ابلیس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۱۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۱

2026-06-07T12:21:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۱
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =
	\| image_alt =		\| image_alt =
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =ابلیس.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =9/54
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =17-3-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۰

2026-06-03T14:00:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
			{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =
			\| زیرنویس تصویر =
			\| image_alt =
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.		<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.

زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T16:38:21Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.		<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.

	ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آیه 34.]</ref> او از درگاه الهی رانده شد اما قسم یاد کرد که انسان‌ها را گمراه کرده و به سرپیچی از خداوند بکشاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_82_سوره_ص . سوره ص، آیه 82.]</ref>		ابلیس نام [[فرشته]] یا [[جن\|جنی]] است که به گفته [[قرآن]] از دستور [[خدا\|خداوند]] سرپیچی کرده و به [[انسان]] [[سجده]] نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آیه 34.]</ref> او از درگاه الهی رانده شد اما قسم یاد کرد که انسان‌ها را گمراه کرده و به سرپیچی از خداوند بکشاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_82_سوره_ص . سوره ص، آیه 82.]</ref>
	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	ابلیس از ریشه‌ی «بلس» به‌معنی یأس و ناامیدی است و او به دلیل مأیوس شدن از رحمت خداوند این‌گونه نامیده شد.<ref>طبری، تفسیر، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰.</ref> مراد از این کلمه در قرآن، موجودی باشعور و فریب‌کار است که از امر خداوند، سرپیچی کرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/226 قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۲۲۶.]</ref> این موجود در قرآن با نام شیطان آمده است اما در ۱۱ محل، واژه ابلیس درباره او به کار رفته است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/6 سوره بقره، آیه ۳۴]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/151 سوره اعراف، آیه ۱۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/264 سوره حجر، آیه ۳۱-۳۲]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/288 سوره اسراء، آیه ۶۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/299 سوره کهف، آیه ۵۰]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/320/116 سوره طه، آیه ۱۱۶]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/457/74 سوره ص، آیه ۷۴-۷۵.]</ref>		ابلیس از ریشه‌ی «بلس» به‌معنی یأس و ناامیدی است و او به دلیل مأیوس شدن از رحمت خداوند این‌گونه نامیده شد.<ref>طبری، تفسیر، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰.</ref> مراد از این کلمه در قرآن، موجودی باشعور و فریب‌کار است که از امر خداوند، سرپیچی کرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/226 قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۲۲۶.]</ref> این موجود در قرآن با نام شیطان آمده است اما در ۱۱ محل، واژه ابلیس درباره او به کار رفته است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/6 سوره بقره، آیه ۳۴]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/151 سوره اعراف، آیه ۱۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/264 سوره حجر، آیه ۳۱-۳۲]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/288 سوره اسراء، آیه ۶۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/299 سوره کهف، آیه ۵۰]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/320/116 سوره طه، آیه ۱۱۶]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/457/74 سوره ص، آیه ۷۴-۷۵.]</ref>

امان الله فصیحی: /* نافرمانی ابلیس */

2026-05-09T08:15:41Z

نافرمانی ابلیس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.		<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.

	ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آیه 34.]</ref> او از درگاه الهی رانده شد اما قسم یاد کرد که انسان‌ها را گمراه کرده و به سرپیچی از خداوند بکشاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_82_سوره_ص . سوره ص، آیه 82.]</ref>		ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آیه 34.]</ref> او از درگاه الهی رانده شد اما قسم یاد کرد که انسان‌ها را گمراه کرده و به سرپیچی از خداوند بکشاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_82_سوره_ص . سوره ص، آیه 82.]</ref>
	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	ابلیس از ریشه‌ی «بلس» به‌معنی یأس و ناامیدی است و او به دلیل مأیوس شدن از رحمت خداوند این‌گونه نامیده شد.<ref>طبری، تفسیر، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰.</ref> مراد از این کلمه در قرآن، موجودی باشعور و فریب‌کار است که از امر خداوند، سرپیچی کرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/226 قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۲۲۶.]</ref> این موجود در قرآن با نام شیطان آمده است اما در ۱۱ محل، واژه ابلیس درباره او به کار رفته است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/6 سوره بقره، آیه ۳۴]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/151 سوره اعراف، آیه ۱۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/264 سوره حجر، آیه ۳۱-۳۲]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/288 سوره اسراء، آیه ۶۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/299 سوره کهف، آیه ۵۰]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/320/116 سوره طه، آیه ۱۱۶]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/457/74 سوره ص، آیه ۷۴-۷۵.]</ref>		ابلیس از ریشه‌ی «بلس» به‌معنی یأس و ناامیدی است و او به دلیل مأیوس شدن از رحمت خداوند این‌گونه نامیده شد.<ref>طبری، تفسیر، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰.</ref> مراد از این کلمه در قرآن، موجودی باشعور و فریب‌کار است که از امر خداوند، سرپیچی کرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/226 قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۲۲۶.]</ref> این موجود در قرآن با نام شیطان آمده است اما در ۱۱ محل، واژه ابلیس درباره او به کار رفته است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/6 سوره بقره، آیه ۳۴]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/151 سوره اعراف، آیه ۱۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/264 سوره حجر، آیه ۳۱-۳۲]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/288 سوره اسراء، آیه ۶۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/299 سوره کهف، آیه ۵۰]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/320/116 سوره طه، آیه ۱۱۶]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/457/74 سوره ص، آیه ۷۴-۷۵.]</ref>

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابلیس'''؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم. ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آ...» ایجاد کرد

2026-04-28T10:03:34Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم. ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''ابلیس'''</big>؛ جن یا فرشته‌ی رانده شده از درگاه الهی به‌دلیل سرپیچی از دستور خدا به سجده در برابر آدم.

ابلیس نام فرشته یا جنی است که به گفته قرآن از دستور خداوند سرپیچی کرده و به انسان سجده نکرد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_بقره . سوره بقره، آیه 34.]</ref> او از درگاه الهی رانده شد اما قسم یاد کرد که انسان‌ها را گمراه کرده و به سرپیچی از خداوند بکشاند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_82_سوره_ص . سوره ص، آیه 82.]</ref>
==واژه‌شناسی==
ابلیس از ریشه‌ی «بلس» به‌معنی یأس و ناامیدی است و او به دلیل مأیوس شدن از رحمت خداوند این‌گونه نامیده شد.<ref>طبری، تفسیر، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰.</ref> مراد از این کلمه در قرآن، موجودی باشعور و فریب‌کار است که از امر خداوند، سرپیچی کرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/226 قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۷ش، ج۱، ص۲۲۶.]</ref> این موجود در قرآن با نام شیطان آمده است اما در ۱۱ محل، واژه ابلیس درباره او به کار رفته است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/6 سوره بقره، آیه ۳۴]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/151 سوره اعراف، آیه ۱۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/264 سوره حجر، آیه ۳۱-۳۲]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/288 سوره اسراء، آیه ۶۱]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/299 سوره کهف، آیه ۵۰]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/320/116 سوره طه، آیه ۱۱۶]؛ [http://lib.eshia.ir/17001/1/457/74 سوره ص، آیه ۷۴-۷۵.]</ref>
==نام‌های ابلیس==
در روایات آمده است که نام اصلی او حارث بوده ولی به‌دلیل عبادت طولانی، عزازیل (عزیز خدا) خطاب شده است. او پس از رانده شدن از درگاه خداوند «الشیطان» نام گرفت.<ref>حائری، دائرة المعارف الشیعیة العامة، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۹۹.</ref> نام‌های دیگر او ضریس، سرحوب، المتکوّن و المتکوّز است.<ref>[https://lib.eshia.ir/20008/1/239 طریحی، مجمع البحرین، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۲۳۹.]</ref> القاب ابلیس عبارت‌اند از: ابومُرّه، ابوکردوس، ابولبینی، نائل ،<ref>شبستری، اعلام القرآن، ۱۳۷۹ش، ص۷۸؛ میبدی، کشف الاسرار و عدة الابرار، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۱۴۵.</ref> ابوالحسبان، ابوخلاف و ابودجانه.<ref>راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ۱۴۱۲ق، ص۱۴۳؛ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۳۰۰.</ref>
==تفاوت شیطان و ابلیس==
شیطان نامی فراگیر برای هر موجود شرور است؛ اما ابلیس نامی خاص برای موجودی مشخص است.<ref>نجفی خمینی، تفسیر آسان، ۱۳۹۸ق، ج۱، ص۹۳.</ref> ابلیس اولین فرد از شیاطین بوده است.<ref>انصاری، کشف الاسرار، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۱۴۴.</ref>
==نافرمانی ابلیس==
زمانی که خداوند انسان را از گِل آفرید، به فرشتگان فرمان داد در برابر او سجده کنند. فرشتگان، همگی این فرمان خدا را پذیرا شدند اما ابلیس فرمان‌برداری نکرد و خود را که برآمده از آتش بود برتر از آدم می‌دانست که از گِل، برخاسته بود. خداوند، ابلیس را از درگاه خود راند و او را لعن کرد. ابلیس که خلقت آدم را خاستگاه طرد خود از درگاه الهی می‌انگاشت، از خداوند خواست تا او را باقی بدارد؛ خداوند تا «وقت معلوم» به او مهلت داد.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/152 سوره اعراف، آیات ۱۱ تا ۱۸.]</ref>
==مقصود از وقت معلوم==
مقصود از وقت معلوم، مدت زمان دوری ابلیس از مرگ است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12012/3/112 فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۱۲.] </ref> برخی از مفسرین معتقدند که وقت معلوم، روز پایان دنیا است. برخی آن را روزی می‌دانند که جز خداوند نمی‌داند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27575/19/43 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۹، ص۴۳.]</ref> در روایات داریم که ابلیس پس از دمیدن نخستین اسرافیل در صور و پیش از نفحه دوم می‌میرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/71664/2/342 بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۳۴۲.] </ref>
==جن یا فرشته بودن ابلیس==
برخی از مفسرین قرآن، ابلیس را از فرشتگان دانسته‌اند، زیرا خداوند به فرشتگان امر کرد که بر انسان سجده کنند و همه، جز ابلیس سجده کردند.<ref>[https://lib.eshia.ir/12023/1/60 طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۶۰]؛ [https://lib.eshia.ir/86469/1/150 طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ۱۳۷۶ق، ج۱، ص۱۵۰.]</ref> اما برخی دیگر معتقدند که فرشتگان سجده کردند، جز ابلیس که از جنیان بود و از آتش آفریده شده بود.<ref>[https://lib.eshia.ir/12023/1/160 طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۶۰]؛ [https://lib.eshia.ir/12015/1/213 قمی، تفسیر القمی، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۲۱۳]؛ [https://lib.eshia.ir/41732/1/127 زمخشری، الکشاف، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۷.] </ref>
==شادی ابلیس==
زمانی که آدم از میوه ممنوعه در بهشت، خورد و همچنین زمانی که آدم از بهشت رانده شد، لحظات شادی ابلیس، دانسته شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12696/1/381 شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۳۸۱.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* قرآن کریم
* ابن‌فارس، احمد، معجم مقاییس اللغه، به‌تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۴۰۴ق.
* انصاری، خواجه عبدالله، کشف الأسرار، به‌تحقیق علی‌اصغر حکمت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش.
* بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، موسسه البعثه، ۱۴۱۵ق.
* حائری، محمدحسین الاعلمی، دائره المعارف الشیعیه العامه، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۳ق.
* راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، به‌تحقیق صفوان عدنان داوودی، دمشق، دارالقلم، ۱۴۱۲ق.
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، قم، نشر البلاغه، ۱۴۱۳ق.
* شبستری، عبدالحسین، اعلام القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۹ش.
* شیخ صدوق، الخصال، ترجمه یعقوب جعفری، قم، نسیم کوثر، چ۱، ۱۳۸۲ش.
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، رابطه الثقافه و العلاقات الاسلامی، ۱۴۱۷ق.
* طبری، محمد بن جریر، تفسیر، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۱۲ق.
* طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، چ۲، ۱۴۰۸ق.
* طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۳۷۶ق.
* فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، تهران، مکتبه الصدر، ۱۴۱۵ق.
* قرشی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۷ش.
* قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۲ق.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چ۳۲، ۱۳۷۴ش.
* میبدی، رشیدالدین، کشف الاسرار و عده الابرار، به‌تحقیق علی‌اصغر حکمت، تهران، امیرکبیر، چ۴، ۱۳۶۱ش.
* نجفی خمینی، محمدجواد، تفسیر آسان، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۸ق.