرورش فرزند صالح==
عنصر محوری در فرایند پرورش فرزند صالح، صلاحیت والدین است و در يک سطح‌بندي کلي، به‌ مراحل سه‌گانه؛ صلاحیت نَسَبی، مراقبت‌های بارداری و صلاحیت تربیتی تقسیم می‌شود:<ref> ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص478.</ref>  
===1.	صلاحیت نَسبی=== 
ویژگی‌های فرزند، جلوه‌ای از صفات ظاهري و باطني والدين است و بر اساس آموزه‌های اسلامی عواملی مانند رحم پاک، <ref>سوره اعراف، آیه 58.</ref> طهارت فكر، <ref>صدوق، علل الشرائع، 1386ق، ج‏2، ص565.</ref> دوری والدین از انحرافاتی چون شراب‌خواری<ref>كلينى، الكافي، 1407ق، ج‏5، ص348.</ref> و همسرگزینی از خانوادۀ خوب<ref>طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص197؛ صدوق، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج3، ص391.</ref> و خاندان خوب،<ref>پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص381؛ صدوق، علل الشرائع، 1386ق، ج‌1، ص95‌.</ref>  زمینه‌‎ساز صالح شدن فرزند است. <ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص484.</ref>
===2.	مراقبت‌های دوره بارداری===
غذاي جنين از آنچه مادرش تغذیه می‌کند، تأمين مي‌شود و نوع تغذیه مادر، نقش مهمی در سلامت جسمی و اخلاقی جنین دارد.<ref> برقى، المحاسن، 1371ق، ج‌2، ص304.</ref>  پدر، وظیفه دارد که معیشت خانواده را از درآمد حلال تأمین کند؛ غذای حلال ارتباط مستقیمی با تقوا‌پیشگی افراد،<ref>سوره مائده، آیه 88.</ref>  عمل صالح و صالح شدن انسان دارد.<ref> سوره مومنون، آیه 51.</ref>  در روایات به خوردن برخی میوه‌ها و خوراک‌ها در دوره‌های مختلف بارداری سفارش شده و پیامدهایی مانند زیبایی، خوش‌اخلاقی،<ref>مستغفرى، طبّ النبي، 1385ق، ص29. </ref> بردباری، پرهيزكاری، <ref>نورى، مستدرك الوسائل، 1408ق، ج‌16، ص401. </ref> پاكدلی و دليری فرزند، برای آن ذکر شده است. <ref> طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص194.    </ref> همچنین توصیه شده است که مقاربت با زن حامله‏، همراه با وضو باشد. <ref>صدوق، من لايحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص553. </ref> 
===3.	صلاحیت تربیتی===
رابطه والدین با کودک، او را با دنیای اجتماعی آشنا ساخته و نقش تعيين‌کننده در تربيت او دارد. عنصر مبنایی در امر تربیت، خودسازی مربی است.<ref>ابراهیمی‌پور و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب، 1395ش، ص513-512.</ref> پدر و مادر برای تربیت کودک باید متناسب با سن کودک رفتار کنند.<ref>صدوق، من لا يحضره الفقيه، 1413ق، ج‏3، ص484-483.</ref> از منظر آموزه‌های اسلام، بهترین ارث پدر برای فرزند، تربیت مناسب است<ref>كلينى، الكافي، 1407ق، ج‏8، ص150.</ref> و مصونیت کودک از انحرافات در پرتو شایستگی پدر است. <ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏68، ص236.</ref> شخصیت مادر نیز از جهات مختلف بر شخصیت کودک اثرگذار است؛ مادر شایسته، دختر صالح پرورش می‌دهد،<ref>سوره آل‌عمران، آیه 36-35.</ref> با تدبیر و مهارت، فرزند را از انواع آسیب‌ها و خطرها حفظ می‌کند <ref> سوره قصص، آیه 11-7.</ref> و ملکات اخلاقی را در وجود فرزند تقویت می‌کند. <ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏43، ص82.</ref>
==برکات فرزند صالح==
بر اساس آموزه‌های اسلام، داشتن فرزند صالح از نشانه‌های عنایت الهی <ref>طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص219. </ref> و میراث خدا برای انسان است و اعمال نیک او، موجب آمرزش والدین می‌شود.<ref>كليني، الكافي، 1407ق، ج6، ص4-3.  </ref> از منظر آموزه‌های دین، دختر صالح موجب جلب بیشترین عنایات الهی می‌شود.<ref>طبرسى، مكارم الأخلاق، 1412ق، ص219.  </ref>  فرزندان صالح، قوت قلب برای ایام کهن‌سالی، تأمین‌کننده نیازهای عاطفی، ارتباطی و مادی زندگی، مایه آبرومندی‌ در میان مردم و یادگار نیکو برای والدین خود هستند.<ref>صحیفه سجادیه، 1415ق، دعای 25.</ref> 
==پانویس==
{{پانویس}}
 
==منابع==
*قرآن.
*ابراهیمی‌پور، قاسم و دیگران، شاخص‌های خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1395ش.
*برقى، ابوجعفر احمد بن محمد، المحاسن، قم، دارالكتب الإسلامية، 1371ق.
*پاينده‏، ابوالقاسم، نهج‌الفصاحة: مجموعه كلمات قصار حضرت رسول، تهران،‏ دنياى دانش، ‏1382ش.
*پسندیده، عباس، «روایات سبع سنین، در فرزندپروری، گونه‏ها و تحلیل درونی آنها»، در فصلنامه علوم حدیث، دوره 21، شماره 81، 1395ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران، 1377ش.
*شريف‌الرضي، محمد، نهج‌البلاغة، قم، هجرت‏، 1414ق.
*صحیفه کامله سجادیه، قم، جامعه مدرسین، 1415ق.
*صدوق، محمّد، علل الشرائع، قم، كتابفروشى داورى، 1386ق.
*صدوق، محمّد، من لايحضره الفقيه، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
*طبرسی، حسن بن فضل، مكارم الأخلاق، قم، شريف رضى، 1412ق.
*فلسفى، ‏محمد‌تقى، الحديث، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى‏، 1368ش.
*قرشى، سيد على‌اكبر، قاموس قرآن، تهران، ‏دارالكتب الإسلامية، 1371ش‏.
*كلينى، ابوجعفر، الكافي، تهران، دارالكتب الإسلامية، 1407ق.
*مجلسى، محمدباقر، بحار الأنوار، بيروت، دار إحياء التراث العربي،‏ 1403ق.
*مستغفرى، جعفر بن محمد، طبّ النبيّ، نجف، مكتبة الحيدرية، 1385ق.
*مهيار، رضا، فرهنگ ابجدى عربى- فارسى‏، بی‌جا، بی‌تا.
*نورى، میرزاحسین، مستدرك الوسائل، قم، مؤسسه آل‌البیت، 1408ق.‏