ابوالفضل کاظمی: صفحه‌ای تازه حاوی «تصویر از مشارکت دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه در جشن نیکوکاری '''{{درشت|انفاق}}'''، بخشش دارایی به نیازمندان برای خوشنودی خدا. انفاق از فضیلت‌ها...» ایجاد کرد

2026-05-24T12:15:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=تصویر از مشارکت دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه در جشن نیکوکاری|بندانگشتی|تصویر از مشارکت دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه در جشن نیکوکاری '''{{درشت|انفاق}}'''، بخشش دارایی به نیازمندان برای خوشنودی خدا. انفاق از فضیلت‌ها...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:انفاق۱.jpg|جایگزین=تصویر از مشارکت دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه در جشن نیکوکاری|بندانگشتی|تصویر از مشارکت دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه در جشن نیکوکاری]]
'''{{درشت|انفاق}}'''، بخشش دارایی به نیازمندان برای خوشنودی خدا.

انفاق از فضیلت‌های اخلاقی و از سفارش‌های ادیان آسمانی، برای رفع نیازهای مادی و معنوی جامعه است. انفاق، گسترهٔ وسیعی از پرداخت قرض‌ها، آموزش حرفه، جبران کمبود عاطفی و پیوند نظام [[خانواده]] را شامل می‌شود. بی‌اعتنایی به انفاق آثار زیان‌بار اخلاقی و تقویت دنیادوستی به‌دنبال داشته و زمینه‌ساز شکاف‌های طبقاتی است.

==مفهوم‌شناسی انفاق==
انفاق در فرهنگ [[مسلمانان]]، مفهومی قرآنی دانسته می‌شود و کارشناسان [[علوم قرآنی]]، انفاق را به معنای واگذار کردن دارایی یا هر چیزی به نیازمندان برای جلب خوشنودی [[خدا]] بیان می‌کنند.<ref>جرجانی، التعریفات، 1368ش، ج1، ص53.</ref> آن‌ها گسترهٔ معنایی انفاق را شامل معنای عام و معنای خاص دانسته‌اند:
#معنای عام؛ شامل جهاد در راه خدا و گذشتن از جان و مال در راه زنده نگه‌داشتن ارزش‌های الهی؛
#معنای خاص؛ به‌معنای بخشش‌های مادی به فقیران و تهیه خوراک برای مستمندان.<ref>آقاتهرانی، مصباح الهدی، 1390ش، ج2، ص486.</ref>
مفسران قرآن بالغ بر هشتاد آیه دربارهٔ انفاق برشمرده‌اند.<ref>آقاتهرانی، مصباح الهدی، 1390ش، ج2، ص486.</ref> آن‌ها معتقدند کارکرد انفاق از منظر [[قرآن]]، تنها جبران کمبودهای اجتماعی نیست بلکه قرآن، هدفی انسان‌ساز دارد. انفاق در قرآن به صورت [[زکات]]، [[خمس]]، قرض‌الحسنه، [[صدقه]]، [[وقف]] و انواع نیکی‌ها معرفی می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1385ش، ج17، ص362.</ref>

==انواع انفاق==
[[پرونده:انفاق.jpg|جایگزین=رسید قبض زکات|بندانگشتی|رسید قبض زکات]]
انفاق از منظر [[فقه اسلامی]]، زمانی یک عمل خداپسندانه است که شرایط زیر را به‌همراه داشته باشد: باور به [[خدا]]، [[اخلاص]]، پرهیز از منت‌گذاشتن، بخشش از دارایی حلال و جنس مرغوب، رعایت میانه‌روی و پنهان‌داشتن.<ref>[http://eghtesad.iict.ac.ir/article_16441.html موسویان، «انفاق قرآنی و ابزارهای مالی مناسب آن در عصر حاضر»، فصلنامه اقتصاد اسلامی، 1380ش.]</ref> در این چارچوب، زمانی می‌توان از انفاق به‌عنوان یک عمل خیرخواهانه انتظار پیامدهای مؤثر فردی و اجتماعی داشت که بخشش از دارایی حلال باشد.<ref>[https://internet-start.net/?q=انفاق+و+شرایط+آن+غضنفری غضنفری، «انفاق و شرایط آن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> فقیهان [[مسلمان]] با توجه به این شرایط، انفاق را پنج دسته کرده‌اند:
#انفاق واجب، مانند [[نفقه]] و زکات؛
#انفاق حرام، مانند خدمات‌رسانی به دشمن؛
#انفاق مستحب، مانند [[هدیه]]‌ها و بخشش‌های متعارف میان مردم؛
#انفاق مکروه، مانند کمک به دیگران با داشتن خویشاوند فقیر؛
#انفاق مباح، مانند کمک به دیگری برای توسعه در [[زندگی]]، در صورتی که معاش کافی دارد.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&typeinfo=36&catid=34492 مکارم شیرازی، «انفاق»،وب‌سایت مرکز پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی.]</ref>

==انفاق در ادیان آسمانی==
برپایی عدالت اجتماعی و مبارزه با فقر، از اهداف و وظایف پیامبران الهی دانسته شده است. از توصیه‌های عیسی به پیروانش که در انجیل آمده، رسیدگی به محرومان و فراهم‌سازی اسباب رشد آنان است. در آیین یهود نیز توجه ویژه به قشر کم‌برخوردار دیده می‌شود.<ref>[http://wikikhair.org/fa/index.php?title=انفاق_در_ادیان_توحیدی پایمرد، «انفاق در ادیان توحیدی»، وب‌سایت ویکی‌خیر.]</ref>

==جایگاه انفاق در فرهنگ مسلمانان==
در فرهنگ مسلمانان، اموری مانند کنترل [[مصرف]] و تلاش برای بهره‌مندی همگان از منابع خدادادی، مشارکت در کارهای عام‌المنفعه، [[قرض‌دادن]] به نیازمندان و تلاش برای درآمدزایی و سرمایه‌گذاری، پسندیده انگاشته می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/220858/fa#downloadbottom ابوالحسنی هستیانی و حسنی مقدم، «بهینه‌سازی رفتار مصرف‌کننده مسلمان با استفاده از قید پورتفوی»، 1395ش، ص16.]</ref>

==آثار انفاق==
===آثار فردی انفاق===
هر انسانی نیازمند محبت هم‌نوعان است و انفاق به‌معنای گستردهٔ آن که هدیه، [[جشن]] تولد و سالگرد [[ازدواج]] را در بر می‌گیرد، موجب ایجاد محبت و تقویت حس نوع‌دوستی می‌شود. دین‌پژوهان نیز انفاق را موجب افزایش [[ایمان]]، نورانیت قلب، ایجاد دوستی و آرامش روحی در انفاق‌کننده و گیرندهٔ انفاق دانسته‌اند.<ref>[http://mava.iki.ac.ir/articles/آثار-بخشش‌های-مادی-از-نگاه-دین-و-روان‌شناسی اخوی، «آثار بخشش‌های مادی از نگاه دین و روان‌شناسی»، وب‌سایت مأوا.]</ref>

===آثار اجتماعی انفاق===
انفاق در بعد اجتماعی می‌تواند موجب تقویت [[امنیت روانی]] جامعه، کاهش [[شکاف طبقاتی]] و افزایش بهره‌مندی مردم از امکانات عمومی شود. بهره‌مندی همگانی از امکانات عمومی، خود موجب جلوگیری از مخالفت‌های مدنی و آشوب‌های اجتماعی می‌شود.<ref>مازلو، به سوی روان‌شناسی بودن، 1395ش، ص45.</ref>

===گسترهٔ انفاق===
دین‌پژوهان مسلمان با تکیه بر آموزه‌های [[قرآن]]، انفاق را شامل همه کارهای نیک و عامه‌پسند دانسته‌اند. دادن [[مشاوره]] به اشخاص درگیر، حفظ [[آبروی مؤمن|آبروی]] بدهکار با مهلت دادن در پرداخت بدهی، اجرای برنامه‌های فرهنگی، تقویت پیوند دوستی و تحکیم بنیان [[خانواده]] از مصادیق دگردوستی و [[یاری‌گری]] در انفاق دانسته شده است.<ref>[https://akhlagh.maaref.ac.ir/article-1-762-fa.html برخورداری و دیگران، «مقایسه توانمندی اخلاق دینی و اخلاق تکاملی در تبیین دامنه دگردوستی»، 1397ش، شماره 40، ص64.]</ref>

==میانه‌روی در انفاق==
انفاق اگرچه از فضیلت‌های [[اخلاق|اخلاقی]] است، اما قرآن‌پژوهان قاعدهٔ کلی میانه‌روی را در انفاق نیز حاکم دانسته‌اند. میانه‌روی یک قاعده منطقی است و رعایت آن در انفاق، از هدر رفت منابع جلوگیری می‌کند. اسراف در انفاق، خود می‌تواند خاستگاه نامتوازن شدن توزیع امکانات در جامعه باشد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/4194/درس-سیزدهم-میانه‌روى-انفاق مصباح یزدی، «رستگاران: میانه‌روی در انفاق»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار حضرت آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>

==بی‌اعتنایی به انفاق==
اخلاق‌پژوهان، ضعف اعتقادی و اخلاقی را از موانع اصلی انفاق دانسته‌اند. ضعف اعتقادی باعث بی‌اعتمادی به وعده‌های [[خدا]] و [[ترس]] از فقیر شدن است که خود، خاستگاه [[بخل]] است.<ref>[https://www.fintelligence.ir/Blog/Detail/451A49CF/انفاق-خرج-پسندیده سیمیاری، «انفاق خرج پسندیده»، وب‌سایت آکادمی هوش مالی.]</ref>
گسترش فقر و فساد، ضعف سرمایه اجتماعی، ایجاد شکاف اقتصادی، گسترش مادی‌گرایی، احتکار و از دست‌رفتن فرصت‌های شغلی در جامعه، از آثار بی‌توجهی به انفاق دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/93537/علل-و-آثار-فقر-از-دیدگاه-امام-علی%22ع%22 محمدی، «علل و آثار فقر از دیدگاه امام علی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* اخوی، ابراهیم، «آثار بخشش‌های مادی از نگاه دین و روان‌شناسی»، وب‌سایت مأوا. تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* آقاتهرانی، جواد، تفسیر مصباح الهدی، قم، معارف امام رضا، ۱۳۹۰ش.
* برخورداری، علی و دیگران، «مقایسه توانمندی اخلاق دینی و اخلاق تکاملی در تبیین دامنه دگردوستی»، فصلنامه علمی پژوهشی اخلاق، شماره ۴۰، ۱۳۹۷ش.
* پایمرد، افسانه، «انفاق در ادیان توحیدی»، وب‌سایت ویکی‌خیر، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* جرجانی، علی بن محمد، التعریفات، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۶۸ش.
* سیمیاری، محمدرضا، «انفاق: خرج پسندیده»، وب‌سایت آکادمی هوش مالی، تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۸۵ش.
* غضنفری، علی، «انفاق و شرایط آن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه. تاریخ بازدید: ۹ بهمن ۱۴۰۱ش.
* مازلو، آبراهام، به‌سوی روان‌شناسی بودن، ترجمه احمد رضوانی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۹۵ش.
* محمدی، سیدعلیاء، «علل و آثار فقر از دیدگاه امام علی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۰ بهمن ۱۴۰۱ش
* مصباح یزدی، محمدتقی، رستگاران، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار حضرت آیت‌الله مصباح یزدی. تاریخ بازدید: ۱۴ بهمن ۱۴۰۱ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، «انفاق»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی، تاریخ بازدید: ۱۰ بهمن ۱۴۰۱ش.
* موسویان، عباس، «انفاق قرآنی و ابزارهای مالی مناسب آن در عصر حاضر»، فصلنامه اقتصاد اسلامی، شماره ۲، ۱۳۸۹ش.
* ابوالحسنی هستیانی، اصغر و حسنی مقدم، رفیع، «بهینه‌سازی رفتار مصرف‌کننده مسلمان با استفاده از قید پورتفوی»، فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، شماره ۱۷، ۱۳۹۵ش.
{{پایان منابع}}

انفاق - تاریخچهٔ نسخه‌ها