آب - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۷

2026-06-06T16:07:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۳۷
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =
	\| image_alt =		\| image_alt =
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =آب.ogg
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =16-3-1405
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =11/3

	\| عنوان اصلی = آب		\| عنوان اصلی = آب

علی شاهرودی در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۵:۴۴

2026-06-01T05:44:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۱۵۷:		خط ۱۵۷:
	به گفته پژوهشگران، [[بحران آب در ایران]] تنها به تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در الگوهای فرهنگی و سبک زندگی نیز دارد. از نظر جامعه‌شناسان، بسیاری از مردم همچنان با ذهنیت وفور و بی‌پایانی منابع آب زندگی می‌کنند و در مواردی، مصرف نمایشی و اسراف‌آمیز آب به‌عنوان نشانه‌ای از پاکیزگی، رفاه یا جایگاه اجتماعی تلقی می‌شود. به اعتقاد آنان، راه‌حل پایدار بحران آب در اصلاح نگرش‌ها و نهادینه‌شدن فرهنگ صرفه‌جویی از طریق آموزش همگانی، نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی است. تجربۀ کشورهایی مانند [[استرالیا]] نشان داده است که تغییر واقعی زمانی رخ می‌دهد که باورها و ارزش‌های فرهنگی دگرگون و صرفه‌جویی به یک [[سبک زندگی]] بدل شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/887413/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%85 «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو.]</ref>		به گفته پژوهشگران، [[بحران آب در ایران]] تنها به تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در الگوهای فرهنگی و سبک زندگی نیز دارد. از نظر جامعه‌شناسان، بسیاری از مردم همچنان با ذهنیت وفور و بی‌پایانی منابع آب زندگی می‌کنند و در مواردی، مصرف نمایشی و اسراف‌آمیز آب به‌عنوان نشانه‌ای از پاکیزگی، رفاه یا جایگاه اجتماعی تلقی می‌شود. به اعتقاد آنان، راه‌حل پایدار بحران آب در اصلاح نگرش‌ها و نهادینه‌شدن فرهنگ صرفه‌جویی از طریق آموزش همگانی، نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی است. تجربۀ کشورهایی مانند [[استرالیا]] نشان داده است که تغییر واقعی زمانی رخ می‌دهد که باورها و ارزش‌های فرهنگی دگرگون و صرفه‌جویی به یک [[سبک زندگی]] بدل شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/887413/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%85 «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

	= بحران آب در خاورمیانه و جهان =		== بحران آب در خاورمیانه و جهان ==
	بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، [[خاورمیانه]] به‌دلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبه‌رو خواهند شد. [[خشکسالی]] به‌عنوان عاملی تشدیدکننده، آسیب‌پذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامی‌های منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس داده‌های مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونت‌های مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستم‌های آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیری‌های داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>		بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، [[خاورمیانه]] به‌دلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبه‌رو خواهند شد. [[خشکسالی]] به‌عنوان عاملی تشدیدکننده، آسیب‌پذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامی‌های منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس داده‌های مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونت‌های مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستم‌های آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیری‌های داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

علی شاهرودی: +رده:طبیعت، +رده:منابع طبیعی (هات‌کت)

2026-05-15T11:58:00Z

+رده:طبیعت، +رده:منابع طبیعی (هات‌کت)

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{درشت|'''آب'''}}؛ مایهٔ زندگی.
@@ خط ۱۷۵: / خط ۲۰۴: @@
 * یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، قم، مرکز فقه الائمة الاطهار، ۱۴۱۹ق.
 {{پایان منابع}}

رضا عسکری: /* منابع */

2026-05-10T20:08:45Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۸
خط ۱۶۸:		خط ۱۶۸:
	* مرادی، شهاب، «ثواب سلام بر حسین گفتن پس از نوشیدن آب»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۳۹۲ش.		* مرادی، شهاب، «ثواب سلام بر حسین گفتن پس از نوشیدن آب»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۳۹۲ش.
	* «معماری سقاخانه‌های ایران»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۳ش.		* «معماری سقاخانه‌های ایران»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۳ش.
			* «معنی ضرب‌المثل آب نطلبیده مراد است»، وب‌سایت دانشچی، تاریخ بازدید: ۱۱ شهریور ۱۴۰۲ش.
	* ناظم، فرناز و دیگران، «عناصر چهارگانه (آب، خاک، هوا و آتش)، الگویی ایرانی برای طراحی پارک شهری»، مجلهٔ علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۹۳، ۱۳۹۹ش.		* ناظم، فرناز و دیگران، «عناصر چهارگانه (آب، خاک، هوا و آتش)، الگویی ایرانی برای طراحی پارک شهری»، مجلهٔ علوم و تکنولوژی محیط زیست، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۹۳، ۱۳۹۹ش.
	* نظیری نیشابوری، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۳ خرداد ۱۴۰۲ش.		* نظیری نیشابوری، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۳ خرداد ۱۴۰۲ش.

رضا عسکری: /* احترام و ارزش‌مندی آب در فرهنگ ایرانیان */

2026-05-10T20:08:15Z

احترام و ارزش‌مندی آب در فرهنگ ایرانیان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۸
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	=== در سبک زندگی ایرانی ===		=== در سبک زندگی ایرانی ===
	به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از این‌رو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائل‌اند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref>		به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از این‌رو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائل‌اند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref>

	~~=== احترام و ارزش‌مندی آب در فرهنگ ایرانیان ===~~
	احترام مردم ایران به آب و شهرت تاریخی آن، مورد توجه مورخان غیرایرانی نیز بوده است؛ برای مثال، کریستنسن، ایران‌شناس دانمارکی معتقد است که ایرانیان، احترام به آب را بیش از هر چیز دیگری واجب می‌شمارند. هرودوت، مورخ یونانی نیز بیان کرده که ایرانیان در آب ادرار نمی‌کنند و برای آن احترام قائل هستند. در ایران پس از [[اسلام]] نیز ادرار کردن در آب، به‌ویژه آب راکد را مکروه می‌دانند.<ref name=":0">[https://fa.wikifeqh.ir/ادرار «ادرار»، ویکی فقه.]</ref> نویسندگان در دوران اسلامی نیز از تقدس آب، نزد ایرانیان سخن گفته و آن را همزاد میهن، زادگاه و آب‌وخاک می‌دانند.<ref>[https://www.iketab.com/blog/فولکلور%20_فرهنگ%20مردم%20_فرهنگ%20توده_ادبیات%20%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%8 «آب در فرهنگ ایرانیان»، وب‌سایت آی کتاب.]</ref>

	احترام به آب، چنان در دل و جان ایرانیان رسوخ کرده بود که آنها، در برخی موارد به آب سوگند یاد کرده و آب را مایهٔ روشنی می‌دانستند؛ برای مثال، بسیاری از مردم ایران، پشت سر مسافران خود آب می‌ریزند تا مسافران به سلامتی از سفر بازگردند؛<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> از آن‌جایی‌که بسیاری سفر را نوعی مرگ و زایش دانسته و آب را نگهبان و نگهدارنده می‌دانستند، پشت سر مسافر، آب روان ریخته و برای او آرزوی سلامتی می‌کردند. این رسم، هنوز میان ایرانیان [[مسلمان\|مسلمان،]] مرسوم است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

	مردم ایران، پس از ظهور اسلام در ایران نیز آب را پاک‌کننده و یکی از تطهیرکنندگان دینی می‌شناسند. آنها، غسل و [[وضو]] را با آب انجام داده و این موضوع در بسیاری از آیات و روایات اسلامی، مورد تأکید بوده است؛<ref>[https://fa.wikishia.net/view/آب «آب»، ویکی شیعه.]</ref> برای مثال، در ۶۳ آیه از [[قرآن]] به آب اشاره شده و جایگاه بلند آن، به‌عنوان مایهٔ حیات یادآوری شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

	احترام و ارزش والای آب میان ایرانیان، در [[ضرب‌المثل\|ضرب‌المثل‌های]] آنها نیز حضور پیدا کرده است؛ مانند «آب طلب نکرده مراد است» یا «آب نطلبیده مراد است».<ref>[https://www.daneshchi.ir/آب-نطلبیده-مراد-است/#:~:text=ضرب%20المثل%20آب%20نطلبیده%20%D9%85% «معنی ضرب‌المثل آب نطلبیده مراد است»، وب‌سایت دانشچی.]</ref>

	== جلوه‌های قدسی آب ==		== جلوه‌های قدسی آب ==
خط ۸۳:		خط ۷۴:
	# اعتقاد به نر و ماده بودن آب [[چشمه\|چشمه‌ها]]، [[رودخانه\|رودها]] و [[قنات\|قنات‌ها]] بین مردم نقاط مختلف ایران رواج دارد. برای مثال مقنی‌ها در [[اراک]] معتقدند اگر دست و پای آنها در آب قنات زبر شود و ترک بخورد آب نر است و اگر نرم بماند، ماده است. مردم در [[ایزدخواست]] در [[استان فارس]]، معتقدند آبی که در حال حرکت صدا نکند ماده است و آبی که موقع رفتن شرشر کند، نر است		# اعتقاد به نر و ماده بودن آب [[چشمه\|چشمه‌ها]]، [[رودخانه\|رودها]] و [[قنات\|قنات‌ها]] بین مردم نقاط مختلف ایران رواج دارد. برای مثال مقنی‌ها در [[اراک]] معتقدند اگر دست و پای آنها در آب قنات زبر شود و ترک بخورد آب نر است و اگر نرم بماند، ماده است. مردم در [[ایزدخواست]] در [[استان فارس]]، معتقدند آبی که در حال حرکت صدا نکند ماده است و آبی که موقع رفتن شرشر کند، نر است
	# در نقاط مختلف ایران، هنگام سفر رفتن مسافران، به امید دیدار تازه، پشت‌سر آنها آب می‌پاشند تا مسافر در پرتو روشنایی آب، سالم برگردد؛<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/02/23/1724290/اصفهان-آب-در-آئینه-فرهنگ-مردم-روستای-هونجان-شهرضا «اصفهان؛ آب در آیینۀ فرهنگ مردم روستای هونجان شهرضا»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		# در نقاط مختلف ایران، هنگام سفر رفتن مسافران، به امید دیدار تازه، پشت‌سر آنها آب می‌پاشند تا مسافر در پرتو روشنایی آب، سالم برگردد؛<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/02/23/1724290/اصفهان-آب-در-آئینه-فرهنگ-مردم-روستای-هونجان-شهرضا «اصفهان؛ آب در آیینۀ فرهنگ مردم روستای هونجان شهرضا»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	# امروزه هنگامی که آب بر روی زمین می‌ریزد می‌گویند [[آب روشنایی است]] و آن را به [[فال نیک]] می‌گیرند؛ همچنین آب‌پاشیدن در ورودی خانه در [[نوروز]] و نیز آب‌آوردن از چشمه و رودخانه با کوزهٔ تازه و آب‌ندیده در روز [[چهارشنبه‌سوری]]، [[خوش‌یمن]] دانسته می‌شود.		# امروزه هنگامی که آب بر روی زمین می‌ریزد می‌گویند [[آب روشنایی است]] و آن را به [[فال نیک]] می‌گیرند؛ همچنین آب‌پاشیدن در ورودی خانه در [[نوروز]] و نیز آب‌آوردن از چشمه و رودخانه با کوزهٔ تازه و آب‌ندیده در روز [[چهارشنبه‌سوری]]، [[خوش‌یمن]] دانسته می‌شود.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref>
	# برخی معتقدند که ریختن آب جوش در باغچه هنگام غروب شگون ندارد؛		# برخی معتقدند که ریختن آب جوش در باغچه هنگام غروب شگون ندارد؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref>
	# بسیاری از ایرانیان هنگام حضور بر سر مزار درگذشتگان، بر [[سنگ قبر]] آب می‌پاشند و معتقدند که روح مرده آرامش خواهد یافت؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref>		# بسیاری از ایرانیان هنگام حضور بر سر مزار درگذشتگان، بر [[سنگ قبر]] آب می‌پاشند و معتقدند که روح مرده آرامش خواهد یافت؛<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص95-96.</ref>
	# در [[فرهنگ عامه]]، آب به‌دلیل زایندگی ذاتی، همذات زنان پنداشته شده است. برای مثال، در میان ترکمن‌های ایران، آیین «لَه لَه خوانی» در شب‌های ماه‌تاب برگزار می‌شده است؛ بدین ترتیب که زنان بر لب چشمه، چاه یا کنار رودخانه قرار می‌گرفتند و غم‌های خود را با سرودن شعر به آب می‌سپردند تا بر اساس باور کهن، صدای آنان سوار بر امواج آب به مقصد برسد.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا.]</ref>		# در [[فرهنگ عامه]]، آب به‌دلیل زایندگی ذاتی، همذات زنان پنداشته شده است. برای مثال، در میان ترکمن‌های ایران، آیین «لَه لَه خوانی» در شب‌های ماه‌تاب برگزار می‌شده است؛ بدین ترتیب که زنان بر لب چشمه، چاه یا کنار رودخانه قرار می‌گرفتند و غم‌های خود را با سرودن شعر به آب می‌سپردند تا بر اساس باور کهن، صدای آنان سوار بر امواج آب به مقصد برسد.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا.]</ref>
خط ۱۱۵:		خط ۱۰۶:
	# «آب که آمد تیمّم باطل است»؛ یعنی چون اصل آمد، فرع جایگاهی ندارد؛		# «آب که آمد تیمّم باطل است»؛ یعنی چون اصل آمد، فرع جایگاهی ندارد؛
	# «آب که از سر گذشت چه یک گز چه صد گز»؛ یعنی کار از کار گذشته است و تلاش فایده‌ای ندارد.<ref>دهخدا، امثال و حکم، 1370ش، ج1 ص 36-39.</ref>		# «آب که از سر گذشت چه یک گز چه صد گز»؛ یعنی کار از کار گذشته است و تلاش فایده‌ای ندارد.<ref>دهخدا، امثال و حکم، 1370ش، ج1 ص 36-39.</ref>
			# «آب طلب نکرده مراد است» یا «آب نطلبیده مراد است».<ref>[https://www.daneshchi.ir/آب-نطلبیده-مراد-است/#:~:text=ضرب%20المثل%20آب%20نطلبیده%20%D9%85% «معنی ضرب‌المثل آب نطلبیده مراد است»، وب‌سایت دانشچی.]</ref>

	== آبرو ==		== آبرو ==

رضا عسکری: /* در سبک زندگی ایرانی */

2026-05-10T20:01:44Z

در سبک زندگی ایرانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	=== در سبک زندگی ایرانی ===		=== در سبک زندگی ایرانی ===
	به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از این‌رو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائل‌اند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref>		به باور ایرانیان زندگی همه موجودات زنده از آب پدید آمده است و ادامهٔ آن نیز به آب بستگی دارد. در این نگرش، اصل و موجودیت نخستین آب از آسمان بوده که بر روی زمین استقرار یافته است و دنیای پیش از آفرینش آسمان و زمین نیز از آب بوده است. در فرهنگ ایرانیان آب اصل و بنیاد زندگی است، زیبایی طبیعت از آب است، غذای انسان به آب وابسته است و آب از ارکان بهداشتی انسان و نیز باروری گیاهان است. از این‌رو، مردم ایران برای آب اهمیت و احترام قائل‌اند.<ref>حسینی جهانگیر و فخری «جایگاه آب در فرهنگ و ادب عامه»، 1398ش، ص53.</ref>

			=== احترام و ارزش‌مندی آب در فرهنگ ایرانیان ===
			احترام مردم ایران به آب و شهرت تاریخی آن، مورد توجه مورخان غیرایرانی نیز بوده است؛ برای مثال، کریستنسن، ایران‌شناس دانمارکی معتقد است که ایرانیان، احترام به آب را بیش از هر چیز دیگری واجب می‌شمارند. هرودوت، مورخ یونانی نیز بیان کرده که ایرانیان در آب ادرار نمی‌کنند و برای آن احترام قائل هستند. در ایران پس از [[اسلام]] نیز ادرار کردن در آب، به‌ویژه آب راکد را مکروه می‌دانند.<ref name=":0">[https://fa.wikifeqh.ir/ادرار «ادرار»، ویکی فقه.]</ref> نویسندگان در دوران اسلامی نیز از تقدس آب، نزد ایرانیان سخن گفته و آن را همزاد میهن، زادگاه و آب‌وخاک می‌دانند.<ref>[https://www.iketab.com/blog/فولکلور%20_فرهنگ%20مردم%20_فرهنگ%20توده_ادبیات%20%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%8 «آب در فرهنگ ایرانیان»، وب‌سایت آی کتاب.]</ref>

			احترام به آب، چنان در دل و جان ایرانیان رسوخ کرده بود که آنها، در برخی موارد به آب سوگند یاد کرده و آب را مایهٔ روشنی می‌دانستند؛ برای مثال، بسیاری از مردم ایران، پشت سر مسافران خود آب می‌ریزند تا مسافران به سلامتی از سفر بازگردند؛<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> از آن‌جایی‌که بسیاری سفر را نوعی مرگ و زایش دانسته و آب را نگهبان و نگهدارنده می‌دانستند، پشت سر مسافر، آب روان ریخته و برای او آرزوی سلامتی می‌کردند. این رسم، هنوز میان ایرانیان [[مسلمان\|مسلمان،]] مرسوم است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

			مردم ایران، پس از ظهور اسلام در ایران نیز آب را پاک‌کننده و یکی از تطهیرکنندگان دینی می‌شناسند. آنها، غسل و [[وضو]] را با آب انجام داده و این موضوع در بسیاری از آیات و روایات اسلامی، مورد تأکید بوده است؛<ref>[https://fa.wikishia.net/view/آب «آب»، ویکی شیعه.]</ref> برای مثال، در ۶۳ آیه از [[قرآن]] به آب اشاره شده و جایگاه بلند آن، به‌عنوان مایهٔ حیات یادآوری شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

			احترام و ارزش والای آب میان ایرانیان، در [[ضرب‌المثل\|ضرب‌المثل‌های]] آنها نیز حضور پیدا کرده است؛ مانند «آب طلب نکرده مراد است» یا «آب نطلبیده مراد است».<ref>[https://www.daneshchi.ir/آب-نطلبیده-مراد-است/#:~:text=ضرب%20المثل%20آب%20نطلبیده%20%D9%85% «معنی ضرب‌المثل آب نطلبیده مراد است»، وب‌سایت دانشچی.]</ref>

	== جلوه‌های قدسی آب ==		== جلوه‌های قدسی آب ==

حبیب الله نجفی در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۷

2026-04-29T16:47:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۱۷
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	=== ج) صنایع دستی ===		=== ج) صنایع دستی ===
	==== ۱. فرش دست‌باف ====		==== ۱. فرش دست‌باف ====
	آب در [[صنایع دستی]] ایرانی ازجمله [[فرش دستباف]] نیز جلوهٔ نمادین پیدا کرده است. انعکاس آب چشمه‌سارها، حوض‌ها و رودخانه‌ها در [[فرش ایرانی]] بافته می‌شود و شرایط اقلیمی نسبتاً خشک و کم‌آب فلات ایران، فراوانی اساطیر و نمادهای مرتبط با آب، باران و باروری زمین در تمدن و فرهنگ ایرانی را بازنمایی می‌کند.<ref>پرهام، دستبافته‌های عشایری و روستایی فارس، 1364ش، ج1، ص19.</ref>		آب در [[صنایع دستی]] ایرانی ازجمله [[فرش دستباف\|فرش دست‌باف]] نیز جلوهٔ نمادین پیدا کرده است. انعکاس آب چشمه‌سارها، حوض‌ها و رودخانه‌ها در [[فرش ایرانی]] بافته می‌شود و شرایط اقلیمی نسبتاً خشک و کم‌آب فلات ایران، فراوانی اساطیر و نمادهای مرتبط با آب، باران و باروری زمین در تمدن و فرهنگ ایرانی را بازنمایی می‌کند.<ref>پرهام، دستبافته‌های عشایری و روستایی فارس، 1364ش، ج1، ص19.</ref>

	==== ۲. نگارگری ====		==== ۲. نگارگری ====

حبیب الله نجفی: /* پانویس */

2026-04-29T14:01:10Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۱
خط ۱۲۹:		خط ۱۲۹:
	= بحران آب در خاورمیانه و جهان =		= بحران آب در خاورمیانه و جهان =
	بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، [[خاورمیانه]] به‌دلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبه‌رو خواهند شد. [[خشکسالی]] به‌عنوان عاملی تشدیدکننده، آسیب‌پذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامی‌های منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس داده‌های مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونت‌های مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستم‌های آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیری‌های داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>		بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، [[خاورمیانه]] به‌دلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبه‌رو خواهند شد. [[خشکسالی]] به‌عنوان عاملی تشدیدکننده، آسیب‌پذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامی‌های منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس داده‌های مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونت‌های مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستم‌های آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیری‌های داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

			== آب و تمدن‌های آسیایی ==
			برخی جامعه‌شناسان از جمله کارل آوگوست ویتفوگل، تطورات تمدنی آسیا را بر اساس نقش آب و مدیریت آن تحلیل کرده‌اند. از نظر وی، تمدن‌های بزرگ شرق از جمله چین، هند، بین‌النهرین و مصر در مناطقی شکل گرفتند که کشاورزی نیازمند آبیاری پهن‌دامنه، مهار سیلاب و مدیریت متمرکز منابع آب بوده است. به اعتقاد ویتفوگل، این نیاز به مدیریت دولتی آبیاری، به ایجاد دستگاه دیوانی متمرکز و گسترده انجامید که هستۀ اصلی «جامعه آب‌سالار» را تشکیل می‌دهد. بر اساس این نظریه، در چنین جوامعی، دیوان‌سالاری اداری به طبقه حاکم تبدیل می‌شود و قدرت استبدادی سیاسی با مدیریت ارضی پیوند می‌خورد. پژوهشگران معتقدند این نظریه توضیح می‌دهد که چرا در بسیاری از تمدن‌های آسیایی، برخلاف اروپا، قدرت متمرکز و استبدادی شکل گرفت و مالکیت خصوصی علیرغم وجود، هرگز به نیرویی سیاسی برای تحدید قدرت حاکم تبدیل نشد. البته به گفته منتقدان، این نظریه با انتقادات جدی مواجه شده و همه پژوهشگران آن را نپذیرفته‌اند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/258973-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 «جامعه و تمدن آب‌سالار»، وب‌سایت روزنامۀ مشرق.]</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۱۴۶:		خط ۱۴۹:
	* تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش.		* تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش.
	* «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش.		* «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش.
			* «جامعه و تمدن آب‌سالار»، وب‌سایت روزنامۀ مشرق، تاریخ درج مطلب: 26 بهمن 1398ش.
	* «جایگاه مهم آب در معماری»، وب‌سایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش.		* «جایگاه مهم آب در معماری»، وب‌سایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش.
	* «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1403ش.		* «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1403ش.

حبیب الله نجفی: /* پانویس */

2026-04-29T12:37:17Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۷
خط ۱۲۶:		خط ۱۲۶:
	=== فرهنگ مصرف آب ===		=== فرهنگ مصرف آب ===
	به گفته پژوهشگران، [[بحران آب در ایران]] تنها به تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در الگوهای فرهنگی و سبک زندگی نیز دارد. از نظر جامعه‌شناسان، بسیاری از مردم همچنان با ذهنیت وفور و بی‌پایانی منابع آب زندگی می‌کنند و در مواردی، مصرف نمایشی و اسراف‌آمیز آب به‌عنوان نشانه‌ای از پاکیزگی، رفاه یا جایگاه اجتماعی تلقی می‌شود. به اعتقاد آنان، راه‌حل پایدار بحران آب در اصلاح نگرش‌ها و نهادینه‌شدن فرهنگ صرفه‌جویی از طریق آموزش همگانی، نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی است. تجربۀ کشورهایی مانند [[استرالیا]] نشان داده است که تغییر واقعی زمانی رخ می‌دهد که باورها و ارزش‌های فرهنگی دگرگون و صرفه‌جویی به یک [[سبک زندگی]] بدل شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/887413/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%85 «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو.]</ref>		به گفته پژوهشگران، [[بحران آب در ایران]] تنها به تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در الگوهای فرهنگی و سبک زندگی نیز دارد. از نظر جامعه‌شناسان، بسیاری از مردم همچنان با ذهنیت وفور و بی‌پایانی منابع آب زندگی می‌کنند و در مواردی، مصرف نمایشی و اسراف‌آمیز آب به‌عنوان نشانه‌ای از پاکیزگی، رفاه یا جایگاه اجتماعی تلقی می‌شود. به اعتقاد آنان، راه‌حل پایدار بحران آب در اصلاح نگرش‌ها و نهادینه‌شدن فرهنگ صرفه‌جویی از طریق آموزش همگانی، نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی است. تجربۀ کشورهایی مانند [[استرالیا]] نشان داده است که تغییر واقعی زمانی رخ می‌دهد که باورها و ارزش‌های فرهنگی دگرگون و صرفه‌جویی به یک [[سبک زندگی]] بدل شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/887413/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D9%85 «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

			= بحران آب در خاورمیانه و جهان =
			بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، [[خاورمیانه]] به‌دلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبه‌رو خواهند شد. [[خشکسالی]] به‌عنوان عاملی تشدیدکننده، آسیب‌پذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامی‌های منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس داده‌های مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونت‌های مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستم‌های آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیری‌های داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

	== پانویس ==		== پانویس ==
خط ۱۳۹:		خط ۱۴۲:
	* «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا، تاریخ درج مطلب: 13 مهر 1404ش.		* «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا، تاریخ درج مطلب: 13 مهر 1404ش.
	* «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1404ش.		* «بحران آب، بحران فرهنگ است؛ آب را زندگی ببینیم»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 2 مرداد 1404ش.
			* «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگ‌های آینده!»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 30 مرداد 1404ش.
	* پرهام، سیروس، دستبافته‌های عشایری و روستایی فارس، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۴ش.		* پرهام، سیروس، دستبافته‌های عشایری و روستایی فارس، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۴ش.
	* تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش.		* تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش.
	* «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش.		* «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش.
	* «جایگاه مهم آب در معماری»، وب‌سایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش.		* «جایگاه مهم آب در معماری»، وب‌سایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش.
			* «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیری‌های بر سر آب»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1403ش.
	* «چرا ایرانیان باستان آناهیتا را می‌پرستیدند؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ش.		* «چرا ایرانیان باستان آناهیتا را می‌پرستیدند؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ش.
	* دهخدا، علی‌اکبر، امثال و حکم، تهران، هیرمند، ۱۳۷۰ش.		* دهخدا، علی‌اکبر، امثال و حکم، تهران، هیرمند، ۱۳۷۰ش.

حبیب الله نجفی: /* آب و هنر */

2026-04-29T08:54:31Z

آب و هنر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۶۷:		خط ۶۷:
	آب در فرهنگ ایرانی، الهام‌بخش بسیاری از هنرها بوده است و از جمله در هنرهای تزیینی آب‌نماها، ساختمان‌ها، کاشی‌کاری‌های حوض‌ها و کتیبه‌ها نقش آب را در پرورش گل، باغ و رفاه زندگی بشر بازتاب داده است.<ref>[https://vista.ir/m/a/e0itq «تقدس آب در فرهنگ کهن ایرا»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> در هنرهای اسلامی و ایرانی، تشابهی در نحوهٔ به‌کارگیری صورت‌های نمادین آب با هنرهای پیش از اسلام دیده می‌شود که تداوم سنت‌های هنری ایران باستان در هنر اسلامی را نشان می‌دهد.<ref>آل‌ابراهیم دهکردی، «آب در فرهنگ، معماری ونگارگری ایرانی»، 1391ش، ص4.</ref>		آب در فرهنگ ایرانی، الهام‌بخش بسیاری از هنرها بوده است و از جمله در هنرهای تزیینی آب‌نماها، ساختمان‌ها، کاشی‌کاری‌های حوض‌ها و کتیبه‌ها نقش آب را در پرورش گل، باغ و رفاه زندگی بشر بازتاب داده است.<ref>[https://vista.ir/m/a/e0itq «تقدس آب در فرهنگ کهن ایرا»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> در هنرهای اسلامی و ایرانی، تشابهی در نحوهٔ به‌کارگیری صورت‌های نمادین آب با هنرهای پیش از اسلام دیده می‌شود که تداوم سنت‌های هنری ایران باستان در هنر اسلامی را نشان می‌دهد.<ref>آل‌ابراهیم دهکردی، «آب در فرهنگ، معماری ونگارگری ایرانی»، 1391ش، ص4.</ref>

	باور کهن ایرانیان درباره نقش پالایندگی آب، در جلوه‌های مدرن زندگی و از جمله [[سینمای ایران]] نیز بازتاب یافته است. به گفته پژوهشگران، در آثار سینمایی، برای نشان‌دادن دگردیسی روحی و توبۀ شخصیت‌ها، از نماهایی همچون دوش‌گرفتن، راه‌رفتن در زیر [[باران]]، فرو رفتن در آب یا پاشیده‌شدن آب استفاده می‌شود که بیانگر همسویی هنر نو با باورهای ~~دیرینه~~ ایرانی است.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا.]</ref>		باور کهن ایرانیان درباره نقش پالایندگی آب، در جلوه‌های مدرن زندگی و از جمله [[سینمای ایران]] نیز بازتاب یافته است. به گفته پژوهشگران، در آثار سینمایی، برای نشان‌دادن دگردیسی روحی و توبۀ شخصیت‌ها، از نماهایی همچون دوش‌گرفتن، راه‌رفتن در زیر [[باران]]، فرو رفتن در آب یا پاشیده‌شدن آب استفاده می‌شود که بیانگر همسویی هنر نو با باورهای دیرینۀ ایرانی است.<ref>[https://www.chtn.ir/news/1404071301316/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «اهمیت آب در فرهنگ مردم ایران»، وب‌سایت هنر آریا.]</ref>

	== آب در فرهنگ عامه ==		== آب در فرهنگ عامه ==