https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C 2026-06-07T13:09:35Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50804&oldid=prev 2026-06-07T05:42:48Z

<p><span class="autocomment">هزاره</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l180">خط ۱۸۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.&lt;ref&gt;[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.&lt;ref&gt;[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در [[موسیقی سیستانی]] سازهای [[قیچک]]، [[نی]]، [[سورنا]]، [[دایره (ساز)|دایره]] و [[دهل]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. این مردم آواها ونغمه‌های خاص خود را دارند، ازجمله آیکه (لالایی سیستانی)، [[ارده‌خوانی]]، [[سیتک (آواز)|سیتک]] (دوبیتی)، [[رمضونیکه]]، [[لوبتک (آواز)|لوبتک]]، [[الوکه (آواز)|الوکه]]، [[بحث و بیت]] و [[کارآوا|آواهای کار]].&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/sistan-61549/نگاهی-به-موسیقی-سیستان «نگاهی به موسیقی سیستان»، خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در [[موسیقی سیستانی]] سازهای [[قیچک]]، [[نی]]، [[سورنا]]، [[دایره (ساز)|دایره]] و [[دهل]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. این مردم آواها ونغمه‌های خاص خود را دارند، ازجمله آیکه (لالایی سیستانی)، [[ارده‌خوانی]]، [[سیتک (آواز)|سیتک]] (دوبیتی)، [[رمضونیکه]]، [[لوبتک (آواز)|لوبتک]]، [[الوکه (آواز)|الوکه]]، [[بحث و بیت]] و [[کارآوا|آواهای کار]].&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/sistan-61549/نگاهی-به-موسیقی-سیستان «نگاهی به موسیقی سیستان»، خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رقص سیستانی]] به دو نوع چاپی و شمشیر یا چوب تقسیم می‌شود. رقص شمشیر با حرکات معنوی آغاز شده و نبرد پهلوانان را به نمایش می‌گذارد. رقص چوب‌بازی در سیستان، ریشه در دفاع مرزی و آمادگی نظامی تاریخی منطقه دارد.&lt;ref&gt;[https://www.visitiran.ir/fa/attraction/رقص-سیستانی «رقص سیستانی»، وب‌سایت ویزیت‌ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رقص سیستانی]] به دو نوع چاپی و شمشیر یا چوب تقسیم می‌شود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>رقص شمشیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با حرکات معنوی آغاز شده و نبرد پهلوانان را به نمایش می‌گذارد. رقص چوب‌بازی در سیستان، ریشه در دفاع مرزی و آمادگی نظامی تاریخی منطقه دارد.&lt;ref&gt;[https://www.visitiran.ir/fa/attraction/رقص-سیستانی «رقص سیستانی»، وب‌سایت ویزیت‌ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td></tr> </table>

سعید مقدم https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50708&oldid=prev 2026-06-06T14:34:48Z

<p><span class="autocomment">مازنی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l163">خط ۱۶۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مازنی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مازنی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:اقوام ایرانی۲۲.jpg|جایگزین=زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری|بندانگشتی|زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند.</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:اقوام ایرانی۲۲.jpg|جایگزین=زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری|بندانگشتی|زنان و مردان مازنی در حال اجرای آیین نوروزخوانی در شهر ساری]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مازندران]] یا طبرستان که امروز در شمال ایران قرار دارد&lt;ref&gt;[https://vista.ir/article/258464 «موقعیت جغرافیایی مازندران»، وب‌سایت ویستا.]&lt;/ref&gt; در گذشته تاریخی خود، با مردمان جنگ‌جویی شناخته می‌شد که در برابر امپراتوری‌های [[آشوریان]]، [[مادها]]، [[هخامنشیان]]، [[سلوکیان]] و [[ساسانیان]] ایستادگی کرده‌اند. با ورود [[اسلام]] به [[ایران]]، مازندران به‌دلیل جغرافیای کوهستانی و مسیر دشوار، دیرتر از سایر مناطق به اسلام گروید. با حکومت [[علویان طبرستان]]، [[مذهب شیعه]] به‌تدریج در مازندران ریشه دواند.&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/08/15/3193389/مازندران-سرزمین-افسانه-ای-شیعه-با-تاریخ-مقاومت «مازندران؛ سرزمین افسانه‌ای شیعه با تاریخ مقاومت»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; [[زبان مازندرانی]] که با نام‌های مازنی، مازِرونی، تبری و گِلِکی شناخته می‌شود، دارای گویش‌های شهمیرزادی، گویش گرگانی‌کهن، گویش طبری استرآبادی، گویش کتولی، گویش طبری رویانی، گویش طبری کجوری، گویش طبری کلارستاقی و گویش قصرانی شمیرانی است.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/486220/آشنایی-با-گویش-های-مازندران «آشنایی با گویش‌های مازندران»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مازندران]] یا طبرستان که امروز در شمال ایران قرار دارد&lt;ref&gt;[https://vista.ir/article/258464 «موقعیت جغرافیایی مازندران»، وب‌سایت ویستا.]&lt;/ref&gt; در گذشته تاریخی خود، با مردمان جنگ‌جویی شناخته می‌شد که در برابر امپراتوری‌های [[آشوریان]]، [[مادها]]، [[هخامنشیان]]، [[سلوکیان]] و [[ساسانیان]] ایستادگی کرده‌اند. با ورود [[اسلام]] به [[ایران]]، مازندران به‌دلیل جغرافیای کوهستانی و مسیر دشوار، دیرتر از سایر مناطق به اسلام گروید. با حکومت [[علویان طبرستان]]، [[مذهب شیعه]] به‌تدریج در مازندران ریشه دواند.&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/08/15/3193389/مازندران-سرزمین-افسانه-ای-شیعه-با-تاریخ-مقاومت «مازندران؛ سرزمین افسانه‌ای شیعه با تاریخ مقاومت»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; [[زبان مازندرانی]] که با نام‌های مازنی، مازِرونی، تبری و گِلِکی شناخته می‌شود، دارای گویش‌های شهمیرزادی، گویش گرگانی‌کهن، گویش طبری استرآبادی، گویش کتولی، گویش طبری رویانی، گویش طبری کجوری، گویش طبری کلارستاقی و گویش قصرانی شمیرانی است.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/486220/آشنایی-با-گویش-های-مازندران «آشنایی با گویش‌های مازندران»، وب‌سایت همشهری‌آنلاین.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ورف چال|ورف‌چال]] در اواسط [[اردیبهشت]]، مراسم [[تیرماه سیزده شو|تِرما سِزدِ شو]] در اواسط [[آبان]]، جشن مردگان در ۲۸ [[تیر]]، مراسم [[شیلوون|شِیلوون]] که یک آیین [[باران‌خواهی]] است، مراسم [[آفتاب‌خواهی]]، مراسم گِوارِ دَبِستِنه ئی یا گهواره‌بندی در روز دهم تولد نوزاد، از سنت‌های مردم مازندران است.&lt;ref&gt;[https://www.karnaval.ir/blog/iranian-customs-mores-mazandaran افشاری، «آداب و رسوم اقوام ایرانی | مازندران»، وب‌سایت کارناوال.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ورف چال|ورف‌چال]] در اواسط [[اردیبهشت]]، مراسم [[تیرماه سیزده شو|تِرما سِزدِ شو]] در اواسط [[آبان]]، جشن مردگان در ۲۸ [[تیر]]، مراسم [[شیلوون|شِیلوون]] که یک آیین [[باران‌خواهی]] است، مراسم [[آفتاب‌خواهی]]، مراسم گِوارِ دَبِستِنه ئی یا گهواره‌بندی در روز دهم تولد نوزاد، از سنت‌های مردم مازندران است.&lt;ref&gt;[https://www.karnaval.ir/blog/iranian-customs-mores-mazandaran افشاری، «آداب و رسوم اقوام ایرانی | مازندران»، وب‌سایت کارناوال.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l199">خط ۱۹۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آیین‌ها ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آیین‌ها ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:اقوام ایرانی۲۶.jpg|جایگزین=آیین نوروزی تکم‌خوانی در فرهنگ آذری‌ها|بندانگشتی|اجرای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمادین </del>آیین نوروزی تکم‌خوانی در فرهنگ آذری‌ها]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:اقوام ایرانی۲۶.jpg|جایگزین=آیین نوروزی تکم‌خوانی در فرهنگ آذری‌ها|بندانگشتی|اجرای آیین نوروزی تکم‌خوانی در فرهنگ آذری‌ها]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[نوروز]]، جشن نوروز&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/3933641/آیین-های-نوروزی-از-منظر-اسلام-ریشه-های-مذهبی-و-دینی-عید-نوروز «آیین‌های نوروزی از منظر اسلام/ ریشه‌های مذهبی و دینی عید نوروز»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; و سنت‌های نوروزی،&lt;ref&gt;[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3281404-نوروز-در-اقوام-ایرانی «نوروز در اقوام ایرانی»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]&lt;/ref&gt; [[سیزده‌به‌در]] با رفتن به دامن دشت و صحرا،&lt;ref&gt;[https://www.yjc.ir/fa/news/5550117/سیزده-بدر-رسم-مشترک-همه-ایرانیان «سیزده بدر رسم مشترک همه ایرانیان»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]&lt;/ref&gt; [[شب یلدا]] و [[شب‌نشینی]] در [[جشن شب یلدا]]،&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/85329214/شب-چله-آیینی-ایرانی-با-آوازه-جهانی «شب‌چله؛ آیینی ایرانی با آوازه جهانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]&lt;/ref&gt; چهارشنبه‌سوری&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]&lt;/ref&gt; و سنت‌های آن ازجمله آیین‌ها و نمادهای فرهنگی مشترک میان اقوام ایرانی است.&lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/چارشنبه-سوری دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چهارشنبه سوری.]&lt;/ref&gt; اعیاد اسلامی مانند عید فطر&lt;ref&gt;[https://www.shabestan.news/news/1758315/آیین-های-عید-فطر-در-ایران-از-آش-حضرت-عباس-س-تا-کیسه-ی-برکت «آیین‌های عید فطر در ایران؛ از آش حضرت‌عباس (س) تا کیسۀ برکت»، خبرگزاری شبستان.]&lt;/ref&gt; و عید قربان،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1193536/عید-قربان-در-آینه-اقوام-ایرانی-و-جهان-اسلام «عید قربان در آینه اقوام ایرانی و جهان اسلام»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; [[روزه‌داری]] در [[رمضان|ماه رمضان]] و سنت‌های آن مانند [[افطاری]] و [[سحری]]، از آیین‌های دینی مشترک میان اقوام مسلمان در ایران است که بخش اصلی جمعیت را در این کشور تشکیل داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://www.shabestan.news/news/56525/آداب-و-رسوم-ماه-رمضان-در-مناطق-مختلف-ایران «آداب و رسوم ماه رمضان در مناطق مختلف ایران»، خبرگزاری شبستان.]&lt;/ref&gt; [[عزاداری]] به‌مناسبت شهادت [[امام حسین]] در [[ماه محرم]] نیز اگرچه از آیین‌های مذهبی ویژه [[شیعیان]] است، اما بسیاری از ایرانیان غیرشیعه و غیرمسلمان نیز در این سوگواری آیینی با شیعیان، همراهی می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/214614 «محرم در میان اقوام ایرانی»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[نوروز]]، جشن نوروز&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/3933641/آیین-های-نوروزی-از-منظر-اسلام-ریشه-های-مذهبی-و-دینی-عید-نوروز «آیین‌های نوروزی از منظر اسلام/ ریشه‌های مذهبی و دینی عید نوروز»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; و سنت‌های نوروزی،&lt;ref&gt;[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3281404-نوروز-در-اقوام-ایرانی «نوروز در اقوام ایرانی»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]&lt;/ref&gt; [[سیزده‌به‌در]] با رفتن به دامن دشت و صحرا،&lt;ref&gt;[https://www.yjc.ir/fa/news/5550117/سیزده-بدر-رسم-مشترک-همه-ایرانیان «سیزده بدر رسم مشترک همه ایرانیان»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]&lt;/ref&gt; [[شب یلدا]] و [[شب‌نشینی]] در [[جشن شب یلدا]]،&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/85329214/شب-چله-آیینی-ایرانی-با-آوازه-جهانی «شب‌چله؛ آیینی ایرانی با آوازه جهانی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]&lt;/ref&gt; چهارشنبه‌سوری&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240619/چهارشنبه-سوری مجتهدپور، «چهارشنبه سوری»، 1398ش.]&lt;/ref&gt; و سنت‌های آن ازجمله آیین‌ها و نمادهای فرهنگی مشترک میان اقوام ایرانی است.&lt;ref&gt;[https://vajehyab.com/dehkhoda/چارشنبه-سوری دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چهارشنبه سوری.]&lt;/ref&gt; اعیاد اسلامی مانند عید فطر&lt;ref&gt;[https://www.shabestan.news/news/1758315/آیین-های-عید-فطر-در-ایران-از-آش-حضرت-عباس-س-تا-کیسه-ی-برکت «آیین‌های عید فطر در ایران؛ از آش حضرت‌عباس (س) تا کیسۀ برکت»، خبرگزاری شبستان.]&lt;/ref&gt; و عید قربان،&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/1193536/عید-قربان-در-آینه-اقوام-ایرانی-و-جهان-اسلام «عید قربان در آینه اقوام ایرانی و جهان اسلام»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; [[روزه‌داری]] در [[رمضان|ماه رمضان]] و سنت‌های آن مانند [[افطاری]] و [[سحری]]، از آیین‌های دینی مشترک میان اقوام مسلمان در ایران است که بخش اصلی جمعیت را در این کشور تشکیل داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://www.shabestan.news/news/56525/آداب-و-رسوم-ماه-رمضان-در-مناطق-مختلف-ایران «آداب و رسوم ماه رمضان در مناطق مختلف ایران»، خبرگزاری شبستان.]&lt;/ref&gt; [[عزاداری]] به‌مناسبت شهادت [[امام حسین]] در [[ماه محرم]] نیز اگرچه از آیین‌های مذهبی ویژه [[شیعیان]] است، اما بسیاری از ایرانیان غیرشیعه و غیرمسلمان نیز در این سوگواری آیینی با شیعیان، همراهی می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/214614 «محرم در میان اقوام ایرانی»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

سعید مقدم https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50704&oldid=prev 2026-06-06T14:31:11Z

<p><span class="autocomment">هزاره</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l183">خط ۱۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:اقوام ایرانی۲۷.jpg|جایگزین=موکب الرضای خاوری‌ها|بندانگشتی|موکب الرضای خاوری‌ها در حال خدمت‌رسانی به زائران پیاده در مسیر فریمان به مشهد.]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از [[قوم هزاره]] در طول سده‌های گذشته از مناطق مختلف خراسان بزرگ به شهر [[مشهد]] و مناطق اطراف آن، کوچ کرده‌اند. در دوران [[نادرشاه افشار]]، گروهی از هزاره‌ها به مناطق مرزی [[خراسان]] کوچانده شدند و در [[تربت جام]]، [[باخزر]]، [[سرخس]] و [[کلات نادری]] ساکن شدند. این گروه‌های قومی که در شرق [[خراسان رضوی]] زندگی می‌کنند، تا امروز گویش هزارگی خود را حفظ کرده‌اند. در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و پس از فتح [[هرات]] توسط حسام‌السلطنه، موج دیگری از هزاره‌ها از منطقهٔ [[بادغیس]] در [[افغانستان]] به خراسان [[مهاجرت]] کردند. گسترده‌ترین مهاجرت هزاره‌ها به ایران پس از سرکوب خونین آنان توسط عبدالرحمان‌خان در سال‌های ۱۸۹۲–۱۸۹۳م رخ داد. این واقعه باعث شد هزاره‌های بسیاری برای نجات جان خود به ایران پناه آورند.&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt; هزاره‌های ساکن ایران که عمدتاً با نام‌ خاوری شناخته می‌شوند،&lt;ref&gt;[https://lmarmagazine.com/?p=2601 خالدی، «معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – هزاره‌ها»، وی‌سایت لمر.]&lt;/ref&gt; بیشتر در شهرهای مشهد، تربت جام و فریمان سکونت دارند. آنان در مناطق روستایی به‌طور عمده به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] اشتغال دارند، در حالی که هزاره‌های شهرنشین در مشاغل مختلف صنعتی و خدماتی فعالیت می‌کنند&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از [[قوم هزاره]] در طول سده‌های گذشته از مناطق مختلف خراسان بزرگ به شهر [[مشهد]] و مناطق اطراف آن، کوچ کرده‌اند. در دوران [[نادرشاه افشار]]، گروهی از هزاره‌ها به مناطق مرزی [[خراسان]] کوچانده شدند و در [[تربت جام]]، [[باخزر]]، [[سرخس]] و [[کلات نادری]] ساکن شدند. این گروه‌های قومی که در شرق [[خراسان رضوی]] زندگی می‌کنند، تا امروز گویش هزارگی خود را حفظ کرده‌اند. در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و پس از فتح [[هرات]] توسط حسام‌السلطنه، موج دیگری از هزاره‌ها از منطقهٔ [[بادغیس]] در [[افغانستان]] به خراسان [[مهاجرت]] کردند. گسترده‌ترین مهاجرت هزاره‌ها به ایران پس از سرکوب خونین آنان توسط عبدالرحمان‌خان در سال‌های ۱۸۹۲–۱۸۹۳م رخ داد. این واقعه باعث شد هزاره‌های بسیاری برای نجات جان خود به ایران پناه آورند.&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt; هزاره‌های ساکن ایران که عمدتاً با نام‌ خاوری شناخته می‌شوند،&lt;ref&gt;[https://lmarmagazine.com/?p=2601 خالدی، «معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – هزاره‌ها»، وی‌سایت لمر.]&lt;/ref&gt; بیشتر در شهرهای مشهد، تربت جام و فریمان سکونت دارند. آنان در مناطق روستایی به‌طور عمده به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] اشتغال دارند، در حالی که هزاره‌های شهرنشین در مشاغل مختلف صنعتی و خدماتی فعالیت می‌کنند&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50695&oldid=prev 2026-06-06T14:21:51Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=50695&amp;oldid=50674">نمایش تغییرات</a>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50674&oldid=prev 2026-06-06T14:05:28Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=50674&amp;oldid=50657">نمایش تغییرات</a>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50657&oldid=prev 2026-06-06T13:51:39Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&amp;diff=50657&amp;oldid=50350">نمایش تغییرات</a>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50350&oldid=prev 2026-06-06T07:43:05Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l275">خط ۲۷۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جعفری، پریسا، «اقوام ایرانی»، در وب‌سایت بازده، تاریخ بازدید: ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جعفری، پریسا، «اقوام ایرانی»، در وب‌سایت بازده، تاریخ بازدید: ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حاجیانی، ابراهیم، «نسبت هویت ملی با هویت قومی در میان اقوام ایرانی»، مجلهٔ جامعه‌شناسی ایران، شمارهٔ ۳، مهر ۱۳۸۷ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حاجیانی، ابراهیم، «نسبت هویت ملی با هویت قومی در میان اقوام ایرانی»، مجلهٔ جامعه‌شناسی ایران، شمارهٔ ۳، مهر ۱۳۸۷ش.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* خالدی، نوراحمد، «معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – هزاره‌ها»، وی‌سایت لمر، تاریخچه درج مطلب: ۲۲ ژانویه ۲۰۲۴.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* خاوری، محمدتقی، مردم هزاره و خراسان بزرگ، تهران، عرفان، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۰–۱۷۲.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* خاوری، محمدتقی، مردم هزاره و خراسان بزرگ، تهران، عرفان، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۰–۱۷۲.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* خرازی آذر، زهرا و دیگران، «تأثیر استفاده از رسانه‌های جمعی و اجتماعی بر همگرایی بین قومی در ایران»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، شمارهٔ ۳۴، شهریور ۱۳۹۵ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* خرازی آذر، زهرا و دیگران، «تأثیر استفاده از رسانه‌های جمعی و اجتماعی بر همگرایی بین قومی در ایران»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، شمارهٔ ۳۴، شهریور ۱۳۹۵ش.</div></td></tr> </table>

سعید مقدم https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50346&oldid=prev 2026-06-06T07:39:48Z

<p><span class="autocomment">هزاره</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l181">خط ۱۸۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== هزاره ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از [[قوم هزاره]] در طول سده‌های گذشته از مناطق مختلف خراسان بزرگ به شهر [[مشهد]] و مناطق اطراف آن، کوچ کرده‌اند. در دوران [[نادرشاه افشار]]، گروهی از هزاره‌ها به مناطق مرزی [[خراسان]] کوچانده شدند و در [[تربت جام]]، [[باخزر]]، [[سرخس]] و [[کلات نادری]] ساکن شدند. این گروه‌های قومی که در شرق [[خراسان رضوی]] زندگی می‌کنند، تا امروز گویش هزارگی خود را حفظ کرده‌اند. در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و پس از فتح [[هرات]] توسط حسام‌السلطنه، موج دیگری از هزاره‌ها از منطقهٔ [[بادغیس]] در [[افغانستان]] به خراسان [[مهاجرت]] کردند. گسترده‌ترین مهاجرت هزاره‌ها به ایران پس از سرکوب خونین آنان توسط عبدالرحمان‌خان در سال‌های ۱۸۹۲–۱۸۹۳م رخ داد. این واقعه باعث شد هزاره‌های بسیاری برای نجات جان خود به ایران پناه آورند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امروزه [[خاوری‌ها|</del>هزاره‌های ایران]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>بیشتر در تربت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جام، [[</del>فریمان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] و مشهد زندگی می‌کنند</del>. آنان در مناطق روستایی به‌طور عمده به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] اشتغال دارند، در حالی که هزاره‌های شهرنشین در مشاغل مختلف صنعتی و خدماتی فعالیت می‌کنند&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از [[قوم هزاره]] در طول سده‌های گذشته از مناطق مختلف خراسان بزرگ به شهر [[مشهد]] و مناطق اطراف آن، کوچ کرده‌اند. در دوران [[نادرشاه افشار]]، گروهی از هزاره‌ها به مناطق مرزی [[خراسان]] کوچانده شدند و در [[تربت جام]]، [[باخزر]]، [[سرخس]] و [[کلات نادری]] ساکن شدند. این گروه‌های قومی که در شرق [[خراسان رضوی]] زندگی می‌کنند، تا امروز گویش هزارگی خود را حفظ کرده‌اند. در [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]] و پس از فتح [[هرات]] توسط حسام‌السلطنه، موج دیگری از هزاره‌ها از منطقهٔ [[بادغیس]] در [[افغانستان]] به خراسان [[مهاجرت]] کردند. گسترده‌ترین مهاجرت هزاره‌ها به ایران پس از سرکوب خونین آنان توسط عبدالرحمان‌خان در سال‌های ۱۸۹۲–۱۸۹۳م رخ داد. این واقعه باعث شد هزاره‌های بسیاری برای نجات جان خود به ایران پناه آورند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt; </ins>هزاره‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکن </ins>ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که عمدتاً با نام‌ خاوری شناخته می‌شوند،&lt;ref&gt;[https://lmarmagazine.com/?p=2601 خالدی، «معرفی اقوام عمدهٔ افغانستان – هزاره‌ها»، وی‌سایت لمر.</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt; </ins>بیشتر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای مشهد، </ins>تربت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جام و </ins>فریمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سکونت دارند</ins>. آنان در مناطق روستایی به‌طور عمده به [[کشاورزی]] و [[دامداری]] اشتغال دارند، در حالی که هزاره‌های شهرنشین در مشاغل مختلف صنعتی و خدماتی فعالیت می‌کنند&lt;ref&gt;خاوری، مردم هزاره و خراسان بزرگ، 1385ش، ص160-172.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقوام ایرانی در کشورهای همسایه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقوام ایرانی در کشورهای همسایه ==</div></td></tr> </table>

سعید مقدم https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=50061&oldid=prev 2026-06-03T13:17:39Z

<p><span class="autocomment">سیستانی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l174">خط ۱۷۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مراسم [[سیاه‌پوشی]]، [[مشعل‌گردانی]]، [[علم‌گردانی]]، گلدسته و [[تابوت‌گردانی]]، [[سقایی (آیین)|سقایی]]، [[تعزیه‌خوانی|شبیه‌خوانی]] یا شُوِوی، [[چاووشی]]، [[محتشم‌خوانی]]، [[سینه‌زنی]] و دورخوانی، [[زنجیرزنی]]، [[نوحه بحر طویل]]، [[نوحه جوش پاوکا]]، [[نوحه شنستکا|نوحه شِنِستکا]]، [[نذری دادن]]، پرهیز از پخت غذا در سه روز قبل از [[عاشورا]]، رفتن [[ریش‌سفید|ریش‌سفیدان]] بر پشت‌بام‌ها برای اعلام رسیدن [[ماه محرم]]، از آیین‌های عزاداری مردم [[سیستان]] در [[ماه محرم]] است.&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/84015875/محرم-و-آیین-های-سوگواری-در-سیستان «محرم و آیین‌های سوگواری در سیستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مراسم [[سیاه‌پوشی]]، [[مشعل‌گردانی]]، [[علم‌گردانی]]، گلدسته و [[تابوت‌گردانی]]، [[سقایی (آیین)|سقایی]]، [[تعزیه‌خوانی|شبیه‌خوانی]] یا شُوِوی، [[چاووشی]]، [[محتشم‌خوانی]]، [[سینه‌زنی]] و دورخوانی، [[زنجیرزنی]]، [[نوحه بحر طویل]]، [[نوحه جوش پاوکا]]، [[نوحه شنستکا|نوحه شِنِستکا]]، [[نذری دادن]]، پرهیز از پخت غذا در سه روز قبل از [[عاشورا]]، رفتن [[ریش‌سفید|ریش‌سفیدان]] بر پشت‌بام‌ها برای اعلام رسیدن [[ماه محرم]]، از آیین‌های عزاداری مردم [[سیستان]] در [[ماه محرم]] است.&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/84015875/محرم-و-آیین-های-سوگواری-در-سیستان «محرم و آیین‌های سوگواری در سیستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لباس مردان سیستانی]] شامل پیراهن [[چل‌تریز]]، پیراهن [[برچاک]]، شلوار و [[دستار]] است. [[لباس زنان سیستانی]] شامل [[پیراهن تاجیک]]، [[پیراهن دوگریبانه]]، [[جلیقه]]، شلوار، کت، [[لچک]] یا دستمال سر، [[چارقد]]، روبند، کلاه چادر، کفش و تُنبون است که با تکه‌های رنگی، طرح‌دار و [[سوزن‌دوزی]] تهیه می‌شود.&lt;ref&gt;[https://dornatrips.com/لباس-محلی-سیستانی/ «لباس محلی سیستانی؛ نفیس‌ترین لباس محلی ایران»، وب‌سایت درناتریپ.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لباس مردان سیستانی]] شامل پیراهن [[چل‌تریز]]، پیراهن [[برچاک]]، شلوار و [[دستار]] است. [[لباس زنان سیستانی]] شامل [[پیراهن تاجیک]]، [[پیراهن دوگریبانه]]، [[جلیقه]]، شلوار، کت، [[لچک]] یا دستمال سر، [[چارقد]]، روبند، کلاه چادر، کفش و تُنبون است که با تکه‌های رنگی، طرح‌دار و [[سوزن‌دوزی]] تهیه می‌شود.&lt;ref&gt;[https://dornatrips.com/لباس-محلی-سیستانی/ «لباس محلی سیستانی؛ نفیس‌ترین لباس محلی ایران»، وب‌سایت درناتریپ.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سفال‌گری، پارچه و [[حصیربافی]]، انواع سوزن‌دوزی و [[سکه‌دوزی]]، قالی‌بافی، [[پلاس‌بافی]]، [[شال‌بافی]]، [[معرق‌بافی]]، توتن‌بافی، جواهرسازی و [[لعبتک]] (عروسک) میان مردم سیستان به‌ویژه زنان رواج دارد.&lt;ref&gt;[https://zaboliha.blogfa.com/post/9 «صنایع دستی سیستان»، وبلاگ سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سفال‌گری، پارچه و [[حصیربافی]]، انواع سوزن‌دوزی و [[سکه‌دوزی]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاه‌دوزی، </ins>قالی‌بافی، [[پلاس‌بافی]]، [[شال‌بافی]]، [[معرق‌بافی]]، توتن‌بافی، جواهرسازی و [[لعبتک]] (عروسک) میان مردم سیستان به‌ویژه زنان رواج دارد.&lt;ref&gt;[https://zaboliha.blogfa.com/post/9 «صنایع دستی سیستان»، وبلاگ سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مشهورترین خوراکی‌های سنتی سیستان عبارت است از: [[کشک زرد]]، [[اوجیزک]] و [[آبگوشت سیستانی]].&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/3579631/غذاهای-سنتی-سیستان-و-بلوچستان-ریشه-در-باور «غذاهای سنتی سیستان و بلوچستان ریشه در باور و طبیعت دارد»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مشهورترین خوراکی‌های سنتی سیستان عبارت است از: [[کشک زرد]]، [[اوجیزک]] و [[آبگوشت سیستانی]].&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/3579631/غذاهای-سنتی-سیستان-و-بلوچستان-ریشه-در-باور «غذاهای سنتی سیستان و بلوچستان ریشه در باور و طبیعت دارد»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.&lt;ref&gt;[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[توتن‌سواری]]، [[کیچ‌زور]] و گل‌گل نیز از بازی‌های محلی پرطرفدار در سیستان به‌شمار می‌آیند.&lt;ref&gt;[https://sistoo1.blog.ir/1399/10/13/بازیهای-بومی-محلی-سیستان «نگاهی به بازی‌های بومی و محلی سیستان بلوچستان»، وبلاگ اطلاعات محلی سیستان.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

سعید مقدم https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=45909&oldid=prev 2026-05-16T07:34:10Z

<p><span class="autocomment">عرب</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l144">خط ۱۴۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== عرب ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== عرب ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Araby_karkhah.jpg|جایگزین=عرب خوزستان|بندانگشتی|از اهالی خوزستان، با لباس دشداشه، در حال مشاهده گاومیش‌ها]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Araby_karkhah.jpg|جایگزین=عرب خوزستان|بندانگشتی|از اهالی خوزستان، با لباس دشداشه، در حال مشاهده گاومیش‌ها]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرب‌زبانان ایران در جنوب و جنوب غربی [[ایران]]، به‌ویژه بخش‌هایی از استان [[خوزستان]]&lt;ref&gt;[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده،]&lt;/ref&gt; و بیشتر در شهرستان‌های مرزی [[دشت آزادگان]]، [[خرمشهر]]، [[آبادان]]، [[شادگان]] و [[ماهشهر]] سکونت دارند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt; تاریخ عرب‌زبانان ایران با تاریخ خاندان‌های حاکم بر ایران و حکومت‌های اسلامی درهم آمیخته است و آنها همواره تعلق سرزمینی خود را نشان داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt; عرب‌های ایران به [[زبان عربی]] و لهجه نزدیک به لهجهٔ عراقی سخن می‌گویند و البته به‌دلیل آمیختگی با [[زبان فارسی]] در خوزستان، دچار تغییراتی شده است. گویش اعراب ساکن در مناطق شمالی خوزستان به‌دلیل ارتباط با [[ایل بختیاری|بختیاری‌ها]] دچار تغییرات بیشتری شده است.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9461/زبان-قوم-عرب «زبان قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt; عرب‌های خوزستان، عمدتاً [[شیعه]] دوازده‌امامی‌اند.&lt;ref&gt;[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده،]&lt;/ref&gt; ساختار قوم عرب در خوزستان، بر اساس سلسله‌مراتب ایلی شکل گرفته است. کوچک‌ترین واحد اجتماعی، '''بیت''' است که چندین بیت با نیای مشترک، یک '''حموله''' را تشکیل می‌دهند. چند حموله در کنار هم '''عشیره''' را می‌سازند. از اتحاد چند عشیره، '''طایفه''' پدید می‌آید و چند طایفه، '''قبیله''' را تشکیل می‌دهند. یک قبیله لزوماً متشکل از افراد هم‌تبار نیست و گاهی بر اساس اتحاد سیاسی-اجتماعی شکل می‌گیرد. قبایل عرب خوزستان عمدتاً در منطقه‌ای میان [[اروندرود]] و [[خلیج فارس<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|خلیج‌فارس</del>]] تا [[شوش]] پراکنده‌اند و هویت قبیله‌ای خود را حفظ کرده‌اند. برخی از مهم‌ترین این قبایل شامل '''بنی‌کعب''' (خرمشهر، شادگان، [[جزیره مینو]] و اطراف اهواز)، '''باوین''' (سماغیله تا اهواز، ویس و رزگان)، '''آل‌کثیر''' (شهرستان [[اهواز]])، '''بنی‌مالک''' (ساحل غربی [[کارون]])، '''بنی‌طرف''' (دشت آزادگان و حوالی هویزه)، '''بنی‌حروان''' (کناره‌های [[کرخه]] و کارون)، '''الخمیس''' (راموز و شادگان)، '''بنی‌لام''' (امتداد رود کرخه)، '''بنی‌صالح''' (شمال شویب، با پیشه کشاورزی)، '''بنی‌تمیم''' (بین [[هویزه]] و اهواز) و '''سلامت''' (مرکز خوزستان، شرق [[رود گرگر]]) است.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرب‌زبانان ایران در جنوب و جنوب غربی [[ایران]]، به‌ویژه بخش‌هایی از استان [[خوزستان]]&lt;ref&gt;[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده،]&lt;/ref&gt; و بیشتر در شهرستان‌های مرزی [[دشت آزادگان]]، [[خرمشهر]]، [[آبادان]]، [[شادگان]] و [[ماهشهر]] سکونت دارند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt; تاریخ عرب‌زبانان ایران با تاریخ خاندان‌های حاکم بر ایران و حکومت‌های اسلامی درهم آمیخته است و آنها همواره تعلق سرزمینی خود را نشان داده‌اند.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt; عرب‌های ایران به [[زبان عربی]] و لهجه نزدیک به لهجهٔ عراقی سخن می‌گویند و البته به‌دلیل آمیختگی با [[زبان فارسی]] در خوزستان، دچار تغییراتی شده است. گویش اعراب ساکن در مناطق شمالی خوزستان به‌دلیل ارتباط با [[ایل بختیاری|بختیاری‌ها]] دچار تغییرات بیشتری شده است.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9461/زبان-قوم-عرب «زبان قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt; عرب‌های خوزستان، عمدتاً [[شیعه]] دوازده‌امامی‌اند.&lt;ref&gt;[https://bazdeh.org/اقوام-ایرانی-بزرگ-ترین-گروه-قومی-ایران/ جعفری، «اقوام ایرانی»، وب‌سایت بازده،]&lt;/ref&gt; ساختار قوم عرب در خوزستان، بر اساس سلسله‌مراتب ایلی شکل گرفته است. کوچک‌ترین واحد اجتماعی، '''بیت''' است که چندین بیت با نیای مشترک، یک '''حموله''' را تشکیل می‌دهند. چند حموله در کنار هم '''عشیره''' را می‌سازند. از اتحاد چند عشیره، '''طایفه''' پدید می‌آید و چند طایفه، '''قبیله''' را تشکیل می‌دهند. یک قبیله لزوماً متشکل از افراد هم‌تبار نیست و گاهی بر اساس اتحاد سیاسی-اجتماعی شکل می‌گیرد. قبایل عرب خوزستان عمدتاً در منطقه‌ای میان [[اروندرود]] و [[خلیج فارس]] تا [[شوش]] پراکنده‌اند و هویت قبیله‌ای خود را حفظ کرده‌اند. برخی از مهم‌ترین این قبایل شامل '''بنی‌کعب''' (خرمشهر، شادگان، [[جزیره مینو]] و اطراف اهواز)، '''باوین''' (سماغیله تا اهواز، ویس و رزگان)، '''آل‌کثیر''' (شهرستان [[اهواز]])، '''بنی‌مالک''' (ساحل غربی [[کارون]])، '''بنی‌طرف''' (دشت آزادگان و حوالی هویزه)، '''بنی‌حروان''' (کناره‌های [[کرخه]] و کارون)، '''الخمیس''' (راموز و شادگان)، '''بنی‌لام''' (امتداد رود کرخه)، '''بنی‌صالح''' (شمال شویب، با پیشه کشاورزی)، '''بنی‌تمیم''' (بین [[هویزه]] و اهواز) و '''سلامت''' (مرکز خوزستان، شرق [[رود گرگر]]) است.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/1056974 باقری چوم‌کامی، «تاریخچه قوم عرب»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* رسم سنتی [[یزله]] یا هوسه،&lt;ref&gt;[https://www.yjc.ir/fa/news/6751272/یزله-خوانی-چیست-فلسفه-رقص-شمشیر-و-قهوه-تلخ-فیلم ««یزله‌خوانی چیست»؟/ فلسفه رقص شمشیر و قهوه تلخ+ فیلم»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]&lt;/ref&gt; رسم [[گرگیعان]] در شب میلاد [[امام حسن مجتبی]]،&lt;ref&gt;[https://www.magiran.com/article/3381425 سلیمان نوری، «گرگیعان جشن محله‌گردی کودکان عرب زبان»، روزنامۀ ایران، 1395ش، ص24.]&lt;/ref&gt; آیین &#039;&#039;&#039;فصل&#039;&#039;&#039; برای قطع چرخه انتقام‌گیری پس از قتل با تعیین [[فصیله]] به‌عنوان خون‌بها، از سنت‌های فرهنگی رایج در طوایف عرب خوزستان است.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9471/رسم-فصل «رسم فصل چیست؟»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* رسم سنتی [[یزله]] یا هوسه،&lt;ref&gt;[https://www.yjc.ir/fa/news/6751272/یزله-خوانی-چیست-فلسفه-رقص-شمشیر-و-قهوه-تلخ-فیلم ««یزله‌خوانی چیست»؟/ فلسفه رقص شمشیر و قهوه تلخ+ فیلم»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]&lt;/ref&gt; رسم [[گرگیعان]] در شب میلاد [[امام حسن مجتبی]]،&lt;ref&gt;[https://www.magiran.com/article/3381425 سلیمان نوری، «گرگیعان جشن محله‌گردی کودکان عرب زبان»، روزنامۀ ایران، 1395ش، ص24.]&lt;/ref&gt; آیین &#039;&#039;&#039;فصل&#039;&#039;&#039; برای قطع چرخه انتقام‌گیری پس از قتل با تعیین [[فصیله]] به‌عنوان خون‌بها، از سنت‌های فرهنگی رایج در طوایف عرب خوزستان است.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9471/رسم-فصل «رسم فصل چیست؟»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لباس اعراب خوزستان]] شامل پوشش اصلی [[عبایه]] برای [[زنان]]&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9464/پوشاک-اعراب-ایران «پوشاک قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt; و [[دشداشه]] یا ثوب برای مردان است. اعراب خوزستان برای محافظت از سر و صورت در برابر تابش آفتاب و گرد و خاک، از پارچه‌ای به نام کوفیه یا [[چفیه]] استفاده می‌کنند که با حلقه‌های سیاه رنگی به نام [[عقال|عِقال]] بر روی سر محکم می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9464/پوشاک-اعراب-ایران «پوشاک قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لباس اعراب خوزستان]] شامل پوشش اصلی [[عبایه]] برای [[زنان]]&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9464/پوشاک-اعراب-ایران «پوشاک قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt; و [[دشداشه]] یا ثوب برای مردان است. اعراب خوزستان برای محافظت از سر و صورت در برابر تابش آفتاب و گرد و خاک، از پارچه‌ای به نام کوفیه یا [[چفیه]] استفاده می‌کنند که با حلقه‌های سیاه رنگی به نام [[عقال|عِقال]] بر روی سر محکم می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.tabiat.ir/page/9464/پوشاک-اعراب-ایران «پوشاک قوم عرب در ایران»، وب‌سایت طبیعت.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

سیدعلیرضا سیدموسوی