علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۸

2026-05-07T10:38:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۸
خط ۴۸:		خط ۴۸:

	{{گیاکان}}		{{گیاکان}}
			{{گیاهان دارویی}}

علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۱

2026-05-07T10:31:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۱
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	* نفیسی، علی‌اکبر، پزشکی‌نامه، تهران، خیام، ۱۳۵۵ش.		* نفیسی، علی‌اکبر، پزشکی‌نامه، تهران، خیام، ۱۳۵۵ش.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

			{{گیاکان}}

زهرا فاضل: صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=گیاه بابونه{{درشت|'''بابونه'''}}؛ گیاهی علفی و خوشبو با خواص درمانی زیاد. ==واژه‌شناسی بابونه== بابونه که در عربی به آن بابونج گویند، گیاهی کوتاه‌قامت با شاخه‌های باریک و گل‌های سفید و کر...» ایجاد کرد

2026-04-19T10:51:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «300px|thumb|گیاه بابونه|جایگزین=گیاه بابونه{{درشت|'''بابونه'''}}؛ گیاهی علفی و خوشبو با خواص درمانی زیاد. ==واژه‌شناسی بابونه== بابونه که در عربی به آن بابونج گویند، گیاهی کوتاه‌قامت با شاخه‌های باریک و گل‌های سفید و کر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:بابونه.jpg|300px|thumb|گیاه بابونه|جایگزین=گیاه بابونه]]{{درشت|'''بابونه'''}}؛ گیاهی علفی و خوشبو با خواص درمانی زیاد.
==واژه‌شناسی بابونه==
بابونه که در [[زبان عربی|عربی]] به آن بابونج گویند، گیاهی کوتاه‌قامت با شاخه‌های باریک و گل‌های سفید و کرک‌دار است. این گیاه، از دیرباز در [[طب سنتی ایران|طب سنتی]] و صنایع دارویی کاربرد دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/بابونه عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه بابونه، سایت واژه‌یاب.]</ref> [[بابونه]] به‌صورت خودرو در زمین‌های شنی، چمن‌زارها و کنار آبگیرها می‌روید.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/بابونه معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه بابونه، سایت واژه‌یاب.]</ref> از این گیاهان در کتب طب سنتی کهن، با نام‌های اُقحُوان کبیر، عین‌القط، اقحوان صغیر و بابونهٔ رومی یا شیرازی یاد شده است.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر: معرفی ۲۵۰ گیاه دارویی، ج1، ۱۳۸۹ش، ص121؛{{سخ}}
میرحیدر، معارف گیاهی: کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها، ج5، ۱۳۷۳ش، ص93 و 95 و 103 و 109 و 116.</ref>

این گیاه که از دستهٔ کاسنی‌ها به حساب می‌آید، در [[آب]] و هوایی گرم و خشک رشد می‌کند. زمین زراعتی آن نباید دارای رطوبت مداوم باشد. تکثیر آن نیز از طریق قطعات جداشده گیاه یا با کشت دانه‌های آن صورت می‌پذیرد.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ج3، ۱۳۵۲ش، ص532 و 533.</ref>

گل‌های بابونه در [[فروردین]] ماه، در استان‌ [[خوزستان]] و اطراف اندیمشک در [[ایران]]، روییده و طبیعت زیبایی را رقم می‌زنند. این گل‌ها را در فاصله ماه‌های [[اردیبهشت]] تا مهر از ساقه‌هایشان جدا می‌کنند.

==ترکیب، کاربرد و خواص بابونه==
===ترکیبات شیمیایی و طبیعت گیاه بابونه===
گل‌های گیاه بابونه، حاوی اسانس روغنی آنته‌آمین، تانن، فیتوسترول و همچنین مادهٔ تلخی به نام اسید آنته آمیک هستند که در صنایع درمانی و دارویی کاربرد دارند.<ref>میرحیدر، معارف گیاهی: کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها، ج5، ۱۳۷۳ش، ص93؛{{سخ}}
عقیلی علوی شیرازی، مخزن الادویة، ۱۳۷۱ش، ص194؛ جرجانی، الاغراض الطبیة، ج1، ۱۳۸۴ش، ص291.</ref>

===روش‌های مصرف===
[[پرونده:بابونه۱.jpg|جایگزین=روغن بابونه|بندانگشتی|روغن بابونه]]
[[بابونه]] را که طبیعتی گرم و خشک دارد، به صورت [[چای]] یا دمنوش، اسانس، روغن و ترکیبات مختلف استفاده می‌کنند.<ref>ابن‌سینا، القانون، ج2، ۱۴۱۳ق، ص418.</ref>

===کاربردهای درمانی و دارویی===
[[پرونده:بابونه۲.jpg|جایگزین=دمنوش بابونه|بندانگشتی|دمنوش بابونه]]
از این گیاه، برای درمان [[تب]] و لرز، باز شدن مجرای تنفسی، خرد کردن سنگ مثانه، تسکین‌دهنده دردهای قاعدگی، افزایش [[شیر]] مادران، تقویت مغز و اعصاب، رفع سردرد و میگرن،<ref>نفیسی، پزشکی‌نامه، ۱۳۵۵ش، ص134.</ref> تسکین درد، تقویت معده و درمان بی‌اشتهایی، درمان زردی و یرقان و دفع کرم معده و روده استفاده می‌کنند. بُخور بابونه برای برطرف کردن چشم‌درد، ایجاد عطسه و تخلیه مخاط به‌کار می‌رود.<ref>جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی، ج2، ۱۳۸۲ش، ص253؛{{سخ}}
جرجانی، الاغراض الطبیة، ج1، ۱۳۸۴ش، ص234.</ref> جویدن گیاه بابونه، التیام‌بخش زخم‌های دهانی است. اسانس گیاه بابونه و ترکیب آن با روغن بادام، مُسکن درد و از بین برندهٔ ناراحتی‌های پوستی مانند اِگزما، کهیر و غیره است.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر: معرفی ۲۵۰ گیاه دارویی، ج1، ۱۳۸۹ش، ص121-125.</ref>

امروزه در صنعت لوازم [[آرایش|آرایشی]]، بابونه را به‌تنهایی یا به‌صورت ترکیبی با گیاهان دیگر به‌کار می‌برند. روغن بابونه برای آرام کردن درد گوش، درد کمر و مفاصل و درمان کم‌شنوایی مفید است. چای یا دم‌کرده این گیاه نیز به درمان دردهای عضلانی، درمان زخم معده و رفع بی‌خوابی کمک می‌کند و ضد حساسیت است.<ref>خوش‌بین، گیاهان معجزه‌گر: معرفی ۲۵۰ گیاه دارویی، ج1، ۱۳۸۹ش، ص121-125.</ref>

===کاربردهای خوراکی و سنتی در ایران===
گیاه بابونه همانند بسیاری از گیاهان بومی [[ایران]] در کنار مصرف دارویی، کاربرد خوراکی نیز دارد. ایرانیان در فرهنگ غذایی گذشته خود، از بابونه در پلاوها ([[پلو]]) استفاده می‌کردند.<ref>آشپزباشی، سفرهٔ اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۱۱ و ۱۵.</ref> کرمانی‌ها بابونه را در [[سبزی]] [[آش|آشی]] و پلویی<ref>ستوده، فرهنگ کرمانی، ۱۳۳۵ش، ص۱۳.</ref> و بوشهری‌ها ترکیب گل بابونه و زرده [[تخم مرغ]] را برای درمان سردرد و تسکین دردها<ref>افشار سیستانی، پزشکی سنتی مردم ایران، ۱۳۷۰ش، ص166 و 183.</ref> مصرف می‌کنند.

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آشپزباشی، علی‌اکبر، سفرهٔ اطعمه، تهران، المعی، ۱۳۵۳ش.
* ابن‌سینا، القانون، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۳ق.
* افشار سیستانی، ایرج، پزشکی سنتی مردم ایران، تهران، روزنه، ۱۳۷۰ش.
* جرجانی، اسماعیل، الاغراض الطبیة، به تحقیق حسن تاج‌بخش، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۴ش.
* جرجانی، اسماعیل، ذخیرهٔ خوارزمشاهی، به تحقیق محمدرضا محرری، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، ۱۳۸۲ش.
* خوش‌بین، سهراب، گیاهان معجزه‌گر: معرفی ۲۵۰ گیاه دارویی، تهران، کردگاری، ۱۳۸۹ش.
* زرگری، علی، گیاهان دارویی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۲ش.
* ستوده، منوچهر، فرهنگ کرمانی، تهران، فرهنگ ایران زمین، ۱۳۳۵ش.
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۰ش.
* عقیلی علوی شیرازی، محمدحسین، مخزن الادویة، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، ۱۳۷۱ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۰ مهر ۱۴۰۰ش.
* میرحیدر، حسین، معارف گیاهی: کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳ش.
* نفیسی، علی‌اکبر، پزشکی‌نامه، تهران، خیام، ۱۳۵۵ش.
{{پایان منابع}}

بابونه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۸

علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۱