اذان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علیرضا محمددوست: /* مؤذن */

2026-06-17T09:00:21Z

مؤذن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:

	== مؤذن ==		== مؤذن ==
			[[پرونده:اذان (1).jpg\|جایگزین=رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی\|بندانگشتی\|رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]
	اذان‌گو در فرهنگ و باور مردم ایران، جایگاه والایی دارد. مؤذن باید مردی عاقل، عادل و [[مسلمان]] باشد و به بانگ بلند اذان بگوید.<ref>محقق حلی، شرائع الاسلام، ج1، ۱۳۸۹ق، ص75.</ref> اذان گفتن زنان در جمع زنانه، جایز است.<ref>محقق حلی، شرائع الاسلام، ج1، ۱۳۸۹ق، ص75؛ شیخ‌الاسلام، راهنمای مذهب شافعی، ج1، ۱۳۷۷ش، ص64.</ref> در سده‌های میانه، افراد نابینا را برای اذان‌گفتن بر فراز مناره در هنگام روز، برمی‌گزیدند تا چشم نامحرم به زنان نمازگزار نیفتد.<ref>ظاهری، زندگی مسلمانان در قرون وسطا، ۱۳۴۸ش، ص۱۷.</ref>		اذان‌گو در فرهنگ و باور مردم ایران، جایگاه والایی دارد. مؤذن باید مردی عاقل، عادل و [[مسلمان]] باشد و به بانگ بلند اذان بگوید.<ref>محقق حلی، شرائع الاسلام، ج1، ۱۳۸۹ق، ص75.</ref> اذان گفتن زنان در جمع زنانه، جایز است.<ref>محقق حلی، شرائع الاسلام، ج1، ۱۳۸۹ق، ص75؛ شیخ‌الاسلام، راهنمای مذهب شافعی، ج1، ۱۳۷۷ش، ص64.</ref> در سده‌های میانه، افراد نابینا را برای اذان‌گفتن بر فراز مناره در هنگام روز، برمی‌گزیدند تا چشم نامحرم به زنان نمازگزار نیفتد.<ref>ظاهری، زندگی مسلمانان در قرون وسطا، ۱۳۴۸ش، ص۱۷.</ref>
	~~[[پرونده:اذان (1).jpg\|جایگزین=رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی\|بندانگشتی\|رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]~~
	در دوران حکومت [[صفویه\|صفویان]] و [[قاجاریه\|قاجاریان]]، مؤذن، فردی آشنا به دستگاه و رموز [[موسیقی]] و خوش‌صدا بود که از سوی پادشاه نیز مقرری دریافت می‌کرد.<ref>مشحون، موسیقی مذهبی و نقش آن در حفظ و اشاعهٔ موسیقی ملی ایران، ۱۳۵۰ش، ص۲۳.</ref> از مؤذن‌های معروف آن روزگار می‌توان به علی‌خان نایب‌السلطنه در دوران ناصرالدین‌شاه، سیدحسین عندلیب اصفهانی در مدرسه سپهسالار و قربان‌خان قزوینی اشاره کرد. [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، از مشهورترین مؤذنان تاریخ معاصر است که تسلطی ویژه بر فنون موسیقی و دستگاه بیات ترک داشت و اذان معروف او، میان ایرانیان بسیار محبوب است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/85962/اذانهای-ماندگار-ایرانی-از-قاجاریه-تا-امروز «اذانهای ماندگار ایرانی از قاجاریه تا امروز»، وب‌سایت تبیان.]</ref>		در دوران حکومت [[صفویه\|صفویان]] و [[قاجاریه\|قاجاریان]]، مؤذن، فردی آشنا به دستگاه و رموز [[موسیقی]] و خوش‌صدا بود که از سوی پادشاه نیز مقرری دریافت می‌کرد.<ref>مشحون، موسیقی مذهبی و نقش آن در حفظ و اشاعهٔ موسیقی ملی ایران، ۱۳۵۰ش، ص۲۳.</ref> از مؤذن‌های معروف آن روزگار می‌توان به علی‌خان نایب‌السلطنه در دوران ناصرالدین‌شاه، سیدحسین عندلیب اصفهانی در مدرسه سپهسالار و قربان‌خان قزوینی اشاره کرد. [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، از مشهورترین مؤذنان تاریخ معاصر است که تسلطی ویژه بر فنون موسیقی و دستگاه بیات ترک داشت و اذان معروف او، میان ایرانیان بسیار محبوب است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/85962/اذانهای-ماندگار-ایرانی-از-قاجاریه-تا-امروز «اذانهای ماندگار ایرانی از قاجاریه تا امروز»، وب‌سایت تبیان.]</ref>

علیرضا محمددوست: /* نگارخانه */

2026-06-17T08:58:57Z

نگارخانه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۸
خط ۱۱۹:		خط ۱۱۹:

	== نگارخانه ==		== نگارخانه ==
			<gallery widths="250" heights="250">
			پرونده:اذان۲ - Trim.mp4\|اذان گفتن به زبان چینی توسط یک روحانی
			پرونده:اذان۳.jpg\|تصویر از یک نوجوان در حال اذان گفتن
			پرونده:اذان۴.jpg\|جایگزین= کودک ۵ ساله در حال اذان گفتن در برنامه تلویزیونی محفل\|تصویری از یک کودک ۵ ساله در حال اذان گفتن در برنامه تلویزیونی محفل
			</gallery>

	== پانویس ==		== پانویس ==

علیرضا محمددوست در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۵۱

2026-06-17T08:51:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۱
خط ۳۹:		خط ۳۹:

	== تشریع اذان ==		== تشریع اذان ==
			[[پرونده:تشریع اذان.mp4\|بندانگشتی\|اذان بلال در فیلم محمد رسول الله]]
	ورود اذان به شریعت اسلام، پس از تغییر قبلهٔ مسلمانان از [[بیت‌المقدس]] به‌سمت [[مکه]]، در دو سال ابتدایی هجرت، صورت گرفت.<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج1، ۱۴۰۱ق، ص348.</ref> [[بلال حبشی]]، نخستین کسی بود که به‌دستور پیامبر خدا، اذان گفت.<ref>بخاری، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص150؛ مسلم بن حجاج، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص258.</ref> از سده‌های نخستین تاریخ اسلام، ساخت گلدسته و [[منار]] در [[مساجد]]، برای گفتن اذان، رواج یافت.<ref>شنیکف، «معماری مسجد ابن طولون»، ۱۳۷۷ش، ص۵۲؛ مسجد جامع اصفهان، ۱۳۵۸ش، ص۴۲.</ref>		ورود اذان به شریعت اسلام، پس از تغییر قبلهٔ مسلمانان از [[بیت‌المقدس]] به‌سمت [[مکه]]، در دو سال ابتدایی هجرت، صورت گرفت.<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج1، ۱۴۰۱ق، ص348.</ref> [[بلال حبشی]]، نخستین کسی بود که به‌دستور پیامبر خدا، اذان گفت.<ref>بخاری، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص150؛ مسلم بن حجاج، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص258.</ref> از سده‌های نخستین تاریخ اسلام، ساخت گلدسته و [[منار]] در [[مساجد]]، برای گفتن اذان، رواج یافت.<ref>شنیکف، «معماری مسجد ابن طولون»، ۱۳۷۷ش، ص۵۲؛ مسجد جامع اصفهان، ۱۳۵۸ش، ص۴۲.</ref>

خط ۸۶:		خط ۸۷:

	== کارکردهای اجتماعی ==		== کارکردهای اجتماعی ==
	[[پرونده:اذان.jpg\|~~جایگزین~~=اذان گفتن ~~رهبر انقلاب~~ در گوش یک نوزاد\|بندانگشتی\|اذان گفتن آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در گوش یک نوزاد]]		[[پرونده:اذان.jpg\|alt=اذان گفتن سید علی خامنه‌ای در گوش یک نوزاد\|بندانگشتی\|اذان گفتن آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در گوش یک نوزاد]]
	کارکرد اصلی اذان، آگاه‌کردن [[مسلمانان]] از وقت [[نماز]] است. علاوه‌بر آن، گاهی هنگام وقوع حادثه‌ای پیش‌بینی نشده و بااهمیت، اذان می‌گفتند. همچنین گاهی به‌منظور اعلام مرگ افراد یا دادخواهی، اذان بی‌وقت سر می‌دادند.<ref>نظام‌الملک، سیاست‌نامه، ۱۳۶۹ش، ص۶۵–۶۹؛ امین، ظهر الاسلام، ج1، ۱۳۸۸ق، ص32-33؛ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، ج1، بی‌تا، ص325.</ref> در برخی نقاط [[ایران]]، هنگام [[زایمان]] سخت زنان، اذان می‌گفتند و با این روش از دیگران درخواست [[دعا]] برای زائو می‌کردند.<ref>بلوکباشی، «زایمان»، ۱۳۴۴ش، ص۶۵؛ شاملو، کتاب کوچه، ج1، ۱۳۶۱ش، ص195؛ پولاک، سفرنامه (ایران و ایرانیان)، ۱۳۶۱ش، ص154.</ref> در مناطق مختلفی از ایران، اذان‌گفتن پسربچهٔ نابالغ به‌منظور زودتر فارغ‌شدن زائو بوده است.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۴۶–۴۷؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص301.</ref> همچنین ایرانیان مسلمان، در گوش نوزاد، اذان می‌گویند. پیشینهٔ این سنت به اذان گفتن [[حضرت محمد\|پیامبر خدا]] در گوش نوه‌اش، بازمی‌گردد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج11، بی‌تا، ص122-123؛ احمد بن حنبل، مسند، ج6، ۱۳۱۳ق، ص9 و 361 و 392.</ref> اذان‌گفتن در گوش نوزاد، نمادی از ورود به دین [[اسلام]] و آشنایی با ندای اسلام است.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ج2، ۱۳۷۱ش، ص254.</ref> در گذشته، به‌هنگام اوقات شرعی، مردم با شنیدن صدای مؤذن، اذان می‌گفتند تا صدای اذان به گوش همگان برسد.<ref>طباطبایی‌فر، روستای قاطول در گذر زمان (مونوگرافی)، ۱۳۸۱ش، ص۲۴ و ۱۱۷ و ۲۴۱؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۳۹ و ۴۵؛ شاه‌حسینی، خوار و میراث کهن آن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۶؛ پاینده، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۳–۱۷۴.</ref>		کارکرد اصلی اذان، آگاه‌کردن [[مسلمانان]] از وقت [[نماز]] است. علاوه‌بر آن، گاهی هنگام وقوع حادثه‌ای پیش‌بینی نشده و بااهمیت، اذان می‌گفتند. همچنین گاهی به‌منظور اعلام مرگ افراد یا دادخواهی، اذان بی‌وقت سر می‌دادند.<ref>نظام‌الملک، سیاست‌نامه، ۱۳۶۹ش، ص۶۵–۶۹؛ امین، ظهر الاسلام، ج1، ۱۳۸۸ق، ص32-33؛ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، ج1، بی‌تا، ص325.</ref> در برخی نقاط [[ایران]]، هنگام [[زایمان]] سخت زنان، اذان می‌گفتند و با این روش از دیگران درخواست [[دعا]] برای زائو می‌کردند.<ref>بلوکباشی، «زایمان»، ۱۳۴۴ش، ص۶۵؛ شاملو، کتاب کوچه، ج1، ۱۳۶۱ش، ص195؛ پولاک، سفرنامه (ایران و ایرانیان)، ۱۳۶۱ش، ص154.</ref> در مناطق مختلفی از ایران، اذان‌گفتن پسربچهٔ نابالغ به‌منظور زودتر فارغ‌شدن زائو بوده است.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۴۶–۴۷؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص301.</ref> همچنین ایرانیان مسلمان، در گوش نوزاد، اذان می‌گویند. پیشینهٔ این سنت به اذان گفتن [[حضرت محمد\|پیامبر خدا]] در گوش نوه‌اش، بازمی‌گردد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج11، بی‌تا، ص122-123؛ احمد بن حنبل، مسند، ج6، ۱۳۱۳ق، ص9 و 361 و 392.</ref> اذان‌گفتن در گوش نوزاد، نمادی از ورود به دین [[اسلام]] و آشنایی با ندای اسلام است.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ج2، ۱۳۷۱ش، ص254.</ref> در گذشته، به‌هنگام اوقات شرعی، مردم با شنیدن صدای مؤذن، اذان می‌گفتند تا صدای اذان به گوش همگان برسد.<ref>طباطبایی‌فر، روستای قاطول در گذر زمان (مونوگرافی)، ۱۳۸۱ش، ص۲۴ و ۱۱۷ و ۲۴۱؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۳۹ و ۴۵؛ شاه‌حسینی، خوار و میراث کهن آن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۶؛ پاینده، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۳–۱۷۴.</ref>

خط ۱۱۶:		خط ۱۱۷:
	[[پرونده:اذان (1).jpg\|جایگزین=رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی\|بندانگشتی\|رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]		[[پرونده:اذان (1).jpg\|جایگزین=رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی\|بندانگشتی\|رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]
	در دوران حکومت [[صفویه\|صفویان]] و [[قاجاریه\|قاجاریان]]، مؤذن، فردی آشنا به دستگاه و رموز [[موسیقی]] و خوش‌صدا بود که از سوی پادشاه نیز مقرری دریافت می‌کرد.<ref>مشحون، موسیقی مذهبی و نقش آن در حفظ و اشاعهٔ موسیقی ملی ایران، ۱۳۵۰ش، ص۲۳.</ref> از مؤذن‌های معروف آن روزگار می‌توان به علی‌خان نایب‌السلطنه در دوران ناصرالدین‌شاه، سیدحسین عندلیب اصفهانی در مدرسه سپهسالار و قربان‌خان قزوینی اشاره کرد. [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، از مشهورترین مؤذنان تاریخ معاصر است که تسلطی ویژه بر فنون موسیقی و دستگاه بیات ترک داشت و اذان معروف او، میان ایرانیان بسیار محبوب است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/85962/اذانهای-ماندگار-ایرانی-از-قاجاریه-تا-امروز «اذانهای ماندگار ایرانی از قاجاریه تا امروز»، وب‌سایت تبیان.]</ref>		در دوران حکومت [[صفویه\|صفویان]] و [[قاجاریه\|قاجاریان]]، مؤذن، فردی آشنا به دستگاه و رموز [[موسیقی]] و خوش‌صدا بود که از سوی پادشاه نیز مقرری دریافت می‌کرد.<ref>مشحون، موسیقی مذهبی و نقش آن در حفظ و اشاعهٔ موسیقی ملی ایران، ۱۳۵۰ش، ص۲۳.</ref> از مؤذن‌های معروف آن روزگار می‌توان به علی‌خان نایب‌السلطنه در دوران ناصرالدین‌شاه، سیدحسین عندلیب اصفهانی در مدرسه سپهسالار و قربان‌خان قزوینی اشاره کرد. [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]]، از مشهورترین مؤذنان تاریخ معاصر است که تسلطی ویژه بر فنون موسیقی و دستگاه بیات ترک داشت و اذان معروف او، میان ایرانیان بسیار محبوب است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/85962/اذانهای-ماندگار-ایرانی-از-قاجاریه-تا-امروز «اذانهای ماندگار ایرانی از قاجاریه تا امروز»، وب‌سایت تبیان.]</ref>

			== نگارخانه ==

	== پانویس ==		== پانویس ==

علیرضا محمددوست در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۴۸

2026-06-17T08:48:50Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{درشت|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.
@@ خط ۹: / خط ۳۹: @@
 == تشریع اذان ==
 ورود اذان به شریعت اسلام، پس از تغییر قبلهٔ مسلمانان از [[بیت‌المقدس]] به‌سمت [[مکه]]، در دو سال ابتدایی هجرت، صورت گرفت.<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج1، ۱۴۰۱ق، ص348.</ref> [[بلال حبشی]]، نخستین کسی بود که به‌دستور پیامبر خدا، اذان گفت.<ref>بخاری، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص150؛ مسلم بن حجاج، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص258.</ref> از سده‌های نخستین تاریخ اسلام، ساخت گلدسته و [[منار]] در [[مساجد]]، برای گفتن اذان، رواج یافت.<ref>شنیکف، «معماری مسجد ابن طولون»، ۱۳۷۷ش، ص۵۲؛ مسجد جامع اصفهان، ۱۳۵۸ش، ص۴۲.</ref>

علیرضا محمددوست در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۴۷

2026-06-17T08:47:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:اذان۱.jpg\|جایگزین=موذن نوجوان در مسابقه اذان «طنین گلدسته»؛ مسجد امام حسن عسکری (ع) بجنورد\|بندانگشتی\|نوجوان شرکت‌کننده در مسابقه اذان «طنین گلدسته» در مسجد امام حسن عسکری (ع)، بجنورد.]]
	{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.		{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.

خط ۱۰:		خط ۹:

	== تشریع اذان ==		== تشریع اذان ==
			[[پرونده:اذان۱.jpg\|جایگزین=موذن نوجوان در مسابقه اذان «طنین گلدسته»؛ مسجد امام حسن عسکری (ع) بجنورد\|بندانگشتی\|نوجوان شرکت‌کننده در مسابقه اذان «طنین گلدسته» در مسجد امام حسن عسکری (ع)، بجنورد.]]
	ورود اذان به شریعت اسلام، پس از تغییر قبلهٔ مسلمانان از [[بیت‌المقدس]] به‌سمت [[مکه]]، در دو سال ابتدایی هجرت، صورت گرفت.<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج1، ۱۴۰۱ق، ص348.</ref> [[بلال حبشی]]، نخستین کسی بود که به‌دستور پیامبر خدا، اذان گفت.<ref>بخاری، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص150؛ مسلم بن حجاج، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص258.</ref> از سده‌های نخستین تاریخ اسلام، ساخت گلدسته و [[منار]] در [[مساجد]]، برای گفتن اذان، رواج یافت.<ref>شنیکف، «معماری مسجد ابن طولون»، ۱۳۷۷ش، ص۵۲؛ مسجد جامع اصفهان، ۱۳۵۸ش، ص۴۲.</ref>		ورود اذان به شریعت اسلام، پس از تغییر قبلهٔ مسلمانان از [[بیت‌المقدس]] به‌سمت [[مکه]]، در دو سال ابتدایی هجرت، صورت گرفت.<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج1، ۱۴۰۱ق، ص348.</ref> [[بلال حبشی]]، نخستین کسی بود که به‌دستور پیامبر خدا، اذان گفت.<ref>بخاری، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص150؛ مسلم بن حجاج، صحیح، ج1، ۱۴۰۱ق، ص258.</ref> از سده‌های نخستین تاریخ اسلام، ساخت گلدسته و [[منار]] در [[مساجد]]، برای گفتن اذان، رواج یافت.<ref>شنیکف، «معماری مسجد ابن طولون»، ۱۳۷۷ش، ص۵۲؛ مسجد جامع اصفهان، ۱۳۵۸ش، ص۴۲.</ref>

سعید مقدم: /* مفهوم‌شناسی */

2026-06-16T07:12:57Z

مفهوم‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۷:		خط ۷:
	اذان از ریشه «اَذِنَ» گرفته شده است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، 1414ق، ذیل واژه اذان.</ref> و به‌معنی آگاهی، آگاهی‌دادن و خبر کردن است. در اصطلاح [[مسلمانان]]، اذان به معنی اعلام وقت نماز با اذکار ویژه است. این مجموعه اذکار، از شاخص‌ترین شعائر اسلامی است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اذان-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اذان.]</ref>		اذان از ریشه «اَذِنَ» گرفته شده است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، 1414ق، ذیل واژه اذان.</ref> و به‌معنی آگاهی، آگاهی‌دادن و خبر کردن است. در اصطلاح [[مسلمانان]]، اذان به معنی اعلام وقت نماز با اذکار ویژه است. این مجموعه اذکار، از شاخص‌ترین شعائر اسلامی است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اذان-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اذان.]</ref>

	اذان را در [[زبان فارسی\|فارسی]]، بانگ نماز نیز گفته‌اند؛ «بانگ» برگرفته از واژهٔ «وانگ» در متون پهلوی و ~~به معنی~~ آوای بلند است. مسلمانان معتقدند که اذان باید با آوای بلند ادا شود.<ref>«یادگار زریران»، متون پهلوی، ۱۳۷۱ش، ص۵۱ و ۲۰۴؛ معین، حاشیه بر برهان قاطع، ج1، ۱۳۳۰ش، ص229؛ مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ۱۳۸۳ش، ص۱۹۳.</ref>		اذان را در [[زبان فارسی\|فارسی]]، بانگ نماز نیز گفته‌اند؛ «بانگ» برگرفته از واژهٔ «وانگ» در متون پهلوی و به‌معنی آوای بلند است. مسلمانان معتقدند که اذان باید با آوای بلند ادا شود.<ref>«یادگار زریران»، متون پهلوی، ۱۳۷۱ش، ص۵۱ و ۲۰۴؛ معین، حاشیه بر برهان قاطع، ج1، ۱۳۳۰ش، ص229؛ مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ۱۳۸۳ش، ص۱۹۳.</ref>

	== تشریع اذان ==		== تشریع اذان ==

سعید مقدم در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۱۲

2026-06-16T07:12:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۲:		خط ۲:
	{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.		{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.

	اذان، ~~به معنی~~ اعلام وقت [[نماز]] با اذکار ویژه است و از شاخص‌ترین شعائر اسلامی ~~به‌شمار~~ می‌رود. این سنت از دو سال نخست هجرت، پس از تغییر [[قبله]]، به دستور [[حضرت محمد\|پیامبر]] آغاز شد و بلال بن ریاح، نخستین مؤذن بود. اذان، در موقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی همچون ولادت نوزاد، [[زایمان]] زنان و مناسبت‌های مهم نیز کاربرد داشته است. بانگ اذان با آواز خوش و دستگاه‌های موسیقی خاص اجرا می‌شود و مؤذن خوش‌صدا، جایگاهی ویژه نزد مردم مسلمان دارد. در ادبیات و فرهنگ عامه، اذان حضور پررنگ دارد و با تعابیر، امثال و حکایات گوناگون همراه شده است. در تاریخ معاصر ایران، [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]] با تسلط بر دستگاه بیات ترک، محبوبیت فراوان یافته است.		اذان، به‌معنی اعلام وقت [[نماز]] با اذکار ویژه است و از شاخص‌ترین شعائر اسلامی به‌ شمار می‌رود. این سنت از دو سال نخست هجرت، پس از تغییر [[قبله]]، به دستور [[حضرت محمد\|پیامبر]] آغاز شد و بلال بن ریاح، نخستین مؤذن بود. اذان، در موقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی همچون ولادت نوزاد، [[زایمان]] زنان و مناسبت‌های مهم نیز کاربرد داشته است. بانگ اذان با آواز خوش و دستگاه‌های موسیقی خاص اجرا می‌شود و مؤذن خوش‌صدا، جایگاهی ویژه نزد مردم مسلمان دارد. در ادبیات و فرهنگ عامه، اذان حضور پررنگ دارد و با تعابیر، امثال و حکایات گوناگون همراه شده است. در تاریخ معاصر ایران، [[رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی]] با تسلط بر دستگاه بیات ترک، محبوبیت فراوان یافته است.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	اذان از ریشه «اَذِنَ» گرفته شده است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، 1414ق، ذیل واژه اذان.</ref> و ~~به معنی~~ آگاهی، آگاهی‌دادن و خبر کردن است. در اصطلاح [[مسلمانان]]، اذان به معنی اعلام وقت نماز با اذکار ویژه است. این مجموعه اذکار، از شاخص‌ترین شعائر اسلامی است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اذان-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اذان.]</ref>		اذان از ریشه «اَذِنَ» گرفته شده است<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، 1414ق، ذیل واژه اذان.</ref> و به‌معنی آگاهی، آگاهی‌دادن و خبر کردن است. در اصطلاح [[مسلمانان]]، اذان به معنی اعلام وقت نماز با اذکار ویژه است. این مجموعه اذکار، از شاخص‌ترین شعائر اسلامی است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اذان-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اذان.]</ref>

	اذان را در [[زبان فارسی\|فارسی]]، بانگ نماز نیز گفته‌اند؛ «بانگ» برگرفته از واژهٔ «وانگ» در متون پهلوی و به معنی آوای بلند است. مسلمانان معتقدند که اذان باید با آوای بلند ادا شود.<ref>«یادگار زریران»، متون پهلوی، ۱۳۷۱ش، ص۵۱ و ۲۰۴؛ معین، حاشیه بر برهان قاطع، ج1، ۱۳۳۰ش، ص229؛ مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ۱۳۸۳ش، ص۱۹۳.</ref>		اذان را در [[زبان فارسی\|فارسی]]، بانگ نماز نیز گفته‌اند؛ «بانگ» برگرفته از واژهٔ «وانگ» در متون پهلوی و به معنی آوای بلند است. مسلمانان معتقدند که اذان باید با آوای بلند ادا شود.<ref>«یادگار زریران»، متون پهلوی، ۱۳۷۱ش، ص۵۱ و ۲۰۴؛ معین، حاشیه بر برهان قاطع، ج1، ۱۳۳۰ش، ص229؛ مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ۱۳۸۳ش، ص۱۹۳.</ref>

سعید مقدم در ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۵۳

2026-06-15T07:53:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:اذان۱.jpg\|جایگزین=موذن نوجوان در مسابقه اذان «طنین گلدسته»؛ مسجد امام حسن عسکری (ع) بجنورد\|بندانگشتی\|~~موذن~~ نوجوان در مسابقه اذان «طنین ~~گلدسته»؛~~ مسجد امام حسن عسکری (ع) بجنورد]]		[[پرونده:اذان۱.jpg\|جایگزین=موذن نوجوان در مسابقه اذان «طنین گلدسته»؛ مسجد امام حسن عسکری (ع) بجنورد\|بندانگشتی\|نوجوان شرکت‌کننده در مسابقه اذان «طنین گلدسته» در مسجد امام حسن عسکری (ع)، بجنورد.]]
	{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.		{{درشت\|'''اذان'''}}؛ اعلام وقت نمازهای پنج‌گانه مسلمانان با ذکرهای خاص.

سعید مقدم: /* کارکردهای اجتماعی */

2026-06-15T07:32:22Z

کارکردهای اجتماعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۲
خط ۵۷:		خط ۵۷:

	== کارکردهای اجتماعی ==		== کارکردهای اجتماعی ==
	[[پرونده:اذان.jpg\|جایگزین=اذان گفتن رهبر انقلاب در گوش یک نوزاد\|بندانگشتی\|اذان گفتن ~~رهبر انقلاب~~ در گوش یک نوزاد]]		[[پرونده:اذان.jpg\|جایگزین=اذان گفتن رهبر انقلاب در گوش یک نوزاد\|بندانگشتی\|اذان گفتن آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در گوش یک نوزاد]]
	کارکرد اصلی اذان، آگاه‌کردن [[مسلمانان]] از وقت [[نماز]] است. علاوه‌بر آن، گاهی هنگام وقوع حادثه‌ای پیش‌بینی نشده و بااهمیت، اذان می‌گفتند. همچنین گاهی به‌منظور اعلام مرگ افراد یا دادخواهی، اذان بی‌وقت سر می‌دادند.<ref>نظام‌الملک، سیاست‌نامه، ۱۳۶۹ش، ص۶۵–۶۹؛ امین، ظهر الاسلام، ج1، ۱۳۸۸ق، ص32-33؛ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، ج1، بی‌تا، ص325.</ref> در برخی نقاط [[ایران]]، هنگام [[زایمان]] سخت زنان، اذان می‌گفتند و با این روش از دیگران درخواست [[دعا]] برای زائو می‌کردند.<ref>بلوکباشی، «زایمان»، ۱۳۴۴ش، ص۶۵؛ شاملو، کتاب کوچه، ج1، ۱۳۶۱ش، ص195؛ پولاک، سفرنامه (ایران و ایرانیان)، ۱۳۶۱ش، ص154.</ref> در مناطق مختلفی از ایران، اذان‌گفتن پسربچهٔ نابالغ به‌منظور زودتر فارغ‌شدن زائو بوده است.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۴۶–۴۷؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص301.</ref> همچنین ایرانیان مسلمان، در گوش نوزاد، اذان می‌گویند. پیشینهٔ این سنت به اذان گفتن [[حضرت محمد\|پیامبر خدا]] در گوش نوه‌اش، بازمی‌گردد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج11، بی‌تا، ص122-123؛ احمد بن حنبل، مسند، ج6، ۱۳۱۳ق، ص9 و 361 و 392.</ref> اذان‌گفتن در گوش نوزاد، نمادی از ورود به دین [[اسلام]] و آشنایی با ندای اسلام است.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ج2، ۱۳۷۱ش، ص254.</ref> در گذشته، به‌هنگام اوقات شرعی، مردم با شنیدن صدای مؤذن، اذان می‌گفتند تا صدای اذان به گوش همگان برسد.<ref>طباطبایی‌فر، روستای قاطول در گذر زمان (مونوگرافی)، ۱۳۸۱ش، ص۲۴ و ۱۱۷ و ۲۴۱؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۳۹ و ۴۵؛ شاه‌حسینی، خوار و میراث کهن آن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۶؛ پاینده، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۳–۱۷۴.</ref>		کارکرد اصلی اذان، آگاه‌کردن [[مسلمانان]] از وقت [[نماز]] است. علاوه‌بر آن، گاهی هنگام وقوع حادثه‌ای پیش‌بینی نشده و بااهمیت، اذان می‌گفتند. همچنین گاهی به‌منظور اعلام مرگ افراد یا دادخواهی، اذان بی‌وقت سر می‌دادند.<ref>نظام‌الملک، سیاست‌نامه، ۱۳۶۹ش، ص۶۵–۶۹؛ امین، ظهر الاسلام، ج1، ۱۳۸۸ق، ص32-33؛ جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، ج1، بی‌تا، ص325.</ref> در برخی نقاط [[ایران]]، هنگام [[زایمان]] سخت زنان، اذان می‌گفتند و با این روش از دیگران درخواست [[دعا]] برای زائو می‌کردند.<ref>بلوکباشی، «زایمان»، ۱۳۴۴ش، ص۶۵؛ شاملو، کتاب کوچه، ج1، ۱۳۶۱ش، ص195؛ پولاک، سفرنامه (ایران و ایرانیان)، ۱۳۶۱ش، ص154.</ref> در مناطق مختلفی از ایران، اذان‌گفتن پسربچهٔ نابالغ به‌منظور زودتر فارغ‌شدن زائو بوده است.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۴۶–۴۷؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص301.</ref> همچنین ایرانیان مسلمان، در گوش نوزاد، اذان می‌گویند. پیشینهٔ این سنت به اذان گفتن [[حضرت محمد\|پیامبر خدا]] در گوش نوه‌اش، بازمی‌گردد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج11، بی‌تا، ص122-123؛ احمد بن حنبل، مسند، ج6، ۱۳۱۳ق، ص9 و 361 و 392.</ref> اذان‌گفتن در گوش نوزاد، نمادی از ورود به دین [[اسلام]] و آشنایی با ندای اسلام است.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ج2، ۱۳۷۱ش، ص254.</ref> در گذشته، به‌هنگام اوقات شرعی، مردم با شنیدن صدای مؤذن، اذان می‌گفتند تا صدای اذان به گوش همگان برسد.<ref>طباطبایی‌فر، روستای قاطول در گذر زمان (مونوگرافی)، ۱۳۸۱ش، ص۲۴ و ۱۱۷ و ۲۴۱؛ وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۳۹ و ۴۵؛ شاه‌حسینی، خوار و میراث کهن آن، ۱۳۸۵ش، ص۲۰۶؛ پاینده، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۳–۱۷۴.</ref>

حمید فاضل: پالایش متن

2026-06-14T13:40:29Z

پالایش متن

نمایش تغییرات