https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B0%D9%86_%D9%88%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%ACاذن ولی در ازدواج - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T15:39:36Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D9%86_%D9%88%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC&diff=40980&oldid=prevمهدی مهدوی: صفحهای تازه حاوی «'''<big>اذن ولی در ازدواج</big>'''؛ یک حکم فقهی و اسلامی درباره ازدواج افراد نابالغ یا غير رشيد. ==معناشناسی == إذن، بر وزن عِلم به معنای اجازه است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/56 قرشى بنابى، قاموس قرآن، 1412ق، ج1، ص56.]</ref> اجازه دادن، یعنی موافقتکردن با انجام کاری...» ایجاد کرد2026-05-07T10:30:49Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''<big>اذن ولی در ازدواج</big>'''؛ یک حکم فقهی و اسلامی درباره ازدواج افراد نابالغ یا غير رشيد. ==معناشناسی == إذن، بر وزن عِلم به معنای اجازه است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/56 قرشى بنابى، قاموس قرآن، 1412ق، ج1، ص56.]</ref> اجازه دادن، یعنی موافقتکردن با انجام کاری...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''<big>اذن ولی در ازدواج</big>'''؛ یک حکم فقهی و اسلامی درباره ازدواج افراد نابالغ یا غير رشيد.<br />
<br />
==معناشناسی ==<br />
إذن، بر وزن عِلم به معنای اجازه است.<ref>[http://lib.eshia.ir/71428/1/56 قرشى بنابى، قاموس قرآن، 1412ق، ج1، ص56.]</ref> اجازه دادن، یعنی موافقتکردن با انجام کاری که کسی قصد انجام آن را دارد.<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,%d8%a7%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%87|d,1524|o,1/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ عميد، ذیل واژه اذن.]</ref> اجازه در اصطلاح فقها به ابراز رضايت از جانب كسى گفته میشود كه رضايت او از نظر شرع، در تأثير و نفوذ عقد یا ایقاع بعد از وقوع آن دو، شرط است.<ref>[http://lib.eshia.ir/23017/1/259 موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسي، 1382ش، ج1، ص259.]</ref> تفاوت اجازه با اذن در اين است كه اجازه، اظهار رضايت بعد از وقوع عقد يا ايقاع است؛ امّا اذن، ابراز رضايت قبل از وقوع آن است.<ref>[http://lib.eshia.ir/23017/1/259 موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسي، 1382ش، ج1، ص259.]</ref> <br />
ولی؛ در اصطلاح فقهای [[شیعه]]، به کسی که به حکم [[دین]] [[اسلام]]، جان، مال یا امور زندگی شخص دیگری در اختیار اوست «ولی» گفته میشود. پدر و جد پدری دارای «ولایت قهری» هستند. [[دین]] اسلام ولایتِ تصرف در مال فرزندی که به بلوغ فکری نرسیده است (رشید نیست) را به پدر و جد پدری او داده و تشخیص مصلحت او نیز با پدر یا جد پدری است.<ref> [http://lib.eshia.ir/23016/8/292 مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامي، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، 1423ق، ج8، ص292.]</ref><br />
<br />
==ولایت در ازدواج==<br />
برای صحت [[ازدواج]] در شرع [[اسلام]] شروطی تعیین شده است. یکی از شروطِ صحت عقدِ [[ازدواج]] این است که جاریکننده (خواننده) صیغه عقد، باید بالغ و عاقل باشد، چه براى خودش بخواند يا از طرف ديگرى وكيل شده باشد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/453 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص453، بخش شرایط عقد، مسئله 2370.]</ref> و اگر کسی بالغ و عاقل نیست باید با اذن یا اجازه ولی خود [[ازدواج]] کند.<ref>[http://lib.eshia.ir/23016/8/293 مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامی، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، 1423ق، ج8، ص293.]</ref><br />
در قانون مدنی جمهوری اسلامی [[ایران]] نیز به موضوع اذن ولی پرداخته شده است. دختر و پسر برای [[ازدواج]] در شرایطی نیاز به اذن ولی دارند و در شرایطی نیاز به اذن ولی نداشته و با طی کردن مراحل قانونی میتوانند با نظر خودشان [[ازدواج]] کنند.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/SF/9061396H0217.pdf آل طاها و دیگران، «ولایت در نکاح از دیدگاه فقه و حقوق امامیه»، 1396ش.]</ref><br />
<br />
==ولایت پدر و مادر==<br />
از نظر فقهای [[شیعه]]، پدر و جد پدری بر [[ازدواج]] پسر و دختر غیر بالغ ولایت دارند؛ اما مادر، در [[ازدواج]] فرزندان مطلقا (پسر یا دختر، بالغ یا غیر بالغ) ولایت ندارد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10182/2/586/%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AD علامه حلی، تذكرة الفقهاء، 1414ق، ج2، ص586.]</ref><br />
بین فقها در لزوم اذن ولی برای ازدواج، در پسران نابالغ و دختران نابالغ<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/454 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص454، بخش شرایط عقد، مسئله 2370.]</ref> یا باکرهی غیر رشیده، اختلافی نیست. در همین راستا، عقدی که شخص نابالغ برای خودش یا دیگری بخواند صحیح نیست.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/454 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص454، بخش شرایط عقد، مسئله 2370.]</ref> اگر شخص نابالغ ممیز برای دیگری عقد ازدواج را بخواند و آن دیگری اجازه دهد، صحیح است.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/455 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص455، بخش شرایط عقد، مسئله 2370.]</ref><br />
<br />
==اذن ولی در ازدواج پسر==<br />
پسر تا زمانی که به بلوغ فکری نرسیده باشد، صحت عقد او منوط به اجازه ولی است؛ و بعد از بلوغ فکری نیاز به اذن و اجازه ولی نیست.<ref>[http://lib.eshia.ir/23016/8/292 مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامي، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، ج8، ص292.]</ref><br />
<br />
==اذن ولی در ازدواج دختر غیر رشیده==<br />
فقها اذن ولی را در ازدواج دختر صغیره و باکرهی بالغه غیر رشیده لازم میدانند.<ref>[http://lib.eshia.ir/23016/8/293 مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامي، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، ج8، ص293.]</ref> همچنین اگر [[بکارت]] دختر به غیر از جماع با شوهر از بین رفته باشد، برای [[ازدواج]]، اذن ولی را لازم دارد.<ref>[https://hadana.ir/%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA/ «اجازه پدر در ازدواج موقت طبق نظر۱۰مرجع»، هدانا: وبگاه پاسخ به سوالات دینی، 9 فروردین 1395 ش.]</ref><br />
<br />
==اذن ولی در ازدواج دختر رشیده==<br />
درباره لزوم اذن ولی برای دختر باکره بالغه رشیده اختلافنظر وجود دارد؛<ref>[http://lib.eshia.ir/23016/8/293 مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامي، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، ج8، ص293.]</ref> برخی از فقها برای او نیز اذن ولی را لازم میدانند،<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/458 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 458، بخش شرایط عقد، مسئله 2375.]</ref> برخی از فقها بنا بر اقوی، اجازه پدر و جد پدری را لازم نمیدانند،<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/458 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 458، بخش شرایط عقد، مسئله 2375.]</ref> برخی نیز بنا بر احتیاط واجب، اذن ولی را لازم میدانند.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/458 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 458، بخش شرایط عقد، مسئله 2375.]</ref><br />
برخی از فقها میگویند اگر والدینِ دختر مسلمان باکرهی بالغه رشیده، غیرمسلمان باشند، نیاز به اذن ولی ندارد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/460 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 460، بخش شرایط عقد، مسئله 2379.]</ref><br />
<br />
==شرایط عدم نیاز به اجازه ولی==<br />
برخی از فقها اجازه ولی در دختر باکرهی بالغه رشیده را در صورتی که شوهر مناسبی پیدا کرده باشد، لازم نمیدانند.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/458 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 458، بخش شرایط عقد، مسئله 2375.]</ref> برخی نیز در صورتی اجازه ولی را لازم نمیدانند که در مخالفت ایشان، رعایت مصلحت دختر لحاظ نشده باشد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10369/2/458 امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، ج2، ص 458، بخش شرایط عقد، مسئله 2375.]</ref><br />
<br />
==اذن ولی در قانون مدنی==<br />
در ماده 1041 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، به لزوم اجازه ولی در [[ازدواج]] قبل از [[بلوغ]] تصریح شده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/97937 متن قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران.]</ref><br />
در ماده 1043 قانون مدنی، ازدواج دختری که هنوز شوهر نکرده است (باکره) را منوط به اجازه پدر یا جد پدری میداند و اگر پدر یا جد پدری بدون علت موجه از اجازه دادن، خودداری کند، دختر میتواند با طی مراحل قانونی، نسبت به [[ازدواج]] اقدام نماید.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/97937 متن قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
* آل طه، سیدحسین و دیگران، «ولایت در نکاح از دیدگاه فقه و حقوق امامیه»، دومین كنگره علوم اسلامي، علوم انساني، تهران، 1396ش.<br><br />
* «اجازه پدر در ازدواج موقت طبق نظر۱۰مرجع»، هدانا: وبگاه پاسخ به سوالات دینی، تاریخ درج مطلب: 9 فروردین 1395ش، تاریخ بازدید: 22 تیر 1400ش.<br><br />
* امام خمینی و سایر مراجع، رساله توضیح المسایل (مراجع)، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ]بیتا[.<br><br />
* علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، قم، ۱۴۱۴ق.<br><br />
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: 22 تیر 1400.<br><br />
* مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت علیهمالسلام، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامى، 1382ش.<br><br />
* قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران.<br><br />
* قرشى بنابى، على اكبر، قاموس قرآن، دار الكتب الاسلامية، تهران، 1412ق.<br><br />
* مؤسسة دائرة المعارف الفقه الإسلامي، موسوعة الفقه الاسلامي طبقاً لمذهب أهل البيت عليهمالسلام، الطبعة الاُولى، قم، نشر بهمن، 1423ق.<br></div>مهدی مهدوی