https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%B4%D8%AA%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86آشتی دادن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T13:19:40Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B4%D8%AA%DB%8C_%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86&diff=46119&oldid=prevفیروزه دلداری: صفحهای تازه حاوی «<big>'''آشتی دادن'''</big>؛ ایجاد صلح میان دو نفر یا گروه و حل اختلاف آنها. آشتی دادن، از جمله فضائل اخلاقی است که معمولاً با انتخاب داورانی، اختلاف میان دو فرد یا گروه یا کشور، برطرف و موجب تقویت و تحکیم پیوندها میشود. در ایران، یکی از مصادیق آشتی...» ایجاد کرد2026-05-16T12:24:45Z<p>صفحهای تازه حاوی «<big>'''آشتی دادن'''</big>؛ ایجاد صلح میان دو نفر یا گروه و حل اختلاف آنها. آشتی دادن، از جمله فضائل اخلاقی است که معمولاً با انتخاب داورانی، اختلاف میان دو فرد یا گروه یا کشور، برطرف و موجب تقویت و تحکیم پیوندها میشود. در <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="ایران (صفحه وجود ندارد)">ایران</a>، یکی از مصادیق آشتی...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><big>'''آشتی دادن'''</big>؛ ایجاد صلح میان دو نفر یا گروه و حل اختلاف آنها.<br />
<br />
آشتی دادن، از جمله فضائل اخلاقی است که معمولاً با انتخاب داورانی، اختلاف میان دو فرد یا گروه یا کشور، برطرف و موجب تقویت و تحکیم پیوندها میشود. در [[ایران]]، یکی از مصادیق آشتی دادن، حل اختلاف بهوسیلۀ شوراهای حل اختلاف قبل از رجوع به دادگاه است.<br />
<br />
==مفهومشناسی==<br />
آشتی بهمعنای دوستی از نو کردن، ترک جنگ، رنجشی را از کسی فراموش کردن، صلح و مصالحه تعریف شده است.<ref>دهخدا، لغتنامه، 1325ش، ج1، ص116.</ref> <br />
آشتی دادن از ویژگیها و کارهای نیک شمرده شده و در آموزههای اسلامی برای آن ثواب بسیاری بیان شده است.<ref>دهخدا، لغتنامه، 1325ش، ج11، ص15709.</ref><br />
<br />
==دیدگاه اسلام==<br />
تبدیل کدورتها به دوستی از مهمترین سفارشهای [[اسلام]] است.<ref>رحمتی شهرضا، چه بگوییم، 1390ق، ص299.</ref> درآموزههای اسلامی اهمیت آشتی دادن میان افراد به حدّی است که [[امام علی]]، آشتی دادن بین افراد را از نماز و روزه، برتر شمرده است.<ref>فیض الإسلام، ترجمه و شرح نهجالبلاغة، 1368ش، ج5، ص977.</ref> در آموزههای اسلام برخی از مراحل آشتی دادن بین افراد واجب بوده و استفاده از امکانات بیتالمال برای تحقق آن جایز است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1380ش، ج7، ص85.</ref> در حدیث دیگری از امام علی، آشتی دادن میان مردم، زکات حیثیت و نفوذ اجتماعی دانسته شده است.<ref>العروسی الحویزی، تفسیر نورالثقلین، 1415ق، ج1، ص550.</ref> برخی روایات، آشتی دادن بین افراد را سبب درود فرشتگان و درک ثواب [[شب قدر]] معرفی کردهاند.<ref>دیلمی، أعلامالدين في صفات المؤمنين، 1418ق، ص419.</ref> در روایتی از [[امام صادق]]، دروغ گفتن جهت آشتیدادن بین افراد جایز شمرده شده است.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص341.</ref> <br />
خداوند در [[قرآن]]، برای حل اختلاف زن و شوهر داورانی از هر دو طرف را برای آشتیدادن بین آنها پیشنهاد داده است.<ref>سورۀ نساء، آیۀ 35.</ref> آشتی دادن بین برادران مؤمن نیز در قرآن تاکید شده است.<ref>سورۀ حجرات، آیۀ 10.</ref> <br />
<br />
==آثار آشتی دادن==<br />
<br />
از پیامدهای آشتی دادن، اصلاح ارتباطات، تحکیم پیوندها و از میان بردن عوامل و اسباب تفرقه و نفاق است.<ref>شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، 1377ش، ج2، ص622.</ref> در قرآن، پیامد آشتی دادن، از میان برداشتن تباهی و نادرستی در محیط اجتماعی دانسته شده است.<ref>صدر حاجسیدجوادی، دایرة المعارف تشیع، 1375ش، ج2، ص229.</ref> آشتی دادن، نه تنها در میان فرد یا افراد، بلکه در میان اقشار مختلف جامعه نیز موجب انسجام روابط میشود و سبب پیروزی و اقتدار جامعۀ اسلامی است. <ref>مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، 1382ش، ج3، ص317.</ref><br />
<br />
==راهکارهای آشتی دادن==<br />
<br />
تفسیر نویسان با توجه به موانع آشتی دادن مانند شیطان،<ref>مغنیة، تفسیر الکاشف، 1424ش، ج1، ص311.</ref> دنیا طلبی،<ref>هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، 1386ش، ج6، ص302.</ref> و [[بخل]]،<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ج4، ص151.</ref> به راهکارهای زیر برای تحقق این مهم اشاره کردهاند:<br />
* انتخاب داور از طرفین اختلاف، بهخصوص اگر زن و شوهر بوده و ترس از جدایی باشد.<ref>طبرسی، جامع البیان فی تفسیر القرآن، 1371ش، ج1، ص 485.</ref> <br />
* رعایت عدالت و عمل به وظیفۀ شرعی بهویژه در مورد اختلاف بین ورثه.<ref>فخر رازی، التفسیرالکبیر، 1420ق، ج5، ص339-336.</ref> <br />
* پیدا کردن ریشۀ اختلاف و سود جستن از مسائل عاطفی، مانند صبر و پرهیز از جانبداری.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ج4، ص127.</ref> <br />
* اعتماد نکردن به سخنچین و تفرقهافکن.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، 1403ش، ج75، ص268.</ref><br />
<br />
==مراحل و شیوههای آشتی دادن==<br />
در صورتی که آشتی دادن با گفتگو اتفاق بیفتد نیاز به اجازه حاکم شرع نیست ولی در صورت نیاز به شدت عمل، از حاکم شرع اجازه گرفته میشود.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1371ش، ج22، ص170.</ref> همچنین بر اساس نظر [[قرآن]]، هنگام درگیری میان دو گروه از مؤمنان، ابتدا با نصیحت و دعوت به قرآن و حکم خدا بین آنها آشتیداده میشود و در صورت عدم پذیرش از سوی آنها، حکم جنگ با آنان صادر میشود.<ref>طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، 1412ق، ج26، ص81-80.</ref><br />
<br />
==مصادیق آشتی دادن در فرهنگ ایرانیان==<br />
<br />
ایرانیان در گذشته، برای حل اختلافات به عالمان دینی و حاکمان شرع مراجعه میکردند. مراجع دینی، دعاوی را بر اساس مقررات اسلامی و با در نظر گرفتن آداب و رسوم و سنت محلی، حل و فصل میکردند. حل و فصل دعاوی از طریق نهادهای سازشی و داوری، اولین بار در سال 1306ش در قانون حکمیت اجباری برای رفع تراکم دادگاهها مورد توجه قرار گرفت و مقررات آن در سالهای 1308 و 1313ش اصلاح شد. پس از آن در سال 1373ش طبق مادۀ 6 قانون نهاد تحکیم، طرفین دعاوی برای احقاق حقوق خود می توانستند به قاضی تحکیم مراجعه کنند. با تصویب مادۀ 189، مراجعات به محاکم قضایی کمتر شد و مشارکتهای مردمی در رفع اختلافات محلی نیز کاهش یافت. چنانچه رفع اختلافات محلی در این دوران از پیچیدگی زیادی برخوردار نبود، به شوراهای حل اختلاف واگذار میشود.<br />
<br />
شوراهای حل اختلاف در روستاها، بخشها، شهرها و یا محدودهای از شهرها تشکیل شد. عضویت در این شوراها، همانند شورای داوری قبل از [[انقلاب اسلامی|انقلاب]]، افتخاری بوده و رسیدگی مجانی و بدون تشریفات دادرسی و بر مبنای ایجاد صلح و سازش بین طرفین بود.<ref>[http://www.tabnakilam.ir/fa/news/316192/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%84-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%84-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%B0%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «فلسفه تشکیل شوراهای حل اختلاف چیست؟ چرا شوراهای حل اختلاف بجای ذات البین به سمت صدور احکام قضایی حرکت میکنند؟» وبسایت تابناک ایلام .] </ref><br />
<br />
==آشتی دادن در ادبیات فارسی==<br />
<br />
آشتی در ادبیات فارسی نیز مورد توجه شاعران بوده است. [[فردوسی]] اهمیّت آشتی را چنین توصیف میکند:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/eskandar/sh27 فردوسی، شاهنامه، پادشاهی اسکندر، بخش 27، وبسایت گنجور.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|جز از آشتی ما نبینیم روی |نه والا بود مردم کینهجوی}}<br />
{{ب|چو بشنید گفتار آن بخردان|پسندیده و پاکدل موبدان}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
<br />
اوحدی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/search?s=%D8%A2%D8%B4%D8%AA%DB%8C&es=1&author=19&cat=248 اوحدی، دیوان اشعار، غزل شماره 389، وبسایت گنجور.]</ref> <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|طاقت جنگت نداریم، آشتی کن بعد ازین|آشتی گر میتوان کردن، مکن جنگ، ای پسر}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
[[صائب تبریزی]] نیز گوید:<br />
<ref>[https://ganjoor.net/search?s=%22%D8%A2%D8%B4%D8%AA%DB%8C+%22&es=1&author=22&cat=1852 صائب تبریزی، دیوان اشعار، غزلیات، سایت گنجور.]</ref><br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|با خلق آشتی کن و با خود به جنگ باش|فیروز جنگ معرکه نام و ننگ باش}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
<br />
==منابع==<br />
<br />
* قرآن<br />
* العروسی الحویزی، عبد على بن جمعة، تفسیر نورالثقلین، قم، اسماعیلیان، 1415ق.<br />
* اوحدی مراغهای، دیوان اشعار، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: 13 آذر 1401ش.<br />
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، تهران، مجلس، 1325ش.<br />
* دیلمی، حسن بن محمد، أعلامالدين في صفات المؤمنين، قم، آلالبیت، 1408ش.<br />
* رحمتی شهرضا، محمد، چه بگوییم، قم، جوانان موفق، 1390ش.<br />
* شریعتمداری، جعفر، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1377ش.<br />
* صائب تبریزی، دیوان اشعار، وبسایت گنجور، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1395ش.<br />
* صدر حاج سیدجوادی، احمد و دیگران، دایرة المعارف تشیع، تهران، شهید سعید محلی، 1375ش.<br />
* طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، 1412ق.<br />
* فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1420ق.<br />
* فردوسی، شاهنامه، وبسایت گنجور، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1396ش.<br />
* «فلسفۀ تشکیل شوراهای حل اختلاف چیست؟ چرا شوراهای حل اختلاف استان بجای ذات البین به سمت صدور احکام قضایی حرکت می کنند؟»، وبسایت تابناک تاریخ درج مطلب: 2 آبان 1395ش.<br />
* فیض الإسلام، سید علینقی، ترجمه و شرح نهجالبلاغة، تهران، فقیه، 1368ش.<br />
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.<br />
* مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403ق.<br />
* مغنیة، محمدجواد، تفسیرالکاشف، تهران، دارالکتب الإسلامیة، 1424ق.<br />
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، 1371ش.<br />
* مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسۀ الإمام علی بن ابیطالب، 1382ش.<br />
* هاشمی رفسنجانی، اکبر، تفسیر راهنما، قم، بوستان کتاب، 1386ش.</div>فیروزه دلداری