نمایش مبدأ برای مسجدالنبی

{{جعبه اطلاعات زیارتگاه
| نام                  =مسجدالنبی
| تصویر                =
| زیرنویس تصویر        =
| متن جایگزین تصویر    =
| فایل پادکست          =
| حجم فایل پادکست      =
| تاریخ پادکست         =
| زیرنویس عنوان        =
| نام‌های دیگر          =مسجدالرسول، مسجد رسول‌الله، مسجد نبوی
| نام بومی             =مسجد النبی
| نام انگلیسی          =
| نام رسمی             =مسجد النبی
| نوع                  =زیارتگاه و مسجد
| دین                  =اسلام
| مذهب                 =
| شخصیت مدفون          =حضرت محمد (ص)
| شخصیت مرتبط          =
| دوره تاریخی          =صدر اسلام
| کشور                 =عربستان سعودی
| استان                =مدینه
| شهرستان              =
| بخش                  =
| شهر                  =مدینه
| منطقه                =
| مختصات               =
| تاریخ ساخت            =سال اول هجری
| بنیان‌گذار            =حضرت محمد (ص)
| سازنده                =
| معمار                 =
| بانی                  =
| بازسازی‌ها             =توسط خلفای اسلامی و دولت‌های بعدی
| مالکیت                =
| نهاد مسئول            =
| مدیریت                =
| معماری                =اسلامی
| سبک معماری            =
| اهمیت                 =بالا به عنوان دومین مسجد مقدس مسلمانان
| وضعیت                 =دایر و فعال
| شماره ثبت ملی         =
| تاریخ ثبت ملی         =
| وبگاه رسمی            =
}}

'''مسجدالنبی'''؛ دومین مسجد شریف مسلمانان در مدینه.

مسجدالنبی در شهر مدینهٔ منوره بوده و پس از مسجدالحرام به‌عنوان دومین [[مسجد]] مقدس [[مسلمان|مسلمانان]] شناخته می‌شود. همچنین، مرقد [[حضرت محمد|پیامبر]]، در این مسجد قرار دارد.

== نام‌گذاری مسجدالنبی ==
این مسجد به‌دلیل حضور پررنگ پیامبر در آن، به‌منظور ادای نمازهای جماعت و انجام کلیهٔ فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی به مسجدالنبی شهرت یافته است. افزوده شدن خانهٔ پیامبر به این مسجد که محل دفن او نیز بوده، در این نام‌گذاری بی‌تأثیر نبوده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/مسجدالنبی «مسجدالنبی»، ویکی شیعه.]</ref> این مسجد به‌نام‌های جامع مدینه، مسجدالرّسول، مسجد رسول‌الله، مسجد نبوی و مسجد مدینه نیز یاد می‌شود. پیامبر در روایتی از این مسجد با عنوانی همچون «مسجدی» (مسجد من) یاد کرده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/مسجدالنبی «مسجدالنبی»، ویکی شیعه.]</ref>

== موقعیت جغرافیایی مسجدالنبی ==
مسجدالنبی در غرب شهر مدینه در کشور عربستان واقع شده است؛ پیش از هجرت پیامبر از مکه به مدینه، این شهر «یثرب» نام داشت و از آن پس به «مدینه‌النبی» تغییرِ نام داد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/15/1592952/تاریخچه-و-قدیمی-ترین-عکس-های-مسجدالنبی «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

== تاریخچه و معماری مسجدالنبی ==
مسجدالنبی توسط [[پیامبر اکرم]] در سال نخست هجری و در نخستین روزهای ورود به مدینه با همراهی مهاجرین و انصار ساخته شد.<ref>[https://www.honaronline.ir/بخش-معماری-9/166481-معماری-مسجد-النبی-در-گذر-زمان-یکی-از-سه-مسجد-مهم-مسلمانان-جهان «معماری مسجدالنبی در گذر زمان/ یکی از سه مسجد مهم مسلمانان جهان»، وب‌سایت هنر آنلاین.]</ref> بنای اولیهٔ مسجد ساده و محدود بود، طول مسجد ۷۰ ذراع (۳۵ متر)، عرض ۶۰ ذراع (۳۰متر)، ارتفاع آن ۷۵/۱ متر<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/مسجد_النبی «مسجدالنبی»، ویکی فقه.]</ref> و مساحت آن در حدود ۱۰۵۰ مترمربع بوده است.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref>

در ابتدا مسجد با دیوارهای خشتی و گِلی و پایه‌هایی از تنهٔ درختان [[خرما]] بنا شد. سقف مسجد هم با شاخه‌های درخت خرما پوشانده شد.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref> این مسجد دارای سه درب در جنوب، شمال‌غرب و شرق بوده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/15/1592952/تاریخچه-و-قدیمی-ترین-عکس-های-مسجدالنبی «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در سال هفتم هجرت، پیامبر اسلام بر طول و عرض مسجد افزود و مساحت آن به ۲۴۷۵ مترمربع رسید. در این توسعه، شکل مسجد به‌صورت مربع درآمد.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref>

با گسترش فتوحات و افزایش جمعیت [[مسلمان|مسلمانان]]، خلیفهٔ دوم، عمر، خانه‌های اطراف مسجد را خرید و آنها را نیز ضمیمهٔ مسجد کرد. در زمان عثمان هم وسعت مسجد به ۴۰۷۱ مترمربع افزایش یافت.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج].</ref>

مهدی عباسی در سال ۱۶۱ یا ۱۶۲ق به بازسازی و توسعهٔ مسجد پرداخت و ۲۴۵۰ مترمربع دیگر به مساحت قبلی مسجد افزود.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج].</ref> از خلفای عثمانی سلطان سلیمان در سال ۹۳۸ق و سلطان عبدالحمید اول در سال ۱۲۶۵ق نیز کوشش‌هایی جهت توسعه و بازسازی مسجدالنبی انجام دادند.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref>

آخرین و وسیع‌ترین عملیات عمرانی مسجدالنبی در سال ۱۴۰۵ق انجام شد که طی آن مساحت مسجد به ۴۰۰ هزار و ۵۰۰ متر با ظرفیت ۴۵۰ هزار نمازگزار رسید.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/15/1592952/تاریخچه-و-قدیمی-ترین-عکس-های-مسجدالنبی «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

مسجدالنبی دارای ۸۶ درب<ref>[http://www.alharamain.gov.sa/index.cfm?do=cms.conarticle&contentid=4138&categoryid=202 «ابواب المسجد النبوی»، وب‌سایت بوایة الحرمین الشریفین».]</ref> و ۲۷ گنبد متحرک بوده که امکانات رفاهی مدرن همچون سیستم تهویهٔ هوا، تلویزیون‌های ثابت و متحرک، دستگاه‌های هوشمندِ هشداردهنده، شبکه‌های تلفنی و پایانه‌های حمل‌ونقل زائران مجهز به ۴ هزار و ۵۰۰ دستگاه خودرو دارد. کف مسجد نیز با استفاده از سنگ مرمر و سنگ قرمز فرش شده و سقف آن بر فراز ۲۰۱۴ ستون بنا شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/15/1592952/تاریخچه-و-قدیمی-ترین-عکس-های-مسجدالنبی «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

== اهمیت و جایگاه ==
مسجدالنبی پس از مسجدالحرام، مقدس‌ترین مسجد مسلمانان است. وجود مقبره و خانهٔ [[پیامبر اکرم]] در این مسجد و قبرستان بقیع پیرامون آن، موجب اهمیت آن شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/مسجدالنبی «مسجدالنبی»، ویکی شیعه.]</ref> این مسجد احکام فقهی ویژه‌ای دارد؛ از جمله اینکه مسجدالنبی از جمله مکان‌هایی است که مسافر می‌تواند نماز خود را در آن به‌صورت کامل یا شکسته بخواند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/مسجد_النبی_(ص) «مسجدالنبی»، دانشنامه اسلامی.]</ref>

طبق روایتی از پیامبر، یک نماز در این مسجد بهتر از هزار نماز در مسجدهای دیگر بجز مسجدالحرام است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/مسجد_النبی_(ص) «مسجدالنبی»، دانشنامه اسلامی.]</ref>

== بخش‌ها و مکان‌های داخلی ==
=== روضهٔ شریف ===
ناحیهٔ کوچکی در قسمت جنوب شرقی مسجد که حدّ فاصل میان منبر و قبر پیامبر بوده و به‌نام «روضهٔ مطهّره» و «روضهٔ شریفه» شناخته می‌شود. طبق حدیث پیامبر این قسمت فضیلت زیادی داشته و به‌عنوان روضه‌ای بهشتی معرفی شده است.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref>

=== حجره و مرقد پیامبر ===
حجرهٔ پیامبر در شرق مسجدالنبی است که محل دفن آن حضرت نیز بوده و در توسعه‌های بعدی مسجد، به مسجد ملحق شده است.<ref>[https://www.beytoote.com/iran/shrine/information3-mosque2-nabawi.html «اطلاعاتی کامل راجع به مسجدالنبی»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

=== محراب ===
پیامبر محرابی در مسجد نداشته، اما در زمان عمربن‌عبدالعزیز در محلی‌که آن حضرت نماز می‌گزارد، محرابی ساخته شد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/مسجدالنبی «مسجدالنبی»، ویکی شیعه.]</ref> در حال حاضر، مسجد دارای سه محراب طلاکوب به‌نام‌های محراب نبوی، محراب عثمانی و محراب سلیمانی است.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/15/1592952/تاریخچه-و-قدیمی-ترین-عکس-های-مسجدالنبی «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

=== منبر ===
مسجد در ابتدا منبر نداشت و پیامبر با تکیه بر درخت خرما، سخنرانی می‌کرد تا این‌که به پیشنهاد یکی از اصحاب، منبری ساخته شد. منبر پیامبر دارای سه پله بود که تا زمان معاویه استفاده می‌شد. منبری که در حال حاضر در مسجد وجود دارد منبری دوازده پله‌ای است که سلطان مراد عثمانی در سال ۹۹۸ق دستور ساخت و نصب آن را داده است.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج]؛ [https://www.farsnews.ir/news/14000713000325/معماری-مسجد-النبی-ص-چگونه-شکل-گرفت--فیلم «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس.]</ref>

=== درب‌ها ===
در بنای آغازین و زمان پیامبر، سه در برای مسجد ساخته شد.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref> در توسعه‌های مختلف در طول تاریخ، درب‌هایی بر مسجد افزوده و گاه برخی درب‌ها مسدود شد. هم‌اکنون، مسجد ۸۶ درب دارد.<ref>[http://www.alharamain.gov.sa/index.cfm?do=cms.conarticle&contentid=4138&categoryid=202 «ابواب المسجد النبوی»، وب‌سایت بوایة الحرمین الشریفین»]؛ [https://fa.wikishia.net/view/مسجدالنبی «مسجدالنبی»، ویکی شیعه.]</ref>

=== ستون‌ها ===
در گذشته، سقف مسجد بر ستون‌هایی قرار داشت که علاوه بر نگهداری از سقف، مورد استفاده پیامبر و اصحاب نیز بود. در حال حاضر مسجد نزدیک به ۲۰۱۴ ستون دارد. برخی از آنها عبارتند از:
* ستون حَرَس: ستونی که [[امام علی]] در کنار آن نشسته و مراقب [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] بود.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج]؛ [https://www.farsnews.ir/news/14000713000325/معماری-مسجد-النبی-ص-چگونه-شکل-گرفت--فیلم «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس.]</ref>
* ستون وفود: ستونی که سران قبیله‌ها و نمایندگان کشورها در کنار آن با پیامبر ملاقات می‌کردند.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج]؛ [https://www.farsnews.ir/news/14000713000325/معماری-مسجد-النبی-ص-چگونه-شکل-گرفت--فیلم «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس.]</ref>
* ستون توبه: زمانی‌که «ابولبابه انصاری» رازهای نظامی مسلمین را برای دشمن آشکار کرد و از کار خود پشیمان شد برای [[توبه]]، خود را به این ستون بست. پس از آن، این پایه، به ستون توبه معروف شد.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج]؛ [https://www.farsnews.ir/news/14000713000325/معماری-مسجد-النبی-ص-چگونه-شکل-گرفت--فیلم «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس.]</ref>
* ستون مهاجرین: ستونی که گروهی از مهاجرین در کنار آن جمع شده و با یکدیگر سخن گفته و تبادل نظر می‌کردند.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج]؛ [https://www.farsnews.ir/news/14000713000325/معماری-مسجد-النبی-ص-چگونه-شکل-گرفت--فیلم «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس.]</ref>

=== گنبد سبز ===
سلطان قلاوون مملوکی، در سال ۶۷۸ق نخستین گنبد را روی مرقد مطهر بنا کرد. در سال ۱۲۳۳ق سلطان محمود عثمانی، گنبد را بازسازی کرد. سلطان عبدالحمید عثمانی نیز رنگ گنبد را که کبود بود به رنگ سبز تغییر داد و از آن پس، به «قبةالخضراء» شهرت یافت.<ref>[https://wikihaj.com/view/مسجد_النبی احمدی، «مسجدالنبی»، ویکی حج.]</ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «ابواب المسجد النبوی»، وب‌سایت بوایة الحرمین الشریفین، تاریخ بازدید: ۶ دی ۱۴۰۱ش.
* احمدی، عباس، «مسجدالنبی»، ویکی حج، تاریخ درج مطلب: ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰م.
* «تاریخچه و قدیمی‌ترین عکس‌های مسجدالنبی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۳۹۶ش.
* «مسجدالنبی»، دانشنامه اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۸ آویل ۲۰۱۳م.
* «مسجدالنبی»، ویکی شیعه، تاریخ درج مطلب: ‏۲۸ اوت ۲۰۱۷م.
* «مسجدالنبی»، ویکی فقه، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۳۹۹ش.
* «معماری مسجدالنبی چگونه شکل گرفت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مهر ۱۴۰۰ش.
* «معماری مسجدالنبی در گذر زمان/ یکی از سه مسجد مهم مسلمانان جهان»، وب‌سایت هنر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲ آبان ۱۴۰۰ش.
{{پایان منابع}}

[[رده:مسجدالنبی| ]]
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:مسجدهای مدینه]]
[[رده:هندسه بحث رباتیک]]