آب‌نبات - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۲۱

2026-05-16T08:21:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف		\| زیرنویس تصویر =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف
	\| image_alt =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف		\| image_alt =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =آب‌نبات.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =8/92
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =26-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-14T13:36:51Z

ایجاد لینک داخلی

نمایش تغییرات

حمید فاضل در ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۰

2026-05-14T13:20:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۵۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	== پیشینه ==		== پیشینه ==
	قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> [[بسحاق اطعمه]] نیز در کتاب خود، در [[دوره تیموریان\|عصر تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>		قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> [[بسحاق اطعمه]] نیز در کتاب خود، در [[دوره تیموریان\|عصر تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>
	{{شعر جدید\|متن=چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما \\که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}		{{شعر جدید\|متن=چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما\\که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}
	~~{{آغاز نستعلیق~~}}
	در دوره [[صفویه]] نیز آب‌نبات، ازجمله تنقلات محسوب می‌شد.<ref>عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص409.</ref> در اواخر سده ۱۳ق نیز، به‌فروش آب‌نبات در بازار شلوغ دروازه [[تهران]] اشاره شده است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۸۳ش، ص329.</ref>		در دوره [[صفویه]] نیز آب‌نبات، ازجمله تنقلات محسوب می‌شد.<ref>عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص409.</ref> در اواخر سده ۱۳ق نیز، به‌فروش آب‌نبات در بازار شلوغ دروازه [[تهران]] اشاره شده است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۸۳ش، ص329.</ref>
	== نحوه درست کردن ==		== نحوه درست کردن ==

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-14T13:19:06Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۹
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	{{درشت\|'''آب‌نبات'''}}؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره قند.		{{درشت\|'''آب‌نبات'''}}؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره قند.

	'''آب‌نبات'''، نوعی شیرینی با پیشینه‌ای طولانی در ایران است که از ~~دوره~~ [[ساسانیان]] تولید می‌شده و در مراسم‌های مختلف ~~شادی~~ و غم و همچنین در ادبیات فارسی کاربرد فراوانی داشته است. این شیرینی سنتی با ترکیبات متنوع و روش‌های ساخت گوناگون، جایگاهی ویژه در فرهنگ ایرانی دارد.		'''آب‌نبات'''، نوعی شیرینی با پیشینه‌ای طولانی در [[ایران]] است که از [[دوره ساسانیان]] تولید می‌شده و در مراسم‌های مختلف شامل [[جشن]] و [[سوگواری]] و همچنین در [[ادبیات فارسی]] کاربرد فراوانی داشته است. این شیرینی سنتی با ترکیبات متنوع و روش‌های ساخت گوناگون، جایگاهی ویژه در [[فرهنگ ایرانی]] دارد.

	== معرفی ==		== معرفی ==
	آب‌نبات، نوعی [[حلوا]] و شیرینی است که در ایران انواع مختلفی دارد. از مشهوترین آن‌ها می‌توان به ~~آب‌نبات قیچی،~~ که از شیره قند و مغز [[پسته]] تهیه شده و شکلی میله‌ای دارد، آب‌نبات ترش و آبنبات گَرد زیره‌ای اشاره کرد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/آب+نبات دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آبنبات.]</ref>		آب‌نبات، نوعی [[حلوا]] و [[شیرینی]] است که در ایران انواع مختلفی دارد. از مشهوترین آن‌ها می‌توان به [[آب‌نبات‌قیچی]]، که از شیره قند و مغز [[پسته]] تهیه شده و شکلی میله‌ای دارد، آب‌نبات ترش و آبنبات گَرد زیره‌ای اشاره کرد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/آب+نبات دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آبنبات.]</ref>

	== پیشینه ==		== پیشینه ==
	قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود، در ~~عصر~~ [[تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>		قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> [[بسحاق اطعمه]] نیز در کتاب خود، در [[دوره تیموریان\|عصر تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>
	{{شعر جدید\|متن=چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما \\که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}		{{شعر جدید\|متن=چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما \\که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}

حسین صبوری در ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۱۸

2026-05-12T10:18:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:~~آبنبات۲.jpg\|~~جایگزین~~= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف \|~~بندانگشتی\|~~انواع آبنبات در طرح‌های مختلف]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =آبنبات۲.jpg
			\| زیرنویس تصویر =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف
			\| image_alt =انواع آبنبات در طرح‌های مختلف
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	{{درشت\|'''آب‌نبات'''}}؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره قند.		{{درشت\|'''آب‌نبات'''}}؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره قند.

زهرا غلامی در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۳۹

2026-05-05T06:39:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۹:		خط ۹:
	== پیشینه ==		== پیشینه ==
	قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود، در عصر [[تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>		قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام آبلوگ، وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود، در عصر [[تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref>
			{{شعر جدید\|متن=چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما \\که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}
	~~{{شعر\|نستعلیق}}~~
	~~{{ب\|چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما\|که بر طبقچهٔ شمشاد و کاسهٔ حلبی است}}~~
	~~{{پایان شعر}}~~
	~~{{پایان نستعلیق}}~~

	در دوره [[صفویه]] نیز آب‌نبات، ازجمله تنقلات محسوب می‌شد.<ref>عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص409.</ref> در اواخر سده ۱۳ق نیز، به‌فروش آب‌نبات در بازار شلوغ دروازه [[تهران]] اشاره شده است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۸۳ش، ص329.</ref>		در دوره [[صفویه]] نیز آب‌نبات، ازجمله تنقلات محسوب می‌شد.<ref>عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص409.</ref> در اواخر سده ۱۳ق نیز، به‌فروش آب‌نبات در بازار شلوغ دروازه [[تهران]] اشاره شده است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۸۳ش، ص329.</ref>

	== نحوه درست کردن ==		== نحوه درست کردن ==
	[[پرونده:آبنبات.jpg\|جایگزین= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف \|بندانگشتی\|آبنابت قیچی هل دار]]		[[پرونده:آبنبات.jpg\|جایگزین= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف \|بندانگشتی\|آبنابت قیچی هل دار]]
	[[پرونده:آبنبات۳.jpg\|جایگزین=آبنبات خروس قندی در دههٔ شصت شمسی \|بندانگشتی\|آبنبات خروس قندی در دههٔ شصت شمسی]]		[[پرونده:آبنبات۳.jpg\|جایگزین=آبنبات خروس قندی در دههٔ شصت شمسی \|بندانگشتی\|آبنبات خروس قندی در دههٔ شصت شمسی]]
	ابتدا شکر و آب را در ظرفی گود ریخته و حرارت می‌دهند تا آب، به‌صورت کامل تبخیر شود. پس از آن، مادهٔ خمیری‌شکل به‌دست آمده، در سینی که از قبل چرب شده، کمی حرارت می‌بیند تا اَشکال مختلفی به خود بگیرد. برخی، برای خوش‌طعم شدن آب‌نبات، به آن، پسته، زعفران، گرد زیره، هل یا چاشنی‌های ترش می‌زنند.		ابتدا شکر و آب را در ظرفی گود ریخته و حرارت می‌دهند تا آب، به‌صورت کامل تبخیر شود. پس از آن، مادهٔ خمیری‌شکل به‌دست آمده، در سینی که از قبل چرب شده، کمی حرارت می‌بیند تا اَشکال مختلفی به خود بگیرد. برخی، برای خوش‌طعم شدن آب‌نبات، به آن، پسته، زعفران، گرد زیره، هل یا چاشنی‌های ترش می‌زنند.

	در سنندج، به آب‌نبات، ئاونه وات، گفته و آن را از آب، شکر و سرکه تهیه می‌کنند. در پایان کار، خمیر را روی سینی می‌ریزند تا کمی سرد شده و بعد آن را به‌شکل طنابی ضخیم درآورده و برش می‌دهند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۱.</ref> آب‌نبات قیچی، که از شیرینی‌های مخصوص شهر قم است، نیز از شکر و [[آب]] و کمی هل تهیه می‌شود.<ref>حجازی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص۱۰۹.</ref> مردم کازرون نیز برای تهیه آب‌نبات، از شیره شکر استفاده می‌کنند.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳۷.</ref> برخی از مردم، به‌منظور جذاب‌تر شدن آب‌نبات‌ها، به‌ویژه برای کودکان، آن‌ها را به‌شکل پرندگان، حیوانات و عروسک‌های گوناگون درمی‌آورند. در گذشته، آب‌نباتی به‌نام خروس قندی وجود داشت که به‌شکل خروسی بر سر چوب‌هایی باریک بود.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳8؛ خیراندیش، سیرجان در خشت خام، ۱۳۸۴ش، ص۲۰۹.</ref> فروش آب‌نبات، معمولاً در قنادی‌ها صورت می‌گرفت.<ref>مقدم، تویسرکان، ج1، ۱۳۷۸ش، ص420.</ref> برخی از قنادی‌ها، گاهی نُقل نخودچی، آب‌نبات، شکرپنیر و گلپری را ترکیب کرده و به فروش می‌رسانند.<ref>مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص231.</ref>		در سنندج، به آب‌نبات، ئاونه وات، گفته و آن را از آب، شکر و سرکه تهیه می‌کنند. در پایان کار، خمیر را روی سینی می‌ریزند تا کمی سرد شده و بعد آن را به‌شکل طنابی ضخیم درآورده و برش می‌دهند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۱.</ref> آب‌نبات قیچی، که از شیرینی‌های مخصوص شهر قم است، نیز از شکر و [[آب]] و کمی هل تهیه می‌شود.<ref>حجازی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص۱۰۹.</ref> مردم کازرون نیز برای تهیه آب‌نبات، از شیره شکر استفاده می‌کنند.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳۷.</ref> برخی از مردم، به‌منظور جذاب‌تر شدن آب‌نبات‌ها، به‌ویژه برای کودکان، آن‌ها را به‌شکل پرندگان، حیوانات و عروسک‌های گوناگون درمی‌آورند. در گذشته، آب‌نباتی به‌نام خروس قندی وجود داشت که به‌شکل خروسی بر سر چوب‌هایی باریک بود.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳8؛ خیراندیش، سیرجان در خشت خام، ۱۳۸۴ش، ص۲۰۹.</ref> فروش آب‌نبات، معمولاً در قنادی‌ها صورت می‌گرفت.<ref>مقدم، تویسرکان، ج1، ۱۳۷۸ش، ص420.</ref> برخی از قنادی‌ها، گاهی نُقل نخودچی، آب‌نبات، شکرپنیر و گلپری را ترکیب کرده و به فروش می‌رسانند.<ref>مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص231.</ref>

زهرا غلامی: ابرابزار

2026-05-05T06:37:59Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

زهرا فاضل: صفحه‌ای تازه حاوی «انواع آبنبات در طرح‌های مختلف '''آب‌نبات'''؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره‌ قند. آبنبات نوعی شیرینی با پیشینه‌ای طولانی در ایران است که از دوره ساسانیان تولید می...» ایجاد کرد

2026-04-20T05:41:43Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف |بندانگشتی|انواع آبنبات در طرح‌های مختلف <big>'''آب‌نبات'''</big>؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره‌ قند. آبنبات نوعی شیرینی با پیشینه‌ای طولانی در ایران است که از دوره ساسانیان تولید می...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:آبنبات۲.jpg|جایگزین= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف |بندانگشتی|انواع آبنبات در طرح‌های مختلف ]]
<big>'''آب‌نبات'''</big>؛ نوعی شیرینی تهیه‌شده از شیره‌ قند.

آبنبات نوعی شیرینی با پیشینه‌ای طولانی در ایران است که از دوره [[ساسانیان]] تولید می‌شده و در مراسم‌های مختلف شادی و غم، و همچنین در ادبیات فارسی کاربرد فراوانی داشته است. این شیرینی سنتی با ترکیبات متنوع و روش‌های ساخت گوناگون، جایگاهی ویژه در فرهنگ ایرانی دارد.

==مفهوم‌شناسی آب‌نبات==
آب‌نبات، نوعی [[حلوا]] و شیرینی است<ref> [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A2%D8%A8+%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آبنبات، سایت واژه‌یاب.]</ref> که در ایران انواع مختلفی دارد. از مشهوترین آن‌ها می‌توان به آب‌نبات قیچی، که از شیره قند و مغز [[پسته]] تهیه شده و شکلی میله‌ای دارد، آب‌نبات ترش و آبنبات گَرد زیره‌ای اشاره کرد.
==پیشینه آبنبات==
قدمت تولید آب‌نبات در ایران، به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوره، نوعی شیرینی به‌نام «آبلوگ» وجود داشت که از نظر ظاهری شبیه به آب‌نبات‌های امروزی است.<ref>مام شوشتری، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، ۱۳۴۷ش، ص101.</ref> بسحاق اطعمه نیز در کتاب خود، در عصر [[تیموریان]]، از آب‌نبات نام برده است.<ref>بسحاق اطعمه، دیوان، ۱۳۰۳ق، ص35 و 91.</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|چه شیوه می‌کند آب نبات با دل ما|که بر طبقچه‌ی شمشاد و کاسه‌ی حلبی است}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

در دوره [[صفویه]] نیز آب‌نبات، ازجمله تنقلات محسوب می‌شد.<ref>عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص409.</ref> در اواخر سده 13ق نیز به‌فروش آب‌نبات در بازار شلوغ دروازه [[تهران]] اشاره شده است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۸۳ش، ص329.</ref>
==نحوه درست کردن آب‌نبات==
[[پرونده:آبنبات.jpg|جایگزین= انواع آبنبات در طرح‌های مختلف |بندانگشتی|آبنابت قیچی هل دار]]
[[پرونده:آبنبات۳.jpg|جایگزین=آبنبات خروس قندی در دهۀ شصت شمسی |بندانگشتی|آبنبات خروس قندی در دهۀ شصت شمسی ]]
ابتدا شکر و آب، در ظرفی گود ریخته و حرارت داده می‌شود تا آب، به‌صورت کامل تبخیر گردد. پس از آن، ماده‌ی خمیری شکل به‌دست آمده، در سینی که از قبل چرب شده، کمی حرارت می‌بیند تا اَشکال مختلفی به خود بگیرد. برخی، برای خوش‌طعم شدن آب‌نبات، به آن، پسته، زعفران، گرد زیره، هل و یا چاشنی‌های ترش می‌زنند. 

در سنندج، به آب‌نبات، «ئاونه وات» گفته و آن را از آب، شکر و سرکه تهیه می‌کنند. در پایان کار، خمیر را روی سینی می‌ریزند تا کمی سرد شده و بعد آن را به‌شکل طنابی ضخیم درآورده و برش می‌دهند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۱.</ref> آب‌نبات قیچی، که از شیرینی‌های مخصوص شهر قم است، نیز از شکر و [[آب]] و کمی هل تهیه می‌شود.<ref>حجازی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص۱۰۹.</ref> مردم کازرون نیز برای تهیه آب‌نبات، از شیره‌ شکر استفاده می‌کنند.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳۷.</ref> برخی از مردم، به‌منظور جذاب‌تر شدن آب‌نبات‌ها، به‌ویژه برای کودکان، آن‌ها را به‌شکل پرندگان، حیوانات و عروسک‌های گوناگون درمی‌آورند. در گذشته، آب‌نباتی به‌نام «خروس قندی» وجود داشت که به‌شکل خروسی بر سر چوب‌هایی باریک بود.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۳8؛ 
خیراندیش، سیرجان در خشت خام، ۱۳۸۴ش، ص۲۰۹.</ref> فروش آب‌نبات، معمولا در قنادی‌ها صورت می‌گیرد.<ref>مقدم، تویسرکان، ج1، ۱۳۷۸ش، ص420.</ref> برخی از قنادی‌ها، گاهی نُقل نخودچی، آب‌نبات، شکرپنیر و گلپری‌ را ترکیب کرده و به فروش می‌رسانند.<ref>مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص231.</ref>
==مصرف آب‌نبات در مراسم‌ها==
در سال‌های اخیر، از آب‌نبات به‌جای قند، در کنار چای استفاده می‌کنند.<ref>واعظ تقوی، فرهنگ اصطلاحات کرمان، ۱۳۶۶ش، ص۲۲۲؛ 
رضایی، بیرجند نامه، ۱۳۸۱ش، ص۴۰۹؛ 
صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۴۵۸.</ref> همچنین از آب‌نبات، در مراسم‌های مختلف شادی و غم استفاده می‌شود. برای مثال، آب‌نبات از جمله تنقلات کنار [[آجیل|آجیل‌]] [[چهارشنبه سوری]]، [[عید نوروز]] و [[شب یلدا]] به‌حساب می‌آید. در مراسم‌های دیگری، همچون [[ختنه‌سوران]]، [[مراسم عروسی|مرسم عروسی]]، شب‌نشینی‌ها و حتی در [[سفره نذری|سفره‌ نذری]]، آیینی و آجیل مشکل‌گشا نیز از آب‌نبات استفاده می‌کنند. 

در [[ارومیه]]، در شب چهارشنبه سوری، آب‌نبات، در کنار سایر ترکیبات آجیل، به‌همراه آب، [[آینه]] و [[سکه]] در یک سینی یا سفره گذاشته می‌شود.<ref>شعبانی، آداب و رسوم نوروز، ۱۳۷۹ش، ص۳۷- ۳۸؛ 
هنری، آیین‌های نوروزی، ۱۳۵۳ش، ص۴۰-۴۱.</ref>

در قم، از آب‌نبات، در مراسم [[قاشق‌زنی]] شب چهارشنبه‌سوری استفاده می‌شود،<ref>نوبان، سیمای میراث فرهنگی قم، ۱۳۸۱ش، ص۴۵.</ref> و از طرف صاحب‌خانه در کاسه‌ی قاشق‌زن، ریخته می‌شود. در میان [[ایل بختیاری|ایل بختیاری‌]] ایران نیز، در شب چهارشنبه‌سوری، مرسوم است که پسران به بالای خانه‌های روستایی رفته و شال خود را از بام تا جلوی پنجره خانه‌ها آویزان کرده و همزمان سوت بلند و ممتدی را می‌زنند. صاحب‌خانه‌ها نیز در پاسخ به این کار، در گوشه‌ی شال پسران، مقداری آب‌نبات، [[تخم مرغ|تخم‌ مرغ]] رنگ‌شده یا سکه قرار می‌دهند و آن‌ها را به‌سمت بالا می‌فرستند.<ref>سرلک، آداب و رسوم و فرهنگ عامۀ ایل بختیاری چهار لنگ، ۱۳۸۵ش، ص46.</ref> در [[اصفهان]]، زنانی که [[نازایی|نازا]] بودند، در شب چهارشنبه‌سوری، به تکیه‌ها می‌رفتند و در هنگام غروب آفتاب، با یک بسته آب‌نبات، شکرپنیر، نقل و [[بادام]] وارد غرفه‌های [[تکیه]] می‌شدند. سپس، بسته‌های آماده شده را داخل خمره‌های مخصوص می‌انداختند و [[دعا]] می‌کردند. برخی نیز، شعری با این مضمون می‌خواندند : 

«ای خمره جونی / به حق این پیر / مرا زِ خودت / مکن تو دلگیر!» 

و در مرحله بعد، پس از سه دور طواف کردن در تکیه، این شعر را می‌خواندند که: 

«ای خمره جونی / به حق عصمت / مرا پسری / بکن تو قسمت».<ref>ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص267-268.</ref> 

در عید نوروز نیز، استفاده از آب‌نبات مرسوم است. مردم [[شیراز|شیراز،]] پیش از عید نوروز، مقداری آب‌نبات، نخودچی گل، کشمش سبز و شکرپنیر را برای کادو دادن به کودکان تهیه می‌کردند.<ref>زیّانی، دل‌نوشته‌هایی از فرهنگ، آداب، رسوم و باورهای مردم شیراز، ۱۳۸۸ش، ص۴۸.</ref> در سفرۀ [[هفت‌سین]] مردم در نقاط مختلف ایران نیز، گذاشتن آب‌نبات رایج است.<ref>نظری داشلی برون، مردم شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۶۰۳-۶۰۴؛ 
حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۵.</ref> 

در شیراز، پس از به توافق رسیدن خانواده دختر و پسر، در مراسم [[خواستگاری]]، با آب‌نبات و شیرینی از حاضران پذیرایی می‌کنند.<ref>همایونی، گوشه‌هایی از آداب و رسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۷۰.</ref> در مراسم‌های سنتی، مانند «رخت بُران» و«عروس بَران» عروسی نیز از آب‌نبات در کنار سایر شیرینی‌ها استفاده می‌کنند. 

در [[بلوچستان]]، طی مراسم «زرافشانی»، که پیش از [[ختنه]] کردن کودکان پسر صورت می‌گیرد، او را بر شتری سوار کرده و به سمت یک نهر یا رودخانه می‌برند و به او مقداری پول خُرد، آب‌نبات یا نقل می‌دهند و شادمانی می‌کنند.<ref>ناصری، فرهنگ مردم بلوچ، ۱۳۵۸ش، ص۱۵۲.</ref> 

در میبد [[شهر یزد|یزد]]، از آب‌نبات، در کنار سایر خوراکی‌ها مانند شیر داغ، بیسکویت، [[شکلات]] و [[نمک]]، در سفره علی‌اصغر استفاده می‌کنند.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ج2، ۱۳۸۵ش، ص3 و 80.</ref> مردم [[سیرجان]]، در [[سفره نذری رقیه خاتون]]، آجیلی را که در آن آب‌نبات نیز هست تهیه می‌کنند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۳۲۳-۳۲۴.</ref>

==آب‌نبات در ادبیات فارسی==
واژه آب‌نبات، از سده‌های 10 و 11ق به ادبیات فارسی وارد شد. در اشعاری از زین‌الدین محمود صفوی، 960ق،<ref>واصفی، بدایع الوقایع، ۱۳۴۹ش، ص192.</ref> و [[واعظ قزوینی]]، در 1089ق،<ref>واعظ قزوینی، دیوان، ۱۳۸۳ش، ص74.</ref> کلمه‌ی آب‌نبات به‌کار رفته است. در [[ضرب‌المثل]] عامیانه و ادبی نیز این واژه به‌کار گرفته شده است. برای مثال، در مجمع الامثال (سده 11ق)<ref>هبله‌رودی، مجمع الامثال، ۱۳۴۴ش، ص۴۵ و ۸۵.</ref> و دافع الغرور (سده 13ق)<ref>ادیب‌الملک، دافع الغرور، ۱۳۴۹ش، ص138.</ref> از این واژه استفاده شده است. ضرب‌المثل‌هایی در ایران نیز از این واژه استفاده کرده‌اند، مانند: «پول داری، آب‌نبات می‌خوری»،<ref>هبله‌رودی، مجمع الامثال، ۱۳۴۴ش، ص۴۵ و ۸۵.</ref> «آری آری، هر که زر دارد خورد آب‌نبات»،<ref>واصفی، بدایع الوقایع، ۱۳۴۹ش، ص۱۹۲؛ 
شاملو، کتاب کوچه، ج3، ۱۳۵۷ش، ص۴۷۸- ۴۸۸.</ref> «وقتی که قرضت به هزار رسید، آب‌نبات بخور»،<ref>رفعتی، هزار مثل جیرفتی، ۱۳۷۹ش، ص۳۲۶.</ref> «آب تلخی بید را باشد به از آبنبات».<ref>واعظ قزوینی، دیوان، ۱۳۸۳ش، ص74؛ 
مؤدب بشیری، امثال موزون در ادب فارسی، ۱۳۷۵ش، ص۶۶.</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*ادیب‌الملک، عبدالعلی، دافع الغرور، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، خوارزمی، ۱۳۴۹ش.
*امام شوشتری، محمدعلی، «هنر زیبای خوراک‌پزی و خوان‌آرایی در ایران باستان»، بررسی‌های تاریخی، تهران، س 3، شماره 1، ۱۳۴۷ش.
*انصاف‌جویی، محمد و دیگران، آشپزی کردستان، سنندج، گوران، ۱۳۸۶ش.
*بسحاق اطعمه، احمد، دیوان، استانبول، ابوالضیاء، ۱۳۰۳ق.
*جانب‌اللهی، محمدسعید، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، تهران، گنجینه هنر، ۱۳۸۵ش.
*حاتمی، حسن، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، تهران، کازرونیه، ۱۳۸۵ش.
*حجازی، شبنم و یاراحمدی، علیرضا، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۲ش.
*خیراندیش، محمدحسین، سیرجان در خشت خام، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۴ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 20 دی 1400ش.
*رفعتی، حسین، هزار مثل جیرفتی، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۷۹ش.
*رضایی، جمال، بیرجند نامه، به‌تحقیق محمود رفیعی، تهران، هیرمند، ۱۳۸۱ش.
*زیّانی، جمال، دل‌نوشته‌هایی از فرهنگ، آداب، رسوم و باورهای مردم شیراز، شیراز، آوند اندیشه، ۱۳۸۸ش.
*سرلک، رضا، آداب و رسوم و فرهنگ عامۀ ایل بختیاری چهار لنگ، تهران، طهوری، ۱۳۸۵ش.
*شاملو، احمد، کتاب کوچه، تهران، مازیار، ۱۳۵۷ش.
*شعبانی، رضا، آداب و رسوم نوروز، تهران، الهدی، ۱۳۷۹ش.
*شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۸۳ش.
*صفی‌نژاد، جواد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۵ش.
*عالم‌آرای شاه طهماسب، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۷۰ش.
*مؤدب بشیری، رضا، امثال موزون در ادب فارسی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۵ش.
*ماسه، هانری، معتقدات و آداب ایرانی، ترجمۀ مهدی روشن‌ضمیر، تبریز، شفیعی، ۱۳۵۵ش.
*مظلوم‌زاده، محمدمهدی، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، تهران، کازرونیه، ۱۳۸۳ش.
*مقدم، محمد، تویسرکان، تهران، اقبال، ۱۳۷۸ش.
*مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
*ناصری، عبدالله، فرهنگ مردم بلوچ، تهران، پیوند، ۱۳۵۸ش.
*نظری داشلی برون، زلیخا و دیگران، مردم شناسی روستای ابیانه، تهران، راعی، ۱۳۸۴ش.
*نوبان، مهرالزمان، سیمای میراث فرهنگی قم، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۱ش.
*واصفی، محمود، بدایع الوقایع، به‌تحقیق الکساندر بالدیرف، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۹ش.
*واعظ تقوی، محمدتقی، فرهنگ اصطلاحات کرمان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۶۶ش.
*واعظ قزوینی، محمد رفیع، دیوان، به‌تحقیق اصغر علمی، تهران، ]بی‌نا[، ۱۳۸۳ش.
*هبله‌رودی، محمدعلی، مجمع الامثال، به‌تحقیق صادق‌کیا، تهران، صادق کیا، ۱۳۴۴ش.
*همایونی، صادق، گوشه‌هایی از آداب و رسوم مردم شیراز، شیراز، ]بی‌نا[، ۱۳۵۳ش.
*هنری، مرتضى، آیین‌های نوروزی، تهران، مرکز مردم‌شناسی ایران، ۱۳۵۳ش.