مریم جاوید: صفحه‌ای تازه حاوی «left| '''بازار وکیل'''؛ بازار کهن و سنتی ایرانی در مرکز شهر شیراز. بازار وکیل شیراز، فضایی شهری است که فرهنگ و تمدن کهن ایرانی را بازنمایی می‌کند. این بازار به‌ دستور کریم‌خان‌زند، در شهر شیراز و طی بیست سا...» ایجاد کرد

2026-05-14T08:34:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «300px|thumb|left| '''<big>بازار وکیل</big>'''؛ بازار کهن و سنتی ایرانی در مرکز شهر شیراز. بازار وکیل شیراز، فضایی شهری است که فرهنگ و تمدن کهن ایرانی را بازنمایی می‌کند. این بازار به‌ دستور کریم‌خان‌زند، در شهر شیراز و طی بیست سا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:بازار-وکیل.jpg|300px|thumb|left|]]
'''<big>بازار وکیل</big>'''؛ بازار کهن و سنتی ایرانی در مرکز شهر شیراز.

بازار وکیل [[شیراز]]، فضایی شهری است که فرهنگ و تمدن کهن ایرانی را بازنمایی می‌کند. این بازار به‌ دستور [[کریم‌خان‌زند]]، در شهر شیراز و طی بیست سال ساخته شد. این اثر تاریخی برگرفته از معماری بازار قیصر [[اصفهان]] و مرکب از چهار راستۀ چلیپایی (صلیبی‌شکل) و تاق تاقی<ref>قوس و خمیدگی مانند کلاه، روش ساختی است که از زمان [[ساسانیان]] در ایران رایج بوده است.</ref> است. بازار وکیل، بازاری به زبان رنگ‌ها است که قلب اقتصاد شیراز بود و تمام امور بازرگانی در آن جریان داشت. این بازار در شمار آثار تاریخی [[ایران]] ثبت شده است.

==نام‌گذاری==
کریم‌خان برای آنکه شیراز را به قطب تجاری و مالی آن روزگار تبدیل کند، بازاری بزرگ را پایه‌گذاری کرد.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/attraction/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84 «بازار وکیل»، سایت ویزیت ایران.]</ref> به‌دلیل اینکه کریم‌خان را وکیل‌الرعایا می‌گفتند، این بازار را نیز بازار وکیل نامیدند.<ref> [https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87 «تاریخ ایران-زندیه»، ویکی کتاب]</ref>
==جغرافیا==
بازار وکیل، امروزه در مرکز شهر [[شیراز]] و در نزدیکی دروازه [[اصفهان]] قرار دارد. راستۀ اصلي بازار كه در راستای محور فرهنگي - تاريخي شهر شيراز ساخته شده، از انتهاي بازار اردو، شروع و به دروازه اصفهان منتهي مي‌شده است.<ref> [http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref> بازار وکیل دارای پنج در بزرگ در چهار طرف آن است.<ref> [https://www.sepehrseir.com/attraction/1237 «بازار وکیل»، سایت سپهرسیر.]</ref> این ورودی‌ها، در خیابان‌های زند، طالقانی و لطفعلی‌خان زند واقع شده‌ است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref> ورودی اصلی شمالی و جنوبی بازار در خیابان زند و ضلع شرقی در میدان شهرداری قرار دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8196-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84/ «بازار وکیل»، سایت کجارو.]</ref>
==تاریخچه==
بر اساس اسناد تاریخی هنگامی که کریم‌خان زند برای سرکشی به شهر لار رفته بود، با دیدن بازار قیصریۀ لار، تصمیم گرفت که در شیراز، بازار بزرگی بسازد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8196-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84/ «بازار وکیل»، سایت کجارو.]</ref> ساخت بازار وکیل در سال 1137ش در محوطۀ وسیعی میان ارگ و اندرونی و با همکاری گروهی از معماران، صنعت‌گران و استادکاران معروف آن روزگار آغاز <ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref> و پس از بیست سال تکمیل شد.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref> برخی معتقدند که از دوران صفوی بازاری در این مکان بوده و کریم‌خان همان را توسعه داده ‌است.<ref> [https://utravs.com/umag/Shoping/Introduction-Of-Shiraz-Vakil-Bazaar جعفری، «بازار وکیل شیراز»، مجله گردشگری یومگ.]</ref> فرصت‌الدوله شیرازی در کتاب شیرازنامه یا آثار عجم، به وصف بازار وکیل شیراز پرداخته است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
==معماری==
[[پرونده:بازار-وکیل-شیراز.jpg|300px|thumb|left|]]
مساحت بازار وکیل حدود 21840 متر مربع است.<ref> [https://www.sepehrseir.com/attraction/1237 «بازار وکیل»، سایت سپهرسیر.]</ref> این بازار با الهام از معماری بازار قیصریه [[اصفهان]] طراحی شده است. بنای بازار از جنس گچ، آجر و آهک ساخته شده است و ستون‌هایی از جنس سنگ تراشیده، ساختمان آن را به یکی از مستحکم‌ترین بناهای آن دوران تبدیل کرده است که در طول زمان، هیچ زلزله‌ای مشکلی برایش ایجاد نکرده است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ،.]</ref>

نکات کلی معماری بازار وکیل عبارت‌اند از:
* شکل کلی بازار وکیل [[شیراز]] دو رشتۀ شمالی - جنوبی و شرقی - غربی است که مانند صلیبی یکدیگر را قطع می‌کنند و مرکب از چهار راسته است. در تقاطع این دو رشته، چهارسوق قرار گرفته است و تقاطع چهارسوق بر روی یک هشتی قرار گرفته است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
* این بنا از نظر معماري داراي سه فضاي «گذرگاه» (فضايي براي گذر مشتریان)، «حریم مغازه» (با ارتفاع تقريبي دو پله بالاتر از سطح زمین) و «فضاي مغازه» است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref>
* سقف چهارسوق بازار درگذشته ارتفاعی در حدود یازده متر داشت؛ اما هم‌اکنون به‌دلیل خاکریزی کف بازار ارتفاع آن به دَه متر کاهش پیدا کرده است.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/115455/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%DB%8C%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%BA%D9%84 «بازار وکیل شیراز الگوی یکجانشینی مشاغل»، دایره المعارف فارسی.]</ref>
* زیر سقف چهارسوق بازار در گذشته حوض مرمرین بزرگی قرار داشت و آب آن از یک آبراه تأمین می‌شد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8196-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84/ «بازار وکیل»، سایت کجارو.]</ref>
* در دو طرف بازار، ۴۱ جفت مغازه وجود دارد كه جلو هر يك، سكويي از قطعات سنگي بزرگ كه بر روي آن، ترنج‌هايی برجسته حجاری شده است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
* جنس دیوارها در بازار وکیل شیراز کاهگلی بوده است که رنگ روشن آن، سبب بازگشت تابش آفتاب مي‌شد.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن..]</ref>
* تزئینات این بازار تاریخی، ترکیبی از [[کاشی‌کاری]]، [[منبت‌کاری]]، [[مشبک‌کاری]] با چوب ساج و سنگ‌کاری است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref>
* سقف راسته‌های بازار وکیل با ردیفی از طاق‌های گنبدی آجری، تویزه‌ها، کاربندی‌های ساده و آجرکاری‌های جناغی ساخته شده که منظری زیبا به فضای بازار بخشیده است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن .]</ref>
* برای تهویۀ بازار، پنجره‌هایی مشبکی در گنبدها یا در پایۀ سقف‌ها بر فراز هر حجره استفاده شده که سازگار با اقلیم شیراز است.<ref> [http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref>
* برای روشنایی و بهره‌مندی از نور طبیعی در بازار وکیل از حفره‌های به وجود آمده در جداره‌ها و مشبک‌ها استفاده کرده‌اند.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.].</ref>
* شکل بازشوها و پنجره‌های بازار وکیل [[شیراز]] مستطیلی با قوسی شکل در بالا بوده است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref>
* دهانۀ اصلی کاروان‌سرای روغنی با مقرنس‌کاری‌های زینت یافته و اِزاره<ref>روکشی است که از کف زمین تا ارتفاع تقریبی یک متری را پوشش می‌دهد.</ref> و دالان ورودی با سنگ‌های سرخ‌فام پوشیده شده است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.].</ref>

==ساختار کلی بازار وکیل==
[[پرونده:بازار-وکیل۱.jpg|300px|thumb|left|]]
راسته‌های اصلی بازار به شرح زیر است:

* راستۀ شمالی تا چهارسو با ۴۸ طاق با 82 حجره به نام بازار کلاهدوزان؛<ref> [http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref>
* راستۀ جنوبی با چهل طاق به نام بازار بزازان (پارچه‌فروشان)؛<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref>
* راستۀ شرقی با نوزده طاق به نام بازار علاقه‌بندان (در زمان گذشته به تولید و فروش انواع روبان، نوار ابریشمی، نخ و… می‌پرداخت؛ اما در حال حاضر راسته شرقی، مرکز فروش فرش شده است)؛<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
* راستۀ غربی با یازده طاق به نام بازار ترکش‌دوزان (مرکز فروش انواع دست بافت و زیرانداز است)؛<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref>
* در غرب راستۀ جنوبی، بازار دیگری به نام بازار شمشیرگران وجود دارد که در آن انواع پارچه‌های دستباف عشایر یافت می‌شود؛<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
* بازار وکیل، پنج کاروانسرای به نسبت وسیع و پیوسته به راسته‌ها دارد که انبارها و حجره‌های بازرگانان و کارگاه‌های و صنعت‌گران در آنها قرار گرفته است.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن .]</ref>

==خطرات پیش‌روی==
کارشناسان معضلات بازار وکیل را به قرار زیر ذکر کرده‌اند:

1- احتمال ریزش سقف بازار؛

2- وضعیت ناایمن شبکۀ برق داخلی بازار؛

3- نبود کانال مشترک خدمات شهری؛

4- دفع نامناسب پسماندهای روزانه؛

5- وضعیت نامناسب فاضلاب بازار.<ref> [https://www.shiraznovinnews.ir/Print-news.aspx?id=63281 «مرمت بازار وکیل اجرا شود.»، روزنامه صبح شیراز نوین.]</ref>

بازار وکیل شیراز، امروزه شرایط استانداردی برای مقابله با حوادث غیرمترقبه را ندارد و در سال‌های اخیر، اقدام مؤثری جهت مرمت اساسی بازار وکیل صورت نگرفته است.<ref>[https://www.shiraznovinnews.ir/Print-news.aspx?id=63281 «مرمت بازار وکیل اجرا شود.»، روزنامه صبح شیراز نوین.]</ref> از منظر کارشناسان، دست‌کم سی درصد از بازار وکیل، نیاز به مرمت کالبدی دارد. بازار وکیل از دو بخش ساختاری و کالبدی تشکیل شده است که هم‌اکنون در هفتاد درصد بخش ساختاری، اشکالی دیده نمی‌شود؛ اما بنای بازار نیاز به مرمت دارد.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/news/24523/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «بازار وکیل نیاز به مرمت کالبدی دارد»، دایرة‌المعارف فارسی.]</ref>

==ویژگی‌ها==
این بازار چند پله پایین‌تر از سطح زمین قرار گرفته است. ارتفاع سقف راسته‌های بازار وکیل نسبتاً زیاد و عرض آن نسبت به سایر بازارهای قدیمی، بیشتر است. بلندای سقف بازار نقش تهویه را دارد و با کمک بادگیرهای ساده، دمای مطلوبی را برای محیط ایجاد می‌کند.<ref> [http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref>
مغازه‌های این بازار اغلب دو طبقه و دارای پستو است و به‌خاطر نم و رطوبت، یک متر بالاتر از سطح زمین قرار دارند. جلوی هرکدام از حجره‌ها سکوهایی ساخته شده است که قبلاً جنبه تزیینی داشت و با ترنج کنده‌کاری شده بود.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref>
همچنین بازار دارای روزنه‌های کوچکی به نام هورنور است که با وجود ممانعت از تابش مستقیم نور خورشید، روشنایی بازار را تأمین می‌کند.<ref> [http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%20%D9%88%D9%83%D9%8A%D9%84.aspx پارسایی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین.]</ref>

==کارکرد==
جریان‌داشتن امور اقتصادی و دادوستد در بازار وکیل، اصلی‌ترین کارکرد این مجموعه است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8196-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84/ «بازار وکیل»، سایت کجارو.]</ref> همچنین این بازار، در دهه‌هاي گذشته يكي از مهم‌ترين عوامل رشد و گسترش شهر [[شيراز]] بوده است. بازار وكيل به سبب دارا بودن هويت فرهنگي و تاريخي، حس تعلق به مكان را براي كاربران خود ايجاد کرده است.<ref> نگارستان و دیگران، «تئوري منظر رويكردي بر تداوم هوبت در روند نوسازي شهري»، 1389ش، ص59</ref>

==جاذبه‌های گردشگری==
بازار وکیل، بازاری است که در نگاه اول با انواع رنگ‌ها مورد توجه گردشگران قرار می‌گیرد؛ زیرا رنگ فرش‌ها، پارچه‌ها، ادویه‌ها برای گردشگران بسیار جذاب است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref> از جاذبه‌های بازار وکیل، خرید سوغات این شهر کهن مانند [[مسقطی]]، عرقیجات، آب‌لیموی شیرازی، اشیا با طرح [[تخت جمشید]]، کتاب شعر، قلم‌زنی هنرمندان، [[منبت‌کاری]] و [[فالوده شیرازی]] است.<ref> [https://www.iranhotelonline.com/blog/post-1179/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2 «بازار وکیل شیراز»، سایت ایران هتل.] </ref> همچنین سیر بازار وکیل به‌گونه‌ای است که مخاطب در محور طولی، زاویۀ دید طولانی از فضای داخل بازار دارد. محور طولی به محورهای عرضی متوالی تقسیم می‌شود و هر محور به حجره‌ای ختم و موجب حرکت فیزیکی دوگانه در کالبد بازار می‌شود. افراد، گاه به‌صورت طولی و گاه به‌صورت عرضی مسیر را طی می‌کنند. این حرکت دوگانه سبب ایجاد تصویرهای سه‌بعدی متفاوت از بدنۀ فضا در ذهن می‌شود که از جاذبه‌های بصری در بازار محسوب می‌شود.<ref> [https://archilearn.net/blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7/ «بازار وکیل شیراز»، سایت آرچی لرن.]</ref>
==امکانات رفاهی==
در بازار وکیل امکاناتی نظیر سرویس‌های بهداشتی، نمازخانه، رستوران، کافی‌شاپ، فست‌فود، سفره‌خانۀ سنتی، صندلی ویژۀ استراحت، تاکسی سرویس، دسترسی راحت به ایستگاه اتوبوس و مترو، آنتن‌دهی همۀ اپراتورهای همراه کشور و نزدیکی به پمپ بنزین و گاز تعبیه شده است.<ref> [https://intoday.ir/shiraz-vakil-bazaar/ بنی اسدی، «بازار وکیل»، سایت این تودی.]</ref>

==تصویرپردازی==
بازار وکیل شیراز، یکی از لوکیشن‌های فیلم «داش‌آکل» مسعود کیمیایی است، وصف این بازار در داستانی به همین نام از صادق هدایت وجود دارد.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ.]</ref> همچنین در شبکه مستند، برنامه‌ای با عنوان «طبیعت» در یکی از قسمت‌های خود به بازار وکیل پرداخته است.<ref> [https://telewebion.com/episode/0x1b88b1b «بازار وکیل شیراز»، سایت تلوبیون، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.]</ref>

==مسیر دسترسی==
نزدیک‌ترین ایستگاه مترو به بازار، ایستگاه زندیه نام دارد<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/vakil-bazaar/ هیرمند، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، سایت علی‌بابا مگ، تاریخ بازدید: 7 مهر 401ش.]</ref> که فاصلۀ آن تا بازار کمتر از پانزده دقیقه پیاده‌روی است. تقریباً از هر نقطۀ شهر، اتوبوس‌هایی به‌سمت میدان شهرداری شیراز حرکت می‌کنند. شلوغی مرکز شهر، مهم‌ترین مانع استفاده از خودروی شخصی برای رسیدن به بازار وکیل است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8196-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84/ «بازار وکیل»، سایت کجارو، تاریخ بازدید: 6 مهر 1401ش.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* «بازار وکیل»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل»، وب‌سایت ره‌بال آسمان، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل»، وب‌سایت سپهرسیر، تاریخ بازدید: 9 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 6 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل شیراز»، وب‌سایت سفرمارکت، تاریخ بازدید: 9 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل شیراز»، وب‌سایت آرچی لرن، تاریخ بازدید: 6 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل شیراز»، وب‌سایت ایران هتل، تاریخ بازدید: 7 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل شیراز»، وب‌سایت تلوبیون، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.
* «بازار وکیل شیراز الگوی یکجانشینی مشاغل»، دایرة‌المعارف فارسی، تاریخ درج مطلب: 4 اسفند 1394ش.
* «بازار وکیل نیاز به مرمت کالبدی دارد»، دایرة‌المعارف فارسی، تاریخ درج مطلب: 8 شهریور 1393ش .
* بنی‌اسدی، آتنا، «بازار وکیل»، وب‌سایت این تودی، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.
* پارسایی، مهدی، «بازار وکیل»، دانشنامه ایران زمین، تاریخ بازدید: 7 مهر 1401ش.
* «تاریخ ایران-زندیه»، ویکی کتاب، تاریخ بازدید: 8 مهر 1401ش.
* جعفری، مهیا، «بازار وکیل شیراز»، وب‌سایت مجله گردشگری یومگ، تاریخ درج مطلب: 5 آذر 1399ش.
* «مرمت بازار وکیل اجرا شود»، روزنامه صبح شیراز نوین، تاریخ بازدید: 11 مهر 1401ش.
* نگارستان، فرزين و دیگران، «تئوري منظر رويكردي بر تداوم هوبت در روند نوسازي شهري»، باغ نظر، شماره 14، 1389ش.
* هیرمند، بی‌تا، «بازار وکیل شیراز، گردش در یک رویای شیرین»، وب‌سایت علی‌بابا مگ، تاریخ بازدید: 7 مهر 401ش.

بازار وکیل - تاریخچهٔ نسخه‌ها