https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8Cاهمالکاری - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T14:56:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A7%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=47602&oldid=prevمحمد میری: صفحهای تازه حاوی «تصویری از استفاده از تلفن همراه به جای مطالعه کتاب '''{{درشت|اهمالکاری؛}}''' به تأخیر انداختن انجام کار یا وظیفه. کار را به فردا گذاشتن، دلیلی محکم برای افسردگی، کاهش عزتنفس و [...» ایجاد کرد2026-05-23T15:38:31Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%84_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C_(1).jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:اهمال کاری (1).jpg (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=اهمال کاری|بندانگشتی|تصویری از استفاده از تلفن همراه به جای مطالعه کتاب</a> '''{{درشت|اهمالکاری؛}}''' به تأخیر انداختن انجام کار یا وظیفه. کار را به فردا گذاشتن، دلیلی محکم برای <a href="/wiki/%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C" title="افسردگی">افسردگی</a>، کاهش <a href="/wiki/%D8%B9%D8%B2%D8%AA_%D9%86%D9%81%D8%B3" title="عزت نفس">عزتنفس</a> و [...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:اهمال کاری (1).jpg|جایگزین=اهمال کاری|بندانگشتی|تصویری از استفاده از تلفن همراه به جای مطالعه کتاب]]<br />
'''{{درشت|اهمالکاری؛}}''' به تأخیر انداختن انجام کار یا وظیفه.<br />
<br />
کار را به فردا گذاشتن، دلیلی محکم برای [[افسردگی]]، کاهش [[عزت نفس|عزتنفس]] و [[اضطراب]] دانسته میشود. بررسیهای علمی نشان میدهد اهمالکاران بیش از دیگران رنج میبرند. سبک [[زندگی]] آنها شامل نوعی سازگاری نادرست است و شکستی اساسی در تسلط بر نفس دارند. اهمالکاری گاهی ریشه در خود شخص دارد و گاهی نیز به دیگران و محیط برمیگردد. حسابرسی از خویشتن و درمان مبتنی بر پذیرش و [[تعهد شغلی|تعهد]]، در کاهش اهمالکاری مؤثر دانسته شده است.<br />
<br />
==مفهومشناسی اهمال کاری==<br />
اهمال در لغت بهمعنای سستی، تنبلی و سهلانگاری در کار آمده<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=اهمال&f=amid عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه اهمال.]</ref> و اهمالکاری بهمعنای کوتاهی کردن در انجام کار و به تأخیر انداختن آن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اهمال+کاری دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه اهمالکاری]؛ [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/درنگ+کردن دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه درنگکردن].</ref> برخی پژوهشگران، به آینده موکول کردن وظایف را اهمالکاری میدانند.<ref>تمدنی، اهمالکاری در دانشجویان، 1389ش، ص338.</ref> برخی دیگر، گریز از فعالیت و پوزشخواهی برای توجیه تأخیر در انجام آن را نیز در تعریف اهمالکاری میآورند.<ref>نوروزی، ارتباط اهمالکاری تحصیلی و عزت نفس، 1393ش، ص63.</ref><br />
<br />
آموزههای اسلامی در بیان اهمالکاری از واژگانی همچون تَوانی<ref>خطیب، شادی و شادکامی از دیدگاه اسلام، 1391ش، ص125.</ref> (سستشدن)،<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/توانی معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه توانی.]</ref> کَسَل (سستیکردن)،<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=کسل&f=amid عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه کسل.]</ref> إِبطاء (درنگکردن)<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=ابطا&f=amid&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه ابطا.]</ref> و تَسویف (کار را به فردا گذاشتن)<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/تسویف معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه تسویف.]</ref> استفاده میکند و آن را از حالات نفس انسانی میداند.<ref>آقاتهرانی، اهمالکاری (تعللورزیدن)؛ بررسی علل، راهکارها و درمان، 1382ش، ص39.</ref><br />
<br />
==پیامدهای اهمالکاری==<br />
منابع دینی و پژوهشهای علمی برای اهمالکاری پیامدهای زیر را برمیشمارند:<br />
*پشیمانی و ناراحتی از تأخیر در انجام کار؛<br />
*[[احساس]] پوچی و بیارزشی؛<br />
*[[حیرت]] و سرگردانی؛<br />
*افسردگی؛<br />
*از بین رفتن [[اعتماد به نفس|اعتمادبهنفس]]<ref>آقاتهرانی، اهمالکاری (تعللورزیدن)؛ بررسی علل، راهکارها و درمان، 1382ش، ص40.</ref> و کاهش [[عزت نفس]]؛<ref>نوروزی، ارتباط اهمالکاری تحصیلی و عزتنفس، 1393ش، ص66.</ref><br />
*اضطراب؛<ref>تمدنی، اهمالکاری در دانشجویان، 1389ش، ص338.</ref><br />
*تأثیرات منفی بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی؛<ref>جعفری هرندی، مؤثرترین مداخله در کاهش اهمالکاری: یک پژوهش فراتحلیلی، 1401ش، ص227.</ref><br />
*سرزنش مداوم خود؛<ref>نوروزی، ارتباط اهمالکاری تحصیلی و عزتنفس، 1393ش، ص63.</ref><br />
*وابستگی به دیگران<ref>نوروزی، ارتباط اهمالکاری تحصیلی و عزتنفس، 1393ش، ص67.</ref> و سربار اجتماع شدن؛<ref>خطیب، شادی و شادکامی از دیدگاه اسلام، 1391ش، ص132.</ref><br />
*هلاکت و نابودی.<ref>[https://hawzah.net/fa/LifeStyle/View/49817/آثار-اهمال-کاری اکبری، «آثار اهمالکاری»، عجله و شتابزدگی، 1396ش، ص81.]</ref><br />
<br />
==انواع اهمالکاری==<br />
اهمالکاری به پنج دسته کلی تقسیم میشود:<br />
===اهمالکاری بر اساس ویژگیهای شخصیتی===<br />
شش ویژگی [[کمالگرایی]]، رؤیاپردازی، اضطراب، دردسرسازی، ناسازگاری و [[خجالت]] سبب میشود افراد به ترتیب بهخاطر عدم آمادگی برای انجام کار به بهترین شکل، رؤیاپردازی و عدم توجه به جزئیات، نگرانی و ترسِ ناامنشدن دنیای خود، کارکردن زیر فشار و [[استرس]]، پیدا نکردن دلیل کافی برای انجام کار و اولویت دادن به کار دیگران، در انجام فعالیتها اهمال کنند.<br />
<br />
===اهمالکاری به دلایل گرایشی===<br />
این دسته، اهمال بهخاطر «فرار از زحمت»، «اجتناب (لجکردن)»، «[[ترس]] از شکست و موفقیت»، «کمالگرایی» و «تصمیمات هیجانی» را شامل میشود.<br />
<br />
===اهمالکاری بهدلیل مسائل شناختی===<br />
«زحمتگریزی»، «ناتوانی در تصمیمگیری»، «ناتوانی در درک و حل مسئله»، «تردید به خود»، «نامنظم بودن» و «افراطکاری» از انواع اهمالکاری این دستهاند.<br />
<br />
===اهمالکاری بهدلیل مسائل جسمانی===<br />
اهمال در این دسته ناشی از استرس، خستگی یا بیماری است.<ref>[https://www.bishtarazyek.com/انواع-اهمال-کاری-؛-شما-در-کدام-دسته-هستی/ عباسی، «انواع اهمالکاری؛ شما اسیر کدام نوع اهمالکاری شدهاید؟»، وبسایت بیشتر از یکنفر.]</ref><br />
<br />
===اهمالکاری آنلاین===<br />
این دسته به روشهای متداول اهمالکاری با ابزارهای فنّاورانه میپردازد.<ref>بهرامپور، از شنبه: راهنمای علمی و کاربردی برای رهایی از اهمالکاری و تنبلی تا رسیدن به موفقیت، 1394ش، ص127.</ref><br />
<br />
==اهمالکاری در نگاه اسلام==<br />
اهمالکاری در اسلام، خصلت سبُکسران و مقدمه پدیدآمدن سستی است.<ref>خطیب، شادی و شادکامی از دیدگاه اسلام، 1391ش، ص126.</ref> آموزههای دینی برای انسان جز سعی و کوشش خود بهرهای نمیبیند<ref>سوره نجم، آیه 39.</ref> و اهمال و سستی را کلید هر بدی<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج78، ص187.</ref> و آفت موفقیت<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، 1366ش، ج1، ص463.</ref> میداند. این آموزهها انسان اهمالکار در امور دنیوی را در امور اخروی اهمالکارتر معرفی میکنند.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج5، ص85.</ref> از طرف دیگر بیان میدارند اگر انسان، پرکاری هفتاد پیامبر و عمل ایشان را داشته باشد، در روز [[قیامت]] اعمال خود را ناچیز میبیند.<ref>فقیه، أبوذر الغفاری رمز الیقظه فی الضمیر الانسانی، 1420ق، ص193.</ref> بنابراین، اهمالکاری هلاکت ابدی بهدنبال میآورد.<br />
<br />
==اهمالکاری در نگاه روانشناسی==<br />
در [[روانشناسی]]، اهمالکاری دارای ماهیتی زیانبار است. پژوهشهای روانشناسی، هزینههای اهمالکاری را بسیار بیشتر از منافع موقت آن برمیشمرند و نشان میدهند، اهمالکاران در نهایت از دیگران بیشتر رنج میبرند و عملکرد بدتری دارند. همچنین اهمالکاری را نوعی سبک زندگی با سازگاری نادرست معرفی میکنند و آن را نوعی شکست اساسی در تسلط بر نفس مینامند.<ref>[https://tarjomaan.com/روانشناسی-دربارۀ-اهمالکاری-چه-می/ جفی، «روانشناسی دربارۀ اهمالکاری چه میگوید؟»، وبسایت ترجمان.]</ref><br />
<br />
==جنسیت و اهمالکاری==<br />
پژوهشهای زیادی رابطه اهمالکاری و [[جنسیت]] را بررسی کردهاند اما یافتههای آنها متناقض است. برخی سطح اهمالکاری زنان و برخی دیگر سطح اهمالکاری مردان را بالاتر نشان میدهند. پارهای از آنها نیز هیچگونه تفاوتی بین دو جنس گزارش نمیکنند.<ref>تمدنی، اهمالکاری در دانشجویان، 1389ش، ص339.</ref><br />
<br />
==زمینههای اهمالکاری==<br />
اهمالکاری گاهی در نابهنجاریهایی همچون [[خودکمبینی]]، پایین بودن سطح تحمل، اشتیاق به [[لذتجویی]] کوتاهمدت، فقدان قاطعیت که به روان شخص اهمالکار مربوط است، ریشه دارد. گاهی نیز بهسبب ارتباط با دیگران و شرایط محیطی مانند نارضایتی از وضع موجود، عدم تسلط بر کار، نگرش منفی به کار، احساس عدم مسئولیت در برابر دیگران، لجبازی با دیگران، شکل میگیرد.<ref>آقاتهرانی، اهمالکاری (تعللورزیدن)؛ بررسی علل، راهکارها و درمان، 1382ش، ص40.</ref><br />
<br />
==درمان اهمالکاری==<br />
منابع دینی به آموزههای فراوانی در درمان اهمالکاری اشاره میکند. برای نمونه، عزم و اراده قاطع را داروی این درد میداند و با توجهدادن انسان به نتایج اهمالکاری و تأکید بر عدم توجیه اهمال در وظایف، از او میخواهد از عوامل تقویت و ماندگار شدن اهمالکاری بپرهیزد. همچنین میخواهد اگر از انجام کاری هراس دارد خود را در آن کار قرار دهد، خویش حسابرسی داشته باشد، با وظایف خود پیمان به [[وفای به عهد|وفا]] ببندد و عهدشکنی نکند، تلاش و اصرار بر انجام عمل داشته باشد و وقتی را که در آن هست به انجام کار غنیمت شمرد.<ref>آقاتهرانی، اهمالکاری (تعللورزیدن)؛ بررسی علل، راهکارها و درمان، 1382ش، ص45-50.</ref><br />
<br />
راهکارهای دیگری که بیان شده است عبارت است از: پیمان با خود، یافتن دوستان جدی و با انگیزه، تمرین تدریجی، دوری از وسوسههای [[شیطان]]، پرهیز از آرزوهای طولانی، [[قدرشناسی]]، ایجاد انگیزه با شروع کار، استفاده از تلقین و از بین بردن زمینههای اهمالکاری.<ref>[https://hawzah.net/fa/LifeStyle/View/49862/درمان-اهمال-کاری «درمان اهمالکاری»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه]</ref> نتایج پارهای از پژوهشهای علمی نیز بیشترین تأثیر در کاهش اهمالکاری را ابتدا مربوط به درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و سپس آموزش مهارتهای شناختی و فراشناختی میداند.<ref>جعفری هرندی، مؤثرترین مداخله در کاهش اهمالکاری: یک پژوهش فراتحلیلی، 1401ش، ص235.</ref><br />
<br />
در خصوص اهمالکاری در عرصه عبادات نیز راهکارهایی به این شرح ارائه شده است: تعیین هدف و زمان، ایجاد انگیزه در انجام کار از طریق توجه به پاداش اعمال دینی و تقویت روح حقشناسی و [[شکرگزاری]]، پرهیز از لذتجویی آنی از سه طریق توجه به نتایج اعمال عبادی و غیر عبادی، [[اعتدال]] در عبادات و راه رسیدن به شوق در عبادات، اشتیاق داشتن در عبادات از دو طریق نشستن با عالمان وارسته و مطالعه، شناخت و تفکر، ارزش معرفت و آگاهی و [[عبادت]] عاشقانه.<ref>[https://wikiporsesh.ir/اهمالکاری «اهمال کاری»، ویکی پرسش.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{آغاز منابع}}<br />
* قرآن<br />
* آقاتهرانی، مرتضی، اهمالکاری (تعللورزیدن)؛ بررسی علل، راهکارها و درمان، معرفت، ش۶۴، ۱۳۸۲ش.<br />
* اکبری، محمود، «آثار اهمالکاری»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۶ش.<br />
* «اهمال کاری»، ویکی پرسش، تاریخ بازدید: ۱۷ خرداد۱۴۰۲ش.<br />
* بهرامپور، محمدپیام، از شنبه: راهنمای علمی و کاربردی برای رهایی از اهمالکاری و تنبلی تا رسیدن به موفقیت، تهران، تعالی، ۱۳۹۴ش.<br />
* تمدنی، مجتبی، اهمالکاری در دانشجویان، روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی، سال ششم، شماره ۲۴، ۱۳۸۹ش.<br />
* تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۳۶۶ش.<br />
* جعفری هرندی، رضا و دیگران، مؤثرترین مداخله در کاهش اهمالکاری: یک پژوهش فراتحلیلی، دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، سال ۲۳، شماره ۲، ۱۴۰۱ش.<br />
* جفی، اریک، «روانشناسی دربارهٔ اهمالکاری چه میگوید؟»، مترجم: برزگر، علی، وبسایت ترجمان، تاریخ بازدید: ۱۷ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
* خطیب، سیدمهدی، شادی و شادکامی از دیدگاه اسلام، قم، دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.<br />
* «درمان اهمالکاری»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بارگزاری: ۱۴ دی ۱۳۹۶ش.<br />
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۳ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
* عباسی، سعید، «انواع اهمالکاری؛ شما اسیر کدام نوع اهمالکاری شدهاید؟»، وبسایت بیشتر از یکنفر، تاریخ درج مطلب: ۱۰ بهمن ۱۴۰۱ش.<br />
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
* فقیه، محمدجواد، أبوذر الغفاری رمز الیقظه فی الضمیر الانسانی، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۰ق.<br />
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.<br />
* مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، ۱۴۰۳ق.<br />
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
* نوروزی، سوده، ارتباط اهمالکاری تحصیلی و عزتنفس، ترویج علم، سال ۵، شماره ۷، ۱۳۹۳ش.<br />
{{پایان منابع}}</div>محمد میری