نمایش مبدأ برای محمد اسحاق

'''<big>محمداسحاق</big>'''؛ فعال سیاسی و مبارز هزاره.

محمد‌اسحاق، چهرۀ مشهور و مبارز مردم هزاره، به‌دلیل شجاعت، پایمردی و خدمات اجتماعی و سیاسی، به چهرۀ محبوب، الهام‌بخش و اثر‌گذار در میان بسیاری از مردم هزاره تبدیل شده است. 
==نام‌گذاری==
نام اصلی این چهرۀ مبارز، «محمد‌اسحاق» است، اما در میان مردم با رتبۀ نظامی خود، «برگید اسحاق» مشهور است. وی در میان دوست و دشمن، به‌دلیل تاکتیک‌های خاص جنگی از جمله استفاده از دهل در میدان [[جنگ]]، به‌نام «اسحاق‌دُهُلی» نیز شهرت دارد.<ref>[http://jaghori1.com/ اخلاقی، «برگید اسحاق خان 1»، پایگاه‌ اطلاع‌رسانی جاغوری.]</ref> 
==کودکی و نوجوانی==
محمداسحاق فرزند محمدنظر در1270ش، در دهکدۀ داود السوالی (شهرستان) جاغوری از ولایت  غزنی متولد شده است. زمان تولد وی مصادف بود با اوج خفقان سیاسی و ناامنی مناطق هزاره‌نشین به‌ویژه السوالی جاغوری و اطراف آن از سوی ره‌زنان و گروه‌های کوچی که توسط حکومت حمایت می‌شدند. محمد‌اسحاق به‌دلیل نبود امکانات از آموزش علوم امروزی محروم ماند اما دانش ابتدائی علوم دینی را نزد آخوند (ملا امام مسجد) فرا گرفت و بنابر وضعیت نامناسب اقتصادی و اجتماعی، موفق به ادامۀ تحصیل نشد.<ref> [http://aliqasimi.blogfa.com/ قاسمی، «نام‌داران هزاره»، وبلاگ جاغوری زیبا.]</ref>  وضعیت موجود اجتماعی از یک‌سو و ویژگی‌های شخصی محمد‌اسحاق چون شجاعت و دلیری از سوی دیگر، سبب شد که ایشان از [[کودکی]] به حرفۀ نشان‌زنی، اسب‌سواری و نظامی‌گری رو آورد<ref> [http://aliqasimi.blogfa.com/ قاسمی، «نام‌داران هزاره»، وبلاگ جاغوری زیبا.]</ref>  و بسیاری از مهارت‌های نظامی را از پدر خود یاد بگیرد.<ref> [http://www.jaghori5.blogfa.com/ خرمی، «مرد کوهستانی قسمت یکم»، وبلاگ ناوۀ گری.]   </ref> 
==ویژگی‌های اخلاقی و عملی==
محمد‌اسحاق به شجاعت، دلیری و زیرکی شناخته می‌شد. در سال‌هایی که حکومت او را در [[کابل]] تحت نظر گرفت، گاهی از جمله در جشن استقلال افغانستان، به زادگاه‌ خود [[جاغوری]] می‌رفت، همراه با جوانان به نشان‌زنی، اسب‌سواری و نیزه‌زنی می‌پرداخت و جوانان را در این راستا تشویق می‌کرد. محمد-اسحاق، یک مرد قاطع و دارای [[اخلاق]] نیکو بود. پیر و جوان منطقه تلاش می‌کردند که در برنامه‌های تفریحی با او همراه شوند.<ref>[http://jaghori1.com/ اخلاقی، «برگید اسحاق خان 1»، پایگاه‌ اطلاع‌رسانی جاغوری.]</ref>  گفته می شود که محمد‌اسحاق علاقه‌ای زیاد به شکار و تیر‌اندازی داشت و هفته‌ها برای شکار به کوه‌های سر به فلک زادگاه خود می‌رفت و شب‌ها را به تنهایی در مغاره‌های کوه سپری می‌کرد.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج1، ص275. </ref> 
==فعالیت‌های اجتماعی و نظامی==
===1. عضویت در ارتش ملی===
محمد‌اسحاق در کنار شجاعت و مهارت‌جنگی که داشت، از حسن ارتباط و آینده‌نگری نیز برخوردار بود و به‌همین دلیل ارتباط نزدیک با  امیر امان‌الله فرزند امیر حبیب‌الله داشت و در زمان سلطنت امان‌الله در بین سال‌های 1919م الی 1929م<ref>غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، آذر 1367، ص751-829. </ref>  در ارتش ملی کشور جذب شد و بر اثر تلاش و پشت‌کاری که داشت تا درجه برگیدی رسید.<ref> [http://aliqasimi.blogfa.com/ قاسمی، «نام‌داران هزاره»، وبلاگ جاغوری زیبا.]</ref>  
===2. مقابله با ره‌زنان===
پس از فروپاشی نظام امانی و روی کار آمدن حبیب‌الله کلکانی (بچه سقاو)، در سال 1929م<ref>غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، آذر 1367، ص829. </ref>  ارتش ملی افغانستان نیز دچار شکستگی شد. پس از کشته‌شدن حبیب‌الله و روی کار آمدن نادرشاه در اکتوبر 1929م،<ref>فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخیر، نسخۀ دیجتلی، بهار 1391، ص397.</ref>  محمد‌اسحاق که از شخصیت نادرشاه، آشنایی کامل داشت؛ از اردوی (ارتش) افغانستان استعفا داد و به‌زادگاه خود جاغوری برگشت.<ref>فرهنگ، افغانستان در پنج قرم اخیر، نسخۀ دیجتلی، بهار 1391، ص417.</ref>  دو سال پایانی حضور محمداسحاق در ارتش، صرف مقابله با راهزنان و باندهای تبه‌کار شد.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان،1390ش، ج1، ص273. </ref> 
===3. تشکیل گروه مقاومت===
اسحاق در جاغوری، رهبری گروه منظم چریکی را در ولسوالی‌های جاغوری و مالستان به‌دست گرفت و در مقابل زورگویی‌های گروه‌های خودسر و حملۀ دزدان بر مناطق هزاره‌ها، از حریم و ناموس مردم دفاع می‌کرد.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان،1390ش، ج1، ص277. </ref> 
===4. شرکت در جنگ‌های متعدد===
محمد‌اسحاق بارها با متجاوزین به رویارویی پرداخت؛ اما معروف‌ترین جنگ که وی را به شخصیت اسطوره‌ای مردم تبدیل کرد، جنگ 1307ش ولسوالی‌های ناهور و مالستان بود. ولسوالی مالستان در شمال‌غرب جاغوری، در محاصرۀ کامل کوچی‌های هندی و قبیله‌های هم‌جوار قرار گرفته بود و  سقوط آن به‌دست قوای متجاوز حتمی به‌نظر می‌رسید؛ اما محمد‌اسحاق و نیروهای تحت فرمان او با ایجاد سنگر دفاعی و با تاکتیک‌های خاص جنگی، ضمن این که به مردم ناهور و مالستان روحیه جنگی بخشیدند، قوای متجاوز را نیز شکست دادند. فعالیت‌های مبارزاتی محمد‌اسحاق و افراد تحت امر او، به ولایت غزنی محدود نبود بلکه در بسیاری از مناطق پرخطر و آسیب‌پذیر حضور داشتند.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان،1390ش، ج1، ص272-274.</ref> 
===5. بازگشت به کابل===
مخالفان، به‌ویژه کوچی‌ها که محمد‌اسحاق را سد راه خود می‌دیدند، به مقامات دولتی گزارش‌ داده و از او شکایت کردند. حکومت، او را به کابل خواست و دوباره با دادن عنوان نظامی، او را در پایتخت محصور کرد.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان،1390ش، ج1، ص274.</ref> 
===6- دستگیری از نیازمندان و حل و فصل اختلافات مردمی===
گفته‌ می‌شود زمانی که محمد‌اسحاق در کابل تحت نظر بود، از دستگیری مستمندان، عیادت بیماران و حل‌وفصل اختلافات مردمی غفلت نمی‌کرد.<ref> ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش،ج1، ص277.</ref> 
==محبوبیت مردمی==
در مورد شجاعت، قهرمانی، مبارازات و حسن‌خلق محمد‌اسحاق، داستان‌های زیادی در میان مردم وجود دارد که از نسلی به نسل دیگر انتقال می‌یابد؛ برای مثال، در سال‌های 1323ش و 1324ش، راه‌های هزاره‌جات ناامن بود و جان و مال مسافرین با تهدید روبرو می‌شد. از جمله مسیرهای رفت‌وآمد مردم مالستان، ناهور وجاغوری به سمت غزنی، «کوتل میدو» بود. خبرهای زیادی از کشتن، گرفتن و بردن مردم هزاره و مال و اموال آن‌ها توسط ره‌زنان به‌گوش می‌رسید. محمد‌اسحاق با افراد تحت امر خود، در یک عملیات، آن کوتل را از وجود دزد و راه‌زن‌ها پاک کرد و دیگر خبری از راه‌زنی و کشته‌شدن عابرین، نبود و مردم راحت شدند. همچنین، محمد‌اسحاق، در جنگ معروف ناهور و مالستان، در حالی که بر اسب سوار بود، دهل در گردن داشت و دهل‌زنان و رقص‌کنان به‌سوی دشمن می‌رفت و این کار او باعث خوف در لشکر دشمن می‌شد و آن‌ها را شکست می‌داد. به‌همین دلیل در بین مردم شهرت یافت که محمد‌اسحاق تیر بندی دارد و هیچ تیری در او اثر نمی‌گذارد.<ref>[http://jaghori1.com/ اخلاقی، «برگید اسحاق خان 1»، پایگاه‌ اطلاع‌رسانی جاغوری.]</ref> 
==درگذشت==
محمد‌اسحاق‌، در 1354ش در سن هشتاد و چهار سالگی چشم از جهان فروبست.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج1، ص278.</ref>  در روز تشییع جنازه او، همه مردم و شخصیت‌های سرشناس، وفات او را ضایعه‌ای بزرگ می‌دانستند.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج1، ص278.</ref> 
==افتخارات== 
===1. ثبت نام در منار یادبود===
نام محمداسحاق به‌دلیل شرکت مؤثر در جنگ استقلال افغانستان، در برابر لشکر انگلیس (جنگ سوم افغان انگلیس) و اغتشاشات داخلی، در منار یادبود قهرمانان جنگ استقلال (دهمزنگ کابل) حک شده است.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان،1390ش، ج1، ص273.</ref> 
===2. نماد مبارزه و آزادی‌خواهی===
محمد‌اسحاق، در تمام عمر لحظه‌ای از وضعیت مردم غفلت نکرد و در حال مبارزه با ستم و ناهنجاری‌های سیاسی و اجتماعی بود و به‌همین دلیل در میان مردم به نماد مبارزه و آزدی‌خواهی و چهرۀ ماندگار بدل شده است.<ref>ناصری داوودی، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1390ش، ج1، ص278.</ref> 
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* اخلاقی، محمد‌اسحاق، «برگید اسحاق خان 1»، پایگاه اطلاع‌رسانی جاغوری، تاریخ درج مطلب: 18 دی1390ش.
* خرمی، مصطفی «مرد کوهستانی قسمت یکم»، وبلاگ ناوه گری، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1392ش.
* خرمی، مصطفی، «مرد کوهستانی قسمت دوم»، وبلاگ ناوه گری، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1392ش.
* غبار، میر غلام محمد، افغانستان در مسیر تاریخ، نسخۀ دیجتلی، کابل، محسن،  بهار 1391ش.
* فرهنگ، میر محمد‌صدیق، افغانستان در پنج قرن اخیر، ویرجینیا، امریکن سپیدی، قوس (آذر) 1367ش.
* قاسمی، علی، «نامداران هزاره»، وبلاگ جاغوری زیبا، تاریخ درج مطلب: 19 دسامر2008م.
* ناصری داوودی، عبدالمجید، مشاهیر تشیع در افغانستان، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، 1390ش.