الگوی سوم زن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T09:49:17Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	*وفایی صدر، فاطمه، استنباط الگوی اجتماعی زن مسلمان، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 1395ش.		*وفایی صدر، فاطمه، استنباط الگوی اجتماعی زن مسلمان، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 1395ش.
	*هدایت‌نیا، فرج‌الله، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، تهران، لشگر فرشتگان، چاپ دوم، 1396ش.		*هدایت‌نیا، فرج‌الله، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، تهران، لشگر فرشتگان، چاپ دوم، 1396ش.

	~~[[رده: ویکی‌جنسیت]]~~
	~~[[رده:ساختار اجتماعی]]~~
	~~[[رده:ساختار فرهنگی]]~~
	~~[[رده:نهاد خانواده]]~~
	~~[[رده:اسلام]]~~

علیرضا محمددوست: /* مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن */

2025-04-30T11:43:52Z

مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۳:		خط ۳:
	==مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن==		==مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن==

	اصطلاح [[الگوی سوم زن]] اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، آن است که در حاشـیه جای گرفته و در تاریخ‌سازی، بی‌نقش است. ویژگی الگوی زن غربی آن است که [[جنسیت]] او بر انسانیت او غلبه دارد و به‌عنوان ابزار جنسـی در خـدمت سرمایه‌داری است. الگوی سوم اما بیانگر ویژگی‌های متفاوتی برای [[زن]] است.<ref>. [https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> دال محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و دال محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین [[عفاف]] و [[حجاب]] و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>.[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>		اصطلاح الگوی سوم زن اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، آن است که در حاشـیه جای گرفته و در تاریخ‌سازی، بی‌نقش است. ویژگی الگوی زن غربی آن است که [[جنسیت]] او بر انسانیت او غلبه دارد و به‌عنوان ابزار جنسـی در خـدمت سرمایه‌داری است. الگوی سوم اما بیانگر ویژگی‌های متفاوتی برای [[زن]] است.<ref>. [https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> دال محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و دال محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین [[عفاف]] و [[حجاب]] و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>.[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>

	علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که زنان در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. مرتضی مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که ابعاد شخصیت انسانی از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231.</ref> و حوزه اثرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون [[خانواده]] و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref>		علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که زنان در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. مرتضی مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که ابعاد شخصیت انسانی از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231.</ref> و حوزه اثرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون [[خانواده]] و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref>

حمید گلزار در ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۲۴

2025-04-22T10:24:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۵۴
خط ۳:		خط ۳:
	==مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن==		==مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن==

	اصطلاح الگوی سوم زن اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، آن است که در حاشـیه جای گرفته و در تاریخ‌سازی، بی‌نقش است. ویژگی الگوی زن غربی آن است که جنسیت او بر انسانیت او غلبه دارد و به‌عنوان ابزار جنسـی در خـدمت سرمایه‌داری است. الگوی سوم اما بیانگر ویژگی‌های متفاوتی برای زن است.<ref>. [https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> دال محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و دال محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین عفاف و حجاب و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>.[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>		اصطلاح [[الگوی سوم زن]] اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، آن است که در حاشـیه جای گرفته و در تاریخ‌سازی، بی‌نقش است. ویژگی الگوی زن غربی آن است که [[جنسیت]] او بر انسانیت او غلبه دارد و به‌عنوان ابزار جنسـی در خـدمت سرمایه‌داری است. الگوی سوم اما بیانگر ویژگی‌های متفاوتی برای [[زن]] است.<ref>. [https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> دال محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و دال محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین [[عفاف]] و [[حجاب]] و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>.[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>

	علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که زنان در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. مرتضی مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که ابعاد شخصیت انسانی از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231.</ref> و حوزه اثرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون خانواده و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref> در مقابل شخص بی‌بهای داراى نقش، زنی را به‌تصویر می‌کشد که ابعاد شخصیتی او رشد کرده است و شخص مؤثری در تاریخ شده است، اما به‌دلیل حضور گسترده و بدون مرز در کنار مردان و جامعه، ارزش خود را از دست ‌داده است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص401.</ref>		علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که زنان در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. مرتضی مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که ابعاد شخصیت انسانی از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231.</ref> و حوزه اثرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون [[خانواده]] و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref>

			در مقابل شخص بی‌بهای داراى نقش، زنی را به‌تصویر می‌کشد که ابعاد شخصیتی او رشد کرده است و شخص مؤثری در تاریخ شده است، اما به‌دلیل حضور گسترده و بدون مرز در کنار مردان و جامعه، ارزش خود را از دست ‌داده است.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص401.</ref>

	در برابر دو تصویر گذشته، آموزه‌های اسلامی زنی را تصور می‌کند که شخص گران‌بهای داراى نقش، نامیده می‌شود، کمالات روحی و انسانی همانند آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد کرده و مبتذل و دم دستی هم نیست؛ زن در این نگاه محدودیت‌ها و اختلاط بی‌‌حد را ندارد.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص402.</ref>		در برابر دو تصویر گذشته، آموزه‌های اسلامی زنی را تصور می‌کند که شخص گران‌بهای داراى نقش، نامیده می‌شود، کمالات روحی و انسانی همانند آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد کرده و مبتذل و دم دستی هم نیست؛ زن در این نگاه محدودیت‌ها و اختلاط بی‌‌حد را ندارد.<ref>. مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص402.</ref>
خط ۳۱:		خط ۳۳:
	===تکلیف‌محوری===		===تکلیف‌محوری===

	در الگوی سوم، تکلیف زن نسبت به خدا، اجتماع و خانواده بر اساس تفاوتهای جنسیتی و ~~مسئولیتهای~~ اجتماعی زن و مرد تعیین می‌شود. البته در بسیاری از موارد تکلیف زن و مرد یکسان و مشابه خواهد بود، اما در مواردی نیز با توجه به اختلافات، تکالیف متفاوت خواهد شد.<ref>وفایی صدر، استنباط الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص298.</ref>		در الگوی سوم، تکلیف زن نسبت به خدا، اجتماع و خانواده بر اساس تفاوتهای جنسیتی و مسئولیت‌های اجتماعی زن و مرد تعیین می‌شود. البته در بسیاری از موارد تکلیف زن و مرد یکسان و مشابه خواهد بود، اما در مواردی نیز با توجه به اختلافات، تکالیف متفاوت خواهد شد.<ref>وفایی صدر، استنباط الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص298.</ref>

	===هدفمندی خلقت===		===هدفمندی خلقت===

	از منظر کلام اسلامی، جهان خلقت حاصل حکمت، قدرت و علم الهی بوده و هدف‌مند است. هدف از خلقت زن و مرد نیز در همین راستا تفسیر می‌یابد.<ref>طباطبایی، تفسیر المیزان، 1374ش، ج18، ص612-614.</ref>		از منظر کلام اسلامی، جهان خلقت حاصل حکمت، قدرت و علم الهی بوده و هدف‌مند است. هدف از خلقت زن و مرد نیز در همین راستا تفسیر می‌یابد.<ref>طباطبایی، تفسیر المیزان، 1374ش، ج18، ص612-614.</ref> در آیات قرآن برای بیان اختلافات جنسیتی از واژه خلق استفاده شده است؛ استفاده از واژه خلق در آیه «وَ مَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى»<ref>. سوره لیل، آیه 3.</ref> به‌جای واژه «جعل»، نشانه ذاتی و تکوینی بودن این اختلافات است و انگارۀ برساختی‌بودن اختلافات جنسیتی را به چالش می‌کشد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref>

	در آیات قرآن برای بیان اختلافات جنسیتی از واژه خلق استفاده شده است؛ استفاده از واژه خلق در آیه «وَ مَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى»<ref>. سوره لیل، آیه 3.</ref> به‌جای واژه «جعل»، نشانه ذاتی و تکوینی بودن این اختلافات است و انگارۀ برساختی‌بودن اختلافات جنسیتی را به چالش ~~میکشد~~.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref>

	===عدم برتری جنسیتی===		===عدم برتری جنسیتی===

	با توجه به مبانی کلام امامیه اختلافات زن و مرد به ‌هیج عنوان جنبه ارزشی نداشته و باعث برتری یک جنس بر جنس دیگر نخواهد شد. تمام هویتهای زنانه و مردانه از همین اختلافات نشأت گرفته است. حکیمانه بودن این اختلافات باعث شده است که خالق هستی، استعدادهای متناسب با زنانگی را به زن و استعداد متناسب با مردانگی را به مرد بدهد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref>		با توجه به مبانی کلام امامیه اختلافات زن و مرد به ‌هیج عنوان جنبه ارزشی نداشته و باعث برتری یک [[جنس]] بر جنس دیگر نخواهد شد. تمام هویتهای زنانه و مردانه از همین اختلافات نشأت گرفته است. حکیمانه بودن این اختلافات باعث شده است که خالق هستی، استعدادهای متناسب با زنانگی را به زن و استعداد متناسب با [[مردانگی]] را به مرد بدهد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref>

	===اشتراک زن و مرد در انسانیت===		===اشتراک زن و مرد در انسانیت===

	زن در انسانیت با مرد اشتراک دارد و موجودی ناقص، نماد ~~وسوسهگری~~ و اغواکننده تلقی نمی‌شود. جامعه و تقسیم کار جنسیتی نیز باید به ظهور و بروز هویت زنانه کمک کند، نه این‌که باعث فاصله گرفتن زن از این ذات زنانه شود.<ref>مهریزی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، 1382ش، ص100-200.</ref>		زن در انسانیت با مرد اشتراک دارد و موجودی ناقص، نماد وسوسه‌گری و اغواکننده تلقی نمی‌شود. جامعه و [[نظریه‌های تقسیم کار جنسیتی\|تقسیم کار جنسیتی]] نیز باید به ظهور و بروز هویت زنانه کمک کند، نه این‌که باعث فاصله گرفتن زن از این ذات زنانه شود.<ref>مهریزی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، 1382ش، ص100-200.</ref>

	===تکوینی و فرامادی بودن منشأ جنسیت===		===تکوینی و فرامادی بودن منشأ جنسیت===
خط ۵۱:		خط ۵۰:
	براساس حکمت اسلامی، انسان موجودی صرفاً مادی نیست و نفس یا ترکیب نفس و بدن حقیقت و هویت انسان را تشکیل می‌دهند. جنسیت از این منظر، در تکوین متفاوت زن و مرد ریشه دارد.<ref>تاجیک، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، 1400ش، ص95.</ref>		براساس حکمت اسلامی، انسان موجودی صرفاً مادی نیست و نفس یا ترکیب نفس و بدن حقیقت و هویت انسان را تشکیل می‌دهند. جنسیت از این منظر، در تکوین متفاوت زن و مرد ریشه دارد.<ref>تاجیک، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، 1400ش، ص95.</ref>

	همچنین جایگاه اختلافات جنسیتی فقط بدن مادی و عنصری نبوده و حقیقت وجود انسانها با خصوصیات جنسیتی، آمیخته است. عامل جنسیت می‌تواند در بعضی ~~زمینههای~~ اجتماعی، فرهنگی و دینی لحاظ شود.<ref>تاجیک، «امکان‌سنجی جنسیت‌پذیری تربیت اخلاقی در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی»، 1402ش، ص180.</ref>		همچنین جایگاه اختلافات جنسیتی فقط بدن مادی و عنصری نبوده و حقیقت وجود انسانها با خصوصیات جنسیتی، آمیخته است. عامل جنسیت می‌تواند در بعضی زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی لحاظ شود.<ref>تاجیک، «امکان‌سنجی جنسیت‌پذیری تربیت اخلاقی در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی»، 1402ش، ص180.</ref>

	===تعادل اجتماعی===		===تعادل اجتماعی===

	اختلافات زن و مرد در کنار نقش مکملی که بنا بر اصل زوجیت نسبت به یکدیگر دارند، جامعه را به تعادل می‌رساند.<ref>وفایی صدر، استنباط مبانی الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص273.</ref>		اختلافات زن و مرد در کنار نقش مکملی که بنا بر اصل [[زوجیت]] نسبت به یکدیگر دارند، جامعه را به تعادل می‌رساند.<ref>وفایی صدر، استنباط مبانی الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص273.</ref>

	==موانع تحقق الگوی سوم زن==		==موانع تحقق الگوی سوم زن==
خط ۶۳:		خط ۶۲:
	#'''عدم تناسب با خانواده‌مداری''': ساختارهای اجتماعی به‌گونه‌ای طراحی ‌شده است که قابلیت جمع‌شدن فعالیت اجتماعی زنان با خانواده‌داری را ندارد؛<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص169.</ref> به‌‌عنوان ‌مثال در برخی از گفتگوها و مصاحبه‌ها، از دست دادن شغل، علت برخی عدم فرزندآوری‌ها بیان ‌شده است.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص49.</ref>		#'''عدم تناسب با خانواده‌مداری''': ساختارهای اجتماعی به‌گونه‌ای طراحی ‌شده است که قابلیت جمع‌شدن فعالیت اجتماعی زنان با خانواده‌داری را ندارد؛<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص169.</ref> به‌‌عنوان ‌مثال در برخی از گفتگوها و مصاحبه‌ها، از دست دادن شغل، علت برخی عدم فرزندآوری‌ها بیان ‌شده است.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص49.</ref>
	#'''عدم تناسب با روحیات زنانه''': بعضـی زنان شاغل از روی ناچاری به‌ کارهایی می‌پردازند که با روحیات زنانه آنها سازگاری نـدارد و همین امر آنان را در معرض برخی آسیب‌های اخلاقی قرار می‌دهد. از این‌رو لازم است محـیط کـار بـرای زنان شاغل سالم و ایمن باشد؛ مثلاً منطقی به نظر نمی‌رسد که در یک کارگاه صنعتی که تعداد زیادی مرد مشغول کار هستند، زنـی نیز مشغول به ‌کار باشد.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص172-170.</ref>		#'''عدم تناسب با روحیات زنانه''': بعضـی زنان شاغل از روی ناچاری به‌ کارهایی می‌پردازند که با روحیات زنانه آنها سازگاری نـدارد و همین امر آنان را در معرض برخی آسیب‌های اخلاقی قرار می‌دهد. از این‌رو لازم است محـیط کـار بـرای زنان شاغل سالم و ایمن باشد؛ مثلاً منطقی به نظر نمی‌رسد که در یک کارگاه صنعتی که تعداد زیادی مرد مشغول کار هستند، زنـی نیز مشغول به ‌کار باشد.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص172-170.</ref>
	#'''عدم ~~مشوقها~~ و تدابیر حمایتی''' برای جهت‌دهی زنان به سمت مشاغل و فعالیت‌های اجتماعی متناسب با الگوی سوم زن.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص177.</ref>		#'''عدم مشوق‌ها و تدابیر حمایتی:''' عدم وجود مشوق‌ها و تدابیر حمایتی برای جهت‌دهی زنان به سمت مشاغل و فعالیت‌های اجتماعی متناسب با الگوی سوم زن.<ref>. هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص177.</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

حمید فاضل: /* شاخص‌ها */

2025-04-13T13:12:14Z

شاخص‌ها

نمایش تغییرات

حمید فاضل در ۲۴ فروردین ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۰۰

2025-04-13T13:00:15Z

نمایش تغییرات

imported>زینب تاجیک در ۲۳ فروردین ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۰۰

2025-04-12T06:00:56Z

@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 اصل و حکم اولیه در رابطه با فعالیت اجتماعی زنان، جواز آن است؛ البته حکم اولیه در صورت وجود شرایط ممکن است به حرمت یا وجوب تبدیل شود. اگر حضور اجتماعی زنان موجب مفسده‌ای برای آنها و جامعه باشد، نهتنها حضورشان جایز نیست بلکه حرام شرعی است؛ از طرفی در برخی موارد و مشاغل مانند پزشکی زنان که کسی غیر از آنان نباید حاضر باشد، حضور اجتماعی زنان واجب شرعی است.<ref>. هدایتنیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص74-77.</ref> در همین راستا امام خمینی حضور اجتماعی زنان را به ‌اندازه‌ای که اسلام اجازه داده است در همه عرصه‌ها جایز و در برخی موارد همچون انتخابات واجب می‌داند.<ref>. خمینی، صحیفۀ امام مجموعه آثار امام خمینی، 1379ش، ص403.</ref>
 == موانع تحقق الگوی سوم زن==
@@ خط ۳۶: / خط ۷۲: @@
 * تاجیک، زینب، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، فصلنامه آکادمیا، سال دوم، شماره سوم، 1401ش.
+*
-* حسینی‌ خامنهای، سیدعلی، «بیانات در اجتماع زنان خوزستان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 20 اسفند 1375ش.
+* حسینی‌ خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در اجتماع زنان خوزستان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 20 اسفند 1375ش.
+*
-* حسینی ‌خامنهای، سیدعلی، «بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی؛ مسئولیتهای اجتماعی زنان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: 14 دی 1390ش.
+* حسینی ‌خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی؛ مسئولیتهای اجتماعی زنان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: 14 دی 1390ش.
+*
 * حسینی ‌خامنه‌ای، سیدعلی، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 16 اسفند 1391ش.

محمد صفی در ۲۳ فروردین ۱۴۰۴، ساعت ۰۵:۵۸

2025-04-12T05:58:14Z

نمایش تغییرات

حمید فاضل در ۲۲ فروردین ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۲۳

2025-04-11T06:23:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۵۳
خط ۲:		خط ۲:

	مکاتب گوناگون شرقی و ایدئولوژی‌هایِ سکولار غربی هر یک به فراخور مبانی و جهت‌گیری‌های خود، نگاهی خاص به هویت زن داشتند و بسته به‌ میزان نفوذ و قدرت خود، فرهنگ عمومی جوامع مختلف را تحت تأثیر رویکرد خود می‌ساختند؛ اما انقلاب اسلامی با تکیه‌ بر معارف اسلامی، هویتی جدید برای زن ارائه کرد که به الگوی سوم زن شهرت یافت. این الگو، زنان را از پرده‌نشینی و بی‌اثری در حرکت تاریخ و نیز در مرکز حوادث بودن و کالا انگاری او، رها ساخته و نقشی فعال و متناسب با ظرفیت‌های طبیعی و جایگاه اجتماعی وی، طراحی کرده است.		مکاتب گوناگون شرقی و ایدئولوژی‌هایِ سکولار غربی هر یک به فراخور مبانی و جهت‌گیری‌های خود، نگاهی خاص به هویت زن داشتند و بسته به‌ میزان نفوذ و قدرت خود، فرهنگ عمومی جوامع مختلف را تحت تأثیر رویکرد خود می‌ساختند؛ اما انقلاب اسلامی با تکیه‌ بر معارف اسلامی، هویتی جدید برای زن ارائه کرد که به الگوی سوم زن شهرت یافت. این الگو، زنان را از پرده‌نشینی و بی‌اثری در حرکت تاریخ و نیز در مرکز حوادث بودن و کالا انگاری او، رها ساخته و نقشی فعال و متناسب با ظرفیت‌های طبیعی و جایگاه اجتماعی وی، طراحی کرده است.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی الگوی سوم زن==
	اصطلاح الگوی سوم زن اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، در انزوا و بی‌نقش بودن در ~~تاریخ‌سازي~~ و ویژگی الگوی زن غربی، غلبه جنسیت بر انسانیت، در خـدمت ~~سرمایه‌داري~~ و ابزار ~~جنسـی~~ بودن است، الگوی سوم زن، بیان‌گر ویژگی‌های متفاوتی برای زن است. <ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> ~~دال~~ محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و ~~دال~~ محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین عفاف و حجاب و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که زنان در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. شهید مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که هیچ‌یک از ابعاد شخصیت انسانی او از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است <ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231</ref> و حوزه تأثیرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون خانواده و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref> در مقابل شخص بی‌بهای داراى نقش، زنی را به‌تصویر می‌کشد که ابعاد شخصیتی او رشد کرده است و شخص مؤثری در تاریخ شده است، اما به‌دلیل حضور گسترده و بدون مرز در کنار مردان و جامعه، ارزش خود را از دست ‌داده است.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص401.</ref> ~~نهایتاً~~ در برابر دو تصویر ~~گذشته زنی را می‌توان تصور کرد که~~ شخص گران‌بهای داراى نقش، ~~نامیده~~ می‌شود که کمالات روحی و انسانی او همانند آگاهی، آزادی و خلاقیت او رشد کرده ~~باشد~~ و از طرفی مبتذل و دم‌دستی هم ~~نباشد؛~~ زن در این نگاه محدودیت‌ها و اختلاط بی‌‌حد را ندارد.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص402.</ref>		اصطلاح الگوی سوم زن اولین‌بار توسط آیت‌الله خامنه‌ای، مطرح شد. ویژگی الگوی زن شرقی، در انزوا و بی‌نقش بودن در تاریخ‌سازی و ویژگی الگوی زن غربی، غلبه جنسیت بر انسانیت، در خـدمت سرمایه‌داری و ابزار جنسی بودن است، الگوی سوم زن، بیان‌گر ویژگی‌های متفاوتی برای زن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
	==~~شاخص‌ها~~==
			دالّ محوری در الگوی زن شرقی، خانه‌نشینی و دالّ محوری در الگوی زن غربی خانواده‌گریزی است،<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص31.</ref> اما الگوی زن مسلمان ایرانی، جامع بین [[عفاف]] و [[حجاب]] و در متن و مرکز حوادث بودن است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=22138 حسینی خامنه‌ای، «پیام به کنگرۀ هفت‌هزار زن شهید کشور»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> علت این تقسیم‌بندی، نقشی است که [[زن\|زنان]] در تاریخ ایفا کرده‌اند یا می‌توانند ایفا کنند. شهید مطهری با سه‌گانۀ مفهومی «شیء گران‌بهای بدون نقش»، «شخص بی‌بهای داراى نقش» و «شخص گران‌بهای داراى نقش» به سه تیپ ایده‌آل برای هویت زن اشاره دارد. شیء گران‌بهای بدون نقش، بیانگر زن خانه‌نشین در خدمت مرد است که هیچ‌یک از ابعاد شخصیت انسانی او از جمله آگاهی، آزادی و خلاقیت در او رشد نکرده است<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج2، ص231</ref> و حوزه تأثیرگذاری او مستقیماً و صرفاً درون [[خانواده]] و به‌صورت غیرمستقیم در تاریخ است.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص400.</ref> در مقابل شخص بی‌بهای داراى نقش، زنی را به‌تصویر می‌کشد که ابعاد شخصیتی او رشد کرده است و شخص مؤثری در تاریخ شده است، اما به‌دلیل حضور گسترده و بدون مرز در کنار مردان و جامعه، ارزش خود را از دست ‌داده است.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص401.</ref> در برابر دو تصویر گذشته، زن به‌عنوان شخص گران‌بهای داراى نقش، معرفی می‌شود که کمالات روحی و انسانی او همانند آگاهی، آزادی و خلاقیت او رشد کرده است و از طرفی مبتذل و دم‌دستی هم نیست؛ زن در این نگاه محدودیت‌ها و اختلاط بی‌‌حد را ندارد.<ref>مطهری، حماسه حسینی، بی‌تا، ج1، ص402.</ref>
			==شاخص‌های الگوی سوم زن==
	===خانه‌دار خانواده‌مدار===		===خانه‌دار خانواده‌مدار===
	زن الگوی سوم برخلاف زن شرقی که غافل از مسئولیت‌های اجتماعی بیرون از خانه است و نیز برخلاف زن غربی که گریزان از خانواده و وظایف درون خانه است؛ نسبت به‌ وظایف درون خانه متعهدانه عمل می‌کند و در عین‌حال درباره وظایف و فعالیت‌های اجتماعی بیرون از خانه نیز مسئولیت‌پذیر است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص84.</ref> مقصود از ~~خانه‌داري~~ در این الگو، خانه‌نشینی نیست، بلکه اولویت‌بخشی بـه مدیریت خانه است. خانه محل حضور همسر و فرزندان است که در اسلام جایگاه ویژه‌ای دارند؛ به‌گونه‌ای که خوب شوهرداری کردن برای زنان حکم جهاد دارد<ref> [http://noo.rs/Gp7nk ابن‌شعبه، تحف العقول، 1363ش، ص60.]</ref> و پاداش آن برابر با جهاد در راه خدا برای مردان است؛ هر یک از فعالیت‌های زنان همچون همسرداری، فرزندپروری و خانه‌داری، فعالیت‌هایی هستند که غیر از زن خانواده کسی حاضر و قادر به ‌انجام آن نیست، زیرا او رکن خانواده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=18453&nt=2&year=1390&tid=23892#79518 حسینی خامنه‌ای، «بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی؛ مسئولیت‌های اجتماعی زنان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>		زن الگوی سوم برخلاف زن شرقی که غافل از مسئولیت‌های اجتماعی بیرون از خانه است و نیز برخلاف زن غربی که گریزان از خانواده و وظایف درون خانه است؛ نسبت به‌ وظایف درون خانه متعهدانه عمل می‌کند و در عین‌حال درباره وظایف و فعالیت‌های اجتماعی بیرون از خانه نیز مسئولیت‌پذیر است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص84.</ref>

			مقصود از خانه‌داری در این الگو، خانه‌نشینی نیست، بلکه اولویت‌بخشی بـه مدیریت خانه است. خانه محل حضور همسر و فرزندان است که در اسلام جایگاه ویژه‌ای دارند؛ به‌گونه‌ای که خوب شوهرداری کردن برای زنان حکم جهاد دارد<ref> [http://noo.rs/Gp7nk ابن‌شعبه، تحف العقول، 1363ش، ص60.]</ref> و پاداش آن برابر با جهاد در راه خدا برای مردان است؛ هر یک از فعالیت‌های زنان همچون همسرداری، فرزندپروری و خانه‌داری، فعالیت‌هایی هستند که غیر از [[زن]] خانواده کسی حاضر و قادر به ‌انجام آن نیست، زیرا او رکن خانواده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=18453&nt=2&year=1390&tid=23892#79518 حسینی خامنه‌ای، «بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی؛ مسئولیت‌های اجتماعی زنان»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
	===فعال اجتماعی===		===فعال اجتماعی===
	اصل و حکم اولیه در رابطه با فعالیت اجتماعی زنان، جواز آن است؛ البته حکم اولیه در صورت وجود شرایط ممکن است به حرمت یا وجوب تبدیل شود. اگر حضور اجتماعی زنان موجب مفسده‌ای برای آنها و جامعه باشد، نه‌تنها حضورشان جایز نیست بلکه حرام شرعی است؛ از طرفی در برخی موارد و مشاغل مانند پزشکی زنان که کسی غیر از آنان نباید حاضر باشد، حضور اجتماعی زنان واجب شرعی است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص74-77.</ref> در همین راستا امام خمینی حضور اجتماعی زنان را به ‌اندازه‌ای که اسلام اجازه داده است در همه عرصه‌ها جایز و در برخی موارد همچون انتخابات واجب می‌داند.<ref>خمینی، صحیفۀ امام مجموعه آثار امام خمینی، 1379ش، ص403.</ref>		اصل و حکم اولیه در رابطه با فعالیت اجتماعی زنان، جواز آن است؛ البته حکم اولیه در صورت وجود شرایط ممکن است به حرمت یا وجوب تبدیل شود. اگر حضور اجتماعی زنان موجب مفسده‌ای برای آنها و جامعه باشد، نه‌تنها حضورشان جایز نیست بلکه حرام شرعی است؛ از طرفی در برخی موارد و مشاغل مانند پزشکی زنان که کسی غیر از آنان نباید حاضر باشد، حضور اجتماعی زنان واجب شرعی است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص74-77.</ref> در همین راستا امام خمینی حضور اجتماعی زنان را به ‌اندازه‌ای که اسلام اجازه داده است در همه عرصه‌ها جایز و در برخی موارد همچون انتخابات واجب می‌داند.<ref>خمینی، صحیفۀ امام مجموعه آثار امام خمینی، 1379ش، ص403.</ref>
خط ۱۵:		خط ۱۹:
	عدم تناسب ساختار مدیریتی کشور با الگوی سوم زن؛ آسیب‌های مختلفی می‌تواند داشته است؛		عدم تناسب ساختار مدیریتی کشور با الگوی سوم زن؛ آسیب‌های مختلفی می‌تواند داشته است؛

	# عدم تناسب با خانواده‌مداری: ساختارهای اجتماعی به‌گونه‌ای طراحی ‌شده است که قابلیت جمع شدن فعالیت اجتماعی زنان با خانواده‌داری را ندارد؛<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص169.</ref> به‌‌عنوان ‌مثال در برخی از گفتگوها و مصاحبه‌ها، از دست دادن شغل، علت برخی عدم فرزندآوری‌ها بیان ‌شده است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص49.</ref>		#'''عدم تناسب با خانواده‌مداری''': ساختارهای اجتماعی به‌گونه‌ای طراحی ‌شده است که قابلیت جمع شدن فعالیت اجتماعی زنان با خانواده‌داری را ندارد؛<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص169.</ref> به‌‌عنوان ‌مثال در برخی از گفتگوها و مصاحبه‌ها، از دست دادن شغل، علت برخی عدم فرزندآوری‌ها بیان ‌شده است.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص49.</ref>
	# عدم تناسب با روحیات زنانه: بعضـی زنان [[مشاغل جنسیتی\|شاغل]] از روي ناچاري به‌ کارهایی می‌پردازند که با روحیات زنانه آنها سازگاري نـدارد و همین امر آنان را در معرض برخی آسیب‌هاي اخلاقی قرار می‌دهد. از این‌رو لازم است محـیط کـار بـراي زنان شاغل سالم و ایمن باشد؛ مثلاً منطقی به نظر نمی‌رسد که در یک کارگاه صنعتی که تعداد زیادي مرد مشغول کار هستند، زنـی نیز مشغول به ‌کار باشد.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص172-170.</ref>		#'''عدم تناسب با روحیات زنانه''': بعضـی زنان [[مشاغل جنسیتی\|شاغل]] از روي ناچاري به‌ کارهایی می‌پردازند که با روحیات زنانه آنها سازگاري نـدارد و همین امر آنان را در معرض برخی آسیب‌هاي اخلاقی قرار می‌دهد. از این‌رو لازم است محـیط کـار بـراي زنان شاغل سالم و ایمن باشد؛ مثلاً منطقی به نظر نمی‌رسد که در یک کارگاه صنعتی که تعداد زیادي مرد مشغول کار هستند، زنـی نیز مشغول به ‌کار باشد.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص172-170.</ref>
	# عدم مشوق‌ها و تدابیر حمایتی برای جهت‌دهی زنان به سمت مشاغل و فعالیت‌های اجتماعی متناسب با الگوی سوم زن.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص177.</ref>		#'''عدم مشوق‌ها و تدابیر حمایتی''' برای جهت‌دهی زنان به سمت [[اصول تقسیم جنسیتی مشاغل در اسلام\|مشاغل]] و فعالیت‌های اجتماعی متناسب با الگوی سوم زن.<ref>هدایت‌نیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص177.</ref>

	==پانویس==		==پانویس==
خط ۳۱:		خط ۳۵:

	[[رده: ویکی‌جنسیت]]		[[رده: ویکی‌جنسیت]]
	[[رده: ~~اسلام~~]]		[[رده:ساختار اجتماعی]]
	[[رده: نهاد خانواده]]		[[رده:ساختار فرهنگی]]
			[[رده:نهاد خانواده]]
			[[رده:کلام]]
			[[رده:اسلام]]

مهدی مهدوی در ۱ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۵۷

2024-08-22T06:57:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	[[رده: اسلام]]		[[رده: اسلام]]
	[[رده: نهاد خانواده]]		[[رده: نهاد خانواده]]
	~~[[رده: ویژه‌ها]]~~

قاسم ابراهیمی پور در ۲۹ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۲۷

2024-08-19T16:27:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۹ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۹:۵۷
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	[[رده: اسلام]]		[[رده: اسلام]]
	[[رده: نهاد خانواده]]		[[رده: نهاد خانواده]]
			[[رده: ویژه‌ها]]