https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 2026-06-07T15:48:41Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=47385&oldid=prev 2026-05-23T05:25:12Z

<p><span class="autocomment">نقش مدارس دینی شیعیان در عرصه سیاسی افغانستان</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l188">خط ۱۸۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رویکرد نخست، روحانیت شیعه با اتخاذ موضعی انعطاف‌ناپذیر، از هرگونه سازش با حکومت‌های ظالم و ناکارآمد خودداری ورزیده است. این موضعگیری ریشه در جایگاه اجتماعی والای علما دارد که همواره به‌عنوان پناهگاه مردمی و حافظ ارزش‌های دینی شناخته شده‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رویکرد نخست، روحانیت شیعه با اتخاذ موضعی انعطاف‌ناپذیر، از هرگونه سازش با حکومت‌های ظالم و ناکارآمد خودداری ورزیده است. این موضعگیری ریشه در جایگاه اجتماعی والای علما دارد که همواره به‌عنوان پناهگاه مردمی و حافظ ارزش‌های دینی شناخته شده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رویکرد دوم، مقاومت فعال و روشنگرانه در برابر استبداد بوده است. روحانیت شیعه با روشنگری دربارۀ ماهیت ظالمانۀ حکومت‌ها و افشای بی‌عدالتی‌های آنان، نقش محوری در بسیج مردمی ایفا کرده‌اند. این موضعگیری موجب شده که حاکمان در دوره‌های مختلف، از عبدالرحمن خان تا حکومت‌های متأخر، به سرکوب سیستماتیک روحانیون شیعه روی آورند. [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهادت|</del>شهادت]] شخصیت‌هایی چون فیض محمد کاتب هزاره، سیداسماعیل بلخی، محمداسماعیل مبلغ و عبدالعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزاری، </del>گواه این رویکردهای سیاسی است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رویکرد دوم، مقاومت فعال و روشنگرانه در برابر استبداد بوده است. روحانیت شیعه با روشنگری دربارۀ ماهیت ظالمانۀ حکومت‌ها و افشای بی‌عدالتی‌های آنان، نقش محوری در بسیج مردمی ایفا کرده‌اند. این موضعگیری موجب شده که حاکمان در دوره‌های مختلف، از عبدالرحمن خان تا حکومت‌های متأخر، به سرکوب سیستماتیک روحانیون شیعه روی آورند. [[شهادت]] شخصیت‌هایی چون فیض محمد کاتب هزاره، سیداسماعیل بلخی، محمداسماعیل مبلغ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عبدالعلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزاری]]، </ins>گواه این رویکردهای سیاسی است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مواجهه با قدرت‌های خارجی از جمله انگلیسی‌ها، شوروی‌ها و آمریکایی‌ها و همچنین گروه‌های تندرو مانند داعش و القاعده، علمای شیعه با حفظ وحدت جامعه و تقویت بنیۀ اعتقادی آن، مانع از اضمحلال هویت مذهبی شیعیان شده‌اند. حتی در سخت‌ترین شرایط، مانند دورۀ عبدالرحمن خان که شیعیان مجبور به شرکت در نمازهای جماعت اهل‌سنت می‌شدند، روحانیون با حفظ شبکه‌های آموزشی زیرزمینی، تداوم معارف شیعی را تضمین کرده‌اند.&lt;ref&gt;آیتی، «نقش تشيع در فرهنگ و تمدن افغانستان از صفويه تا دوره معاصر» 1386ش، ص107-109.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مواجهه با قدرت‌های خارجی از جمله انگلیسی‌ها، شوروی‌ها و آمریکایی‌ها و همچنین گروه‌های تندرو مانند داعش و القاعده، علمای شیعه با حفظ وحدت جامعه و تقویت بنیۀ اعتقادی آن، مانع از اضمحلال هویت مذهبی شیعیان شده‌اند. حتی در سخت‌ترین شرایط، مانند دورۀ عبدالرحمن خان که شیعیان مجبور به شرکت در نمازهای جماعت اهل‌سنت می‌شدند، روحانیون با حفظ شبکه‌های آموزشی زیرزمینی، تداوم معارف شیعی را تضمین کرده‌اند.&lt;ref&gt;آیتی، «نقش تشيع در فرهنگ و تمدن افغانستان از صفويه تا دوره معاصر» 1386ش، ص107-109.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

سیدعلیرضا سیدموسوی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&diff=45297&oldid=prev 2026-05-14T08:00:45Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پرونده:آموزش-علوم-دینی-در-افغانستان.jpg (صفحه وجود ندارد)">بندانگشتی|316x316پیکسل|تصویر قاریان، حافظان کل قرآن و قرآن‌آموزان مؤسسۀ جامعة القرآن الکریم و علوم اهل البیت (ع) افغانستان</a> &lt;big&gt;&#039;&#039;&#039;آموزش علوم دینی در افغانستان؛&#039;&#039;&#039;&lt;/big&gt; فرایند تربیت عالم دین در افغانستان برای...» ایجاد کرد</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=45297">نمایش تغییرات</a>

حبیب الله نجفی